Regulation on the implementation of forest inventories on large areas

Na osnovu ~lana 12. stav 4. i ~lana 107. stav 2. ta~ka a) Zakona o {umama (“Slu`beni glasnik Republike Srp ske”, broj 75/08), ~lana 69. stav 1. i ~lana 82. stav 2. Zako na o republi~koj upravi (“Slu`beni glasnik Republike Srpske”, broj 118/08), ministar poqoprivrede, {umar stva i vodoprivrede d o n o s i P R A V I L N I K O SPROVO\EWU INVENTURE [UMA NA VELIKIM POVR[INAMA ^lan 1. Ovim pravilnikom propisuje se na~in sprovo|ewa inventure {uma na velikim povr{inama. ^lan 2. Inventura {uma na velikim povr{inama (u daqem tekstu: inventura) je vi{enamjensko i sveobuhvatno prikupqawe podataka o {umama i {umskim zemqi{tima, radi utvr|ivawa stawa, pra}ewa promjena i izvje{tavawa o stawu {uma za potrebe {umarske politike i {umarske operative, ekologije, lovstva, za{tite `ivotne sredine, za{tite prirode, drvoprera|iva~ke industrije, te za po trebe kvalitetnog planirawa u {umarstvu. ^lan 3. (1) Za sprovo|ewe inventure koriste se sqede}i doku menti: a) metodika Druge inventure {uma na velikim povr {inama u Bosni i Hercegovini i b) manual-uputstvo za snimawa na terenu. (2) Svi radovi koje obuhvata inventura moraju biti ura|eni u skladu sa dokumentima iz stava 1. ovog ~lana. ^lan 4. (1) Inventura se sprovodi svakih 20 godina ra~unaju }i od godine zavr{etka prethodne inventure. (2) Radovi na inventuri obavqaju se u kontinuitetu u periodu koji ne mo`e biti du`i od tri godine. ^lan 5. (1) Inventura obuhvata kompleksna snimawa, pomo}u satelitske detekcije (granice i povr{ine {uma) i sni mawa na primjernim traktovima, odnosno plohama na te renu (kvantitativni i kvalitativni pokazateqi). (2) Pomo}u daqinske-satelitske detekcije vr{i se: a) utvr|ivawe povr{ine i granica {uma, b) utvr|ivawe povr{ine glavnih vegetacionih tipo va za potrebe stratifikacije i v) klasifikacija i procjene sastava {uma na minira nim podru~jima. (3) Raspodjela primjernih traktova u prostoru je si stematski slu~ajna. (4) Mre`a ta~aka (centara ploha) generisana je u dr `avnom koordinatnom sistemu - Gauss Krueger Bessel Co ordinate System - zona 6, kori{}ewem GIS ra~unarskog programa u fazi pripreme inventure (u daqem tekstu: GIS sistem). ^lan 6. (1) Uzorak je sa~iwen od traktova koji sadr`e po ~e tiri primjerne plohe u kvadratnom rasporedu na me|u sobnom rastojawu od po 200 m. (2) Vrhovi kvadrata (trakta) 200 m · 200 m pred stavqaju centar probne plohe za terensku interpretaci ju, snimawe, procjenu i premjer. (3) Probna ploha sastavqena je od sistema koncen tri~nih krugova, ~iji radijusi zavise od vrste podataka koji se snimaju. (4) Probne plohe trakta numeri{u se u smjeru ka zaqke na satu. Na prvoj probnoj plohi mjere se svi meto dikom predvi|eni taksacioni elementi, a na ostalim plohama mjeri se mawi broj taksacionih elemenata. (5) Traktovi su raspore|eni na mre`i od 2 km · 2 km (stratum 1) i 4 km · 4 km (stratum 2) orijentisanoj prema glavnim azimutima sjever-jug i zapad-istok i sistemat ski pokrivaju cijelu povr{inu Republike Srpske. Svaki trakt ima svoj broj, po~ev{i od 1 i za sve traktove pri likom realizacije Druge inventure {uma na velikim po vr{inama organizovana je baza podataka, koja sadr`i wihove koordinate, kao i koordinate svih ploha. ^lan 7. (1) Za snimawe na terenu izdvajaju se dva stratuma sa razli~itom gusto}om mre`e uzoraka: a) stratum 1 obuhvata visoke {ume u svojini Republi ke, a mre`a uzorkovawa traktovima je 2 km · 2 km i b) stratum 2 obuhvata izdana~ke {ume, {ibqake, go leti, privatne {ume, a mre`a uzorkovawa traktovima je 4 km · 4 km. (2) Sama stratifikacija i selekcija traktova za pre mjer vr{i se u GIS sistemu na osnovu digitalizovanih karata gazdinskih klasa 1 : 25 000 i wima pridru`enim bazama podataka i ortorektificiranih satelitskih sni maka ili odgovaraju}ih ortofotosnimaka za podru~ja za koja su ra|ena fotogrametrijska snimawa. ^lan 8. (1) Radi zavo|ewa kontinuiranog nadzora sve probne plohe su planirane kao stalne, te }e biti trajno obiqe`ene na terenu uz snimawe wihovih koordinata. (2) Na terenu se snimaju i trajno obiqe`avaju sve plohe ~iji centar padne u {umu i {umsko zemqi{te (vi soke {ume, izdana~ke {ume, {ibqaci i goleti). ^lan 9. (1) Na traktovima i plohama u {umi mjeri}e se i procjewivati parametri trakta, plohe i stabla na obra scima: Obrazac - 1 TRAKT, Obrazac - 2 PROBNA PLO HA i Obrazac - 3 TAKSACIONA SNIMAWA NA STABLIMA I SVJE@IM PAWEVIMA, koji su u pri logu ovog pravilnika i ~ine wegov sastavni dio. (2) Sadr`aj podataka o identifikaciji i polo`aju trakta, datumu i vremenu snimawa, podatke o terenskoj radnoj grupi, opis polazne ta~ke, broj ciqne plohe, ski cu trakta sa ucrtanim plohama, podatke o snimqenim pu tevima i vlakama kao i pogodnost terena za eksploataci ju drveta propisuju se u Obrascu 1, koji se nalazi u pri logu ovog pravilnika i ~ini wegov sastavni dio. (3) Sadr`aj podataka o identifikaciji i polo`aju plohe, vrsti stratuma, podaci o vlasni{tvu, oznaka za mjenskog centra, podaci o osigurawu plohe, elementima zemqi{ta, elementima sastojine, klasifikaciji {uma i {umskih zemqi{ta, opis sastojine, stawe povr{ine zemqi{ta, mjere obnove i wege, stawe podmla|ivawa (sa mo na plohi 1) i taksaciona snimawa mrtve drvne mase (samo na plohi 1) propisuju se u Obrascu 2, koji se nala zi u prilogu ovog pravilnika i ~ini wegov sastavni dio. (4) Sadr`aj podataka o identifikaciji plohe na ko joj se za stablo mjere varijable za sve plohe na traktu: objekat premjera, vrsta drveta, porijeklo, pre~nik, azi mut, udaqenost, visina, du`ina preloma, doznaka, kvali tetne klase i podaci koji se prikupqaju samo na plohi broj 1: {irina deset godova, debqina kore, socijalni po lo`aj, o{te}ewe debla, o{te}ewe kro{we, zara`enost, {tetnici, defolijacija, kvalitet jednogodi{weg pawa i karakter sje~e propisuju se u Obrascu 3, koji se nalazi u prilogu ovog pravilnika i ~ini wegov sastavni dio. ^lan 10. Podaci sa obrazaca iz ~lana 9. ovog pravilnika uno se se u odgovaraju}i informacioni sistem inventure {u ma, tako da se rezultati i informacije mogu dobiti po pojedinim stratumima i za sve prikupqene parametre. ^lan 11. Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavqivawa u “Slu`benom glasniku Republike Srpske”. Broj: 01-33-701/09 2. februara 2009. godine Ministar, Bawa Luka Dr Radivoje Brati} , s.r. Obrazac 1 – TRAKT Broj trakta Oblast Datum snimawa Po~etak-auto Zavr{etak-auto Plohe: Teoretske G-K koordinate ploha u traktu: koordinata x - ? , koordinata y -? (u metrima) Stratum: 1, 2, 0 - ne{uma Dostup. Vo|a grupe (potpis) 1 X Y 6 2 X Y 6 3 X Y 6 Broj grupe 4 X Y 6 Izvo|a~ Broj ciqne plohe: Do ciqne plohe: Opis polazne ta~ke Pozicija auta i polazne ta~ke (koordinate mjerene sa GPS ure|ajem) Azimut (stepeni) auto X Y 6 Udaqenost (m) polazna X Y 6 Skica trakta: (unijeti poziciju polazne ta~ke, put do ciqne plohe i nazna~iti poziciju auta, skicirati puteve unutar trakta i u okolini) Inventura {uma na velikim povr{inama BiH 2007. Broj puta (dionica puta) Snimawe puteva 1 2 3 Kategorija puta 1-Kamionski put – mogu}a upotreba cijelu god., 2-Kamionski put – nije mogu}a upotreba cijelu god. Stawe puta 0 – bez o{te}ewa, 1 – lak{e o{te}en, 2 – znatno o{te}en Du`ina puta kroz traktnu povr{inu u m izgra|enih Na traktnoj liniji (600 m) ili , broj sje~enih vlaka privremenih Pogodnost terena za eksploataciju drveta s obzirom na nagib: 1-ravno, 2-vrta~asto, 3-bla`i nagibi (15-30% nagib), 4-strmo (30 -70%), 5-vrlo strm teren (preko 70 %) Obrazac 2 - PROBNA PLOHA Stratum Broj trakta* X ↕ teoretska Broj probne plohe* X ↕ snimqena Vlasnik* Y↔ teoretska 6 Dostupnost* Koordinate centra (GPS) Y↔ snimqena 6 Entitet* Rejon Oblast [GP/[PP: GJ/PJ: Odjel: / Odsjek Oznaka zamjenskog centra Osigurawe plohe Odstupawe Ta~ka 1 azimut Udaq. dm Ta~ka 2 azimut Udaq. dm Ta~ka 3 azimut Udaq. dm Azimut º Udaqenost cm opis opis opis Utorak, 24. februar 2009. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 13 - Strana 29 Nadmorska visina Z* Nagib terena º Ekspozicija (azimut)* Homotenost plohe: 1 - jedna sastojina, 2 - granica {ume i goleti (podijeqena ploha 3 - vi{e sastojina, 4 - granica {umska-ne{umsko (podijeqena ploha) Ograni~enost eksploatacije Postojawe {umskih planova Udaqenost kam. puta Status Broj vrsta drve}a u sastojini: 1 - monoklutura, 2 - 2 do 3 razli~. vrste, 3 - 4 do 5 razli~. vrsta, 4 - 6 do 10. razli~. vrsta, 5 - vi{e od 10 razli~itih vr. Tema Klasifikacija {uma i {umskih zemqi{ta kod Vegetacijski oblik* 1 - Visoke {ume, 2 - Izdana~ke {ume, 3 - [ibqaci, 4 - Goleti, 5 - Ostale neproduktivne {umske povr{ine, Detaqna Klasifikacija u prilogu 1. Namjena* 1 - {ume i {umska zemqi{ta proizvodnog karaktera, 2 - {umska zemqi{ta veoma lo{ih privrednih uslova, 3 - iskqu~ivo za{titne {ume, 4 - {ume i {umska zemqi{ta posebne namjene, 5 - {ume i {umska zemqi{ta nedostupna zbog mina Detaqna klasifikacija u prilogu 2. Posebna namjena* 0 - nema dodatnu namjenu, 1 - vodoza{titne {ume zone 1, 2 - vodoza{titne {ume zone 2 i 3, 3 - nacionalni parkovi, parkovi prirode, 4 - rezervati, 5 - sjemenske sastojine, 6 - {umski rasadnici, 7 - nau~no nastavni objekti, (ogledne plohe), 8 - izleti{ta i {ume za rekreaciju, 9 - {ume od interesa za vojnu odbranu Detaqna klasifikacija u prilogu 3. Uzgojni oblik vis. {uma* 1 - jednodobne, 2 – raznodobne Detaqna Klasifikacija u prilogu 4. Klasifikacija izdana~kih {uma 1 - kvalitetne zalihe, 2 - nekvalitetne zalihe, 3 - sredwe kvalitetne zalihe, 4 - neocjewivane (nepoznatog kvaliteta) Detaqna klasifikacija u prilogu 5. Klasifikacija goleti/{ibqaka 1 - goleti ispod gorwe granice {uma, 2 - goleti iznad gorwe granice {uma, 3 - {ibqaci (sub) mediteranskog podru~ja, 4 - {ibqaci kontinentalnog podru~ja (ispod gorwe granice {ume) Vrsta {ume ili porijeklo goleti i {ibqaka * 1 - [ume bukve, 2 - [ume ~etinara i mje{ovite {ume ~etinara i li{}ara u arealu {uma bukve i jele (sa smr~om), 3 - [ume borova, 4 - [ume hrasta lu`waka, 5 - [ume hrasta kitwaka, 6 - termofilne hrastove {ume, 7 - [ume vrba, topola i joha, 8 - pionirske {umske zajednice, 9 - [umski zasadi stranih vrsta drve}a, 10 - Sekundarne {ume bukve (prilog 8) Ostale povr{ine tip 1 - putne saobra}ajnice ({ire od 5 m), 2 - {umarske zgrade, 3 - dalekovodne prosjeke, 4 - stalne {umske ~istine (stovari{ta, lovne ~istine, vjetroza{titne prosjeke, protivpo`arne prosjeke). Edifikatori Detaqi u prilogu metodologije 8 i 9 Mati~ni supstrat 14 supklasa, detaqi u prilogu. Detaqna klasifikacija u prilogu 10. Kvalitet zemqi{ta 42 supklase, detaqi u prilogu. Detaqna klasifikacija u prilogu 10. Stjenovitost Pokrivenost plohe u razredima po % 00 = 0, 11. 1-10%, 12. 11-20%, 23. 21-30%, 34. 31-40%, 45. 41-50%, 56. 51-60%, 67. 61-70%, 78. 71-80%, 89. 81-90%, 99. 91-100%. Procentualni dio plohe koji je prekriven stijenama i zbijenim kamewem (R = 7 m) Tema Opis sastojine - R = 25 m kod Prirodnost 1 - pra{ume, 2 - gospodarske {ume 3 - poluprirodne gospodarske {ume, 4 - kulture, Na~in obnove sastojine 1- prirodno, 2 - prirodno sa vje{ta~kom dopunom, 3 - vje{ta~ko, 4 - izbojci Strukturni oblik sastojine 1 - preborna sastojina , 2 - dvoeta`na sastojina, 3 - grupimi~no raznodobna sastojina, 4 - strukturno jednodobna sastojina, Stadij razvitka -prema dominantnom d1,30* 1- mlade sastojine, pre~nik < 5 cm, 2 - pre~nik 5 – 9 cm, 3 - pre~nik 10 – 29 cm, 4 - pre~nik 30 – 49 cm , 5 - pre~nik 50 cm i vi{e, * opis minirane povr{ine Strana 30 - Broj 13 SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Utorak, 24. februar 2009. Starost dominantnih stabala 1. do 10, 2. 11 - 20, 3. 21 - 40, 4. 41 - 60, 5. 61 - 80, 6. 81 - 100, 7. 101 - 120, 8. 121 - 140, 9. preko 141 godina, Smjesa* 1 - li{}ari > 75%, 2 - mje{ovite, 3 - ~etinari > 75% u pokrovnosti, Sklop* 1 - normalan, 2 - prosvjetqen, 3 - otvoren, 4 - progaqen, 5 - pojedina~na stabla ostaci sastojine abiotske: 00 - nema, 11 - vjetroizvale, 12 - po`ar, 13 - mraz, 14 - tu~a, 15 - abiotske – ostalo, biotske: 00 - nema, 21 - insekti, 22 - bolesti, 23 - divqa~, 24 - biotske-ostalo, [tete u {umi ~ovjeka: 00 - nema, 31- eksploatacija, 32 - nelegalna sje~a - eksploatacija, 33 - ~ovjek - ostalo Jezgra zaraze 0 - nema svje`ih su{ika, 1 - ima vi{e od dvije svje`e su{ike Vrsta sje~e 0 - nema sje~a, 1 - skup. preborna, 2 - oplodna po skupinama, 3 - oplodna na velikim povr{inama, 4 - gola po skupinama, 5 - gola na velikim povr{inama, 6 - proreda u jednodobnoj sastojini, 7 - sanitarne sje~e [umski red 1 - dobar, 2 - lo{ Grawevina 1 - grawevina se iznosi iz sastojine, 2 - grawevina se ne iznosi iz sastojine, Tema Stawe povr{ine zemqi{ta (R = 25 m) Zatravqenost 0 - nema, 1 - 0 – 20%, 2 - 21 – 40%, 3 - 41 – 60%, 4 - 61 – 80% , 5 - 81 – 100% Zakorovqenost 0 - nema, 1 - 0 – 20%, 2 - 21 – 40%, 3 - 41 – 60%, 4 - 61 – 80% , 5 - 81 – 100% Sirovi humus 0 - nije prisutan, 1 - prisutan Pa{arewe 0 - nije prisutno, 1 - prisutno Tip: 0 - nema, 1 - povr{inska, 2 - brazdasta, 3 - jaru`asta, 4 - klizi{ta, 5 - od vjetra, 6 - akumulacija erozionog materijala Erozija zemqi{ta (tip i intenzitet) Intenzitet: 1 - blaga, 2 - umjerena, 3 - jaka, 4 - vrlo jaka Oblik mikroreqefa 1 - ravnica, 2 - vrh planine, greben , 3 - dno vrta~e/ kotline , 4 - obronci , 5 - konveksni prijelom obronka , 6 - konkavni prijelom obronka , 7 - jarak, uska dolina Tema Mjere obnove i wege {uma (r = 25 m) Potrebno po{umqavawe Dijelovi povr{ine kruga koji je potrebno po{umiti: 00 – 0 - 9% od povr{ine kruga, 01 - 10-19%, 02 - 20-29%, 03 - 30-39 %, 04 - 40-49%, 05 - 50-59%, 06- 60-69%, 07 - 70-79%, 08-80-89%, 09 - 90-99%, 10 - 100% Unesene strane vrste drve}a 0 - nema, 1 - autohtone 2 - une{ene - druge, 3 - une{ene - invazivne Potrebno ~i{}ewe 0 - nije porebno ~i{}ewe, 1 - potrebno ~i{}ewe Potrebne prorede 0 - nisu potrebne, 1 - potrebne prorede Stawe podmla|ivawa - samo ploha 1 centar pomaknut 5 m: 0 - sjever, 1- istok, 2 - jug, 3 - zapad ) Broj biqaka podmlatka Opis podmlatka Uzrast u visinu Vrsta drve}a 10 - 49 cm R - 0,7 m 50 - 130 cm R - 0,9 m O{te}eno Zastar~eno Redni broj naziv Sjem Veg Sjem Veg r = 7 m Utorak, 24. februar 2009. SLU@BENI GLASNIK REPUBLIKE SRPSKE Broj 13 - Strana 31 1 Smr~a 2 Jela 3 Bor 4 Ostali ~et. 5 Bukva 6 Hrast 7 Pl. Li{}ari 8 Ostali li{}. 9. Vo}karice Snimak mrtve drvne mase (r =7 m, samo ploha 1) Vrsta drveta Forma drveta Dimenzije Slo`aj Stepen razgr. R ed n i b r o j 02-~etinari 03- li{}ari 1-le`e}a, 2-sortim, 3-paw, 4-slo`aj pre~nik u sredini (cm) du`ina (dm) zapr. m3 1-zdravo 2-natrulo 3-trulo 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27... Broj trakta Broj plohe Obrazac 3 - TAKSACIONA SNIMAWA NA STABLIMA I SVJE@IM PAWEVIMA Snimawe stabala – sve plohe trakta Podaci se prikupqaju samo na plohi broj 1 Pre~nik Azimut Udaqenost Visina D u` i n a p r el o m a K va l i te tn e k l as e [irina 10 godova Deb. kore R ed n i b r o j O b je k at p r em je r a Vrsta drveta P o r je k l o mm º dm dm m D o zn ak a U T mm mm S o c i ja ln i p o l o ` aj O { te } ew e d eb l a O { te } ew e k r o { w e Z ar a` en o st [ te tn i c i D ef o l i ja c i ja K va l i te t p aw a (j ed n o go d i { w eg ) K ar ak te r s je ~e 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 R1 = 1,5 m, R2 = 2,5 m, R3 = 4,5 m, R4 = 5,5 m, R5 = 9,0 m, R6 = 15,0 m, R7 = 25,0 m d = 0 – 49 mm, d = 50 – 99 mm, d = 100 – 199 mm, d = 200 – 299 mm, d = 300 – 499 mm, d = 500 – 799 mm, d = 800 mm i vi{e, Napomena: Stabla tawa od 5 cm se mjere samo na plohi broj 1 , i tada se ne mjeri wihov debqinski prirast.