Ministerial Decree No. 220 on air transportation of hazardous goods

Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydalarının təsdiq edilməsi haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI «Nəqliyyat haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə» Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1999-cu il 27 iyul tarixli, 165 nömrəli Fərmanının icrası ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti qərara alır: 1. «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları» təsdiq edilsin (əlavə olunur). 2. Bu qərar imzalandığı gündən qüvvəyə minir. Azərbaycan Respublikasının Baş naziri A. RASİZADƏ Bakı şəhəri, 13 dekabr 2000-ci i № 220 Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2000-ci il 13 dekabr tarixli, 220 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları Ümumi müddəalar 1. Bu Qaydalar Beynəlxalq Mülki Aviasiya haqqında Çikaqo Konvensiyasına (BMAÇK),* Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı (BMAT-İKAO) tərəfindən Çikaqo Konvensiyası əsasında qəbul olunmuş Təlimata, «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa, «Nəqliyyat haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa, digər qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq hava nəqliyyatı ilə təhlükəli yüklərin** daşınmasında təhlükəsizliyin təmin olunması üzrə müvafiq tələbləri müəyyən edir.[1] Bu Qaydalar təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınmasının xüsusi şərtlərini müəyyən edir və belə yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması ilə bağlı olan təşkilatlar, hüquqi və fiziki şəxslər üçün yerinə yetirilməsi məcburi olan əsas normativ-hüquqi sənəddir. 2. Bu Qaydalar xüsusi tələblərlə və təlimatlarla hərbi təyinatlı təhlükəli yüklərin daşınmasına aid edilmir. 3. Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınmasına dövlət nəzarətini Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsinə Nəzarət və Dağ-Mədən Nəzarəti Komitəsi (bundan sonra — Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi) «Aviasiya haqqında» Qanunu və «Texniki təhlükəsizlik haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu, respublikanın müvafiq qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilmiş qaydada həyata keçirir.[2] 4. Mülkiyyət və təşkilati-hüquqi formasından asılı olmayaraq hüquqi və fiziki şəxslərə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunmuş qaydada Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsindən təhlükəli yüklərin daşınması üzrə müvafiq fəaliyyət növünün həyata keçirilməsinə dair xüsusi razılıq (lisenziya) aldıqdan sonra təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınmasına icazə verilir. Təhlükəli yüklərin ölkənin hava məkanı üzərindən daşınması üçün hava gəmilərinə icazəni Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası verir.[3] 5. Təhlükəli yüklərin daşınma təlimatları və şərtləri yüklərin daşınmasını həyata keçirən dövlət və qeyri-dövlət təşkilatları hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən hazırlandığı təqdirdə, onlar Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası ilə razılaşdırılır.[4] 6. Hüquqi və fiziki şəxslər (təhlükəli yükləri daşıyanlar, yükləyənlər, boşaldanlar və saxlayanlar) bu Qaydaların və texniki təhlükəsizlik üzrə normativlərin tələblərinə uyğun olaraq işlərin təhlükəsiz aparılmasına məsuliyyət daşıyırlar. Bəzi təhlükəli yüklərin daşınması üçün təhlükəsiz daşınma və yaxud lisenziya şərtlərində nəzərdə tutulduğu hallarda yükü daşıyan, göndərən və ya qəbul edən tərəfindən məsul şəxs və mühafizə təyin edilə bilər. 7. Hüquqi və fiziki şəxslər (yükgöndərənlər, yükalanlar, yükləyənlər, boşaldanlar, saxlayanlar) «Texniki təhlükəsizlik haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən olunmuş qaydada, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının tələbi əsasında, texniki təhlükəsizlik Bəyannaməsini təqdim etməyə borcludurlar. 8. Yük daşıyanlar (yükgöndərənlər və ya yükalanlar) təhlükəli yüklərin daşınması zamanı baş vermiş hər bir qəza hadisələri barədə ilkin təcili məlumatı Azərbaycan http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn1 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn2 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn3 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn4 Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasına və Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsinə verməlidirlər.[5] 9. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq hüquqi və fiziki şəxslər tərəfindən radioaktiv və toksik tullantıların respublikaya gətirilməsi üçün hava gəmilərinə yüklənməsinə yol verilmir. 10. Hava gəmilərində təhlükəli yüklərin daşınması, yüklənməsi, boşaldılması və saxlanması ilə məşğul olan mülki aviasiya müəssisələrinin, aviaeskadrilyaların, mülki hava limanlarının və istehsalat birlikləri rəhbərlərinin və hava gəmisi heyətinin hazırlığı haqqında müvafiq şəhadətnamələrə malik olmalarını, texniki təhlükəsizlik üzrə qaydaların və normativlərin tələblərinə uyğun olaraq biliklərinin artırılmasını, müəyyən olunmuş qaydada attestasiyadan keçmələrini Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası təmin edir.[6] 11. Texniki təhlükəsizlik tələbləri bu Qaydalarla, Azərbaycan Respublikasının digər normativ-hüquqi aktlarla, habelə texniki-normativ sənədlərlə müəyyənləşdirilən, mövcud qaydada qəbul olunan və texniki təhlükəsizliyi təmin edən şərtlərdən, qadağalardan, məhdudiyyətlərdən və yerinə yetirilməsi məcburi olan digər tələblərdən ibarətdir. Texniki təhlükəsizlik tələbləri dövlət standartlarına, əməyin mühafizəsi qaydalarına, habelə ekoloji və yanğın təhlükəsizliyi, ətraf mühitin mühafizəsi, sənaye və tikinti, sanitar epidemioloji, əhalinin və ərazinin fövqəladə hallardan müdafiəsi normalarına uyğun olmalıdır. 12. Təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan texniki qurğular, maşın və mexanizmlər texniki təhlükəsizlik tələblərinə uyğunluğu baxımından Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada sertifikatlaşdırılır. Təhlükə potensiallı obyektlərdə istifadə olunan və sertifikatlaşdırılmış texniki qurğuların siyahısını Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının təqdimatı əsasında Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi təsdiq edir.[7] 13. Təhlükəli yüklərin daşınmasında, boşaldılmasında, yüklənməsində və saxlanmasında işləyənlərin vəzifələri aşağıdakılardır: təhlükə potensiallı obyektlərdə işlərin aparılması, habelə qəza və hadisə şəraitində fəaliyyət qaydalarını müəyyənləşdirən texniki-normativ sənədlərin tələblərinə əməl etmək; müəyyən edilmiş qaydada tibbi müayinədən və attestasiyadan keçmək; təhlükəli yüklərin siyahıları və onlar barədə əsas məlumatlar müvafiq cədvəllərdə verilir. təhlükə potensiallı obyektdə baş verən qəza və hadisə zamanı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada işi dayandırmaq, qəza və ya hadisə barədə dərhal rəhbərliyə, yaxud digər vəzifəli şəxsə məlumat vermək. 14. Təhlükəli yüklərin daşınması ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslər obyektlərdə baş verə biləcək qəzaların qarşısını almaq və baş vermiş qəzaların nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədi ilə: sistemli tədbirlər hazırlayır və həyata keçirir; baş verə biləcək qəzaları qabaqcadan müəyyənləşdirmək və qarşısını almaq məqsədi ilə sistemli nəzarət təşkil edir; qəza və hadisə baş verdikdə işləri dərhal dayandırır; bu Qaydadan, digər normativ aktlardan, habelə qəza şəraitində fəaliyyət qaydalarını müəyyənləşdirən texniki-normativ sənədlərdən irəli gələn digər vəzifələri yerinə yetirir. * 1944-cü il 7 dekabr tarixdə Çikaqoda 52 ölkə tərəfindən imzalanmışdır. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn5 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn6 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn7 ** İnsanlar, digər canlılar və ətraf mühit üçün təhlükəli olan maddə, məmulat və məhsullar, təhlükəli yüklərin siyahıları və onlar barədə əsas məlumatlar müvafiq cədvəllərdə verilir. 15. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası hava gəmilərində təhlükəli yüklərin daşınması, yüklənməsi, boşaldılması və saxlanması ilə məşğul olan mülki aviasiya müəssisələri, birləşmiş aviadəstələr, birləşmiş aviaeskadrilyalar, müstəqil hava limanları, hüquqi, vəzifəli və fiziki şəxslər: partlayıcı və radioaktiv maddələrin, partlayıcı materialların və ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin uçotunun aparılmasını, onların texniki-normativ sənədlərin tələblərinə uyğun qaydada saxlanmasını, yüklənməsini, təhlükəsiz daşınmasını təmin etməlidirlər; Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin müvafiq təlimat, sərəncam və göstərişlərinə əməl etməlidirlər. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası texniki təhlükəsizlik tələblərinə riayət olunmasına idarədaxili nəzarətin təşkili və onun həyata keçirilməsi səlahiyyəti verilmiş işçilər barəsində Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyinə məlumat təqdim edir. [8] 16. Təhlükəli yüklərin saxlanılmasında, yüklənməsində, daşınmasında, boşaldılmasında ətraf mühitin mühafizəsi və ekoloji tarazlıq, «Ətraf Mühitin Mühafizəsi haqqında», «Ekoloji təhlükəsizlik haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunları ilə və normativ aktlarla müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir. Əsas anlayışlar Aviasiya müəssisəsi(yük daşıyan) — müəyyən olunmuş qaydada sərnişinlərin, baqajın, yüklərin, o cümlədən təhlükəli yüklərin və poçtun daşınmasını həyata keçirən mülki aviasiya müəssisəsi, istehsalat birlikləri, birləşmiş aviadəstələr, birləşmiş aviaeskadrilyalar və müstəqil mülki hava limanlarıdır. Partlayıcı maddə — öz-özünə sürətlə kimyəvi reaksiyaya girərək, ətraf əşyaların zədələnməsinə səbəb olan miqdarda istilik ayıran, təzyiq yaradan, habelə qaz ifraz edən bərk və ya duru maddə (və ya maddələrin qarışığı). Pirotexniki maddələr partlayıcılara aiddir (öz- özünə partlamayan, lakin partlayış təhlükəli qaz, buxar və ya toz mühiti yarada bilən maddələr partlayıcı maddələrə aid deyil). Partlayıcı məmulat — tərkibində bir və ya bir neçə partlayıcı maddələr olan məmulat. Daxili(iç) qab — məhsulun yığılması və nəql olunması üçün nəqliyyat və ya aralıq qabına yerləşdirilən, kombinə edilmiş qablaşdırma qab növü. Yükün hava yolu ilə daşınması — yüklərin müəyyən olunmuş qaydada aviasiya müəssisələri tərəfindən hava gəmilərində, eləcə də onun yerüstü nəqliyyat vasitələri ilə daşınması. Germetik qab — tutumu ilə xarici mühit arasında mübadilə prosesi getməyən qab. Hava yük gəmisi - sərnişin olmadan, yük və yaxud əmlak daşıyan hava gəmiləri. Yük yeri — nəqliyyat qabı və onun içindəkindən ibarət olan və daşınmaya hazırlanmış yükün qablaşdırılması üzrə əməliyyatın son məhsulu. Yükün fakturası — yükün hava yolu ilə daşınması üzrə müqavilənin bağlanmasını, onun şərtlərini və daşınmaya qəbulunu təsdiq edən sənəd. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn8 Yüklərin göndərişi — yük daşıyan tərəfindən bir yükgöndərəndən eyni vaxtda qəbul olunmuş və yükalanın ünvanına bir faktura ilə gedən bir və ya bir neçə yük yerləri. Gel — bərk cismlərin bəzi xassələrinə malik olan, eyni tərkibli kolloidal mət (studen). Detonasiya — başqa partlayıcı maddənin partlayışı və yaxud silkələnməsi, zərbəsi, sürtünməsi nəticəsində partlayıcı maddənin dərhal partlaması. Deflaqrasiya — partlayıcı maddələrin partlayışsız yanması. Fərdi qab — tək məhsul üçün təyin olunan qab. Təhrikedici (səbəbkar) maddələr — xarici təsirə (zərbəyə, sancmaya, sürtünməyə və s.) olduqca həssas olan və digər partlayıcı maddələrdə detonasiya yaratma qabiliyyətinə malik olan partlayıcı maddələr. Kombinasiya olunmuş qab — iki və daha artıq müxtəlif materiallardan hazırlanmış, üst qabın içərisində qurulmuş və ya qoyulmuş və bir yerdə vahid nəqliyyat qabını təşkil edən bir bütöv qab kimi doldurulan, saxlanılan, nəql olunan və boşaldılan tutumlar. Kombinasiya olunmuş qablaşdırma — içərisinə bir və ya bir neçə ədəd daxili, zəruri hallarda aralıq qabı və köməkçi qablaşdırma vasitələri qoyulmuş nəqliyyat qablaşdırılmasından ibarət olan bağlamalar. Brutto kütlə — bağlama və onun tərkibində olan maddənin kütləsi. Netto kütlə — maddənin bir ədəd bağlamada təmiz olan kütləsi. Ost qab — daxili qabın və ya daxili tutumun saxlanması və mühafizəsi üçün zəruri olan, hər hansı hopdurucu və aralıq (amortizasiya edən) materialla və digər komponentlərlə bir yerdə olan kombinasiya olunmuş qabın və ya bağlamanın üst mühafizəsi. Uyuşmazlıq — qarışdırılması zamanı təhlükəli istilik və yaxud qaz ayıra bilən və ya da Korroziya edici maddələr törədə bilən təhlükəli yüklərə tətbiq olunan termin. BMT siyahısı üzrə nömrə — təhlükəli yüklərin daşınması üzrə konkret qrupa aid olan maddələrin və ya maddənin nişanlanması üçün BMT-nin ekspertlər Komitəsi tərəfindən verilmiş 4 rəqəmli nömrə. Təhlükəli yük — hava gəmilərində daşınarkən, yüklənərkən və yaxud saxlanarkən insanların və digər canlıların sağlamlığına və həyatına, uçuşun təhlükəsizliyinə və əmlakın mühafizəsinə təhlükə yarada bilən, eləcə də onların xəstələnməsinə və ölümünə səbəb ola biləcək məmulatlar və maddələr. Yüklənmənin adı — təhlükəli yüklərin daşınma sənədlərində və nişanlanması zamanı istifadə olunan ad. Yükgöndərən — yük fakturasında yükgöndərən kimi göstərilən və aviasiya müəssisəsi ilə müqavilə bağlamış hüquqi və fiziki şəxslər. Hava sərnişin gəmisi — sərnişin daşımalarını həyata keçirən hava gəmisi. Bu Qaydalara görə ekipaj üzvləri, aviasiya müəssisələrinin və digər təşkilatların vəzifə borclarını yerinə yetirən əməkdaşları, eləcə də təhlükəli yükü müşayiət edən digər şəxslər sərnişinlərin siyahısına daxil olmurlar. Pirotexniki maddə — öz-özünə və detonasiyasız gedən ekzotermik kimyəvi reaksiya nəticəsində istilik, işıq, səs, qaz, tüstü və yaxud onların kombinasiyası nəticəsində effekt vermək qabiliyyətinə malik olan birləşmələr və yaxud maddələr qarışığı. Pirofor maye — hava ilə əlaqədə olduqda, dərhal alışma qabiliyyətinə malik olan və alışma temperaturu 55°S və ya aşağı olan maye. İstehlakçı qab — nəqliyyat qabı funksiyasını yerinə yetirməyən və məhsulla istehlakçıya gələn qab. Aralıq qabı — içərisində maddə olan və daxili qabı yerləşdirmək üçün nəzərdə tutulan və nəqliyyat qabına qoyulan kombinə edilmiş bağlama növü. Yüklərin paketləşdirmə vasitələri — yük konteynerlərinin, aviasiya konteynerlərinin, torla olan aviasiya altlıqlarının və yaxud mühafizə qapağının üstündə tor olan aviasiya altlığının hər bir növü. Qab — maddənin yerləşdirilməsi üçün qablaşdırma elementi kimi istifadə edilən məmulat. Alışma temperaturu — mayenin sınaq tutumunda kifayət qədər konsentrasiyada və havada alışdırma mənbəyi ilə ani kontaktda olduqda, dərhal alışma qabiliyyətinə malik olan və tezalışan buxarlar ayrılan ən aşağı temperatur. Nəqliyyat qabı — müstəqil nəqliyyat vahidi yaradan qab. Qablaşdırma — maddələrin itkilərdən və ətraf mühitin çirklənməsindən qorunmasını təmin edən, onların nəqlini, saxlanmasını (yüklənməsi və boşaldılması daxil olmaqla), dövriyyəsini asanlaşdıran vasitə və yaxud vasitələr kompleksi. Qablaşdırılma — qablaşdırma tətbiq etməklə maddənin daşınmaya, saxlanmaya, yüklənməyə, boşalmaya hazırlanması. Qaydaların mətnində verilən qısaldılmalar PM — partlayıcı maddə; HG — hava gəmisi; TAQ — tez alışan qazlar; TAM — tez alışan mayelər; TABM — tez alışan bərk maddələr; AQ — alışmayan qazlar; DTY — digər təhlükəli yüklər; DTX — daşımaların təşkili xidməti; PYDTX — poçt və yük daşımalarının təşkili xidməti. Qeyd. Qaydaların mətnində, vəzifəli şəxslərin fəaliyyəti və məsuliyyəti haqqında məlumatda Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının məsul şəxsi göstərilir.[9] 1. Qaydaların tətbiqi 1.1. Bu Qaydalar Azərbaycan Respublikasının mülki hava gəmilərində təhlükəli yüklərin daşımasını həyata keçirən aviasiya müəssisələri, eləcə də təhlükəli yükləri göndərənlər, alanlar, habelə nəqliyyat-ekspedisiya təşkilatları tərəfindən təhlükəli yüklərin daşınması üzrə əməliyyatların həyata keçirilməsini tənzimləyir. 1.2. Təhlükəli yüklərin Azərbaycan Respublikasının HG-də Azərbaycan Respublikasının ərazisində daşınmasında, eləcə də Azərbaycan Respublikasının HG-də onların Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda olduğu vaxt təhlükəli yüklərin beynəlxalq hava yolları ilə daşınmasında, xarici dövlətlərin ərazisinə və yaxud ərazisindən keçməklə daşınma həyata keçirilən xarici dövlətin qanunlarında başqa tələblər nəzərdə tutulmursa, bu Qaydalar qüvvədə qalır. Təhlükəli yüklərin beynəlxalq hava daşımaları, Azərbaycan Respublikasında tətbiq olunan beynəlxalq qaydalara riayət etməklə keçirilir. 1.3. Başqa növ nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi mümkün olmayan və yaxud təhlükəli yüklərin təcili çatdırılmasının xüsusi zəruriyyətindən irəli gələn hallarda, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası bu Qaydaların müddəalarından http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn9 kənara çıxmaq qərarını o şərtlə qəbul edə bilər ki, o, təhlükəli yüklərin HG-də təhlükəsiz daşınması üçün bütün mümkün olan tədbirlərin görülməsini təmin etsin.[10] 1.4. Nəqliyyat qabında (qutu, kanistr, çəllək, balon və s.) yerləşdirilən təhlükəli yüklər bu Qaydaların və müvafiq HG-nin istismarı üzrə təlimatın tələblərinə uyğun olaraq daşınır. Öz konstruksiyalarında, sistemlərində və ya tutumlarında təhlükəli yüklərə aid edilən maddələr olan çənlər, qurğu və texnika bu Qaydalara və bu yüklərin HG-də daşınması üzrə təlimatlara uyğun olaraq daşınır. Bəzi təhlükəli yüklərin daşınması, bu Qaydaların tələblərinə cavab verən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının xüsusi təlimatları ilə tənzimlənir.[11] 1.5. Təhlükəli yüklərin daşınmasını həyata keçirən təşkilatların rəhbərlərinin, vəzifəli şəxslərinin və mühəndis-texniki işçilərinin bu Qaydalarla və Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının normativ-hüquqi sənədlərində nəzərdə tutulmuş hüquqları və vəzifə borcları onların vəzifə təlimatları ilə müəyyən olunur.[12] 1.6. Bu Qaydaların tələblərinə riayət olunmasına idarədaxili nəzarətin təşkili Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının rəhbərinin və aviasiya müəssisələrinin rəhbərlərinin üzərinə qoyulur.[13] 1.7. Bu Qaydaların tələblərinin yerinə yetirilməsinə ümumi nəzarət Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının müvafiq qurumu və Azərbaycan Respublikası Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsinin müvafiq müfəttişliyi tərəfindən həyata keçirilir.[14] 2. Təhlükəli yüklərin hava gəmilərində daşınmasına icazənin verilməsi qaydaları 2.1. Təhlükəli yüklərin saxlanılmasını, yüklənib-boşaldılmasını və onların HG daşınmasını, bu işlərin görülməsinə xüsusi razılığı (lisenziyası) olan hüquqi və fiziki şəxslər həyata keçirə bilərlər. Aviasiya müəssisəsinin təhlükəli yüklərlə işlərin görülməsinə dair xüsusi razılığının (lisenziyasını) olması haqqında qeyd Azərbaycan Respublikasının hava nəqliyyatının istismarçısının (aviasiya şirkətinin) sertifikatında (şəhadətnaməsində) və yaxud təhlükəli yüklərin saxlanılması, yüklənməsi, boşaldılması və nəqli ilə məşğul olan mülki aviasiya subyektinin uyğunluq sertifikatında əks etdirilməlidir.[15] Mülki aviasiya müəssisələrinin yerüstü xidməti həyata keçirən əməkdaşları və təhlükəli yükləri daşıyan HG-nin ekipajları müvafiq hazırlıq keçməlidirlər və mütəxəssisin şəhadətnamələrində onların təhlükəli yüklərlə işlərin görülməsinə dair icazəsinin olması haqqında ixtisaslaşdırılma qeydləri olmalıdır. 2.2. Yük daşıyan aviasiya müəssisələrinə təhlükəli yüklərin daşımalarına təhlükəli yüklərin saxlanmasını, yükləmə-boşaltma işlərini həyata keçirən mülki aviasiya subyektlərinə xüsusi razılıq (lisenziya) qanunvericiliyə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi tərəfindən verilir. Azərbaycan Respublikasının mülki aviasiya subyektlərinin təhlükəli yüklərlə işlərin görülməsi üzrə xüsusi razılığı (lisenziyası) olmadan fəaliyyət göstərməsinə yol verilmir. Xüsusi razılıq (lisenziya) olduğu halda, təhlükəli yüklərin daşınmasına sonrakı razılığı bu Qaydaların 9-cu bölməsinə uyğun olaraq, yükgöndərənin ərizəsi əsasında aviasiya müəssisəsinin rəhbəri verir. 2.3. Təhlükəli yüklər yükgöndərən təşkilatlardan, vətəndaşlardan və onların ünvanına hava gəmisində daşınmaya müqavilə əsasında qəbul olunur. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn10 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn11 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn12 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn13 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn14 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn15 Bununla yanaşı yükgöndərən və yükalan məcburi qaydada təhlükəli yüklərlə işlərin görülməsinə dair xüsusi razılığa (lisenziyaya) malik olmalıdır. Təhlükəli yükləri göndərən mülki aviasiyanın subyektləri ilə təhlükəli yüklərin saxlanılmasına, yükləmə-boşaltma işlərinə və daşınmasına dair müqavilə bağlayan zaman, buna səlahiyyəti olan Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi tərəfindən verilmiş xüsusi razılığın (lisenziyanın) surətini təqdim etməlidir. Xüsusi razılığa (lisenziyaya) malik olmayan yükgöndərəndən təhlükəli yüklərin daşımaya və saxlanılmaya qəbul edilməsinə yol verilmir. 2.4. Təhlükəli yüklərinin daşınmasına icazəni bu Qaydaların 9-cu bölməsinə müvafiq olaraq, yükgöndərənin ərizəsinə əsasən aviasiya müəssisəsinin rəhbəri verir. 2.5. Təhlükəli yüklərin Siyahısında adlandırılan (5.1 nömrəli cədvəl) təhlükəli yüklər daşınmaya o şərtlə qəbul olunur ki, bu yüklərin qablaşdırılması və nişanlanması, eləcə də daşıma sənədləri bu Qaydalarda şərh edilmiş tələblərə uyğun olsun. 2.6. Yükgöndərənlərdən qablaşdırılması və nişanlanması bu Qaydaların tələblərinə cavab verməyən təhlükəli yükləri HG-də daşınmaya qəbul edilməsinə yol verilmir. 2.7. Təhlükəli yüklərin Siyahısında adlandırılmayan, lakin öz fiziki və kimyəvi xassələrinə görə təhlükəlilər sırasına daxil olan yüklə onları hazırlayan hüquqi şəxsin, müəssisənin tabe olduğu nazirlik, təşkilat və yaxud idarə tərəfindən müvafiq siniflərə (yarımsiniflərə) aid edildikdən sonra hava nəqliyyatı ilə daşınmaya buraxıla bilərlər. 2.8. Yeni təhlükəli yükün hava yolu ilə daşınmasının mümkünlüyü və şərtləri məsələlərini həll etmək üçün yük göndərən zəruri sənədlərlə yanaşı, yeni təhlükəli yükün xarakteristikasını da təqdim etməyə borcludur. O, özündə aşağıdakıları əks etdirir və üç nüsxədə hazırlanır: maddənin düzgün texniki adı və daha çox işlənən sinonimi, I sinif və «Poçt qutusu» şərti adı olan müəssisələr tərəfindən göndərilən yüklərin şərti adları; dövlət standartlarının (sənaye sahələri standartlarının) və ya texniki şərtlərin nömrəsi, nə vaxt və hansı təşkilat tərəfindən təsdiq olunub; BMT nömrəsi (əgər varsa); maddələrin (qaz, maye, bərk maddə) fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri, aqreqat halı və digər əlamətləri (məsələn: rəngi, qoxusu, sıxlığı, dənəvərmetrik tərkibi, konsistensiyası); hansı təsirlərin (zərbə, sürtünmə, qızdırılma, nəmləşdirmə islatma, soyutma və başqaları) yük üçün yol verilməz və təhlükəli olması barədə məlumat; yükün HG-nə yüklənməsi, boşaldılması, saxlanılması və daşınması zamanı hansı təhlükəyə malik olması haqqında məlumat; yükün buxarları və ya tozu ilə nəfəs alınması, dəri səthinə düşməsi və yaxud təsadüfən qəbulu zamanı insan orqanizminə göstərdiyi təsiri və qatılığın yol verilən son həddi haqqında məlumat; ayrı-ayrı yük yerinin kütləsini (netto, brutto) və istehlak qabının tutumunu göstərməklə yükün qabının və qablaşdırmanın təsviri; yükləmə, boşaldılma, müvəqqəti saxlama zamanı yüklə davranış qaydaları, eləcə də zəruri ehtiyat və təhlükəsizlik texnikası tədbirlərinin təsviri; daşınma və saxlanılma zamanı, yükün digər təhlükəli və adi yüklərin növləri ilə uyuşmaqlığı haqqında göstərişlər; dağılmış (səpələnmiş) təhlükəli yükün neytrallaşdırılması və təmizlənməsi üsulları; yanğından mühafizə tədbirləri, tövsiyə və qadağan olunan yanğınsöndürmə vasitələri; bədbəxt hadisələr baş verdikdə ilkin tibbi yardım tədbirləri. Ondan başqa göstərilməlidir: qazlar üçün: vəziyyəti (sıxılmış, mayeləşdirilmiş və yaxud həll olunmuş); xarakteristikası (alışan, zəhərli, yeyici və s.); qaynama temperaturu; kritik temperaturu və təzyiqi; balonun işçi təzyiqi və doldurulma norması; mayelər üçün: qaynama və ərimə ( bərkimə) temperaturu; alışma temperaturu; 0,20 və 50°S temperaturda buxarların elastikliyi, mayelərin suvaşqanlığı; buxarların partlayış təhlükəli qatılığı. 2.9. Yükgöndərən yeni təhlükəli yüklərin yuxarıda göstərilən xarakteristikasından üç nüsxəsinin bir nüsxəsini yükü daşıyan aviasiya müəssisəsinin rəhbərinə, bir nüsxəsini yerüstü xidmət idarəsinin aviasiya daşımaları rəhbərinə, birini isə yükü istehsal edən nazirliyə, dövlət komitəsinə, təşkilata, hüquqi şəxsə və yaxud İdarəyə göndərir. 2.10. Nazirlik, təşkilat, dövlət komitəsi, hüquqi şəxs və yaxud idarə yeni təhlükəli yükün xarakteristikası əsasında göstərilən yükün HG-də daşınmasının mümkün olub olmaması barədə rəy hazırlayır. Əgər bu yükün HG-də daşınmasına icazə verilə bilərsə, onda rəydə aşağıdakılar göstərilir: maddənin adı və kimyəvi düsturu; yükün təhlükəliliyinin əsas növü və ya xarakteristikası, onun fiziki halı; təsdiq olunmuş dövlət (sənaye sahəsi) standartı və yaxud texniki şərtlər üzrə sinifi (yarımsinifi); BMT siyahısı üzrə nömrəsi; daşınma şərtləri; sərnişin və yük hava gəmilərində daşınmaq üçün maddənin bir bağlamada, icazə verilən maksimum netto kütləsi (təmiz çəkisi); qabların və bağlamaların növləri, xarici qabın səthindəki təhlükəlilik nişanları; tövsiyə olunan yanğınsöndürmə vasitələri; mühafizə və ilkin tibbi yardım vasitələri və bu yük üzrə təhlükəli yüklərin siyahısına daxil edilməsi zəruri olan digər məlumatlar. Yeni adlı təhlükəli yükün HG-də daşınmasına icazə verilməsi haqqında rəy aşağıdakılara göndərilir: yükügöndərənə; yükgöndərilən məntəqənin aviasiya müəssisəsinin rəhbərinə, aviasiya daşımalarına yerüstü xidmət idarəsinin (DX-nin) rəhbərinə. Mənfi rəy olduğu halda, aviasiya müəssisəsinin rəhbəri yükgöndərəndən yükü daşınma üçün qəbul etmir. Müsbət rəy olduğu halda, bu təhlükəli yükün hava nəqliyyatı ilə daşınmasına icazə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası və Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi tərəfindən icazə verilir.[16] 2.11. Bir bağlamadakı netto kütləsi təhlükəli yüklər siyahısında göstərilən həddən çox olmadıqda, təhlükəli yüklərin hava ilə daşınmasına yol verilir. Hava gəmilərində birgə daşınmasına icazə verilən təhlükəli yüklərin hava ilə daşınmasına icazə verilir. Bu halda yüklər, eyni növ yanğınsöndürmə vasitələrinin istifadəsinin mümkünlüyünü nəzərə almaqla qruplaşdırılmalıdır. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn16 Birgə daşınmasına icazə verilməyən yüklərin HG-də daşınmasına yol verilmir (1 nömrəli əlavə). 2.12. Adi daşıma şəraitində təhlükəli miqdarda qaz və istilik yaratmaqla reaksiyalar verə bilən, polimerləşən materialların yalnız lazımi səviyyədə sabitləşmiş və yaxud ingibirləşmiş (fleqmatilaşdırılmış) halda daşınmasına icazə verilir. Soyutmanın sabitləşmə və ingibirləşdirmə vasitəsi kimi istifadə olunmasına yol verilmir. 2.13. Təhlükəli yüklərin daşınması təyinat məntəqəsinədək birbaşa uçan HG-də həyata keçirilir. Aralıq hava limanlarında yüklənməsi (boşaldılması) nəzərdə tutulan təhlükəli yüklərin daşınmaya qəbulu müstəsna hallarda və yalnız: özünün tabelik ərazisi hüdudlarında mülkü aviasiya idarəsi (MAİ) rəisinin; bir neçə idarənin ərazi hüdudlarında — mülki aviasiyanın müvafiq müəssisələrinin rəhbərliyinin razılığı əsasında həyata keçirilir. 2.14. Yükgöndərən bağlamanın təhlükəlilik növündən və yükün kütləsindən asılı olaraq, yüklə bir yerdə yükün təhlükəsiz daşınması, yüklənməsi, bərkidilməsi və boşaldılması üçün (əgər hava gəmisinin və limanının təchizat dəstinə daxil olmurlarsa), fərdi mühafizə vasitələri də daxil olmaqla, zəruri materialları, əmlak və vasitələri təqdim etməlidir. 3. Təhlükəli yüklərin hava gəmilərində daşınmasında məhdudiyyətlər 3.1. Bütün hallarda hava gəmilərində daşınmasına yol verilməyən yüklər: 48 saat ərzində 75°S temperaturun təsiri altında alovlanan və yaxud parçalanan partlayıcı maddələr; xlorat, eləcə də ammonium duzu tərkibli partlayıcı maddələr; fosforlu xlorat qarışığı tərkibli partlayıcı maddələr; mexaniki zərbəyə son dərəcə yüksək həssaslığa malik olan maddə kimi təsnif edilmiş bərk partlayıcı maddələr; mexaniki zərbəyə az dərəcədə həssaslığa malik olan maddə kimi təsnif edilmiş partlayıcı maye maddələr; adi şəraitdə təhlükəli miqdarda istilik və qaz ayırmağa qabiliyyəti olan və hava nəqliyyatı ilə daşınmaya təklif olunan hər bir maddə; piroforlu radioaktiv maye maddələr; sınaqlar göstərdiyi kimi, tezalışan bərk maddələr və üzvi peroksidlər, partlama qabiliyyətinə malik olduğundan elə qablaşdırılmalıdır ki, təsnifatla əlavə təhlükəlilik nişanı kimi, qaydalarla partlayış təhlükəliliyi nişanın istifadə edilməsi nəzərdə tutulsun. Qeyd. Yuxarıda göstərilən əlamətlərə və xüsusiyyətlərə malik olan bəzi təhlükəli yüklər, təhlükəli yüklərin siyahısına daxil edilərək, onun 2-ci və 3-cü sütunlarında «Qada ğandır» sözü ilə göstərilir. Hər hansı halda hava gəmilərində daşınmasına yol verilməyən bütün təhlükəli yüklərin sadalanmasının mümkün olmadığını nəzərə alaraq, 3.1 bəndində verilən əlamətlərə və xüsusiyyətlərə malik olan təhlükəli yüklərin daşınma üçün qəbul edilməsinə yol verilmir. 3.2. Qaydaların müddəalarından kənara çıxmağa icazə olmadıqda, hava gəmilərində daşınması qadağan olunan təhlükəli yüklər Aşağıda göstərilən təhlükəli yüklər 1.3-cü bəndə müvafiq olaraq, bu Qaydaların müddəalarına riayət olunmasından kənara çıxmağa icazə olmadıqda hava gəmilərində onların daşınmasına yol verilmir, o cümlədən: təhlükəli yüklər Siyahısının 7-ci və 8-ci sütunlarında «Qada-ğandır» sözləri ilə göstərilmiş məmulatlar və maddələr («konkret göstərilməyənlər» kimi təyin edilmiş məmulatlar və maddələr daxil olmaqla); eyni zamanda partlayıcı radioaktiv maddələr; xəstəliyə yoluxmuş heyvanlar. 3.3. Bu Qaydaların müddəaları şamil olunmayan təhlükəli yüklər: hava gəmisinin normal istismarını təmin etmək üçün onun bortunda olan və aralıq limanlarında oturarkən, yaxud uçuş zamanı dəyişdirilmələri tələb olunan məmulatlar və maddələr; HG sərnişin salonunda uçuş zamanı bortda satmaq və yaxud istifadə etmək üçün, aviasiya müəssisəsi tərəfindən hava gəmisinin salonunda daşınan alkoqollu içkilər, odekolonlar və ətirlər; sərnişinlər və təyyarə heyəti tərəfindən baqaj kimi qeydə alınmış, yaxud qeydə alınmamış* ümumi miqdarı 5 litrdən artıq olmamaq şərti ilə alkoqollu içkilər; qeydə alınan və ya alınmayan baqajda radioaktiv olmayan dərmanlar və tualet ləvazimatları, yalnız qeydə alınmış baqajlarda məişət və idman məqsədilə istifadə etmək üçün, əlavə təhlükəsizliyə malik olmayan aerozollar, əgər onların xalis çəkisi hər bir sərnişində və təyyarə heyətinin üzvündə 2 litrdən (2 kq-dan) və ayrı-ayrı məmulatlarda 0,5 litrdən (0,5 kq-dan) artıq deyil (bu yüklərin kateqoriyasına saç üçün laklar, ətirlər, odekolonlar və spirt tərkibli dərmanlar daxil edilir); tibbi məqsədlər üçün zəruri olan, qaz halında oksigenlə və yaxud hava ilə olan kiçik balonlar; daşıyanın icazəsi ilə qeydə alınmış baqajda, partlayan və yandırıcı sursatlar istisna olmaqla, hər sərnişinə 5 kq-dan (brutto) artıq düşməmək şərti ilə 1.4S kateqoriyasına aid olan və yeşiklərdə etibarlı qablaşdırılan ov və idman patronları; hava gəmisinin bortunda xidmət göstərilərkən, ərzaq məhsullarının və içkilərin, eləcə də hər sərnişin üçün 2 kq-dan artıq olmayaraq tez xarab olan məhsullarının qeydə alınmamış baqajda soyudulması üçün nəzərdə tutulmuş quru buz; radioaktiv tərkibli ürək əzələlərinin stimulyatoru məsələn, cərrahiyyə yolu ilə qoyulmuş plutonium batareyaları; daşıyanın icazəsi ilə qeydə alınmış baqajda daşınan və axıtmayan batareyalarla təchiz olunan və xəstələrin daşınması üçün olan diyircəkli kreslolar (əlillər üçün arabacıqlar) o şərtlə ki, batareyalar söndürülmüş, sıxacları izolyasiya olunmuş və batareya kresloya etibarlı bərkidilmiş olsun; daşıyanın icazəsi ilə qeydə alınmış baqajda daşınan və axıdan batareyalarla təchiz olunan batareyaları söndürülmüş, sıxacları izolyasiya olunmuş və kresloya etibarlı bərkidilmiş və onu yalnız şaquli vəziyyətdə yükləmək, yerləşdirmək və boşaltmaq şərti ilə mümkün olsun; əgər diyircəkli kreslonu yalnız şaquli vəziyyətdə yükləmək, yerləşdirmək və boşaltmaq mümkün deyilsə, onda batareyanı çıxartmaq və diyircəkli kreslonu məhdudiyyət qoyulmadan, qeydə alınmış baqaj kimi daşımaq, çıxardılan batareyanı möhkəm və bərk qabda daşımaq zəruridir. Bununla bərabər: fərdi qab axıntısını istisna etməli və batareyanın məhlulunu buraxmamalıdır; eləcə də yük altlıqlarına və yaxud yük bölmələrində dartılmış tentlər, dayaq və toxmaq vasitəsi ilə (yükə və baqaja bağlamaqdan başqa) bərkitməklə, onların aşmadan mühafizəsi zəruridir; batareyaları qısa qapanmadan qorumaq və fərdi qabda şaquli vəziyyətdə bərkitmək və onların tərkibində olan mayeni tam özünə çəkməyə qadir olan materiallarla bürünməlidir; fərdi qabın üzərinə dövlət və beynəlxalq standartlara uyğun olaraq «YUXARI, ÇEVİRMƏMƏK» nişanına «Diyircəkli kreslonun mayeli batareyası» markasını və «Korroziya edici maddə» təhlükəlilik nişanını vurmaq, hava gəmisinin komandirinə, batareya qoyulmuş diyircəkli kreslonun və yaxud qablaşdırılmış batareyanın yerləşdirildiyi yer haqqında məlumat vermək lazımdır; imkan daxilində, axıdan batareyalara axmanın qarşısını alan, ventilyasiya etməyə, havanın çıxmasına imkan verən tıxacların qoyulması tövsiyə olunur; qeydə alınmış baqajda qızdırıcı elementi etibarlı mühafizə qapağına malik olmaq şərti ilə saçların burulması üçün istifadə edilən karbohidrogen tərkibli maşalar (bu cür maşaların qazdoldurma elementlərinin qeydə alınmış və qeydə alınmamış baqajda daşınmasına yol verilmir); qeydə alınmamış baqajda Dövlət Hidrometeorologiya Komitəsinin nümayəndələri tərəfindən bu yüklərin hava gəmilərində daşınması təlimatına müvafiq olaraq, daşınan civə barometrləri; hava gəmilərində həyəcan siqnalı vermək üçün tətbiq olunan və yaxud uçuş tapşırığını yerinə yetirmək üçün zəruri olan pirotexniki vasitələr. 3.4. Az miqdarda olan təhlükəli yüklər Qablara məhdud miqdarda qablaşdırılmış təhlükəli yüklər aşağı təhlükəliliyə malikdirlər və onların daşınması üçün xüsusi qaydalar tətbiq edilə bilər. Bu bəndin tələblərinə uyğun olan az miqdarlı təhlükəli yüklər bu Qaydaların müddəalarına riayət olunmadan, aşağıdakılar istisna olmaqla, hava yolu ilə daşınmaya buraxıla bilər: təsnifatın kriteriyaları və qablaşdırma qrupları; sərnişin salonuna və uçuş heyətinin kabinəsinə yüklənmənin qadağan olunması. Az miqdarda olan təhlükəli yüklər kimi, aşağıda göstərilən təhlükəli yüklərin hava gəmilərində daşınmasına icazə verilmir: 3.1 bəndinə müvafiq olaraq, hər hansı halda daşınması qadağan olunan təhlükəli yüklər; 5.1 cədvəlinə uyğun olaraq sərnişin hava gəmilərində daşınması qadağan olunan təhlükəli yüklər; hər cəhətdən təhlükəsiz olan, temperatur ötürücüsündən başqa, məmulatın və qurğunun tərkib hissəsi olan qurğuların içərisinə yerləşdirilən təhlükəli yüklər; 1-ci sinif məmulatlar və maddələr; əlavə təhlükəliyə malik olan 2- ci sinif maddələr; 4-cü sinfin əsas və əlavə təhlükəlilik növlərinə malik olan maddələr, 1-ci qablaşdırma qrupu və yaxud özü reaksiyaya girən maddələr; 5-ci sinfin əsas və əlavə təhlükəlilik növlərinə malik olan maddələr, 1-ci qablaşdırma qrupu; 6.1 yarımsinifin təhlükəliliyinə malik olan maddələr, 1-ci qablaşdarıma qrupu, zəhərləyici olduqlarına görə nəfəs alma zamanı təhlükəli olanlar; 6.2 yarımsinifinə aid olan yoluxucu maddələr; Qaydaların müddəalarından kənara çıxmağına icazə verilmədikdə, hər hansı təhlükəli yükün daşınmasına yol verilmir; 9-cu sinifdən olan maqnitləşdirilmiş material. Az miqdarda olan təhlükəli yüklərin hava ilə daşınmalarında aşağıdakı miqdar hədlərinə riayət olunmalıdır: hər hansı daxili qabda olan təhlükəli yükün maksimum miqdarı aşağıdakı hədlərdə məhdudlaşdırılmalıdır: 6.1 yarımsinifinin əsas və əlavə təhlükəliliyinə malik olan maye və ya bərk maddələr üçün 1 ml və ya 1 q. I və II qablaşdırma qrupu; əvvəlki bənddə göstərilənlərdən başqa, bərk və maye maddələr üçün 30 q və ya 30 ml, qazlar üçün — 30 ml su tutan qabda saxlanılan; Kombinə edilmiş bağlamada saxlanılan təhlükəli yüklərin ümumi netto çəkisi aşağıda göstərilən hədlərdə məhdudlaşdırılmalıdır: yüklər üçün, 2-ci sinifdən başqa: I qrup qablaşdırmada — 300 q və ya 300 ml; II qrup qablaşdırmada — 500 q və ya 500 ml; III qrup qablaşdırmada — 1 kq və ya 1 litr. 2-ci sinif üçün — 1 litr. Təhlükəli yükləri az miqdarda daşımaq üçün, bağlama (örtmə) qurğusu daxil olmaqla, yaxşı keyfiyyətə malik olan qablardan istifadə olunmalıdır. Qab hazırlanan material təhlükəli yüklə birbaşa əlaqədə olduqda aralıq və hopdurucu materiallar ona qarşı inertli olmalı və təhlükəli məhsullar yaratmamalıdır, həmçinin kövrəkliyə, yumşalmaya və hava daşınmaları zamanı digər zədələnmələrə məruz qalmamalıdır, eləcə də həmin yüklərin xarakteristikalarına təsir göstərməməlidir, ondan başqa: daxili qab qalınlığı 0,2 mm-dən az olmayan plastmasdan və yaxud şüşədən, saxsıdan və metaldan hazırlanmalıdır və onlar məftil, lent və yaxud digər etibarlı vasitələrlə möhkəm bağlanan qapaqlara və tıxaclara malik olmalıdır; temperatur ötürücüləri istisna olmaqla, 55°S-də maye daxili qabı tam doldurmamalıdır; daxili qab aralıq qaba yerləşdirilərkən, onun zədələnməsi və axması zamanı yükün yerləşmə yerindən asılı olmayaraq axan tərkibi tam hopdura bilən materiallara qablaşdırılmalıdır; təhlükəli maye yüklər üçün olan aralıq qablar, daxili qabın bütün tərkibini hopdurmağa (özünə çəkməyə) qabil olan hopdurucu materiala malik olmalıdır, bu halda hopdurucu material aralıq qatı ola bilər; aralıq qabı etibarlı şəkildə möhkəm nəqliyyat qabına (ağacdan, fanerdən və yaxud onun kimi möhkəm olan digər materialdan hazırlanmış) qablaşdırılır; hazır yük yeri 7-ci bölmənin 7.15 bəndində göstərilən sınaqlardan çıxmaq qabiliyyətinə malik olmalıdır; az miqdarlı təhlükəli yükləri əgər öz aralarında yanmaya və yaxud xeyli istiliyin, tezalışan və ya boğucu qazların ayrılmasına, Korroziya edici və yaxud dəyişkən maddələrin əmələ gəlməsinə gətirən təhlükəli reaksiyaya girirlərsə, onların nəqliyyat qablarına başqa yüklərlə bir yerdə qablaşdırılmasına yol verilmir; hər hansı nəqliyyat qabında saxlanılan müxtəlif təhlükəli yüklərin miqdarı aşağıda verilən düsturla müəyyən olunmalıdır: burada n1, n2 və s. bir nəqliyyat qabında saxlanılan müxtəlif təhlükəli yüklərin netto miqdarıdır; M1, M2 və s. — müvafiq qablaşdırma qrupu üçün hər bir kombinə edilmiş bağlamada daşınmasına icazə verilən təhlükəli yüklərin netto maksimum miqdarıdır; hər hansı yük yeri bütün markalanma nişanlarının vurulmasına imkan yaradan ölçüdə olmalıdır. Yükün qaiməsində əlavə olaraq — «Az miqdarlı təhlükəli yüklər» qeyd edilir. Belə məzmunlu yazı qaydalarla müəyyən olunmuş markalanmaya əlavə olaraq nəqliyyat qablarına da vurulur (yazılır). Az miqdarlı təhlükəli yüklərin qeydə alınmış baqajda və yaxud poçtda hava yolu ilə daşınmasına yol verilmir. 4. Təhlükəli yüklərin təsnifatı Bütün təhlükəli yüklər BMT Beynəlxalq Mülkü Aviasiya Təşkilatı (BMAT-İKAO) ekspertlərinin tövsiyələrinə müvafiq olaraq aşağıdakı siniflərə bölünür: 1-ci sinif — partlayıcı maddələr; 2-ci sinif — sıxılmış, mayeləşdirilmiş və təzyiq altında həll olunmuş qazlar; 3-cü sinif — tezalışan mayelər; 4-cü sinif — tezalışan bərk maddələr və materiallar; 5-ci sinif — oksidləşən maddələr və üzvi peroksidlər; 6-cı sinif — zəhərli (zəhərləyici) və yoluxucu maddələr; 7-ci sinif — radioaktiv maddələr; 8-ci sinif — yeyici və Korroziya edici maddələr; 9-cu sinif — digər təhlükəli maddələr. Təhlükəli yüklərin hər bir sinfi yarımsiniflərə bölünür. Təhlükəli yüklər hər bir sinif üzrə aşağıda göstərilmiş əlamətlərə görə siniflərə və yarımsiniflərə aid edilir. Bütün təhlükəli yükləri 1, 2, 7-ci sinif və 5.2 və 6.2 yarımsinifinə aid olan maddələrdən başqa, maddələrin təhlükəlilik dərəcəsinə görə qruplara bölürlər. Təhlükəli yüklərin qablaşdırılmasına olan tələblər bir başa onların təhlükəlilik dərəcəsindən asılı olur. Bununla bağlı maddələrin təhlükəlilik dərəcəsindən asılı olaraq, təhlükəli yüklərin qablaşdırılması da üç qrupa bölünür. Beləliklə, təhlükəli maddələrin təhlükəlilik dərəcəsinə və qablaşdırılmasına görə qruplara bölünməsi aşağıdakı kimidir: 1 — yüksək təhlükəlilik dərəcəsi — I qablaşdırma qrupu; 2 — orta təhlükəlilik dərəcəsi II qablaşdırma qrupu; 3 — aşağı təhlükəlilik dərəcəsi III qablaşdırma qrupu. Təhlükəlilik dərəcəsinin kriteriyaları qablaşdırmaların qrupları göstərilməklə 3, 6 və 8 ci sinif maddələrin əlamətlərinin təsvirində verilib. 4, 5 və 9-cu sinif maddələrin təhlükəlilik dərəcəsi mövcud təcrübə nəzərə alınmaqla, digər sinif maddələrə oxşar olaraq müəyyən edilir. Konkret yüklərin qablaşdırılması təhlükəli yüklərin bu qaydalara əlavə edilən (5.1 nömrəli cədvəl) Siyahısında verilir. Partlayıcı maddələr onların xassələrindən asılı olaraq uyğunluq qruplarına bölünür (4.1 nömrəli cədvəl). 2-ci sinif maddələr onların fiziki xassələrindən asılı olaraq qruplara bölünür. 7-ci sinif maddələr qablaşdırma kateqoriyasından asılı olaraq, qruplara bölünür. 4.1 nömrəli cədvəl 1-ci sinif maddələrin uyğunluq qrupları (partlayıcı maddələr) Uyğunluq qrupu Maddənin və məmulatın adı Yarımsinif 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1 2 3 4 5 6 7 A İlkin (təhrikedici) PM 1.1A — — — — B Təhrikedici PM tərkibli maddələr 1.1B 1.2B — 1.4B — C Atılan PM və digər deflagiya edən PM və yaxud məmulatlar, onlardan tərkibində olanlar 1.1J 1.2J 1.3J 1.4J — D Detonasiya edən PM, təhrikedici vasitəsiz və atan enerjisiz, detonasiya edən PM tərkibli, tüstülü bort və yaxud məmulatlar 1.1D 1.2D — 1.4D 1.5D E Təhrikedicisiz, lakin atan enerjiyə malik olan, detonasiya edən PM tərkibli məmulatlar (tərkibində tezalışan və öz özünə alışan mayelər olanlardan başqa) 1.1E 1.2E — 1.4E — F Tərkibində detonasiya edən PM, təhrikedici və atan enerjili olan (tərkibində TAM və ÖAM mayelər olanlardan başqa), və yaxud atan enerjisiz maddələr 1.1F 1.2F 1.3F 1.4F — G Pirotexniki maddələr tərkibli məmulatlar və pirotexniki maddələr, eləcə də tərkibində həm PM, həm də işıqlandırıcı, yandırıcı, göz yaşardan və yaxud tüstü əmələ gətirən maddələr olan (su ilə aktivləşən maddələr və yaxud tərkibində ağ fosfor, fosfidlər, TAM və yaxud gellərdən başqa) 1.1.G 1.2G 1.3G 1.4G — H PM və ağ fosfor tərkibli maddələr — 1.2 H 1.3 H — — J PM və TAM və yaxud gellər tərkibli maddələr 1.1 J 1.2J 1.3 J — — K PM və zəhərləyici kimyəvi agentli tərkibə malik olan maddələr — 1.2K 1.3K — — L Xüsusi təhlükəliliyə malik olan və hər bir növünün bir birindən təcrid olunması tələb edilən PM tərkibli partlayıcı maddələr və yaxud məmulatlar 1.1L 1.2L 1.3L — — S Hər hansı təhlükəli təzahürü bağlamanın (qabın) özü ilə məhdudlaşdırılan halda qablaşdırılmış maddələr və ya düzəldilmiş məmulatlar, əgər qab odla dağıdılıbsa, onda partlayış effekti və yaxud səpələnmə elə məhdudlaşdırılıb ki, bilavasitə bağlamanın yaxınlığında qəza tədbirlərinin görülməsinə və yaxud yanğının söndürülməsinə mane olmurlar. — — — 1.4S — Qeyd. Ayrı-ayrı yarımsiniflərə, lakin bir uyğunluq qrupuna malik olan partlayıcı maddələrin, L uyğunluq qrupundan başqa, bir yerdə nəql olunmasına yol verilir. 4.1. 1-ci sinif partlayıcı maddələr. 1-ci sinif təhlükəli yüklərə, partlayış işlərinin aparılmasında atəş və yaxud pirotexnik effekti almaq üçün təyin edilmiş qurğular və yaxud partlayıcı vasitələr, ya da öz xassələrinə görə partlayıcılara aid edilə bilən maddələr. 1-ci sinif maddələr 5 yarımsinifə bölünür: 1.1 yarımsinifi. Tam kütləsi ilə partlaya bilən maddələr və məmulatlar; bu elə partlayışdır ki, praktiki olaraq dərhal partlayıcı maddə olan bütöv yükə yayılır; 1.2 yarımsinifi. Tam kütləsi ilə partlamayan, lakin partladığı vaxt ətrafdakı əşyalara möhkəm zədələnmə və səpələnmə təhlükəsi yaradan pirotexniki maddələr və məmulatlar; 1.3 yarımsinifi. Yandığı zaman böyük miqdarda istilik ayıran və ya səpələnmə ilə bir birinin ardınca alovlanan partlayıcı və pirotexnik maddələr və məmulatlar; 1.4 yarımsinifi. Daşınma zamanı alışma və yaxud təhrikedici təsir olduğu halda cüzi partlayış təhlükəsi ehtimalı olmaqdan başqa, böyük təhlükəyə malik olmayan maddələr və məmulatlar; partlayışın təsiri bağlama ilə məhdudlaşdırılır; böyük ölçülü məmulatların və bağlama elementlərinin uzaq məsafəyə dağıdılması gözlənilmir və xarici od (alov) mənbəyi bağlamanın tərkibinin dərhal partlayışına səbəb olmamalıdır; 1.5 yarımsinifi. Çox həssas olmayan və normal daşınma şəraitində təhrik edilmə və yaxud yanmadan detonasiyaya keçmə halları olduqca azdır. Bu yarımsinifdən olan maddələrə və məmulatlara minimum tələb onların odla sınaqdan çıxarılması zamanı partlayışın olmamasıdır. 4.2. 2-ci sinif — sıxılmış, təzyiq altında mayeləşdirilmiş və həll olunmuş qazlar 2-ci sinfə aiddirlər: daimi qazlar — ətraf mühitin temperaturunda mayeləşməyən qazlar; mayeləşdirilmiş qazlar, təzyiq altında və ətraf mühitin temperaturunda, maye halına keçə bilən qazlar; həll olunmuş qazlar — həlledicidə təzyiq altında həll olunmuş, məsaməli maddə tərəfindən hopdurula bilən qazlar; dərin soyudulmuş adi qazlar — məsələn, maye hava, oksigen və s. Bu sinifdən olan maddələr sıxılmış, mayeləşdirilmiş və yaxud həll olunmuş şəkildə daşınan və xüsusi möhkəmlik və kiplik tələb edən qazlardır. Bəzi qazlar maye halında və olduqca aşağı temperaturda daşınır. Qazların daşınması zamanı aşağıdakı təhlükəli vəziyyətlər yarana bilər: qazla olan bağlamanın partlaması nəticəsində ətrafdakı əşyaların mexaniki zədələnməsi; alışma, partlayış təhlükəli qarışıqların alınması, eləcə də zəhərlənmə, bədən yaralanmaları, metalların korroziyası, müəyyən maddələrin öz-özünə yanması və yaxud yanmanın davam etməsinə kömək etmək; havada oksigenin azalması və yaxud bəzi qazların həddindən artıq yığılması nəticəsində boğulma; bəzən olduqca az qatılığa malik olan çoxlu qaz növlərinin narkotik təsiri, bəziləri tərəfindən yanma və parçalanma zamanı zəhərləyici qarışıqların ifrazı. Qazlar havaya nisbətən müxtəlif sıxlığa malikdir. Havadan ağır olan qazlar yük kabinəsinə və yaxud aşağı bölməyə (yerə) daxil olur, havadan yüngül olan qazlar yuxarı qalxır və daha aktiv olaraq yayılır. 2-ci sinfə aid olan qazlar heç olmazsa aşağıdakı şərtlərdən birinə cavab verməlidir: 20°S temperaturda qabda olan artıq təzyiq 1x105Pa- a (1kq/sm2) bərabərdir və yaxud ondan artıqdır; 50°S temperaturda buxarların mütləq təzyiqi 3x105Pa(3 kq/sm2) - a bərabərdir və yaxud ondan artıqdır; kritik temperaturu 50°S-dən aşağıdır. 2-ci sinfə eləcə də «aerozollar» daxildir. Bu termin maye ilə və ya onsuz təzyiq altında sıxılmış, mayeləşdirilmiş və yaxud həll olunmuş qaz, pasta və toz tərkibli olan və metaldan, şüşədən və yaxud plastmasdan hazırlanan və təkrarən doldurulub-boşaldılması mümkün olmayan və tərkibini köpük, pasta, toz və yaxud maye və ya qaz şəklində püskürdən özübağlanan ağızlığa malik olan tutum deməkdir. 2-ci sinif maddələr 4 yarımsinifə bölünür: 2.1 yarımsinifi — tezalışan maye və zəhərli olmayan qazlar; digər əlavə təhlükəliliyə malik olan (oksidləşən, Korroziya edici) qazlar; 2.2. yarımsinifi — zəhərli, alışmayan qazlar; 2.3 yarımsinifi — tezalışan zəhərsiz qazlar. Alışmasının aşağı qatılıq həddi (həcminə görə) 13%- dən artıq və ya aşağı hədd qiymətindən asılı olmayaraq, alışma sahəsi 12%-dən artıq olan qazlar tezalışan sayılır; 2.4 yarımsinifi — eyni vaxtda tezalışan və zəhərli olan qazlar. 4.3. 3-cü sinif — tezalışan mayelər 3-cü sinfə, bağlı qabda temperaturu 61°S və ya aşağı, açıq qabda 65°S olduqda isə, tezalışan buxarlar ifraz edən və öz xüsusiyyətlərinə görə digər siniflərə aid edilməyən mayelər, mayelər qarışığı və məhlulunda bərk maddələr və ya suspenziyalar olan mayelər aiddir. Bu sinfin maddələri tezalışan mayelərdir və bu mayelərin əsas təhlükəlilik xassəsi onların hər hansı xarici alışma mənbəyindən (açıq oddan, qığılcımdan, elektrik boşalmalarından və s.) tezalışmalarıdır. Bir çox TAM-ın buxarları, böyük güclü partlayışa gətirə bilən, partlayıcı qarışıqlar yarada bilər. Bu sinifdən olan maddələrin çoxu yüksək təzyiqli doymuş buxarlara malik olur. Ona görə də onlar doldurulan qablarda istismar hədləri daxilində (50 — 60°S) qədər temperatur qalxdıqda təzyiqin artması baş verir. Bu sinifdən olan bəzi maddələrin atmosfer təzyiqində olan qaynama temperaturu 15 — 20°S-dən aşağı olur və nəticədə həmin maddələr müəyyən istismar şəraitlərində qaz halını alır. Hava gəmisi yüksəkliyə qalxdıqca, qabda olan artıq təzyiq atmosfer təzyiqinin aşağı düşməsinə mütənasib olaraq artacaqdır. Qabın kipliyinin qeyri-qənaətbəxş olması buxarların çıxmasına gətirib çıxarır, qabın möhkəmliyi qeyri-qənaətbəxş olduqda isə, onun dağılması baş verə bilər. 3-cü sinfin bütün maddələri tərəfindən ayrılan buxarlar qismən narkotik təsirə malikdir, uzun müddət bu buxarlarla nəfəs alma huşun itirilməsinə səbəb ola bilər. Dərin və uzunmüddətli narkoz ölümə gətirib çıxara bilər. Bəzi tezalışan mayelər TAM güclü zəhərləyici xassələrə, başqaları isə istiliyin və qazların ayrılması ilə polimerləşmə qabiliyyətinə malikdir ki, bunun da nəticəsində qab dağıla bilər. Bu maddələrə aiddirlər: polimerləşən karbohidrogenlər; polimerləşən efirlər; polimerləşən maddələr. Göstərilən TAM-ın təmiz halda hava nəqliyyatı ilə daşınmasına yol verilmir. Onlar daşınmaya ingibirləşmiş vəziyyətdə buraxıla bilərlər. Dərman preparatları, ətriyyat məhsulları və digər təyinatlı qarışıqlar, tərkibində TAM olan və öz xassələrinə görə bu sinfə aid edilənlər təhlükəli yüklərə aiddir. 3-cü sinfə aid olan mayelər üç yarımsinifə bölünür: 3.1 yarımsinifi — bağlı qabda alışma temperaturu mənfi 18°S-dən aşağı olan TAM-lar; 3.2 yarımsinifi — bağlı qabda alışma temperaturu mənfi 18°S və yuxarı, lakin 23°S dən aşağı olan TAM- lar; 3.3 yarımsinifi — bağlı qabda alışma temperaturu 23°S və yuxarı, lakin 61°S- dən aşağı olan TAM-lar. 4.2 nömrəli cədvəl TAM-ın təhlükəlilik dərəcələrinin kriteriyaları Təhlükəlilik dərəcəsi Bağlama qrupu Alışma temperaturu (bağlı qabda)°S Qaynamanın başlanğıc nöqtəsi °S Yüksək I — 35°S Orta II <23°S >35°S Nisbətən aşağı III 23°S<61°S >35°S Alışma temperaturu 230C-dən aşağı olan rənglər, emallar, rəngləyicilər, yapışqanlar və polituralar kimi tezalışan özlü (qatı) mayelərin aşağı təhlükəlilik dərəcəsinə aid etməyə yol verilir(qablaşdırma qrupu III), əgər: laylanmaya sınaq zamanı 24 saat ərzində həlledicinin 3%-dən artığı laylanmırsa; qarışıq, 6.1 yarımsinifinin və yaxud 8-ci sinfin I və yaxud II bağlama qrupuna aid olan maddənin 5%-li və ya da 3-cü sinfin I bağlama qrupuna aid olan və 6.1 yarımsinifinin və 8-ci sinfin əlavə təhlükəlilik nişanlarını tələb edən maddələrin 5%-li tərkibinə malikdirsə; qatılıq və alışma temperaturu 4.3 cədvəlində göstərilən hədlərə uyğundursa; istifadə edilən qabın tutumu 30 litrdən artıq deyilsə. 4.3 nömrəli cədvəl Qatılığın və alışma temperaturunun hədləri Göstəricinin adı Deşiklərin diametri (mm-lə) Alışma temperaturu 0C 4 8 Axma müddəti, saniyə, artıq onun kimi 20 — 17 —"— 60 — 10 —"— 100 — 5 —"— 160 — - 1 —"— 220 17 - 5 —"— — 40 Aşağı həddi məhdudlaşdırılmayıb 4.4 4-cü sinif — tezalışan maddələr və materiallar 4-cü sinfə, partlayıcı kimi təsnif olunmuş maddələr istisna olmaqla, daşınma zamanı asan yanan və yanğının yayılmasına səbəb olan maddələr aiddir. Bu sinifdən olan bütün maddələr yanğıntörətmə cəhətdən təhlükəlidir. Onların daşınması, yüklənib-boşaldılması və saxlanılması zamanı, bu Qaydalarda şərh edilmiş, müvafiq təhlükəsizlik tədbirlərinə riayət olunmalıdır. 4-cü sinif üç yarımsinifə bölünür: 4.1 yarımsinifi — qığılcım, alov və yaxud sürtünmə kimi xarici alışma mənbələrindən ümumi tezalışma və aktiv yanma xassəsinə malik olan tezalışan bərk maddələr (TABM); 4.2 yarımsinifi — adi daşınma şəraitində öz- özünə qızma və alışma kimi ümumi xassələrə malik olan maddələr; bəzi maddələr su ilə nəmləndirildikdə və nəm hava ilə qarşılıqlı təsirdə olduqda, öz- özünə alışmaya daha çox meyllidir; 4.3 yarımsinifi — su ilə qarşılıqlı təsirdə olarkən, TAQ-lar ayırma kimi ümumi xassələrə malik olan maddələr; bəzi hallarda bu qazlar, reaksiya zamanı ayrılan istiliyin təsirindən öz-özünə alışmaya qabildir, bəziləri isə su və yaxud turşularla qarşılıqlı təsirdə olduqda zəhərli qazlar ayrır. Bu sinfin bəzi maddələri zəhərləyicidir. 4.5. 5-ci sinif — oksidləşən maddələr və üzvi peroksidlər 5-ci sinfin bütün maddələri yanan maddələrin alışmasına və yanma prosesinin davam etdirilməsinə kömək etmə qabiliyyətinə malikdir. Bu sinifdən olan bəzi maddələr partlayıcı qarışıqlar yaratmağa qadirdilər və yaxud özləri müəyyən şəraitdə partlayıcı olurlar. Oksidləşən maddələrin çoxu güclü maye turşularla qızğın qarşılıqlı təsirdə olur və bu zaman olduqca zəhərləyici qazlar ayrırlar. Bəzi oksidləşən maddələr zəhərli və Korroziya edici olur (bax cədvəl 5.1). Üzvi peroksidlərin çoxu yaxşı yanır və qızdırılmaya həssasdır. Onlardan bəziləri sürtünməyə və zərbəyə həssasdır. Üzvi peroksidlərin həssaslığını təhlükəsizlik həddindən aşağı salmaq məqsədi ilə onlar ləngidənlə, həlledicidə və yaxud nəmləşdirilmiş halda daşınır. Bəzi üzvi peroksidlər 20°S temperaturda tədricən parçalana bilər. Hərarət qalxdıqca parçalanmanın sürəti artır. Bu sinfin bəzi maddələri üçün temperaturun kritik həddi var, hərarət ondan yuxarı olduqda, zəncirvari reaksiya maddənin qızğın parçalanmasına səbəb olur. Zəruri hallarda (yük yüklənməyə təqdim edilənədək), maddənin kritik temperaturunu ona ləngidici əlavə etməklə aşağı salmaq olar. Belə ləngidicilər və yaxud uçucu olmayan həll edicilər üzvi peroksidlər üçün inertli olmalıdır və 100°S-dən az olmayan alışma, 150°S-dən az olmayan qaynama temperaturlarına malik olmalıdır. Ləngidicilər və həlledicilər bir bərabərdə qarışdırılmalı və yaxud bütün maddəyə yayılmalıdır. Bəzi peroksidlərin qızğın surətdə parçalanmasına səbəb, onların tərkibinə az miqdarda turşuların, metal oksidlərinin və amidlərin düşməsi ola bilər. Bəzi üzvi peroksidlərin parçalanması zamanı zəhərli və tezalışan qazlar ayrıla bilər. Üzvi peroksidlərlə əlaqədə olmaq dəri və xüsusən göz üçün təhlükəlidir, belə ki, bu göz bəbəklərinin ağır zədələnməsinə gətirir. Təhlükəli yüklərin bu qaydalara əlavə edilən Siyahısında bu cür maddələr «I» şərti işarəsi ilə göstərilmişdir. Bəzi üzvi peroksidlər kifayət qədər böyük proporsiyada bəzi ingibirləşdiricilərlə, plastifikatorlarla və yaxud inertli bərk maddələrlə qarışdırıldıqda təhlükəsiz ola bilər. Belə hallarda yük göndərən daşıyana yazılı zəmanət verməyə borcludur. 5-ci sinif 2 yarımsinifə bölünür: 5.1 yarımsinifi — özü-özlüyündə yanan olmayan, lakin başqalarının alışmasına səbəb ola bilən, yanma zamanı asan oksigen ayıran və odun intensivliyini artıran oksidləşdirici maddələr. 5.2 yarımsinifi — çox hallarda alışan oksidləşdirici təsirə malik olan və digər maddələrlə təhlükəli təsirdə ola bilən üzvi peroksidlərdir. Onların çoxu tez alışır, zərbəyə və eləcə də sürtünməyə həssasdır. 4.6. 6-cı sinif — zəhərli və yoluxucu maddələr 6-cı sinifdən olan maddələr, nəfəs aldıqda və daxilə və yaxud dəri səthinə düşdükdə insanların və heyvanların sağlamlığına ağır zərər vura bilər. Zəhərli maddələr qaz, bərk (toz) və maye hallarında ola bilər. Bu sinfə zəhərləyici xassələrə malik olan maddələr daxil edilmişdir. Digər xassələrə, məsələn tezalışqanlığa malik olan zəhərli maddələr digər siniflərə daxil edilmişlər. Bu sinfin bütün maddələri onların alışması ya da parçalananadək qızdırılması zamanı zəhərli qazlar ayırır. Dayanaqlı olmayan zəhərli maddələr hava nəqliyyatı ilə yalnız stabilləşdirilmiş halda daşınır. Aşağıda göstərilən güclü təsirə malik olan zəhərləyici maddələrin satılmasına, alınmasına, buraxılmasına, saxlanılmasına, uçota alınmasına və daşınmasına respublikada qüvvədə olan müvafiq qanunvericilik ilə müəyyən olunmuş qayda tətbiq olunur: Nitrilakril turşusu; arsenli anhidrid; brusin; dildrin; nikotin; karbonlu kükürd; sianid turşusunun duzları; strixnin; sulema; sinkonin; etilmerkurfosfat; etilmerkurxlorid; arsen anhidridi; sianid turşusu; xlorpikrin. 6-cı sinif iki yarımsinifə bölünür: 6.1 yarımsinifi — nəfəs alma, udma zamanı və yaxud dəriyə düşdükdə insanın ölümünə, ağır iflicinə və ya sağlamlığına ziyan vurmaq xüsusiyyəti olan zəhərli (yoluxucu) maddələr; 6.2 yarımsinifi — insanlar və heyvanlar üçün yoluxucu olan və yaxud belələrindən sayılan, həyat qabiliyyətli mikroorqanizmə və ya onun zəhərlərinə malik olan yoluxucu maddələr. 6.1 yarımsinifinin maddələri, pestisidlər daxil edilməklə, təhlükəlilik dərəcələrinə müvafiq olaraq üç qablaşdırma qrupuna bölünür (4.4 nömrəli cədvəl) 4.4 nömrəli cədvəl Zəhərləyici maddələrin təhlükəlilik dərəcələrinin kriteriyası (buxarların udulmasından başqa) Kriteriyalar Təhlükəlilik dərəcəsi üzrə qablaşdırma qrupu Yüksək/I Orta /II Aşağı/III Daxilə düşdükdə zəhərləmə qabiliyyəti LD50, mq/kq, artıq olmayan 5 50 bərklər200 mayelər 500 Dəriyə düşdükdə zəhərləmə qabiliyyəti LD50, mq/kq, artıq olmayan 40 200 1000 Tozu və ya toz-hava qarışığını udduqda zəhərləmə qabiliyyəti LK50, mq/l, artıq olmayan 0,5 2 10 QEYDLƏR. 1. LD50 — kəskin zəhərlənmənin dozası daxilə düşdükdə və yaxud dəri səthinə düşməsi zamanı və dəri səthində 24 saat fasiləsiz qaldıqda 14 gün ərzində təcrübə üçün götürülmüş heyvanların 50%-nin ölümünə səbəb olur. Qatılıq heyvanın kütləsinin bir kiloqramında milliqramla ifadə olunur. 2. LK50 — maddənin buxarlarının, qazlarının, toz-hava qarışıqlarının və tozunun qatılığı 14 gün ərzində 1 saat fasiləsiz nəfəs alma zamanı, təcrübə üçün götürülmüş heyvanların 50%-in ölümünə səbəb olur. Qatılıq toz və toz-hava qarışığı üçün bir litr havada milliqramla, buxarlar üçün isə kub metr havada millimetrlə ifadə olunur. 3. Əgər maddə müxtəlif kateqoriyalar üzrə müxtəlif təhlükəlik dərəcəsi göstərirsə, bu halda onu onların ən yüksəyinə aid etmək lazımdır. Buxarların nəfəs alma zamanı təhlükəlik dərəcəsi, havanın temperaturu 20°S və standart hava təzyiqində maddənin doymuş olan buxarlarının qatılığı ilə, V ml/m32 o cümlədən: yüksək təhlükəlilik dərəcəsi üçün (qablaşdırma qrupu I) V >10 LK50 və LK50 < 1000ml/m3; orta təhlükəlilik dərəcəsi üçün (qablaşdırma qrupu II) V > 10 LK50 və LK50<3000ml/m3 və yüksək təhlükəlilik dərəcəsinin kriteriyasına riayət olunur; aşağı təhlükəlilik dərəcəsi üçün (qablaşdırma qrupu III) V >10 LK50 və LK50<5000ml/m3 və yüksək və orta təhlükəlilik dərəcələrinin kriteriyalarına riayət olunmur. Maddənin təhlükəlilik dərəcəsi, buxarların udulması zamanı, eləcə də aşağıda verilmiş qrafik üzrə təyin oluna bilər. Şəkil 1. Maddənin buxarları ilə nəfəs aldıqda, təhlükəlilik dərəcəsini müəyyən edən qrafik 4.7. 7-ci sinif radioaktiv maddələr 7-ci sinfə xüsusi aktivliyi 74 kBk/kq (0,002 MkKu/q) olan radioaktiv maddələr aid edilir Hava gəmilərində (HG) təhlükəsiz daşınma şərtləri Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə razılaşdırılmaqla Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının xüsusi qaydaları ilə müəyyən olunur.[17] 4.8. 8-ci sinif — yeyici (aşılayıcı) və Korroziya edici maddələr 8-ci sinif — bağlamaların zədələnməsi hallarında — bu maddələrin yüklənməsi və boşaldılmasında iştirak edən heyət üzvlərinin və personalın bədən səthində yanıqların əmələ gəlməsini, gözün selikli qişasının zədələnməsini, eləcə də yanğın və hava gəmisinin konstruksiyasının və avadanlıqlarının korroziyasını törədə bilən bütün yeyici və Korroziya edici maddələr aiddir. Yeyici və Korroziya edici (antrasen, kükürdlü bari, giproxlorid, xlorlu kirəc, yeyici qələvilər, turşular və s.) maddələr zəhərləyici xassələrə malikdir və tənəffüs yollarına düşdükdə zəhərlənməyə səbəb ola bilər. Bu maddələrin çoxu su ilə qarşılıqlı təsirdə qıcıqlandırıcı və Korroziya edici buxarlar (tüstü kimi görünən), istilik ayırırlar, eləcə də http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn17 metallara, parçalara dağıdıcı təsir göstərir. Onların ayrı-ayrı növləri şüşə və digər silisiumlu materialları dağıdır. Bu sinfin bəzi maddələri güclü oksidləşdirici olur və neft məhsulları (yanacaq, yağ), xırdalanmış ağac, kağız, pambıq, lif kimi üzvü materiallarla, eləcə də bəzi aralıq materialları ilə əlaqədə olduqda, öz-özünə alışma baş verə bilər. Bu sinfin bağlı qabda 61°S və aşağı alışma temperaturuna malik olan maddələri tez alışan mayelərdir. Əgər maddə təhlükəli yüklər siyahısında stabilləşdirilmiş kimi göstərilibsə, onda o, stabilləşdirilməmiş vəziyyətdə olduqda daşınmır. Əgər siyahıda maddənin tərkibinin faizi və yaxud onun aktiv tərkib hissəsi şərtləndirilibsə və hansı faizlə daşınırsa, tərkib həmin maddənin kütləsinə olan faizlə də göstərilir. 8-ci sinif üç yarımsinifə bölünür: 8.1 yarımsinifi — turşular və turşuluq mexanizmi ilə canlı toxumalara və yaxud metallara təsir edən maddələr; 8.2 yarımsinifi — əsas mexanizmi ilə canlı toxumalara və metallara təsir edən əsaslar və maddələr; 8.3 yarımsinifi — 8.1 və 8.2 yarımsiniflərinə aid edilməyən maddələr; bu maddələr canlı toxumaya və yaxud metallara Korroziya edici təsir göstərir. Yeyici və Korroziya edici maddələrin təhlükəlilik dərəcəsi 4.5 nömrəli cədvəldə verilmiş kriteriyalarla təyin edilir. 4.5 nömrəli cədvəl Yeyici və Korroziya edici maddələrin təhlükəlilik dərəcəsinin kriteriyaları Kriteriyalar Təhlükəsizlik dərəcəsi yüksək (I bağlama qrupu) orta (II bağlama qrupu) aşağı (III bağlama qrupu) Canlı dəri toxumasının nekrozuna gətirən, toxunma müddəti dəqiqədən artıq olmayaraq 3 60 240 Metalın korroziyasının göstəricisi, mm/qramdan, az olmayaraq 6,35 3 1 4.9. 9-cu sinif — digər təhlükəli yüklər 9-cu sinfə, təhlükəlilik dərəcəsi nisbətən aşağı olan, lakin əvvəlcə verilənlərin heç birinə aid edilməyən, bununla bərabər elə təhlükəli xassələrə (zəhərlilik, aqressivlik, tezalışqanlıq) malik olan və daşınma zamanı bu Qaydaların tətbiq edilməsi zəruriliyini tələb edən maddələr. Zəif dərəcədə alışqanlıq, zəhərləyici və yaxud yeyicilik xassələrinə malik olan, digər siniflərin heç birinə aid etmək mümkün olmayan, lakin daşınma zamanı hər hansı dərəcədə təhlükəli olan, nisbətən aşağı təhlükəli sayılan maddələr. 9-cu sinif iki yarımsinifə bölünür: 9.1 yarımsinifi — hava yolu ilə daşınmalar üçün qablaşdırılarkən, yük yerinin səthində olan hər hansı nöqtədən 2,1 m məsafədə maqnit sahəsin gərginliyi 0,159A/m və yaxud artıq olan maqnitləşdirilmiş materiallar daxil olmaqla, öz xassələrinə görə başqa siniflərə aid edilməyən maddələr; 9.2 yarımsinifi — nisbətən aşağı təhlükəlilik dərəcəli və bağlı qabda 61°S-dən 100°S alışma temperaturuna malik olan mayelər, liflər və müəyyən şəraitdə (nəmləşdirildikdə, yanğın zamanı, başqa maddələrlə qarşılıqlı təsirdə olduqda və s.) yeyici, Korroziya edici zəhərləyici və yaxud qıcıqlandırıcı olan digər oxşar maddələr, materiallar. 4.6 nömrəli cədvəl 3, 4, 8-ci siniflər, 5.1 (bərk maddələr) və 6.1 yarımsinifləri üçün təhlükəli xassələrin prioriteti Sinif və yaxu d yarım sinif və bağla ma qrup u Sinif və yaxud yarımsinif və bağlama qrupu 4. 2.I I 4.2 .III 4. 3.I 4. 3.I I 4.3 .III 5. 1. I (b ) 5. 1.I I (b) 5.1 .III (b) 6.1. I (nə fəs) 6.1 .I (d əri ) 6.1 .I (d ax ) 6. 1.I I 6.1 .III 8. I ( m ) 8. I (b ) 8.I I (m ) 8.I I (b) 8. III (m ) 8.II I (b) 3.I — — — 6.1. I 3.I 3.I 3. 1.I 3. I — 3.I — 3.I — 3.II — — — 6.1. I 3.I 3.I 3.I I 8. I — 3.I I — 3.II — 3.III — — — 6.1. I 6.1 .I 6.1 .I 6. 1.I I 8. I — 8.I I — 3.II I — 4.1.II 4. 2.I I 4.2 .II 4. 3.I I 4. 3.I I 4.3 .II 4. 1. I 4. 1.I I 4.1 .II 6.1. I 6.1 .I 6.1 .I 4. 1.I I — 4. 1. I — 4. 1.I I — 4.1 .II 4.1.III 4. 2.I I 4.2 .III 4. 3.I 4. 3.I I 4.3 .III 4. 1. I 4. 1.I I 4.1 .III 6.1. I 6.1 .I 6.1 .I 6. 1.I I — 8. I — 8.I I — 4.1 .III 4.2.II 4. 2.I 4. 2.I I 4.2 .II 4. 2. I 4. 2.I I 4.2 .II 6.1. I 6.1 .I 4.2 .I 4. 2.I I — 8. I — 4. 2.I I — 4.2 .II 4.2.III 4. 3.I 4. 3.I I 4.3 .III 5. 1. I 5. 1.I I 4.2 .III 6.1. I 6.1 .I 6.1 .I 6. 1.I I — 8. I — 8.I I — 4.3 .III 4.3.I 5. 1. I 4. 3.I 4.3 .I 6.1. I 6.1 .I 4.3 .I 4. 3.I 4. 3. I 4. 3. I 4. 3.I 4. 3.I 4.3 .I 4.3 .I 4.3.II 5. 1. I 4. 3.I I 4.3 .II 6.1. I 6.1 .I 4.3 .I 4. 3.I I 8. I 8. I 4. 3.I I 4. 3.I I 4.3 .II 4.3 .II 4.3.III 5. 1. I 5. 1.I I 4.3 .III 6.1. I 6.1 .I 6.1 .I 6. 1.I I 8. I 8. I 8.I I 8.I I 4.3 .III 4.3 .III 5.1.I 6.1. I 6.1 .I 5.1 .I 5. 1.I 5. 1. I 5. 1. I 5. 1.I 5. 1.I 5.1 .I 5.1 .I 5.1.II 6.1. I 6.1 .I 5.1 .I 5. 1.I I 8. I 8. I 5. 1.I I 5. 1.I I 5.1 .II 5.1 .II 5.1.III 6.1. I 6.1 .I 6.1 .I 6. 1.I I 8. I 8. I 8.I I 8.I I 5.1 .III 5.1 .III 6.1.I (nəfəs ) 6. 1. I 6. 1. I 6. 1.I 6. 1.I 6.1 .I 6.1 .I 6.1.I (dəri) 8. I 6. 1. I 6. 1.I 6. 1.I 6.1 .I 6.1 .I 6.1.I (daxil i) 8. I 6. 1. I 6. 1.I 6. 1.I 6.1 .I 6.1 .I 6.1.II (nəfəs ) 8. I 6. 1. I 6. 1.I I 6. 1.I I 6.1 .II 6.1 .II 6.1.II (dəri) 8. I 6. 1. I 8.I I 6. 1.I I 6.1 .II 6.1 .II 6.1.II (daxil i) 8. I 8. I 8.I I 6. 1.I I 6.1 .II 6.1 .II (m) — maye (b) — bərk (nəfəs ) — nəfəs yolları (d) — dəri (dax) — daxili (—) — mümkün olmayan kombinasiya Qeyd. Bu cədvəl VMT- nin «Təhlükəli xassələrin prioriteti» cədvəli əsasında tərtib olunub. 4.10. Bir neçə təhlükəlilik növlərinə malik olan təhlükəli yüklərin təsnifatı Təhlükəli yükün adı təhlükəli yüklər siyahısında olmadıqda və 3, 4, 8- ci siniflərin və yaxud 5.1 (bərk maddələr) və 6.1 yarımsiniflərinin müvafiq qaydada təyin etmələri ilə müəyyən olunmuş iki təhlükəlilik növünə malikdirsə, onda bu yük «Təhlükəli xassələrin prioriteti və bağlama qrupları» cədvəlinin (cədvəl 4.6) köməyi ilə iki təhlükəlilik növündən və bağlama qrupundan hansının əsas sayılması müəyyən olunmaqla təsnifatlaşdırılmalıdır. Bağlama qrupu, hər hansı təhlükəlilik növünə görə baxılan sinif üçün verilmiş kriteriyaların köməyi ilə təyin olunmalıdır. Hər hansı təhlükəli yük üçün bağlama qrupu olduqca sərt məhdudiyyətlər qoyulmaqla seçilir. Əsas və əlavə təhlükəliliyin və bağlama qrupunun təyin olunma qaydaları aşağıdakı nümunədə göstərilib. Nümunə. Təhlükəli yük iki təhlükəlilik növünə 6.1.1 (daxili) və 4.3.11 malikdir. Bu iki təhlükəlilik növündən hansının əsas olmasını 4.6-cı cədvəl ilə aşağıdakı qaydada təyin edirlər. 4.6-cı cədvəlin başlığında göstərilən 6.1.1 (daxili) yarımsinifindən enən vertikal xəttin və birinci sütunda verilmiş 4.3.11-ci yarımsinifin horizontal xəttinin kəsişmə nöqtəsi, istifadə edilməsi lazım olan, əsas təhlükəliliyi və bağlama qrupunu göstərir, verilmiş nümunədə bu 4.3.1-dir; əlavə təhlükəlilik növü isə, başqası yəni 6.1 olacaqdır; bu təhlükəli yükün iki təhlükəlilik növündə sərt məhdudlaşdırmaya malik olan kimi, 1- ci bağlama qrupu qəbul edilmişdir. Əgər təhlükəli yük bir neçə təhlükəlilik növünə və onlardan biri 6.1 yarımsinifi üzrə (III bağlama qrupu) az təhlükəliliyə malikdirsə, bu təhlükəli yükün təsnifatlaşdırılmasında həmin təhlükəlilik növünü, (pestisidlərdən başqa) nəzərə almaq lazımdır. Pestisid 3-cü sinfin (bağlama qrupu III) və 6.1 yarımsinifinin (III qablaşdırma qrupu) təhlükəliliklərinə malik olduqda, əsas təhlükəlilik növü kimi 6.1-ci (bağlama qrupu III) yarımsinifin təhlükəliliyi sayılmalıdır. Digər təhlükəlilik növlərindən başqa 1, 2 və 7-ci siniflərin və yaxud 5.2 və 6.2 yarımsiniflərin kriteriyalarına cavab verən və ya 4.1 yarımsinifinin nəmləşdirilmiş partlayıcı, özü reaksiya verən maddələri və yaxud 4.2 yarımsinifinin piroforlu maddələri olan yükləri 4.6-cı cədvələ daxil edilməyib, çünki belə siniflər və yarımsiniflər həmişə üstünlüyə malikdir. Digər təhlükəli xassələrə malik olan yoluxucu maddələri həmişə 6.2 yarımsinifinə aid etmək, eləcə də onun ən çox olan əlavə təhlükəliliyini göstərmək lazımdır. Təyin olunmuş qaydalar şamil edilməyənlərdən və prioritet üstünlüyə malik digər təhlükəlilik növlərinə verilənlərdən başqa, əlavə təhlükəlilik növlərinə malik olan radioaktiv maddələr həmişə 7-ci sinifə aid edilir. Təhlükəli yükün adı təhlükəli yüklərin siyahısında yoxdursa və yük özü 5.1 yarımsinifinə aid olan təhlükəli mayedirsə və yaxud üç və ya dörd təhlükəlilik növünə malikdirsə, ona 4.6 cədvəli şamil edilmir. Belə olduğu halda təhlükəli yükü istehsal edən tərəfindən, yükün əsas və əlavə təhlükəliliyi müəyyən olunmuş qaydada razılaşdırılan texniki sənədində (texniki şərtlərin, dövlət standartlarının) onun zəruri olan əlamətləri göstərilməklə həyata keçirilir. 5. Təhlükəli yüklərin siyahısı 5.1. Ümumi tələblər Təhlükəli yüklərin Siyahısına (5.1 nömrəli cədvəl) hava ilə daşınmaq üçün tez-tez təqdim edilən yüklər daxildir. Yükün göndərilmə adı şərhin başlığında qara şriftlə verilmişdir. Vergül və mötərizələrlə ayrılan müxtəlif izahatlar (şərhlər) nəqliyyat qabının markalanmasında və daşınma sənədlərində göstərilmir. Nümunə. 5.1-ci cədvəldə təhlükəli yükün aşağıdakı adı verilib: «Sirkə turşusu — məhlulu, qatılığı 1%- dən çox, lakin kütləsinə görə 80% artıq olmayaraq» göndərilmə adı isə belə olacaq: «Sirkə turşusu — məhlul». Təhlükəli yüklərin Siyahısına, hava yolu ilə daşınması qadağan olunan, bir sıra maddələrin və məmulatların adı və «konkret göstərilməyib» kimi verilmiş maddələrin xarakterik qrupları daxil edilmişdir. 5.2. Konkret göstərilməyən (k.g.) təhlükəli yüklər 5.1-ci cədvələ əməl olaraq, hava ilə daşınmaq üçün təqdim olunan bütün məmulatları və maddələri daxil etmək mümkün deyil. Belə təhlükəli yükləri qeydə almaq mümkünlüyünə malik olmaq üçün təhlükəli yüklər Siyahısında bir sıra ümumi xarakterli hallar var ki, bunlar xarakterik qruplar və yaxud «konkret göstərilməyən» maddələr üçün nəzərdə tutulub. 5.1 cədvəlində adı olmayan yüklər hava daşınmasına təqdim olunarkən, onların qəbul edilməsi üçün yükgöndərən aşağıdakıları yerinə yetirməlidir: yükün müvafiq xassələrinin 4-cü bölmədə sadalanmış kriteriyalarla müqayisə etmə yolu ilə onun təsnifatlaşdırılmasını; bir neçə sinfin əlamətləri olduqda, əsas təhlükəliliyə uyğun olan sinfin müəyyən edilməsini (4.6 nömrəli cədvələ bax); 5.2 cədvəlində konkret göstərilməyən (k.g.) kimi olan maddələrin, onları daha dəqiq xarakterizə edən əsas təhlükəliliyinə görə müəyyən olunmuş sinfini nəzərə almaqla adlandırılmasını. 5.2 cədvəlində «k.g.» altında göstərilmiş adı, göndərilmə adı kimi qəbul edilməlidir. Misal üçün 3- cü sinifdən olan maddə, hansının ki, adı 5.1 cədvəlində konkret göstərilməyib, amma spirt kimi məlum olduğundan bu maddə «tezalışan maye, k.g.» kimi yox, «spirt, k.g.» kimi işarə edilməlidir. Digər tərəfdən 5.2 cədvəlində konkret göstərilməyən maddələrin adlarına, dövlət standartlarına və texniki şərtlərə uyğun olaraq « k.g.» qısaldılmış ifadəsindən sonra mötərizədə maddənin texniki adı əlavə edilməlidir. Nümunə. Xlorlu kapriloil 5.1 cədvəlinə daxil edilməyib. Bu maddə Korroziya edici maye kimi — 8-ci sinfə aid edilir və əlavə təhlükəliliyə malik olmadığından o «Korroziya edici mayelər, k.g. (xlorlu kapriloil)» kimi işarə edilməlidir. 5.3. Təhlükəli maddələrlə olan qarışıqlar və məhlullar Təhlükəli maddələrin qarışıqları və məhlulları, bu maddəyə və yaxud məhlula daxil olan təhlükəli yüklərin əlamətlərinə görə təhlükəli maddələr kimi baxılmalıdır. Əgər qarışıqlar və məhlullar üçün konkret göstərilməmiş iki və ya bir neçə təhlükəlilik növləri 5.1-ci cədvəldə verilibsə, onda ən azı, məhlulun və ya qarışığın ən yüksək təhlükəliliyini müəyyən edən iki komponentinin texniki (kimyəvi) adlarla tamamlanması zəruridir. Mötərizədə göstərilən, texniki adlardan biri, əlavə təhlükəsizlik nişanına müvafiq olmalıdır. Texniki adlar 5.2 cədvəlindən seçilir. Nümunə. Mühərriklərin təmizlənməsi üçün nəzərdə tutulan qarışıq 5.1-ci cədvəldə yoxdur. Bu mayenin 230C- dən aşağı olan alışma temperaturuna malik olan benzinin və dördxlorlu hidrogenin qarışığı zəhərlidir. 6.1-cı yarımsinfin əlavə təhlükəliliyinə malik olan 3-cü sinif tezalışan maddə kimi təsnifatlaşdırılır. Konkret göstərilməmiş (benzin/dördxlorlu karbon) tezalışan maye kimi göstərilir. 5.4. Təhlükəli yüklər Siyahısının tərtib edilməsi Təhlükəli yüklərin Siyahısı 8 sütuna bölünüb: 1-ci sütunda — «yüklərin adı» — göndərilmə adlarına uyğun olaraq, əlifba sırası üzrə yerləşdirilən təhlükəli yüklərin siyahısının tərkibini verir; Siyahıda əsas adlardan başqa onların tez tapılmasını asanlaşdıran nömrələrin sinonimləri də verilmişdir* 2-ci sütunda «BMT tərəfindən qəbul olunmuş BMT siyahısı üzrə nömrəsi» — maddəyə və ya məmulata təsnifatlaşdırma sisteminə müvafiq nömrə verilir; Əgər BMT siyahısında nömrə verilməyibsə, 2-ci sütunda xətt qoyulur. 2-ci və 3-cü sütunda olan «Qada-ğandır» sözü bu təhlükəli yükün bütün hallarda hava gəmilərində daşınmasının qadağan olduğunu göstərir (bax: bölmə 3, bənd 3.1); 3-cü sütunda — «sinif və yarımsinif, 1-ci sinif uyğunluq qrupu üçün isə 4-cü fəsildə göstərilən təsnifatlaşdırma qanuna uyğun olaraq, bu maddəyə və yaxud məmulata verilən sinfin və yarımsinfin nömrəsi olur. 4-cü sütunda — «Əlavə təhlükəlilik» — 4-cü fəslə uyğun olaraq sinfin və yaxud müəyyən olunmuş əhəmiyyət kəsb edən və əlavə təhlükəsizliyə malik olan yarımsinifin nömrəsini özündə əks etdirir; 5-ci sütun — «Təhlükəlilik nişanları» — nəqliyyat qabına vurulmalı olan və təhlükəli yükün qısa xarakteristikasını və fiziki halını göstərən təhlükəlilik nişanının adını özündə əks etdirir; 6-cı sütun — «Bağlama qrupu» — 4-cü fəsildə verilmiş kriteriyalara uyğun olaraq, müəyyən olunmuş, bağlamaların qrup nömrələri (I, II və ya III); 7 və 8-ci sütunlar — «Bir bağlamaya aid olan maksimum kütlə (həcm) netto» — hər bir qabda daşınmaya icazə verilən maksimum netto miqdar (həcminə və yaxud kütləsinə görə); hava sərnişin gəmilərində 7-ci sütun, hava yük gəmilərində — 8-ci sütun. Ümumi kütlə G hərfi ilə bu sütunlardaca göstərilir. Bu Qaydaların müddəalarından kənara çıxmağa icazə olmamaqla, hava yolu ilə daşınmasına icazə verilməyən təhlükəli yüklər, 7 və 8-ci sütunlarda müvafiq olaraq, hava sərnişin və yük gəmiləri üçün «Qada- ğandır» sözü ilə işarə edilir. Əgər bu Qaydaların tələbləri göstərilən məmulatlara və yaxud maddələrə şamil edilmirsə, 7 və 8- ci sütunlarda «məhdudiyyət qoyulmur» işarəsi ilə göstərilir. Sinonimlər, əsas sütunlar doldurulmadan, göndərilmə adının altında açıq şiriftlə yerləşdirilib. * Sinonimlər, əsas sütunlar doldurulmadan, göndərilmə adının altında açıq şriftlə yerləşdirilib. Təhlükəli yüklərin siyahısı Adı BMT nin siyahısı üzrə nömrəsi Sinif və ya sinif altı Əlavə təhlükəlilik Təhlükəlilik nişanı Bağlamanın qrupu Bir bağlamada olan yükün xalis çəkisinin kütləsi (həcmi) sərnişin HG yük HG 1 2 3 4 5 6 7 8 Tərkibində iki oksidli karbon olan yeraltı işlərdə istifadə olunan qəza-xilasedici avadanlıq (Bax: iki oksidli karbon) İşıqsaçan təyyarə bombaları. (Bax: işıqsaçan bombalar) Havaya qalxma zamanı əlavə dartma qüvvəsini yaradan aviasiya qurğuları 2791 4,1 TABM II Qada ğandır 250 kq G Adqezivlər, tərkibində alışan mayelər olan yapışqanlar 1133 3 TAM II III —"— 60 l 220 l Adiponitril 2205 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamaq III —"— 220 l Azaurol turşusu (duz) (quru) Qada ğandır Ammonium azidi —"— quru və ya kütləsi üzrə 50% dən az su ilə nəmləşdirilmiş Barium azidi 0224 1.1A 6.1 Qada ğandır Qada ğandır kütləsi üzrə 50%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş Barium azidi 1571 4.1 6.1 TABM və zəhər I —"— 0,5 kq Brom azidi Qada ğandır Yod azidi (quru) —"— Natrium azidi azotlu- hidrogen turşusunun natrium duzu 1687 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Civə azidi Qada ğandır Qurğuşun azidi (quru) —"— kütləsi üzrə 20% az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş (və ya spirtin su ilə qatışığı ilə) Qurğuşun azidi 0129 1.1A Qada ğandır Qada ğandır Gümüş azidi (quru) Qada ğandır Xlor azidi —"— 1,2 propilenqlikoidinitrat 3 Azidli —"— 1- hidroksitetrazol 5- Azidli —"— Azidliquanidinpikrat (quru) —"— Azidliditiokarbon turşusu —"— Azidlihidroksitetrazol (civə və gümüş duzu) —"— Azidlietil nitrat —"— Aziran, inqibirləşdirilmiş etilenamin. Bax: 1.1 Azidli (heksahidrobenzonatril) 2954 4.1 TABM II 15 kq 50 kq 2.2 Azidli (2- metilbutilonitril) 3030 4.1 Qada ğandır Qada ğandır 2.2 Azidli (2,4 dimetilvaleronitril) 2953 4.1 —"— —"— 2.2 Azidli (2,4- dimetil- 4 metoksivaleronitril) 2955 4.1 —"— —"— Azidliizobutilonitril 2952 4.1 E —"— —"— Sıxılmış azot 1066 2 AQ (alışmayan qazlar) 75 kq 150 kq Soyudulmuş maye azot 1977 2 AQ 50 kq 500 kq Azotun, nadir qazlarla qatışığı. Bax: nadir qazların və azotun qatışığı Üçyodlu azot Qada ğandır Azotüçyodidmonoamin —"— Üçflorlu azot 2451 2 6.1 Zəhərli qaz Qada ğandır 25 kq Üçxlorlu azot Qada ğandır Üç oksidli azot (azot anhidridi) —"— Azottetrazol (quru) —"— Azotlu efir. Bax: etilnitrit məhlullar Pnevmatik və ya hidravlik təzyiq akkumulyatorları (tərkibində alışmayan qazlar olan) — 2 AQ Məhdudy yətsiz Məhdudiy yətsiz Məhlullu akkumulyator batareyaları. Bax: batareyalar Akridin 2713 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Akrilamid 2074 6.1 —"— III —"— 200 kq Amid akril turşusu Propenamid İnqibirləşdirilmiş akrilonitril 1093 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Sianlı vinil Nitril- akril turşusu Propilennitril Sianetilen İnqibirləşdirilmiş akrolein akril turşusunun Aldehidi 1092 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 2,5 l akrilli aldehid Propenal İnqibirləşdirilməmiş akrolein Qada ğandır Sabitləşdirilmiş akroleindimer 2607 3 TAM II 5 l 60 l Akselerin. Bax: para- Nitrozo dimetilanilin Aktivləşdirilmiş ağac kömürü. Bax: aktivləşdirilmiş kömür Zəhərli, bərk Alkoloidlər k.g.(konkret göstərilməmiş) və ya alkoloidlərin duzları k.g. 1544 6.1 Zəhər (I və II qr) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (III qr) I II III Qada ğandır —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Konkret göstərilməyən (k.g) zəhərli və maye alkaloidlər və ya alkaloidlərin duzları 1544 6.1 I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Tərkibində 5%- dək sərbəst kükürd turşusu olan Alkil,Aril və ya Toluol- maye sulfo turşuları 2586 8 Korroziya edici maddələr III 5 l 60 l Tərkibində 5%- dən artıq sərbəst kükürd turşusu olan Alkil, Aril və ya Toluol- maye 2584 8 —"— II 1 l 30 l sulfo turşuları Tərkibində 5%- dən artıq olmayan kükürd turşusu olan Alkil, Aril və ya Toluol- bərk sulfo turşuları 2585 8 Korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq Tərkibində 5%- dən artıq təmiz kükürd turşusu olan Alkil, Aril və ya Toluol- bərk sulfo turşuları 2583 8 —"— II 15 kq 50 kq Korroziya edici Alkilaminlər, k.g. 2735 8 —"— I II III 0,5 l 1 l 5 l 2,5 l 30 l 60 l Korroziya edici tezalışan Alkilaminlər, k.g. 2734 8 3 Korroziya edici maddələr və TAM I II 0,5 l 1 l 2,5 l 30 l Tezalışan, Korroziya edici Alkilaminlər, k.g. 2733 3 8 —"— I II III 0,5 l 1 l 5 l 2,5 l 5 l 60 l Alkilbenzol — 3 TAM Qada ğandır 200 l Metal alkilləri,k.g. 2003 4.2 —"— Qada ğandır Metalların alkil birləşmələri, k.g. Üzvi metal birləşmələri, k.g, Maye və bərk alkitfenollar,k.g.(C2- C8 qomoloqları daxil olmaqla) 2430 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l — 200 kq Allen Bax. Propadien Bromlu allil 1099 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Allil bromid 3- Brompropen Yodlu allil 1723 3 8 TAM və Korro ziyaedici I Qada ğandır 2,5 l 3- Yodpropen Xlorlu allil 1100 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Allilamin 2334 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 30 l Allilasetat 2333 3 6.1 —"— II —"— 60 l Allilen 1004 2 TAY —"— 55 l İnqibirləşdirilmiş allilizoti asinat 1545 6.1 Zəhər II —"— 60 l Sabitləşdirilmiş allilüçxlorsilan 1724 8 Korroziya edici maddə II —"— 30 l Allilformiat 2336 3 6.1 TAM və zəhər I —"— 30 l Allilxlorkarbonat. Bax: Allilxlorformiat Allilxlorformiat 1722 8 Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l Xlorlu qarışqa turşusunun allil efiri Xlorkömür turşusunun allil efiri Aldehid. Bax: Asetaldehid Alfa- metilvalerianlı aldehid 2367 3 TAM III 60 l 220 l Anisli aldehid — 9 DTY — Qada ğandır 20 l İzovalerian aldehidi — 3 TAM III —"— 200 l İzoyağlı aldehid 2045 3 TAM II 5 l 60 l Azobutilaldehidi 2- Metilpropanal Metakrit aldehidi 2396 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l Propion aldehidi 1275 3 TAM II 5 l 60 l Propional Metil Sirkə aldehidi Üçxlorsirkəli aldehidi, Bax: inqibirləşdirilmiş susuz xloral Xlorsirkə aldehidi 2232 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Tezalışan oktil aldehidləri 1191 3 TAM III 60 l 220 l 2- Etilheksanal Zəhərli aldehidlər,k.g. 1988 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l Zəhərli olmayan aldehidlər, k.g. 1989 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l Aldol Yağlı oksialdehid 2839 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Naftilamin Edrayt Aldrin Qada ğandır Alfa- Diizobutilen. Bax: Diizo butilen, izomerlərin birləşmələri Alfa- Dixlorhidrin. Bax: 1,3 Dixlorpropand- 2 Alfa- Yodtoluol. Bax: yodlu benzil Alfa-Metilstirol, Bax: izopropenil benzol Alfa- Naftilamin 2077 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Affa- pinen 2368 3 TAM III 60 l 220 l Alfa- xlorhidrin- qliserin 2689 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l Bərk natrium Alüminat 2812 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Məhlul natrium Alüminat 1819 8 —"— II 1 l 10 l Alüminium- alkilləri 3051 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Alüminium alkilhalo- genidləri 3052 4.2 —"— —"— Alüminiumnitrat 1438 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Alüminium borhidrid və ya 2870 4.2 4.3 Qada- Qada alüminium borhidrid quruluşunda ğandır ğandır Susuz bromlu alüminium 1725 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Məhlulda bromlu alüminium 2580 8 —"— III 5 l 60 l Alüminium haloidalkillər. Bax: Alüminium alkilhaloqenidlər örtüksüz toz, Silisiumlu alüminium 1398 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir III 25 kq 100 kq tərkibində 250 mk- dan az ölçüdə hissəciklər olan 20% dək Alüminium- örtüklü tozu 1309 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Alüminium pudrası Alüminium- piroforsuz örtüksüz tozu 1396 4.4 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Üçetil- alüminium Qada ğandır Üçmetil- alüminium —"— Karbonlu- alüminium 1394 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Alüminium karbidi Fosforidli alüminium 1397 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir, zəhər I Qada ğandır 15 kq Alüminium fosfidi Alüminium ferrosisilium- toz 1395 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir, zəhər II Qada ğandır 50 kq «Alsifer»- alüminium ferrosisilium əzintisi Alüminium xlor məhlulu 2581 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Susuz alüminium xloridi 1726 8 —"— II 15 kq 50 kq Alüminium xlorid Alüminium Dietilmonoxlorit Qada ğandır Nəmləşdirilmiş və ya isti alüminium drosu —"— Natrium amalqamı 1424 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Qələvi metalların amalqamları, k.g. maye 1389 4.3 — I —"— 1 l Qələvi metalların amalqamları, k.g. bərk 1389 4.3 —"— I —"— 15 kq Qələvi torpaq metallarının amalqamları, k.g. 1392 4.3 —"— I —"— 15 kq Amatollar. Bax: brizantli, V tipli Partlayıcı maddələr Litium amid 1412 4.3 —"— II 15 kq 50 kq Natrium amid 1425 4.3 —"— II Qada ğandır 50 kq Qələvi metalların amidləri, k.g. 1390 4.3 —"— II 15 kq 50 kq Amilaldehid. Bax: valeraldehid Amilamin 1106 3 TAM II 2,5 l 60 l 1- Aminopentan Pentilamin Amilasetatlar 1104 3 TAM III 60 l 220 l Amilbutilatlar 2620 3 TAM III 60 l 220 l Amilhidrid. Bax:Pentan Amilen- norm 1108 3 TAM I 1 l 30 l 1- Penten Etilenpropil Amilmerkaptan 1111 3 TAM I 5 l 60 l 1- Pentantiol Amilsulfohidrat Amilmetilketon 1110 3 TAM III 60 l 220 l 2- Heptanon Amilnitrit 1113 3 TAM II 5 l 60 l İzoamilnitrit Butil- qamma- metilnitrit İzopentilnitrit Amilnitrat 1112 3 TAM II 5 l 60 l Amil üçxlorlusilan 1728 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Amilformiatlar 1109 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Amilfosfat turşusu 2819 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Amil xlorit 1107 3 TAM II 5 l 60 l Amil xlorid Mis aminazidi Qada ğandır Aminobenzol. Bax: Anilin 3- Aminobenzolüçftorid. Bax: 3- üçftormetilanilin Aminobutan. Bax: normbutilamin 2- Amino- 5 dietil- aminnopentan 2946 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l 1 - Amino- 4- nitrobenzol. Bax:nitroanilinlər 1 - Amino- 3- nitrobenzol. Bax: Nitroanilinlər 1 - Amino- 2- nitrobenzol. Bax: Nitroanilinlər 1- Amino- 2metil- propan. Bax: izobutilamin Aminometan. Bax: Metilaminin- sulu məhlulu Aminopiridinlər (orta, meta, para) 2671 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq 2- Aminopropan. Bax: izopropilamin 1- Aminopropan. Bax: Propilamin Aminopropildietanolamin. Bax: Alkilaminlər, k.g. Norm- Aminopropilmorfolin. Bax: Alkilaminlər, k.g. Aminofenollar (orto- , meta- , para- ) 2512 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 100 kq 2- Amino- 4- xlorfenol 2673 6.1 Zəhər II —"— 100 kq N- Aminoetilpiperazin 2815 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l 2- (2- Aminoetoksi) - etanol 3055 8 —"— III 5 l 60 l Aminoetan. Bax: Etilamin Aminoetilen.Bax: inqibirləşdirilmiş vnilamin Susuz ammonium, maye və ya 15°S temperaturda, sıxlığı 0,880- dən az, tərkibində 50% dən çox ammonium olan sulu ammonium məhlulları 1005 2 3 6.1 TAQ və zəhər Qada ğandır 25 kq 15°S- də temperaturda, sıxlığı 0,880- dən az, tərkibində 30% dən çox, amma 50%- dən artıq olmayan ammonium olan sulu ammonium məhlulları 2073 2 AQ —"— 150 kq 15°S temperaturda, sıxlığı 0,880- dən 0,957- ə qədər olan, tərkibində 10%- dən çox, amma 35%- dən artıq olmayan ammonium olan sulu ammonium məhlulları 2672 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Ammonium- nitrat gübrələri: ammonium- nitratın ona qarşı ətalətli olan başqa qeyri- üzvi maddələrlə eyni tərkibli bölünməz qarışığı, tərkibində 90%- dən az ammonium nitrat olmayan və 0,2%- dən çox olmayan yanan maddələr karbona hesablamaqla üzvi maddələri daxil etməklə və ya tərkibində 90%- dən az, amma 70%- dən çox ammoniumnitrat və 0,4%- dən çox olan yanan maddələr 2067 5,1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Ammonium- nitrat gübrələri; ammonium nitratın kalsium karbonatla və (və ya) dolo mitlə eyni tərkibli bölünmə qarışığı, tərkibində 80%- dən çox, amma 90%- dən az ammonium nitrat və 0,4%- dən çox olmayan yanan maddələr 2068 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Ammonium- nitrat gübrələri: ammonium- nitratın ammonium sulfatla eyni tərkibli bölünməz qarışığı, tərkibində 45%- dən çox, amma 70% çox olmayan ammonium nitrat və 0,4%- dən çox 2069 5.1 —"— III 25 kq 100 kq olmayan yanan maddələr olan Ammonium- nitrat gübrələri; hər hansı başqa maddələrin qatışığını istisna edən, karbon üzrə hesablanan, hər hansı üzvi maddələr daxil olmaqla, tərkibində 0,2% yanan maddələr olan ammonium nitrata nisbətən, artıq partlayış təhlükəli 0223 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Ammonium- nitrat gübrələri: tərkibində 70%- dən çox, amma 90%- dən az ammoniumnitrat və 0,4%- dən çox olmamaqla, yanan maddələr olan eyni tərkibli bölünməz azotlu fosfat və ya azotlu- kalium qarışıqlı və mürəkkəb azotlufosfatlıkalium gübrələri 2070 5.1 Oksid- ləşdirici III 10 kq 100 kq Ammonium- nitrat gübrələri: tərkibində 70%- dən çox olmamaqla, ammonium- nitrat və 0,4%- dən çox olmamaqla, yanan maddələr və ya tərkibində 45%- dən çox olmayan ammonium- nitrat və qeyri- məhdud miqdarda yanan məhlullar olan eyni tərkibli bölünməz azotlu- fosfat və ya azotlukalium və ya mürəkkəb azotlu- fosfatlı kalium gübrələri 2071 9 DTY III 200 kq 200 kq Ammonium- nitrat gübrələri, k.g. 2072 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Ammonium aldehid. Bax: Asetaldehidammonium Azot turşulu ammonium mayesi (yüksək qatılıqlı məhlul) 2426 5.1 Qada ğandır Qada ğandır Tərkibində hər hansı başqa maddənin qatışığı istisna olmaqla, karbon üzrə hesablanmış, hər hansı üzvi maddələr daxil olmaqla, 0,2% dən çox olmayan yanan maddələr olan azotlu turş ammonium 1942 5.1 Oksid- ləşdirici III 10 kq 100 kq Tərkibində hər hansı başqa maddənin qatışığı istisna olmaqla, karbona görə hesablanmış, hər hansı üzvi maddələr daxil etməklə, 0,2% dən çox yanan maddələr olan ammonium- nitrat 0222 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Azot turşulu ammonium Ammonium şorası Ammoniumbromat Qada ğandır Vanadium turşulu ammonium (meta) 2859 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq İkixrom turşulu ammonium 1439 5.1 Oksid- ləşdirici II 5kq 25kq Ammonium bixromat Silisiumftorlu ammonium 2854 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Marqans turşulu ammonium Qada ğandır Arsen turşulu ammonium (orto) üç tərəfli əvəz edilmiş 1546 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Ammonium- arsenat Ortoarsen turşulu ammonium, üç tərəfli əvəz edilmiş Molibden turşulu ammonium — 9 DTY 1 kq 100 kq Sulfat turşulu ammonium 1444 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Ammonium persulfat Ammonium nitrit Qada ğandır Quru və ya 10%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş pikrin turşulu ammonium 0004 1.1D Qada ğandır Qada ğandır 10%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş pikrin turşulu ammonium 1310 4.1 TABM I 0,5 kq 0,5 kq Ammonium pikrat Ammonium permanqanat — 8 Korro- ziyaedici Qada ğandır Qada ğandır Radonlu ammonium Tiosian turşulu ammonium Sulfid turşulu ammonium turşməhlul. Bax: qeyri- üzvi bisulfitlər sulu məhlullar, k.g. Sulfidli ammonium- məhlul 2683 8 6.1 Korroziya edici maddə, zəhər, TAM II Qada ğandır 30 l Sulfid turşulu turş ammonium 2506 8 Yeyici Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Karbon turşulu ammonium — 9 DTY 1 kq 100 kq Fosfat turşulu ammonium iki tərəfli əvəz edilmiş — 9 DTY 1 kq 100 kq Ftorid ammonium 2505 6.1 Ərzaq məhsul- III Qada- 200 kq larından ayrı saxlamalı ğandır Ftorlu hidrogen ammoniumməhlul 2817 8 6.1 Korroziya edici maddə, zəhər II —"— 10 l Ftorid turşulu ammonium, bərk 1727 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq İkiftorlu ammonium Ftor hidrogen turşulu ammonium Ammonium hidroftorid Ammonium ftorid turşusu Ammoniumfulminat Qada ğandır Ammonium xlorid 1442 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Ammonium perxlorat Xlor turşulu ammonium 0402 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Xlorid turşulu ammonium Qada ğandır Xromid turşulu ammonium — 5.1 Oksid- ləşdirici 1 kq 50 kq Anabazinsulfat bərk və ya məhlul — 6.1 Zəhər Qada ğandır 10 kq Vanadium anhidridi — 6.1 —"— —"— 10 kq İzoyağlı anhidrid 2530 3 TAM III 60 l 220 l Yodluhidrogen turşusunun anhidridi, Bax: susuz yodlu Hidrogen Malein anhidridi 2215 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Yağ anhidridi 2739 8 —"— III 5 l 60 l Yağ turşusunun anhidridi Etilsirkə turşusunun anhidridi Propion anhidridi 2496 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Selen anhidridi — 6.1 Zəhər I Qada ğandır 5 kq Kükürd anhidridi 1079 2 6.1 Zəhərli qaz —"— 25 kq İkioksidli kükürd Kükürd qazı Kükürd oksidi Kömür anhidridi. Bax: Karbon qazı (iki oksidli karbon) Sirkə anhidridi 1715 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Etan anhidridi Sürmə turşusunun anhidridi. Bax: Sürmənin qeyri- üzvi birləşmələri,k.g. Fosforlu anhidrid. Bax: beşoksidli Fosfor Ftal anhidridi 2214 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 50 kq Hidrogen ftor turşusunun anhidridi. Bax: susuz ftorlu hidrogen Xromlu anhidrid 1463 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Susuz üçoksidli xrom Bərk xrom turşusu 0,05%- dən artıq malin anhidridi ilə olan tetrahidroftal anhidridlər 2698 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Maye anizidinlər 2431 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l Bərk anizidinlər 2431 6.1 —"— III —"— 200 kq Xlorlu anizoil 1729 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Xloridanizoil Anizol 2222 3 TAM III 60 l 220 l Anilin 1547 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Aminobenzol Anilin yağı Fenilamin Hidrogenxlorlu anilin 1548 6.1 Ərzaq məhsulla rından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Xlorid anilin Anilin hidroxloridi Anilin duzu Azot turşulu anilin — 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Anilin nitrat Detonasiyaya qarşı qarışıq aşqar. Bax: mühərrik yanacağına qatılan detonasiyaya qarşı aşqarlar Xlorlu antimonil. Bax: xloroksidli sürmə Antimonil- çaxır turşulu kalium 1551 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Kalium antimoniltartarat Sürmə turşulu kalium Qusdurma daşı Donmaya qarşı maye. Bax: tərkibində tezalışan mayelər olan preparatlar, k.g. və b. Antifriz. Bax: tezalışan mayelər, k.g. 2- Anilinli etanol — 6.1 Zəhər Qada ğandır 15 l Ağac məmulatları üçün antiseptiklər- maye 1306 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Antu. Bax: Naftil- sidik cövhəri Antrasen — 8 Korroziya edici maddə 2,5 kq 100 kq Soyudulmuş maye arqon 1951 2 AQ Qada ğandır 150 kq Sıxılmış arqon 1006 2 AQ 30 kq 50 kq Aril- Sulfat turşusu. Bax: Alkil , Aril- və ya Toluol sulfo turşusu və b. Natrium arsanilat 2473 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Dəmir arsenatı. Bax: Arsen turşulu dəmir (İİ) (orto) Nikel arsenatı, bərk. Bax: bərk Arsen birləşmələri, k.g. Qurğuşun arsenatı. Bax: Üç tərəfli əvəz edilmiş Arsen turşulu qurğuşun (orto) Arsenatlar, k.g. bərk. Bax: Bərk Arsen birləşmələri k.g. Arsenatlar, k.g. maye. Bax: maye Arsen birləşmələri, k.g. Arsenitlər k.g. bərk. Bax: bərk Arsen birləşmələri Gümüş arseniti. Bax: Arsen turşulu gümüş Arsin 2188 2 36.1 Qada ğandır Qada ğandır Ağ asbest (krokidolitdən, amozitdən, mizoritdən başqa bütün növlər) 2590 9 DTY III 200 kq 200 kq Mavi asbest (krokidolit) və ya qəhvəyi asbest (amozit, mizorit) 2212 9 DTY Qada ğandır Qada ğandır Askaridol Qada ğandır Auramin — 9 DTY 1 kq 100 kq Yol asfaltı və ya maye qudron. Bax: maye qudron və b. Sıyıqlaşdırılmış asfalt. Bax: maye qudron və b. Asetal 1088 3 TAM II Qada ğandır 60 l Sirkə aldehidinin diasetalı 1.1 Dietoksietan Asetaldehid 1089 3 TAM I Qada ğandır 30 l Aldehid Sirkə aldehidi Etanol Ammonium asetaldehid 1841 9 DTY III 200 kq 200 kq Asetaldoksim 2332 3 TAM II 5 l 60 l Dövrü asetol. Bax: Dioksolan Natrium asetat. Bax: sirkə turşulu natrium Civə asetatı 1629 6.1 Zəhər II Qada- 100 kq ğandır Sirkə turşulu civə 100 kq Fenil civə asetatı 1674 6.1 Zəhər II Qada ğandır Fenilmerkurasetat Bromlu asetil 1716 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Asetil bromid Sirkə turşusunun broman hidridi Bromlu etanoil Yodlu asetil 1898 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Esatilyodit Yodlu etanoil Xlorlu asetil 1717 3 8 TAM və Korroziya edici maddə II 1 l 5 l Sirkə turşusunun xloran hidridi Xlorlu etanoil Həll olunmuş asitilen 1001 2 3 TAQ Qada ğandır 15 kq Gümüşün asitilen nitratı Qada ğandır Asitilen (maye) —"— Mis asetilenidi —"— Asetilmetilkarbinol 2621 3 TAM II 60 l 220 l Asetilenxlorid. Bax: 1.2 Dixloretilen Dördxlorlu asitilen 1702 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Asetilentetraxlorid 1.1,2.2 Tetraxloretan Simmetrik tetraxloretan Mis asetoarseniti 1585 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Sirkə və arsen turşulu misin ikiqat duzu Zümrüd yaşılı Paris yaşılı Şveynfur yaşılı Aseton 1090 3 TAM II Qada ğandır 60 l Dimetilketon 2- Propanon Aseton. Bax: Asetilmetil karbinol Asetonitril. Bax: sianlı metil Sabitləşdirilmiş asetonsianhidrin 1541 6.1 Zəhər I Qada ğandır 30 l İzopropilsianhidrin 2- Oksi- 2- Metilpropannitril İzoyağ turşusunun oksinitrili Tezalışan aerozollar, k.g. (hər həcmdə 1 l- dən çox olmamaqla) 1950 2 3 TAQ 75 kq 150 kq Tərkibində zəhərli qazlar və ya I və ya II qrup qablaşdırılmış 6.1 yarımsinifli maddələr olan (göz yaşardıcı qaz qurğuları üçün olan göz yaşardan qazların maddələrindən başqa) tez alışan aerozollar.k.g. 1950 2 3 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Tərkibində III qrup qablaşdırılmış 6.1 yarımsinifli maddələr olan (hər həcmdə 11 dən çox olmamaqla) tez alışan aerozollar, k.g. 1950 2 3 6.1 TAQ III 75 kq 150 kq Tərkibində I və ya II qrup qablaşdırılmış 8- ci sinifli Korroziya edici maddələr olan tezalışan aerozollar, k.g. 1950 2 3 8 TAQ və Korroziya edici qaz Qada ğandır Qada ğandır Tərkibində III qrup qablaşdırılmış 8- ci sinif Korroziya edici maddələr olan (hər həcmdə 1 l- dən çox olmamaqla) tezalışan aerozollar, k.g. 1950 2 3 8 TAQ və Korroziya edici qaz III 75 kq 150 kq Tərkibində III qrup qablaşdırılmış 6.1 yarımsinifli və 8- ci sinifli maddələr olan (hər həcmdə 1 l- dən çox olmamaqla) tezalışan aerozollar, k.g. 1950 2 3 6.1 8 —"— III 75 kq 150 kq Alışmayan aerozollar k.g. (hər həcmdə 1 l- dən çox olmamaqla) 1950 2 AQ — 75 kq 150 kq Tərkibində I və ya II qrup qablaşdırılmış 6.1 yarımsinifli zəhərli qazlar və ya maddələr olan (gözyaşardıcı qaz qurğuları üçün zəhərli qazların maddələrindən başqa) alışmayan aerozollar k.g. 1950 2 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Tərkibində III qrup qablaşdırılmış 6.1 yarımsinifli maddələr olan (hər həcmdə 1 l dən çox olmamaqla) alışmayan aerozollar, k.g. 1950 2 6.1 AQ III 75 kq 150 kq Tərkibində I və II qrup qablaşdırılmış 8- ci sinifli maddələr olan alışmayan aerozollar, k.g. 1950 2 8 Qada ğandır Qada ğandır Tərkibində III qrup qablaşdırılmış 8- ci sinifli maddələr olan alışmayan aerozollar, k.g. 1950 2 8 Alışmayan və Korroziya edici qaz III 75 kq 150 kq Tərkibində III qrup qablaşdırılmış 6.1 yarımsinifli 1950 2 6.1 8 —"— III 75 kq 150 kq və 8- ci sinifli olan (hər həcmdə 1 l- dən çox olmayan) alışmayan aerozollar, k.g. Tərkibində kütləsi üzrə 2% dən çox gözyaşardıcı qazlar olan aerozollar Bax: gözyaşardıcı qazlar qurğusu Barium 1400 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 5 kq 25 kq Azot turşulu barium 1446 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II Qada ğandır 25 kq Barium nitratı Azot turşulu barium 6.1 Zəhər Qada ğandır 10 kq Bromlu barium Bromit turşulu barium 2719 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II Qada ğandır 25 kq Barium bromatı Barium hidrooksidi (barium hidrat oksidi) 8 Korroziya edici maddə 2,5 kq 10 kq İki xrom turşulu barium (barium bixromat) — 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər Qada ğandır 100 kq Dəmir sianlı barium — 6.1 Zəhər —"— 10 kq Yodlu barium, yodit turşulu barium, yod turşulu barium — 6.1 —"— I —"— 10 kq Silisium turşulu barium, silisiumftorlu barium, limon turşulu barium — 6.1 I —"— 10 kq Marqans turşulu barium 1448 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II —"— 25 kq Barium permanqanat Barium oksidi 1884 6.1 Zəhər III Qada ğandır 200 kq Barium oksidi Barium peroksidi 1449 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II Qada ğandır 25 kq Barium ikioksid Barium peroksidi Rodanlı barium — 6.1 Zəhər I Qada ğandır 10 kq Kükürdlü barium Sirkə turşulu barium Fasforit turşulu barium Selen turşulu barium. Bax: Selenatlar və ya selenitlər Selen turşulu barium. Bax: Selenatlar və ya selenitlər Ftorlu barium — 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Xlorit turşusunun bariumu 1445 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II —"— 25 kq Barium xloratı Tərkibində 22%- dən çox aktiv xlor olan xlorit turşusunun 2741 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq bariumu Xlor turşulu barium 1447 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II Qada ğandır 25 kq Barium perxloratı Xrom turşulu barium — 5.1 Oksid- ləşdirici 1 kq 50 kq Sianlı barium 1565 6.1 Zəhər I Qada ğandır 50 kq Sianlı barium Barium sianid Turşəng turşulu barium — 6.1 Zəhər Qada ğandır 10 kq Turşu ilə doldurulmuş, elektrik, akkumulyator, maye batareyaları 2794 8 Korroziya edici maddə III 25 kq G Məhdudiy yətsiz Qələvi ilə doldurulmuş, elektrik, akkumulyator maye batareyaları 2795 8 Korroziya edici maddə III 25 kq G Məhdudiy yətsiz Turşulu maye batareyaları 2796 8 —"— II 1 l 30 l Qələvili maye batareyaları 2797 8 —"— II 1 l 30 l Dağılmayan,elektrik, akkumulyator maye batareyaları 2800 8 —"— III Məhdudiy yətsiz Məhdudiy yətsiz Tərkibində kalium hidro oksidi (bərk) olan quru akkumulyator batareyalar 3028 8 —"— III 25 kq G 230 kq G Litium tipli batareyalar, litiumlu batareyalar Susuz ammonium. Bax: susuz ammonium Susuz hidrazin Təhlükəsiz təhrikedicilər. Bax: təhrikedicilər Təhlükəsiz odkeçirən qaytan Ağ asbest Ağ arsen. Bax: üçoksidi Arsen Xlorlu benzal. Bax: xlorlu Benzaliden Benzaldehid 1990 3 TAM III 2,5 l 200 l Benzotlu aldehid Benzolkarbonat Benzidin 1885 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq 4,4- Diaminodifenil N.N'- Dianilin N,N'- Diaminodifenil Benzidinsulfat — 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Benzilasetat. Bax: Sirkə turşusunun benzilli efiri Bromlu benzil 1737 6.1 8 Zəhər və Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Alfa- bromtoluol Yodlu benzil 2653 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Xlorlu benzil 1738 6.1 8 Zəhər və Korroziya edici maddə II —"— 30 l Sianlı benzil. Bax: maye Fenilasetonitril Benzildimetilamin 2619 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Xlorlu benziliden 1886 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Xlorlu benzal d,a- Dixlortoluol Benzilxlorkarbonat. Bax: Benzilxlorformiat Benzil benzoat. Bax: Benzoin turşusunun benzilli efiri Benzilxlorformiat 1739 8 Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l Xlorqarışqa turşusunun benzilli efiri Xlorkarbon turşusunun benzilli efiri Təbii benzin 1257 3 TAM II 5 l 60 l Birbaşa alınmış benzin Qazolin Qazlı benzin, hidrogen karbon 1864 3 TAM II 5 l 60 l Motor benzini (qazolin və ya Petrol daxil olmaqla) 1203 3 TAM II 5 l 60 l Sənaye benzini. Bax: təbii benzin Xlorlu benzoil 1736 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Benzoil xlorid Benzol karbonilxlorid Benzoilazoimid Qada ğandır Benzoksidiazollar (quru) —"— Benzol 1114 3 TAM II 5 l 60 l Benzen Fen Benzol- 1,3- disulfohidrazid 52%- dən çox olmayan, pasta 2971 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Xlorlu benzol. Bax: Xlorbenzol 1,4 Bezoldiol. Bax: Hidroxinon Benzolin. Bax: Petroley spirti Benzolüçozonid Qada ğandır Benzolfosfordixlorid. Bax: Fenil fosfordixlorid Benzolfosfortiodixlorid. Bax: Fenilfosfortiodixlorid Benzolsulfohidrazid 2970 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Benzonitril 2224 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Xlorlu benzosulfonil 2225 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Benzosulfoxlorid. Bax: xlorlu benzosulfonid Benzolüçftorid 2338 3 TAM II 5 l 60 l Benzolüçxlorid 2226 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Benzoxinon 2587 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq 2- Benztiazoltiol. Bax: Kaptaks Berilliumazot turşusu 2464 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər II Qada ğandır 25 kq Berilliummetal tozu 1567 6.1 4.1 Zəhər və TABM II 25 kq Ftorlu berillium Bertolet duzu. Bax: xlorit turşulu kalium beta- Diizobutilen. Bax: Diizobutilen, izomer birləşmələri beta- Metilakrolein. Bax: sabitləşdirilmiş krotonaldehid beta- naftilamin 1650 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Ammonium bisulfatı. Bax: Sulfat turşulu ammonium Kalium bisulfat. Bax: Sulfat turşulu kalium Natrium bisulfat. Bax: Sulfat turşulu natrium Kalium bisulfat məhlul. Bax: qeyri- üzvi Bisulfitlər suluməhlullar, k.g. Maqnium bisulfiti məhlul. Bax: qeyri- üzvi bisulfitlər suluməhlullar, k.g. Qeyri- üzvi bisulfitlərsulu məhlullar, k.g. 2693 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Sink bisulfiti məhlul. Bax: qeyri- üzvi bisulfitlər sulu məhlullar, k.g. Binapakril — 6,1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Ammonium bixromat. Bax: ikixrom turşulu ammonium Blau- qaz. Bax: Karbon və hidrogenin monooksid qarışığı Vurub çıxaran və yaxud tullayan enerji ilə olan raketlərin nüvə başlıqları 0370 1.4D PM1.4 Qada ğandır 75 kq Dağıdıcı enerji ilə olan raketlərin nüvə başlıqları 0286 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Vurub çıxaran və ya tullayan enerji ilə olan raketlərin nüvə 0371 1.4F —"— —"— başlıqları Dağıdıcı enerji ilə olan raketlərin nüvə başlıqları 0287 1.2D —"— —"— Dağıdıcı enerji ilə olan raketlərin nüvə başlıqları 0369 1.1F —"— —"— Dağıdıcı enerji ilə olan torpedaların nüvə başlıqları 0221 1.1D —"— —"— Ağ fosforla, dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan tüstülü döyüş sursatları (su ilə aktivləşən qurğular). Bax: su ilə aktivləşən qurğular və i.a. (BMT0248) Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan tüstülü döyüş sursatları (su ilə aktivləşən qurğular) (BMT0249) Tərkibində ağ fosfor olmayan, dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə təchiz olunmuş və ya olunmamış tüstülü döyüş sursatları (su ilə aktivləşənlərdən başqa) 0015 0016 1.2G 1.3G Qada ğandır —"— Qada ğandır —"— Tərkibində ağ fosfor və ya fosfor olmayan, dağıdıcı vurub — çıxardan və ya atıcı enerji ilə təchiz olunmuş tüstülü döyüş sursatları (su ilə aktivləşənlərdən başqa) 0303 1.4G PM1.4 —"— 75 kq Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan ağ fosforlu tüstülü döyüş sursatları (su ilə aktivləşənlərdən başqa) 0245 0246 1.2H 1.3H Qada ğandır Qada ğandır Yandırıcı döyüş sursatları (su ilə aktivləşən qurğular). Bax: su ilə aktivləşən qurğular Maye və ya qel ilə təchiz olunmuş, dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan yandırıcı döyüş sursatları 0247 1.3 L Qada ğandır Qada ğandır Tərkibində ağ fosfor və ya fosforidlər olmayan, dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə təchiz olunmuş yandırıcı döyüş sursatları (su ilə aktivləşənlərdən başqa) 0009 0010 1.2G 1.3G Qada ğandır —"— Qada ğandır —"— Tərkibində ağ fosfor və ya fosfidlər olmayan, dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan yandırıcı döyüş sursatları (su ilə aktivləşənlərdən başqa) 0300 1.4G PM1.4 Qada ğandır 75 kq Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan ağ fosforlu 0243 0244 1.2H 1.3N Qada ğandır Qada ğandır yandırıcı döyüş sursatları Lakrimator döyüş sursatları. Bax: gözyaşardıcı döyüş sursatları Nümunəvi döyüş sursatları (sınaq üçün) 0363 1.4G PM1.4 Qada ğandır 75 kq Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə təchiz olunmuş və ya olunmamış işıqlandırıcı döyüş sursatları 0171 0254 1.2G 1.3G —"— —"— Qada ğandır —"— Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə təchiz olunmuş və ya olunmamış işıqlandırıcı döyüş sursatları 0297 1.4G PM1.4 75 kq Təcrübi döyüş sursatları 0362 1.4G PM1.4 Qada ğandır 75 kq Sənaye döyüş sursatları, Bax: neft quyuları üçün patronlar və ya mexanizmləri işə salmaq üçün patronlar 1 Dağıdıcı və ya atıcı enerjisi və partladıcısı olmayan partlamayan gözyaşardıcı döyüş sursatları 2017 6.1 8 Zəhər və Korroziya edici maddə II Qada ğandır 50 kq Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan göz yaşardıcı döyüş sursatları 0018 0019 1.2G 1.3G 6.1.8 6.1.8 —"— Qada ğandır Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan gözyaşardıcı döyüş sursatları 0301 1.4G PM1.4 —"— 75 kq İdman döyüş sursatları. Bax: döyüş patronları (BMT0012, 0328, 0339) Atıcılıq döyüş sursatları. Bax: döyüş patronları Raket döyüş sursatları. Bax: raketlərin nüvə başlıqları Zəhərləyici maddələrlə kimyəvi döyüş sursatları (su ilə aktivləşən qurğular) Dağıdıcı, vurub çıxardan və ya atıcı enerji ilə olan zəhərləyici maddələrlə kimyəvi döyüş sursatları (su ilə aktivləşənlərdən başqa) 0020 0021 1.2K 1.3K 6.1 6.1 Qada ğandır —"— Qada ğandır Qada ğandır Dağıdıcı və ya atıcı enerjisi və partladıcısı olmayan partlamayan zəhərləyici maddələrlə kimyəvi döyüş sursatları 2016 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Boş döyüş sursatları. Bax: boş döyüş patronları Su ilə aktivləşən bombalar. Bax: su ilə aktivləşən qurğular Dərinlik bombaları 0056 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Təhrikedici qurğusu olmayan, tərkibində yeyici mayelər olan partlamayan tüstü bombaları 2028 8 Korroziya edici maddələr II —"— 50 kq İşıqsaçan bombalar 0093 1.3G PM1.3 —"— 75 kq İşıqsaçan bombalar 0403 1.4G PM1.4 —"— 75 kq İşıqsaçan bombalar 0404 1.4S PM1.4 —"— 75 kq İşıqsaçan bombalar 0420 1.1G —"— Qada ğandır İşıqsaçan bombalar 0421 1.2G Qada ğandır Qada ğandır Siqnalverən bombalar Bax: siqnalverən patronlar Dağıdıcı enerji ilə TAM- lə bombalar 0399 0400 1.1C 1.2C Qada ğandır Qada ğandır Dağıdıcı enerji ilə olan bombalar 0291 1.2F —"— —"— Dağıdıcı enerji ilə olan bombalar 0033 1.1F —"— —"— Dağıdıcı enerji ilə olan bombalar 0034 1.1D —"— —"— Dağıdıcı enerji ilə olan bombalar 0035 1.2D —"— —"— Üçbromlu bor 2692 8 Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l Sirkə turşusu ilə üçftorlu bromun kompleks birləşməsi 1742 8 —"— II 1 l 30 l Propion turşusu ilə üçftorlu bromun kompleks birləşməsi 1743 8 —"— II 1 l 30 l Üçftorlu bor 1008 2 6.1 —"— Qada ğandır Qada ğandır Ftorlu bor Bor ftoridi Üçftorlubor- dihidrat 2851 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Üçxlorlu bor 1741 2 8 Qada ğandır Qada ğandır Xlorlu bor Bor xloridi Borneol 1312 4.1 TABM III 10 kq 50 kq Kamfonol- 2 Bornil spirti Bortda olan qəza dəstləri. Bax: insanların həyatının qorunması üçün qurğular Bort qəza pilləkənləri. Bax: insanların həyatının qorunması üçün qurğular Borhidrogenftorlu turşu Brestan — 6.1 Zəhər Qada- 100 kq ğandır Brizant partlayıcı maddələr. Bax: partlayıcı maddələrin konkret adları 4- Brom- 1,2 dinitrobenzol Qada ğandır 1 Brom- 2,3 epoksipropan. Bax: Epibromhidrin Omeqa- Bromasltofenon. Bax: bromlu fenasil 1- Brom- 3- metilbutan 2341 3 TAM III 5 l 60 l Brom və ya brom məhlulları 1744 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Beşftorlu brom 1745 5.1 6.1 8 —"— Qada ğandır Brom pentaftoridi Üçftorlu brom 1746 5.1 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Brom üçftorid Xlorlu brom 2901 2 6.1 5.1 8 Qada ğandır Qada ğandır Qeyri- üzvi bromatlar, k.g. 1450 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Qeyri- üzvi bromlu — turşusunun duzları, k.g. Bromlu bromasetil 2513 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Bromaseton 1569 6.1 Qada ğandır Qada ğandır 1Brom- 2- propanon Brom benzilsianidlər 1694 6.1 Zəhər I Qada ğandır 30 l Sianlı brombenzil Brombenzol 2514 3 TAM III 60 l 220 l 2- Brombutan 2339 3 TAM II 5 l 60 l Civə bromidi 1634 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Bromksilol 1701 6.1 Zəhər II —"— 60 l Brommetan. Bax: bromlu metil Brommetilpropanlar 2342 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Bromoform 2515 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l 2- Brompentan 2343 3 TAM II 5 l 60 l 2 Brompropan 2344 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Bromlu izopropil 3- Brompropin 2345 3 TAM II 5 l 60 l Bromsilan Qada ğandır Alfa- bromtoluol. Bax: bromlu benzil Bromüçftormetan 1009 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 13V1 Üçftorbrommetan Bromüçftoretilen 2419 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Bromfenol — 6.1 Zəhər —"— 250 kq Bromxlormetan 1887 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III —"— 220 l Xlorbromlu metilen Bromxlordiftormetan Bax: xladon- 12V1 Brometan. Bax: bromlu etil Brusin 1570 6.1 Zəhər II Qada ğandır 50 kq 2,3- Dimetoksistrixnin Bulta. Bax: zəhərli aerozollar, 6- cı sinif Tam qurudulmamış, doymamış yağlarla işlənmiş kağız (kopiya kağızı daxil olmaqla) İnqibirləşdirilməmiş butadien Qada ğandır İnqibirləşdirilməmiş butadien 1010 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Butan- 2- ol. Bax: butanollar Butan və ya butan qarışıqları 1011 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Hərəsinin çəkisi 500q- dan artıq olmayan tutumlarda olan butan, butan qarışıqları və eyni xassəyə malik olan qarışıqlar. Bax:tutumlar və s. Butandion 2346 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l 1- Butanol. Bax: butanollar İkili butanol. Bax: butanollar Üçlü butanol. Bax: butanollar Butanollar 1120 3 TAM II 5 l 60 l Butanol. Bax: yağlı aldehid 2,3- Butandion. Bax: Diasetil 2- Butanol. Bax: butil spirti Butantial. Bax: butil merkaptan 2- Butenol. Bax: Proton aldehidi Butanon. Bax: Etilmetilketon Butan- 1- tiol. Bax: Butilmer kaptan 1.2,4- Butantriolüçnitrat Qada ğandır 1.2 Butelen oksidi. Bax: sabitləşdirilmiş 1.2- Butilen oksidi 2- Buten- 1- ol. Bax: Metallil spirti Buten. Bax: Butilen 2- Butenol. Bax: sabitləşdirilmiş krotonaldehid Sabitləşdirilmiş 1,2 Butilen oksidi 3022 3 TAM II 5 l 60 l N- Butilanilin 2738 6.1 zəhər II Qada ğandır 60 l Butilakrilat 2348 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Normal butilamin 1125 3 TAM II 2,5 l 20 l 1- Aminobutan İkili butilasenat 1124 3 TAM II Qada ğandır 20 l Butilasetatlar 1123 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Butilbenzollar 2709 3 TAM III 60 l 220 l Bromlu butil 1126 3 TAM II 5 l 60 l 1- Brombutan Butilmerkaptan 2347 3 TAM II 5 l 60 l But- 1- en- 3- on. Bax: Metil vinilketon Butilasetat, izo. Bax: izobutilasetat Butilen 1012 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Butillitium. Bax: Litiumalkilləri Butilnitrit 2351 3 TAM II 5 l 60 l Butilkarbinol. Bax: Amil spirtləri Butillaktat. Bax: süd turşusunun butil efiri Butilkarbitol.Bax: Dietilenqlikolun monobutil efiri Benzol butilizopropili, hidroperoksid, üçdə bir 60% dən yuxarı məhlul Qada ğandır Butilpropionat 1914 3 TAM III 60 l 220 l Butiltoluollar 2667 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l Butilüçxlorsilan 1747 8 Korroziya edici maddə II —"— 30 l Butilfosfat turşusu. Bax: Butilfosfor turşusu Butil spirti 1121 3 TAM 2,5 l 200 l Maye butilfenollar 2228 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l Bərk butilfenollar 2229 6.1 —"— III —"— 200 kq Xlorlu butil. Bax: xlorbutanlar Butin- 1. Bax: Etilasitilen 2- Butin- 1.4- diol. Bax: 1,4 Butindiol 1.4 Butindiol 2716 6.1 Ərzaq məhsul larındanayrı saxlamalı III Qada ğandır 100 kq Butiraldehid 1129 3 TAM II 5 l 60 l Yağlı aldehid Butanol Buteraldehid — 9 DTY Qada ğandır 50 l Butilenqlikol 1.2- Butandiol Butilaldoksim 2840 3 TAM III 60 l 220 l Butililxlorid 2353 3 8 TAM və Korroziya edici maddə II 1 l 5 l Butiloilxlorid. Bax: Butililxlorid Butilonitril 2411 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l Butoksil 2708 3 TAM III 60 l 220 l Butilon. Bax: Dipropilketon Valeral. Bax: Valeraldehid Valeraldehid 2058 3 TAM II 5 l 60 l norm- Valeraldehid Valerol Pentanol Amil aldehidi Valeryan aldehidi. Bax: Valeraldehid Vanadium sulfotoksidi. Bax: Sulfat turşulu vanadil Üçxlorlu vanadium 2475 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Dördxlorlu vanadium 2444 8 —"— I Qada ğandır 2,5 l Sulfat turşulu vanadil 2931 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Vanadil sulfat Yağlanmış jındır 1856 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Su ilə qarşılıqlı təsirdə olan maddələr k.g. Bax: su ilə qarşılıqlı təsirdə olarkən tezalışan qazlar ayıran maddələr Partlayıcı maddələr, k.g. 0357 1.1L Qada ğandır Qadağan dır Partlayıcı maddələr k.g. 0358 1.2L —"— —"— Öz- özünə alışa bilən maddələr k.g. Bax: piroforlu maye və ya bərk maddələr Partlayıcı maddələr, k.g. 0359 1.3L Qada ğandır Qada ğandır Su ilə qarşılıqlı təsirdə tez 2813 4.3 Su dəydikdə I —"— 1 l alışan qazlar ayıran maye maddələr, k.g. təhlükəlidir. Su ilə qarşılıqlı təsirdə tez alışan qazlar ayıran bərk maddələr, k.g. 2813 4.3 —"— I —"— 15 l Bərk yeyici maddələr, k.g. 1759 8 Korro ziyaedicimaddələr I II III 1 kq 15 kq 25 kq 25 kq 50 kq 100 kq Dəri aşılanması üçün istifadə olunan maddələr. Bax: tərkibində tezalışan mayelər olan preparatlar Kombinasiya edilmiş, zərbəli və distansiyalı partladıcılar. Bax: partladıcı (detonasiya) borucuqları (BMT0257.0367) Yandırıcı borucuqlar (BMT0317, 0368) Partlayıcı maddələr A tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0081 1.1D Qada ğandır Qada ğandır B tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0082 1.1D —"— —"— V tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0331 1.5D —"— —"— S tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0083 1.1D —"— —"— D tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0084 1.1D —"— —"— E tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0241 1.1D Qada ğandır Qada ğandır E tipli, brizantlı partlayıcı maddələr 0332 1.5D —"— —"— Partlayıcı maddələr- sulu gel Bax: E tipli brizantlı partlayıcı maddələr Partlayıcı maddələr- maye məhlul. Bax: E tipli brizantlı partlayıcı maddələr Ammonium şoralı partlayıcı maddələr. Bax: V tipli brizantlı partlayıcı maddələr Partlayıcı məmulatlar Villiaumit. Bax: ftorlu natrium İnqibirləşdirilmiş bromlu vinil 1085 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq İnqibirləşdirilmiş ftorlu vinil 1860 2 3 TAQ —"— 150kq Vinilftorid Ftoretilen İnqibirləşdirilməmiş vinilxlorid Qada ğandır İnqibirləşdirilmiş xlorlu vinil 1086 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Monoxlorvinil Xloreten, xloretilen Sianlı vinil. Bax: inqibirləşdirilmiş akrinitril İnqibirləşdirilmiş vinilasetat 1301 3 TAM II Qada ğandır 60 l Vinilli sirkə efiri inqibirləşdirilmiş sirkə turşusunun vinilli efiri Vinilbenzol.Bax: Stirol, inqibirləşdirilmiş monomer İnqibirləşdirilmiş vinilbutirat 2838 3 TAM II 5 l 60 l İnqibirləşdirilmiş xlorlu viniliden 1303 3 TAM I Qada ğandır 30 l İnqibirləşdirilmiş vinilpiridinlər 3073 6.1 3 Zəhər II —"— 60 l Viniledinxlorid Vinilidenftorid. Bax: Xladon 1132a Qada ğandır İnqibirləşdirilmiş viniltoluol izomer qarışığı 2618 3 TAM III Qadağan dır 220 l İnqibirləşdirilmiş vinilüçxlorsilan 1305 3 8 TAM və Korroziya edici maddə 1 —"— 2,5 l Vinilxlorasetat 2589 6.1 Zəhər II —"— 60 l Vinilsianid. Bax: inqibirləşdirilmiş Akrilonitril Vismutnitrat — 5.1 Oksidləşdi- rici 10 kq 100 kq Susuz bromlu hidrogen 1048 2 6.1 Zəhərli qaz Qada ğandır 25 kq Susuz hidrogenbrom Bromlu hidrogen- məhlul, Bax: Hidrogenbrom turşusu məhlul Susuz yodlu hidrogen 2197 2 8 Qada ğandır Qada ğandır Susuz yod hidrogen turşusu Silisiumlu hidrogen. Bax: Silan Yodlu hidrogen- məhlul Bax: Yod hidrogen turşusu- məhlul Arsenli hidrogen. Bax: Arsen Sıxılmış hidrogen 1049 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Soyudulmuş maye hidrogen 1966 2 3 —"— —"— Kükürdlü hidrogen. Bax: maye Kükürdhidrogen Susuz selenli hidrogen 2202 2 3 Qada ğandır Qada ğandır Selenhidrogen turşusu Fosforlu hidrogen. Bax: Fosfin Susuz ftorlu hidrogen 1052 8 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Susuz ftorhidrogen Ftorlu hidrogen- məhlul. Bax: Ftor hidrogen turşusu- məhlul və s. Soyudulmuş maye xlorlu hidrogen 2186 2 8 Qada ğandır Qada ğandır Susuz xlorlu hidrogen 1050 2 8 AQ —"— —"— Sabitləşdirilmiş susuz xlorhidrogen 1051 6.1 3 TAQ —"— —"— Susuz sianlı hidrogen Sianid turşusu Sianhidrogen turşusu Məsaməli daşa hopdurulmuş, sabitləşdirilmiş, susuz sianlı hidrogen 1614 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Sabitləşdirilmiş sianlı hidrogen Qada ğandır Sulu qaz. Bax:Hidrogen və karbonun monooksid qarışığı Təzyiq və ya alçaq təzyiq altında soyudulmuş maye hava 1003 2 5.1 AQ və Oksid ləşdirici 150 kq Təzyiqsiz soyudulmuş maye hava 1003 2 5.1 Qada ğandır Qada ğandır Sıxılmış hava 1002 2 AQ 75 kq 150 kq Yandırılmış, yaş və ya nəmli heyvan və bitki mənşəli liflər, k.g. 1372 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Heyvan piyi və ya bitki yağı ilə hopdurulmuş, heyvan və ya bitki mənşəli liflər və ya parçalar 1373 4.2 —"— —"— Kokos ağacının lifləri. Bax: liflər Yaş saç. Bax: liflər Altıftorlu volfram 2196 2 6.1 Qada ğandır Qadağan dır Alışdırıcı 0121 1.1G —"— —"— Alışdırıcı 0314 1.2G —"— —"— Alışdırıcı 0315 1.3G —"— —"— Alışdırıcı 0325 1.4G —"— —"— Alışdırıcı 0454 1.4S PM1.4 25 kq 100 kq Raket mühərriklərinin və ya «JATO»- nun reaktiv start sürətləndiricilərinin alışdırıcıları. Bax: alışdırıcılar Qalxma zamanı əlavə dartma qüvvəsi yaratmaq üçün aviasiya qurğularının alışdırıcıları 2792 4.1 TABM II Qada ğandır 50 kq Ləngidilmiş təsirə malik olan elektrik alışdırıcıları. Bax: Alışdırıcılar Alışanlar. Bax: tez alışanlar Ftor- Butilasetat. Bax: butilasetatlar Kapsullu oymaqlar 0319 1.3G Qada ğandır Qada ğandır Kapsullu oymaqlar 0320 1.4G PM1.4 Qada ğandır 75 kq Kapsullu oymaqlar 0376 1.4S PM1.4 25 kq 100 kq Hadolin oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Daş kömür qazı 1023 2 3 TAQ Qada ğandır 25 kq Tezalışan, sıxılmamış qazlar, k.g. həddən çox soyudulmamış — 2 3 TAQ 1 l 5 l Həddən çox soyudulmamış zəhərləyici, tezalışan sıxılmamış qazlar, k.g. — 2 3 6.1 TAQ Qada ğandır 1 l Çox soyudulmamış zəhərləyici, sıxılmamış qaz, k.g. — 2 6.1 Zəhərli qaz Qada ğandır 1 l Neft qazı 1071 2 6.1 3 TAQ —"— 150 kq Krekinq qazı Piroliz qazı Süni qaz Təbii maye qaz (LNG). Bax. Metan (BMT1972) Heksaetiltetrafosfat qarışığı ilə sıxılmış qaz Tetraetilditiopirofosfat qarışığı ilə sıxılmış qaz. Bax: Tetraetilditiopirofosfat və qazlar qarışığı Tetraetilpirofosfat qarışığı ilə sıxılmış qaz Göz yaşardıcı qaz qıcıqlandırıcı maye maddələr, k.g. 1693 6.1 Zəhər II Qada ğandır 5 l Göz yaşardıcı qaz qıcıqlandırıcı bərk maddələr 1693 6.1 Zəhər II —"— 25 kq Qaz nəzarət dəstlərini, onların tərkibinin təhlükəlilik sinfinə uyğun sinifləşdirmək və nişanlamaq lazımdır Tərkibində alışmayan zəhərli olmayan qaz (R- 22) və atıcı patron olan qaz- generator dəstləri (aviasiya üçün) — 2 AQ Qada ğandır 150 kq Tezalışan qazlarla doldurulmuş qaz şamları. Bax: alışqanlar Qazoyl 1202 3 TAM II 5 l 60 l Dizel yanacağı Qazolin. Bax: mühərrik benzini Təbii qazolin, qazlı benzin Zəhərli insektisidli qazlar, k.g. 1967 2 6.1 Qada ğandır Qada ğandır İnsektisidli qazlar, k.g. 1968 2 AQ 75 kq 150 kq Maye petroley qazlar 1075 2 3 TAQ Qada ğandır Qada ğandır Maye neft qazları Refricerator qazlar, k.g. 1078 2 AQ 75 kq 150 kq Soyuducu amillər Xladonlar Sıxılmış və ya zəhərli tezalışan maye qazlar,k.g. 1953 2 3 6.1 TAQ və zəhər Qada ğandır Qada ğandır Zəhərli yanan qazlar,k.g. Sıxılmış və ya tezalışan maye qazlar, k.g. 1954 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Sıxılmış və ya zəhərli maye qazlar, k.g. 1955 2 6.1 —"— Qada ğandır Sıxılmış və ya maye qazlar, k.g. 1956 2 AQ 75 kq 150 kq Tərkibində azot, karbon ikioksidi və ya hava olan maye qazlar 1058 2 AQ 75 kq 150 kq Maye qazlar. Bax: sıxılmış və ya maye qazlar.k.g. Sıxılmış karbohidrogenli qazlar və ya bu qazların sıxılmış qarışığı, k.g. 1964 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Maye karbohidrogenli qazlar, k.g. və ya bu qazların maye qarışığı 1965 2 3 TAQ —"— 50 kq Karbon qazı. Bax: Karbon iki oksid Üçnitratlı qalaktan Qada ğandır Hallium 2803 8 Korroziya edici maddə I 1 kq 25 kq Alkilalüminium halogenidləri Qarpius. Bax: Kanifol Hafnium quru toz: hissəciklərin ölçüləri 3- dən 53 mk- ə qədər olan mexaniki məhsul hissəciklərin ölçüsü 10 dan 840 mk- ə qədər olan kimyəvi məhsul 2545 4.2 Özüalışan II Qada ğandır 150 kq Hafnium 25%- dən az olmamaqla su ilə nəmləşdirilmiş toz (suyun artıqlığı görsənməlidir) Hissəciklərinin ölçüsü 53 mk dən kiçik olan mexaniki məhsul hissəciklərinin ölçüsü 840 mk- dən kiçik olan kimyəvi məhsul 1326 4.1 TABM II —"— 50 kq Heqsahidrid pirazin. Bax: Dipirazin Heqsahidrobenzol. Bax: Sikloheksan Heqsahidrokrezol. Bax: Metilsikloheksanol Heksahidrometilfenol. Bax: Metilsikloheksanol Heksahidrotoluol. Bax: Metilsikloheksan Heksadien 2458 3 TAM II 5 l 60 l Heksadesilüçxlorsilan 1781 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Heksaldehid 1207 3 TAM III 60 l 220 l Heksan aldehidi Heksanol Kapron aldehidi 52%- dən artıq olmayan ətalətli bərk maddələrlə olan 3.3,6.6,9.9- Heksametil- 1.2,4.5 tetraoksasiklononan 2166 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Texniki təmiz 3.3,6.6.9.9 Heksametil- 1,2,4,5 tetraoksasiklononan 2165 5.2 Qada ğandır Qada ğandır 52%- dən artıq olmayan məhlulda olan 3.3,6.6,9.9 Heksametil- 1.2,4.5 tetraoksasiklononan 2167 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Heksametilen. Bax: Sikloheksan Heksametilendiamin- məhlul 1783 8 6.1 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l 1.6 Heksandiamin Bərk Heksametilendiamin 2280 8 —"— III 25 kq 100 kq Heksametilendiizosianat 2281 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Natrium Heksametofosfat — 9 DTY 1 kq 100 kq Heksametillenimin 2493 3 8 TAMvə Korroziya edici maddə II 1 l 5 l Heksametilentetramin. Bax: Heksamin Heksametilenüçperoksid diamin (quru) Qada ğandır Heksametilolbenzol heksanitrit —"— Heksamin 1328 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Urotropin Heksanlar 1208 3 TAM II Qada ğandır 60 l Heqsilhidrid 2.2;4.4;6.6 Heksanitro- 3.3 dihidrooksiazobenzol (quru) Qada ğandır Heksanitroazoksibenzol —"— N,N- (Heksanitrodifenil) etilendinitramin(quru) —"— Heksanitrodifenilamin. Dipikrilamin 0079 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Heksil Heksanitrodifenil sidik cövhəri Qada ğandır 3,3;4,4;6.6'- Heksanitrodifenil efiri —"— Heksanitrooksanilid —"— Heksanitrostilben 0392 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Heksanitroetan Qada ğandır Heksan turşusu. Bax: Karbon turşusu Heksanollar 2282 3 TAM III 60 l 220 l 1- Heksanol. Bax: Heksil spirti Quru və ya tərkibində 10% dən az su olan nəm Heksanitrodivenilamin Qada ğandır Tökmə heksatonal 0393 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Heksaftoraseton 2420 2 6.1 Zəhərli qaz —"— 25 kq Heksaftoraseton- hidrat 2552 6.1 —"— II —"— 60 l Heksaftorsilisium turşusu, Bax: Silisium ftorluhidrogen turşusu Heksaftorpropilen 1858 2 AQ 75 kq 150 kq Heksaftoretan 2193 2 AQ 75 kq 150 kq Heksaxloraseton 2661 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l Heksaxlorbenzol 2729 6.1 —"— III Qada ğandır 220 l Texniki heksaxlorbutadien 2279 6.1 —"— III —"— 220 l Heksaxlor- 2- propano. Bax: Heksaxloraseton Heksaxlorofen 2875 6.1 —"— III Qada ğandır 200 kq Bərk və ya mineral yağlı emulsiyalı heksaxlorsikloheksan (heksaxloran) — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Heksaxloretan — 9 DTY 1 kq 100 kq Heksaxlorsiklipentadien 2646 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Maye heksaetiltetrafosfat 1611 6.1 Zəhər(I və II qr) I —"— 30 l Bladan Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (III qr) II Qada ğandır 60 l Pirofosfor turşusunun heksaetil efiri III —"— 220 l Heksaetiltetrafosfatın sıxılmış qazla qarışığı 1612 2 6.1 —"— Qada ğandır 1- Heksen 2370 3 TAM II 5 l 60 l Heksil. Bax: Heksanitrodi fenilamin Heqsilüçxlorsilan 1784 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Heksohen. Bax: Siklometilenüçnitramin Quru və ya 15%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş heksolit 0118 1.1. D Qada ğandır Qada ğandır Soyudulmuş maye helium 1963 2 AQ —"— 500 kq Sıxılmış helium 1046 2 AQ 75 kq 150 kq 1- heptanol. Bax: Heptil spirti Helium və oksigen qarışıq. Bax: nadir qazların və oksigenin qarışığı 4- Heptanon. Bax: Dipropilketon Heptanlar 1206 3 TAM II Qada ğandır 60 l Heptilhidrid Dipropilmetan Civə herbisidləri. Bax: civənin qeyri- üzvi birləşmələri German 2192 2 3 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Hidrogenli germanium. Bax: German Susuz hidrazin və ya hidrazin tərkibində kütləsi üzrə 64% dən artıq hidrazin olan sulu məhlullar 2029 3 6.1 8 TAM, zəhər və Korroziya edici maddə Qada ğandır 2,5 l Hidrazinli əsaslar Diamid Hidrazin- hidrat və ya hidrizin tərkibində kütləsi üzrə 64% dən artıq olmayan hidrazin olan sulu məhlulu 2030 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər II Qada ğandır 30 l Hidrazinazid Qada ğandır Dikarbol turşusunun hidra zindiazidi —"— Hidrazinperxlorat —"— Hidrazinselenat —"— Hidrazinxlorat —"— Ammonium hidrat. Bax: Ammonium məhlulları Kalium hidrat. Bax: bərk kalium hidrooksidi Natrium hidratı. Bax: Natrium hidrooksidi Alüminium hidrid 2463 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Metal hidratları k.g. 1409 4.3 —"— I —"— 15 kq 3- hidroksibutan- 2- on. Bax: Asetilmetilkarbinol Hidrooksilaminyodid 1 hidroksi- 3metil- 2- penten- 4 in. Bax:1- Pentol Qada ğandır Hidroksilamin sulfat turşusu 2865 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Hidroksilamin sulfat 3- Hidroksifenol. Bax: Rezorsinol Ammonium hidrooksidi. Bax: Ammonium məhlullar Maye kalium hidrooksidi. Bax: Kalium hidrooksidi məhlul Bərk kalium hidrooksidi 1813 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Kalium hidrat oksidi Kalium hidrooksidi Yeyici kalium Kalium hidrooksidi məhlul 1814 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Kaliumoksid hidrat Kalium hidrooksid Yeyici kalium Litium hidrooksidi- məhlul 2679 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Litium hidrooksidi monohidrat 2680 8 —"— II 15 kq 50 kq Metil hidrooksidi. Bax: Metanol Bərk natrium hidrooksidi 1823 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Natrium Nitrat oksidi Natrium hidrooksidi Yeyici natrium Kaustik soda (qatı qələvi) Natrium hidrooksidi- məhlul 1824 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Natrium Nitrat oksidi Natrium hidrooksidi Yeyici natrium Rubidium hidrooksidi- məhlul 2677 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Rubidium hidrooksidi 2678 8 —"— II 15 kq 50 kq Tetrametilammonium hidrooksidi 1835 8 —"— II 1 l 30 l Civəfenil hidrooksidi 1894 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Sezium hidrooksidi- məhlul 2681 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Sezium hidrooksidi 2682 8 —"— II 15 kq 50 kq Diizopropilbenzol hidroperoksidi, Bax: İzopropilkumil hidrooksidi 72%- dən artıq məhlulda olan izopropilkumil hidroperoksidi Qada ğandır 72%- dən artıq olmayan məhlulda olan izopropilkumil hidroperoksidi 2171 5.2 Üzvi peroksid I 1 l 5 l Texniki təmiz kumil hidro peroksidi 2116 5.2 1 —"— I 1 l 5 l Kumil hidroperoksidi Para- Mentan hidroperoksidi. Bax: texniki təmiz para- mentil peroksidi Texniki təmiz paramentil hidroperoksidi (paramentan hidroperoksidi) 2125 5.2 1 Üzvi peroksid I 1 l 5 l Texniki təmiz pinanil hidroperoksidi 2162 5.2 1 —"— I 1 l 5 l Pinan hidroperoksidi. Bax: texniki təmiz pinanil hidro peroksidi Texniki təmiz tetra- hidronaftil hidroperoksidi 2136 5.2 Üzvi peroksid I 1 kq 5 kq 90%- dən artıq sulu üçdə bir butil hidroperoksidi 72%- dən artıq olmayan su ilə olan üçdə bir butil hidroperoksidi 2093 5.2 1 Üzvi peroksid I 1 l 5 l 72%- dən artıq, ancaq 80%- dən artıq olmayan su ilə üçdə bir butil hidroperoksidi 2094 5.2 1 —"— I 1 l 5 l 80%- dən artıq olmayan di üçdə bir butil peroksiddə üçdə bir butil hidroperoksidi və ya 80%- dən artıq olmayan di üçdə bir butil peroksiddə həlledicidə olan üçdə bir butil hidroperoksidi və ya 80%- dən artıq olmayan həlledicidə üçdə bir butil hidroperoksidi 2092 5.2 3 1 Üzvi peroksid, TAM I 1 l 5 l Dizopropilbenzol hidroperoksidi tərkibində 60% dən artıq olmayan buxarlanmayan həlledicidə izopropilkumil hidroperoksidi olan məhlul 1875 5.2 Üzvi peroksid I 1 l 5 l Tərkibində 40%- dən az olmayan fleqmatizə edən olan üçdə bir butil hidroperoksidi 1537 5.2 Üzvi peroksid II 1 kq 1 kq Tərkibində 40%- dən az di üçdə bir butil peroksidi olan və fleqmatizə edən üçdə bir butil peroksidi Qada ğandır 40%- dən az olmayan di üçdə bir butil peroksidli üçdə bir butil hidroperoksidi 1949 5.2 Üzvi peroksid II 1 kq 50 kq Qatılığı 60% olan məhlulda paramentan hidroperoksidi Qada ğandır Paramentan hidroperoksidi 1878 5.2 Üzvi peroksid II 1 l 15 l Qatılığı məhlulda 60%- dən artıq olmayan mentan hidroperoksidi (para) Qatılığı 85% dən artıq olmayan pinan hidroperoksidi 1879 5.2 Üzvi peroksid II 1 l 15 l Tetramin hidroperoksidi. Bax: Tetrahidronaftilhidroperoksidi Texniki təmiz 1.1;3.3- tetra metilbutil hidroperoksidi 2160 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Kalium hidrosulfit. Bax: Kalium ditionist turşusu Kalsium hidrosulfit. Bax: Kalsium ditionist turşusu Natrium hidrosulfit. Bax: Natrium ditionist turşusu Sink hidrosulfit. Bax: Sink ditionist turşusu Ammonium hidroftorid. Bax: Ammonium ftor turşusu Hidroxinol. Bax: Hidroxinon Hidroxinon (paradioksibenzol) 2662 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Anilin hidroxlorid. Bax: xlorhidrogenli anilin Nikotin hidroxloridi və ya məhlulu 1656 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Xlor turşulu nikotin və onun məhlulları Kapsullarla boş patron gilzləri 0055 1.4S PM1.4 25 kq 100 kq Kapsullarla boş patron gilzləri 0379 1.4S PM1.4 Qada ğandır 75 kq Kapsulsuz boş yanan gilzlər 0446 1.4S PM1.4 —"— 75 kq Kapsulsuz boş yanan gilzlər 0447 1.3G PM1.4 —"— Qada ğandır Hipoxloridlər- tərkibində 16% az olmayan aktiv xlor olan məhlullar 1791 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Hipoxloridlər- tərkibində 5% dən 16%- ə qədər aktiv xlor olan məhlullar 1791 8 —"— III 5 l 60 l Azot turşulu huanidin 1467 5.1 Oksid- ləşdirici III 1 kq 50 kq Huanidin nitrat turşusu Huanilnitrozoamino huanilidenhidrazin (quru) Qada ğandır 30%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş (və ya su ilə spirtin qarışığı) Huanilnitro zoamin- huaniltetrazen 0114 1.1A Qada ğandır Qada ğandır 30%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş huanilnitro zoaminhuaniliden hidrazin 0113 1.1A —"— —"— Huanilnitrozoamin huaniltetrazen (quru) Qada ğandır Yol asfaltı və yağ, bitum və qarışdırılmış neft məhsulları daxil olmaqla maye qudron 1999 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Qutaperçalı məhlul 1205 3 TAM II 5 l 60 l Qutaperça yapışqanı Raket mühərrikləri 0280 1.1S Qada ğandır Qada ğandır Raket mühərrikləri 0281 1.2S —"— —"— Raket mühərrikləri 0186 1.3S PM —"— 220 l Yanacaqla doldurulmuş mayeli raket mühərrikləri (MRM) 0395 1.2L —"— Qada ğandır Yanacaqla doldurulmuş mayeli raket mühərrikləri (MRM) 0396 1.3L Qada ğandır Qada ğandır Tullayıcı enerji ilə və ya onsuz olan hiperholik mayeli raket mühərrikləri 0322 0250 1.2L 1.3L —"— —"— Maye azot ikioksidi 1067 2 5.1 6.1 —"— —"— Azot dörd oksid Barium iki oksid. Bax: Barium peroksid Natrium ikioksid. Bax: Natrium peroksid Qurğuşun ikioksid 1872 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Qurğuşun oksidi Qurğuşun peroksidi Kükürd ikioksid- məhlul. Bax: Sulfat turşusu Selen iki oksid. Bax: Selen anhidridi Maye kükürd iki oksid Stronsium ikioksid. Bax: Stronsium peroksidi Karbon iki oksid 1013 2 AQ 75 kq 150 kq Karbon qazı Kömür anhidridi Karbon oksidi Bərk karbon ikioksid (quru buz) 1845 9 DTY III 200 kq 200 kq Soyudulmuş maye karbon iki oksid 2187 2 AQ 50 kq 500 kq Tərkibində 6%- dən çox etilen olan karbon iki oksid və etilen oksidi qarışıqları 1041 2 3 Zəhərli qaz və TAQ Qada ğandır 25 kq Tərkibində 6%- dən çox olmayan etilen oksidi olan karbon iki oksid və etilen oksidi qarışığı 1952 2 AQ 75 kq 100 kq Xlor ikioksid (hidrat olmayan) Qada ğandır DDVF — 9 DTY I 100 kq DDT (hissəciklər, toz və ya kəpək) — 9 DTY I 100 kq DDT (pasta) — 9 DTY I 100 kq Deanol. Bax: Dimetil etanolamin 1 №- li deqazasiya məhlulu — 3 6.1 8 TAM, zəhər və Korroziya edici — 200 l maddə Xloramin əsasında deqazasiya maddələri: heksaxlormelamin (DT- 6); N,N- dixlor amidbenzol kükürd turşusu (DT- 2B); N,N- dixloramid paraxlorbenzol kükürd turşusu (DTX- 2); N,N- dixlor amidparatoluol kükürd turşusu (DT- 2T) — 8 Korroziya edici maddə 5 l 40 l Dezinfeksiyaedici yeyici mayelər, k.g. 1903 8 Korroziya edici maddə II III 1 l 5 l 30 l 60 l Zəhərli, maye dezinfeksiya edici maddelər, k.g. 1601 6.1 Zəhər (I və II qr) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III Qada ğandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Zəhərli, bərk dezinfeksiya edici maddələr 1601 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Dezinsektal — 3 6.1 TAM və zəhər —"— 20 l Deyteriy 1957 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Dekaboran 1868 4.1 6.1 TABM və zəhər II —"— 150 kq Dekahidronaftalin 1147 3 TAM II —"— 60 l Dekalin — 9 DTY —"— 20 l Bisiklo- (4,4,0) - dekan 1- Dekanol Dekan — 3 TAM Qada ğandır 100 l Detoyl — 3 TAM II 3 l 20 l Kapsul- detonatorla təkrar detonatorlar 0225 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Kapsul- detonatorla təkrar detonatorlar 0268 1.2V —"— —"— Kapsul detonatorla təkrar detonatorlar 0042 1.1D —"— —"— Kapsul- detonatorla təkrar detonatorlar 0283 1.2D Qada ğandır Qada ğandır Döyüş sursatları üçün detonatorlar 0366 1.4S PM1.4 25 kq 100 kq Döyüş sursatları üçün detonatorlar 0073 1.1V Qada ğandır Qada ğandır Döyüş sursatları üçün detonatorlar 0364 1.2V —"— —"— Döyüş sursatları üçün detonatorlar 0365 1.4V PM1.4 —"— 75 kq Kapsul- detonatorlar. Bax: detonatorlar Partlatmaq üçün elektriklə olmayan detonatorlar 0267 1.4V PM1.4 Qada ğandır 75 kq Partlatmaq üçün elektriklə olmayan detonatorlar 0029 1.1V —"— Qada ğandır Partlatmaq üçün elektriklə olmayan detonatorlar 0455 1.4S PM1.4 25 kq 100 kq Partlatmaq üçün elektrik 0030 1.1V Qada- Qada detonatorları ğandır ğandır Partlatmaq üçün elektrik detonatorları 0456 1.4S PM1.4 25 kq 100 kq Partlatmaq üçün elektrik detonatorları 0255 1.4V PM1.4 Qada ğandır 75 kq Detonizə edən şnur Cut, bax Bitki lifləri Di- (1- hidroksitetrazol) quru Qada ğandır Tərkibində kütləsi üzrə 40% az olmamaqla su və alkoqol və suyun qatışığı olan Diazodinitrofenol 0074 1.1A Qada ğandır Qada ğandır Diazodinitrofenol (quru) Qada ğandır Diazodifenilmetan Qada ğandır 1.3- Diazonpropan —"— Diallilamin 2359 3 TAM II 5 l 60 l 4.4 Diaminodefenilmetan 2651 6.1 Ərzaq məhsullarıdan ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Diaminopropilamin. Bax: 3.3 Aminodipropilamin 2.4- Diaminotoluol, Bax: Toulilendiamin 1.2- Diaminoetan. Bax Etilendiamin n,n- Dianilin (n,n- Diamino difinil). Bax: Benzidin Diasetil — 3 TAM 3 l 200 l Qlikol diasetat. Bax: Etilsirkə turşu efiri Di- (beta- nitroksietil) ammonium nitrat Qada ğandır Dibenzildixlorsilan 2 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l 2- Diazo- 1- naftol- 4- sulfonat natrium 3040 4.1 TABM II 15 kq 50 kq 2- Diazo- 1- naftol- 5- sulfonat natrium 3041 4.1 TABM II 15kq 50kq 2- Diazo- naftol- 4- sulfo- xlorid 3042 4.1 E Qada ğandır Qada ğandır 2- Diazo- 1- naftol- 5- sulfo xlorid 3043 4.1 E —"— —"— 87%- dən artıq olmayan su ilə Dibenzilperoksidkar- bonat 2149 5.2 E —"— —"— 87%- dən artıq su ilə Dibenzilperoksidkarbonat Qada ğandır Dibenzopiridin. Bax: Akridin Dibenzotiazoldisulfid — 9 DTY 1 kq 100 kq Texniki təmiz və ya 40% ətalətli bərk maddə ilə 1,4- Dİ (2- üçdə- bir- butilperoksi izopropil) - benzol və ya 2112 5.2 Üzvi peroksid II 10 kq 25 kq texniki təmiz və ya 40% ətalətli bərk maddə ilə 1,3- Di- (2 üçdə- bir butilperoksiizopropil) - benzol və ya texniki təmiz və ya 40% dən artıq ətalətli bərk maddə ilə 1,4Di- (2- üçdə bir butilperoksiizopropil) - benzol və 1,3 DH- (2- üçdə- bir butilperoksiizopropil) - benzol qarışığı Dibutilaminietanol 2873 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l 55%- dən artıq məhlulda 2,2Di (üçdə bir butilperoksi) butan Qada ğandır 55%- dən artıq olmayan məhlulda 2,2Di- (üçdə bir butilperoksi) butan 2111 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Diboran 1911 2 3 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Dibromasitilen Qada ğandır Dibrombenzol 2711 3 TAM III 2,5 l 220 l 1,3- Dibrombenzol. Bax: meta Dibrombenzol 1,2- Dibrombutanon- 3 2648 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Dibromdiflormetan 1941 9 DTY III 100 l 220 l Dibrommetan 2664 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III 60 l 220 l Dibromxlorpropan 2872 6.1 —"— III 60 l 220 l Dibrommetan. Bax: Etilendibromid 1,2- Dirbrom- 3- xlorpropan. Bax: Dibromxlorpropan Dibutilftalat. Bax: Ftalium turşusunun dibutil efiri Dibutiloksalat Bax: Turşəng turşusunun butil efiri Texniki təmiz Diftorbutil peroksidikarbonat 2150 5,2 Qada ğandır Qada ğandır 52%- dən artıq olmayan məhlulda Diftorbutilper oksidikarbonat 2151 5.2 —"— —"— İnqibirləşdirilmiş Divinil. Bax: inqibirləşdirilmiş Butadien İnqibirləşdirilmiş Divinilbenzol — 3 TAM və zəhər Qada ğandır 2,5 l Di- (1- hidroksitetrazol) (quru) Qada ğandır 1,8- Dihidroksi- 2,4,5,7 tetranitroantrakinon (xrizamin —"— turşusu) Dihidroazirin. Bax: inqibirləşdirilmiş Vinilamin 2.3- Dihidropiran 2376 3 TAM II 5 l 60 l 2,5- Dihidrofurandion. Bax: Malein anhidridi 25%- dən artıq olmayan ətalətli üzvi bərk maddə ilə 2.2 Dihidroperoksipropan 2178 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Azot turşulu didim 1465 5.1İ Oksid- ləşdirici III 10 kq 50 kq Didim- nitrat Diizobutilamin 2361 3 TAM III 60 l 220 l Diizobutilen- izomer birləşmələri 2050 3 TAM II 5 l 60 l Alfa- diizobutilen Betta- diizobutilen Diizobutilketon 1157 3 TAM III 60 l 220 l 2,6- Dimetil- 4- hentanon Simmetr. Diizopropilaseton İzovaleron Diizopropilamin 1158 3 TAM II 5 l 60 l Diizopropiloksid. Bax: Diizo propil efiri 52%- dən artıq olmayan məhlulda Diizopropil peroksidikarbonat 2134 5.2 Qada ğandır Qada ğandır Texniki təmiz Diizopropil peroksidikarbonat 2133 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Diizopropiletanolamin 2825 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Texniki təmiz Diizoüçdesil peroksidikarbonat 2889 5.2 60%- dən artıq qatılıqlı məhlulda Diizopropilbenzol hidroperoksidi Diyodasetilen Qada ğandır Dikvat — 6.1 Zəhər Qada ğandır 10 kq 42%- dən artıq olmayan qatılıqda 56%- dən az olmayan sulfat natriumlu dikarbonlu, diperoksido- dekain turşusu 3063 5.2 1 —"— Qada ğandır 77%- dən artıq olmayan məhlulda 2,5- Dimetil 2,5- di (3,5,5- üçmetilheksanoil peroksi) - heksan 3060 5,2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Dikumil peroksidi İngibirləşdirilmiş Diketen 2521 3 TAM III 60 l 200 l Susuz dimetilamin 1032 2 3 TAQ və zəhər Qada ğandır Qada ğandır Dimetilamin- məhlul 1160 3 TAM II 5 l 60 l 2- Dimetilaminoasetonitril 2378 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l Dimetilaminoetilmetakrilat 2522 6.1 Zəhər II —"— 60 l 2- Dimetilaminolietanol, Bax: Dimetiletanolamin N,N- Dimetilanilin 2253 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Ksilidinlər Aminodimetilbenzol 3,4- Ksilidin,- orto- ksilidin Dimetilasititen 1144 3 TAM I Qada ğandır 30 l Natrium dimetilarsenat Bax: Kakodil turşulu natrium Dimetilarsin turşusu. Bax: Kakodil turşusu N.N- Dimetilbenzilamin. Bax: Benzildimetilamin Dimetilbenzol. Bax: Ksilol 4- Dimetilamino- 6- (2 dimetilaminoetoksi) - toluen 2- diazonlu xloril sink 3039 4.1 Qada ğandır Qada ğandır 2,3- Dimetilbutan 2457 3 TAM II 5 l 60 l 1,3- Dimetilbutilamin 2379 3 TAM II 5 l 60 l Dimetilheksandihidroperoksid. Bax: 2,5- Dimetil- 2,5 dihidroperoksiheksan Simmetrik olmayan Dimetilhidrazin 1163 3 8 TAM və Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l 1,1- Dimetilhidrazin Dimetilhidrazin Simmetrik dimetilhidrazin 2382 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 30 l Dimetilqlioksim (Diasetilqloksin) — 4.1 TABM 1 kq 100 kq Texniki təmiz 2,5- Dimetil- 2,5 di- (üçdə bir- butil- peroksi) heksin- 3 2158 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Texniki təmiz 2,5- Dimetil- 2,5 di- (2- etilheksanoilbutil peroksi) - heksan 2157 5.2 —"— —"— Texniki təmiz 2,5- Dimetil- 2,5 di (benzoilperoksi) - heksan 2172 5.2 E —"— —"— 82%- dən artıq su ilə 2,5 Dimetil- 2,5- dihidroper oksiheksan Qada ğandır 3,5- Dimetil- 3,5 dihidroperoksi- dioksolan- 1,2 Bax: Asetilaseton peroksidi 82%- dən artıq olan su ilə 2,5 Dimetil- 2,5- dihidro peroksiheksan 2174 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Dimetildioksanlar 2707 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l 82%- dən artıq olmayan ətalətli bərk maddə ilə 2,5- Dimetil 2173 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır 2,5- di- (benzoil- peroksi) — heksan 82%- dən artıq olmayan su ilə 2,5- Dimetil- 2,5- di (benzoilperoksi) - heksan 2959 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Texniki təmiz 2,5- Dimetil- 2,5 di - (üçdə bir- butilperoksi) heksan 2155 5.2 —"— II 5 l 10 l 52%- dən artıq olmayan ətalətli bərk maddə ilə 2,5- Dimetil 2,5- di- üçdə bir butilperoksi) heksan 2156 5.2 —"— II 5 kq 10 kq 52%- dən artıq olmayan ətalətli bərk maddə ilə 2,5- Dimetil 2,5di- üçdə bir butilperoksi) heksin- 3 2159 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq 4.4- Dimetildioksan- 1,3. Bax: dimetildioksanlar 2,5- Dimetil- 1,4- dioksan. Bax: dimetildioksanlar Dimetildisulfid 2381 3 TAM II 5 l 60 l Dimetildixlorsilan 1162 3 8 TAMvə Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l Dimetildietoksisilan 2380 3 TAM II 5 l 60 l Dimetilenamin. Bax: inqibirləşdirilmiş Vinilamin Xlorlu dimetilkarbomil 2262 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Dimetilkarbonat 1161 3 TAM II 5 l 60 l Metilkarbonat Kömür turşusunun dimetil efiri Dimetilketon .Bax: Aseton Dimetilmetan Bax: Propan Dimetil- N- propilamin 2266 3 8 TAM və Korroziya edici maddə II 1 l 5 l 2,2- Dimetilpropan, pentan və izopentandan başqa 2044 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Dimetilsulfat (metilsulfat) 1595 6.1 Zəhər I —"— 30 l Dimetilsulfid 1164 3 TAM I Qada ğandır 30 l Metilsulfid Metiltiometan Xlorlu dimetiltiofosforil 2267 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l N,N- Dimetilformamid 2265 3 TAM III 60 l 220 l Dimetilftalat. Bax: Ftal turşusunun dioktil efiri Dimetilsikloheksan 2263 3 TAM II 5 l 60 l Dimetilsikloheksilamin 2264 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Dimetiletanolamin 2051 3 TAM III 60 l 220 l 2- Dimetilaminoetanol Deanol 2- dimetilaminoetil spirti Dimetilsink 1370 4.2 Qada ğandır Qadağandir Sinkdimetil Dimetiletilmetan. Bax: İzopentan Dimetoksimetan. Bax: Metilal Dimetoksistrixnin. Bax: Brusin 1.1- Dimetoksietan 2377 3 TAM II 5 l 60 l 1.2- Dimetoksietan 2252 3 TAM II 5 l 60 l 42%- dən artıq olmayan suda davamlı dispersiyalı dimiristilperoksidikarbonat 2892 5.2 Qada ğandır Qada ğandır Texniki təmiz dimiristil peroksidikarbonat 2595 5.2 —"— —"— Dinamit. Bax: A tipli brizantlı partlayıcı maddələr Çətindonan 6%- li dinamitlər Qada ğandır Dinitroanilinlər 1596 6.1 II Qada ğandır 100 kq Dinitrobenzol 0406 1.3S —"— —"— Xlorlu dinitrobenzol. Bax: Xlordinitrobenzol Dinitrobenzollar 1597 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Dinitroqlikoluril Qada ğandır 1,3- Dinitri- 5,5- dimetil hidanton —"— 1,3- Dinitro- 4,5- dinitrobenzol —"— Dinitro- 78- dimetilqlikouril (quru) —"— 72%- dən artıq olmayan pastada N.N' - Dinitro N.N1 dimetil- tereftalamid 2973 4.1 E Qada ğandır Qada ğandır 82%- dən artıq olmayan fleqmatizatorla N,N1- Dini trozopenta- metilen- tetramin 2972 4.1 E —"— —"— Dinitrozobenzilamidin və onun duzları (quru Qada ğandır Dinitrokrezol. Bax: Dinitro orto- krezol 1.9- Dinitroksipentametilen 2,4,6,8- Tetramin (quru) Qada ğandır Dinitrometan —"— a.a'- Di- (nitroksi) - metil efiri —"— Dinitronaftalin — 6.1 PM II Qada ğandır 100 kq Bərk Dinitro- orto- krezol 1598 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Dinitro- orto- krezol- məhlul 1598 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Quru və ya 15%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş natrium dinitro- orto- krezolat 0234 1.3S —"— Qada ğandır Ammonium dinitro- orto krezolat 1843 6.1 Zəhər II —"— 100 kq 15%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş natrium dinitro- orto- krezolat 1348 4.1 6.1 TABM və zəhər I —"— 15 kq Dinitropropilenqlikol Qada ğandır Quru və ya 15%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş Dinitrorezorsin 0078 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Kütləsi üzrə 15%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş Dinitrorezorsin 1322 4.1 TAM I 1 kq 15 kq Quru 2.4- Dinitrorezorsinol (ağır metalların duzları) Qada ğandır Quru 4.6- Dinitrorezorsinol (ağır metalların duzları) —"— Quru 3.5- Dinitrosalisil turşusu (qurğuşun duzu) —"— 2.2- Dinitrostiblen —"— 1.4- Dinitro- 1.1,4.4 tetrametilolbutantetranitrat (quru) —"— Dinitrotoluol natrium xloratla qarışığında. Bax: S tipli brizantlı partlayıcı maddələr Bərk Dinitrotoluol 2038 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Dinitrotoluol natrium xloratla qarışığında. Bax: S tipli brizantlı partlayıcı maddələr Maye Dinitrotoluol 2038 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l 2.4- Dinitro- 1,3,5- üç- metil benzol Qada ğandır Əridilmiş Dinitrotoluol 1600 6.1 Qada ğandır Qada ğandır 2,4- Dinitrotoluol 1- Metildinitrobenzol Dinitrofenolhidrazin Qada ğandır 15%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş Dinitrofenollar 1320 4.1 6.1 TABM və zəhər I Qada ğandır 15 kq Dinitrofenol- məhlul 1599 6.1 Zəhər II —"— 60 l Quru və ya 15%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş Dinitrofenol 0076 1.1D 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Kütləsi üzrə 15%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş və quru qələvi metalların dinitrofenolyatları 0077 1.3S 6.1 —"— —"— Dinitroxlorbenzol. Bax: Xlornitrobenzol 1.1 Dinitroetan (quru) Qada ğandır 1.2- Dinitroetan —"— Di- (norm- butil) - amin 2248 8 3 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Di- norm- amilamin 2841 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l 27%- dən artıq olmayan Di norm- butilperoksidkar- bonat (norm- butilperoksid karbonat) 2170 5.2 —"— Qada ğandır N,N- Di- norm butilaminoetanol. Bax: Dibutilaminoetanol 52%- dən artıq olmayan məhlulda olan Di- norm butilperoksidikarbonat 2169 5.2 Qada ğandır Qada ğandır 52%- dən artıq məhlulda olan Di- norm- butilperoksi dikarbonat Qada ğandır Texniki təmiz Di- norm propilperoksidikarbonat 2176 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Dinoseb — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Dioksan 1165 3 TAM II —"— 60 l 1.4- Dioksan Dietilendioksid Etilenli qlikol efiri Dietilen efiri Natrium dioksid. Bax: Natrium peroksidi Dioksolan 1166 3 TAM II Qada ğandır 60 l Dövrü asetal Dioktiloftalat. Bax: Ftal turşusunun dioktil efiri Dipentan 2052 3 TAM III 60 l 220 l Ətalətli limonen Kayaputen 50%- dən artıq olmayan fleqmatizatorlu pasta ilə olan Di- peroksid (3,5,5- üçmetil 1,2- dioksolanil- 3) 2597 5.2 Qada ğandır Qada ğandır 85%- dən artıq olmayan su ilə olan Di- peroksid (2- metil benzol) 2593 5.2 —"— —"— 77%- dən artıq olmayan məhlulda olan Di- karbo natperoksidi (2- etilheksil) 2123 5.2 —"— —"— Texniki təmiz Di- (2- etil heksil) - karbonatperoksidi 2122 5.2 —"— —"— Di- peroksidi- (1- naftoil) Qada ğandır 42%- dən artıq olmayan suda 2960 5.2 Qada- Qada davamlı dispersiyalı Di peroksidi karbonat- (2 etilheksil) ğandır ğandır Texniki təmiz Di- karbonat peroksidi (4- üçdə bir butilsikloheksil) 2154 5.2 —"— —"— 42%- dən artıq olmayan suda davamlı dispersiyalı Di karbonatperoksidi (4- üçdə bir butilsikloheksil) 2894 5.2 —"— —"— 42%- dən artıq olmayan suda sabit dispersiyalı Di- peroksi (4- üçdə bir- butilsikloheksil) dikarbonat 2894 5.2 Di- (aminopropil) - piperazin. Bax: alkilaminlər, k.g. Dipikrilamin. Bax: heksanitrodifenilamin Kütləsi üzrə 10%- dən az olmayan suda nəmləşdirilmiş kükürdlü dipikrit 2852 4.1 TABM I Qada ğandır 0,51 10%- dən az su ilə nəmləşdirilmiş və ya quru Dipikrilsulfid 0401 1.1D Qada ğandır 42%- dən artıq ətalətli bərk maddə ilə 2.2- Di- propan (4.4 di- üçdə bir butil peroksisikloheksil) Qada ğandır 42%- dən artıq olmayan ətalətli bərk maddə ilə 2.2- Di- propan (4.4- di- üçdə bir butilperoksisikloheksil) 2168 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Dipropilamin 2383 3 TAM II 5 l 10 kq Üç aminli dipropilen. Bax: 3,3 Amino- di- propilamin Dipropilketon 2710 3 TAM III 60 l 220 l Dipropilmetan. Bax: Heptan Dispersant- qaz. Bax: sıxılmış və ya maye qazlar Qələvi metalların dispersiyaları, k.g. və ya torpaq qələvi metalların dispersiyaları, k.g. 1391 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 1 l Disproziya- oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq 85%- dən artıq olmayan stearin spirti ilə Distearil karbonatperoksidi 2592 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Daşkömür qətranının tezalışan distilyatı 1136 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l 40%- dən artıq olmayan qeyri üzvi ətalətli bərk maddə ilə və 13%- dən az olmayan fleqmatizatorla 2,2- Di- propan (üçdə- bir- butilperoksi) 2884 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq 4- Dipropilaminobenzo diazonlu xlorlu sink 3034 4.1 TABM II 15 kq 50 kq 85%- dən artıq olmayan su ilə Di- karbonatperoksidi (2 fenoksietil) 3059 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Texniki təmiz Di karbonatperoksidi (2 fenoksietil) 3058 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır 50%- dən artıq olmayan fleqmatizatorla 2,2- Di- propan (üçdə bir butilperoksi) 2883 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Nəm daş kömür benzolu Neft distilyatları k.g. 1268 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l Ekstraksiya edilmiş benzin Petroley efiri Texniki təmiz 1,1- Di- 3,3,5 üçmetilsikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 2145 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır 57%- dən artıq olmayan əridicidə olan 1,1- Di- 3,3,5 üçmetilsikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 2146 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l 58%- dən artıq olmayan ətalətli bərk maddə ilə 1,1 Di- 3,3,5 üçmetilsikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 2147 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Ditan — 9 DTY 1 kq 100 kq Diuron — 9 DTY 1 kq 100 kq Difenilamin — 6.1 DTY Qada ğandır 100 kq Difenilaminoxlorarsin 1698 6.1 —"— Qada ğandır Difenilquanidin — 9 DTY 1 kq 50 kq Difenildixlorsilan 1769 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Difenilmetan- 4.4- diizosianat 2489 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III —"— 220 l Difenilmetilbromid 1770 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Benzhidrilbromid Bromdifenilmetan Difenilbrommetan Difenilxlorarsin 1699 6.1 Zəhər I Qada ğandır 15 kq Difenilmonobrommetan Difeniloksid- 4.4 disulfohidrazid 2951 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Difenilüçozanid Qada ğandır Məhlulda 55%- dən artıq olmayan olan Di- ftalat (üçdə 2107 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l bir- butilperoksi) Pasta halında 55%- dən artıq olmayan Di- flalat (üçdə bir butilperoksi) 2108 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Texniki təmiz Di- ftalat (üçdə bir- butilperokşi) 2106 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Məhlulda 55%- dən artıq olan Di- ftalat (üçdə bir butilperoksi) Qada ğandır 2,4- Diftoranilin. Bax: ftoranilinlər Diftorxloretanlar. Bax: xlordiftoretanlar Diftormonoxloretan. Bax: Xladon- 12 Diftoretan 1030 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Xladon- 152a Ftorlu etiliden Etilidenftorid 1,1- Diftoretilen 1959 2 TAQ Qada ğandır 150 kq Xladon- 1132a 12%- dən artıq olmayan etilen oksidi ilə Dixlorftormetan və etilen oksidi qarışıqları 3070 2 3 Zəhərli qaz və TAQ Qada ğandır 25 kq Quru N.N'- Dixlorazodikar bonamidin(duzlar) Qada ğandır Dixloranilinlər 1590 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l 1,3 Dixloraseton 2649 6.1 Zəhər II —"— 100 l Dixlorasitilen Qada ğandır Dixlorvinilxlorarzin —"— Dixlordiftormetan 1028 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 12 Tərkibində təxminən 74% dixlordiftormetan olan Dixlordiftormetan və diftoretanazeotrop qarışığı (R=500) 2602 2 AQ 75 kq 150 kq Dixlormetan 1593 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l Xlorlu metilen Dixlorftormetan 1029 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 21 Dixlor sidik cövhəri (dixlorkarbamid) — 9 DTY 1 kq 100 kq Dixloral sidik cövhəri — 9 DTY 1 kq 100 kq 1,1- Dixlor- 1- nitroetan 2650 67.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l 1,3- Dixlor- 2- propanon. Bax: 1.3 Dixloraseton 1,2- Dixlorpropan. Bax: İki xlorlu propilen 1,3- Dixlorpropanol- 2 2750 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Dixlorpentanlar 1152 3 TAM III 60 l 220 l Dixlorpropen 2047 3 TAM II 5 l 60 l Dixlorpropilen Allilenxlorid Dixlorpropen və propilendixlor qarışığı. Bax: ikixlorlu propilen Dixlorsilan 2189 2 3 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Dixlortetraftoretan 1958 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 114 Dixlofos. Bax: 6- cı sinif zəhərli aerozollar Dixlorfenilizosianatlar 2250 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Dixlorfenilüçxlorsilan 1766 8 Korroziya edici maddə II —"— 30 l Dixlorfenollar. Bax: xlorfenollar 1,1- Dixloretan 2362 3 TAM II 5 l 60 l 1,2- Dixloretan. Bax: İki xlorlu etilen Dixloretilen 1150 3 TAM II 5 l 60 l Simmetrik 1,2 Dixloretilen Asitilendixlorid Dioform Dixloretilsulfid Qada ğandır 42%- dən artıq olmayan sabit dispersiyalı suda disetilkarbonatperoksidi 2895 5.2 Qada ğandır Qada ğandır Texniki təmiz Disetilkarbonatperoksidi 2164 5.2 —"— —"— Məhlulda 27%- dən artıq olmayan, 36%- dən az olmayan, A tipli əridici ilə və 36%- dən az olmayan V tipli əridici ilə olan 1.1- Di sikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 3069 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq 40%- dən artıq olmayan təsirsiz qeyri- üzvi bərk maddə ilə və 13%- dən az olmayan fleqmatizatorla 1.1- Di sikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 2885 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq 50%- dən artıq olmayan fleqmatizatorla 1,1- Di sikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 2897 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Məhlulda 77%- dən artıq olmayan 1,1- Di- sikloheksan 2180 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır (üçdə- bir- butilperoksi) Texniki təmiz 1,1- Di sikloheksan (üçdə bir butilperoksi) 2179 5.2 E —"— —"— Disikloheksilamin 2565 8 Korroziya edici maddə 5 l 60 l Azid turşulu disikloheksilamin. Bax: Azid turşulu disikloheksilammonium Azid turşulu disikloheksil ammonium (disikloheksil ammonium nitrit) 2687 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Maksimum 91% su ilə Di sikloheksilkarbonatperoksidi 2153 5.2 Qada ğandır Qada ğandır Texniki təmiz Disiklo heksilkarbonatperoksidi 2152 5.2 E Qada ğandır Qada ğandır Disiklopeptadien 2251 3 TAM II 5 l 60 l Disiklopentadien 2048 3 TAM III 60 l 220 l Dietilamin 1154 3 6.1 TAMvə zəhər II Qada ğandır 60 l Dietilaminopropilamin 2684 8 3 Korroziya edici maddə və TAM III 5 l 60 l Dietilaminoetanol 2686 3 TAM III 60 l 220 l N.N- Dietilanilin 2432 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 1.2- Di- (Dimetilamino) - etan 2372 3 TAM II 5 l 60 l Dietanolnitrozamindinitrat (quru) Qada ğandır Sirkə aldehidinin dietil- asetalı. Bax: Asetal 2049 3 TAM III 60 l 220 l Dietil benzol Dietilenqlikoldinitrat (quru) Qada ğandır Kütləsi üzrə 25%- dən az olmayan uçmayan və suda həll olunmayan fleqmatizatorla desensibilizə edilmiş dietilenqlikoldinitrat 0075 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Dietilenqlikol (etilendiqlikol) — 9 DTY 1 l 275 l Dietildimetil- qurğuşun qarışığı. Bax: detonasiyaya qarşı mühərrik yanacağına qatılan aşqarlar Dietilqızılbromid Qada ğandır Dietilkarbinol. Bax: Amil spirti Dietilkarbonat 2366 3 TAM III 60 l 220 l Dietilketon (simm. dimetilaseton) 1156 3 TAM II 5 l 60 l Dietilenüçamin 2079 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Məhlulda 27%- dən artıq olmayan olan Dietilkarbonatperoksidi 2175 5.2 Qada ğandır Qada ğandır Məhlulda 27%- dən artıq olan Dietilkarbonatperoksidi Qada ğandır Dietilsulfat 1594 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Dietilsulfid 2375 3 6.1 Zəhər və TAM II Qada ğandır 60 l Xlorlu dietiltiofosforil 2751 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Di- 2- etilheksilfosfor turşusu. Bax: Diizooktilfosfor turşusu Dietilsellozolv. Bax: Etilenqlikolun dietil efiri Dietilsink 1366 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Sinkdietil Sinketil N,N- Dietiletanolamin. Bax: Dietilaminoetanol N,N- Dietiletilendiamin 2685 8 3 Korroziya edici maddə və TAM II 1 l 30 l Dietoksimetan 2373 3 TAM II 5 l 60 l 3.3- Dietoksipropen 2374 3 TAM II 5 l 60 l 1.2- Dietoksietan. Bax: Etilenqlikolun dietil efiri — 9 DTY 1 l 100 l Dodesilmerkaptan Dodesilüçxlorsilan 1771 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Tüstülənən maye arsen. Bax: üç xlorlu Arsen Tüstülənən kükürd turşusu 2,5- Dietoksi- 4- morfolino benzodiazonlu xlorlu sink 3036 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Evropiya oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Yeyici mayelər, k.g. 1760 8 Korroziya edici maddə I II III 0,5 l 1 l 5 l 2,5 l 30 l 60 l Yeyici kalium. Bax: Kalium hidrooksidi- məhlul Püskürmə qurğusu ilə təchiz olunmamış təkrar istifadəyə yararlı olmayan, tərkibində sıxılmış tezalışan qaz olan kiçik qaz tutumları 2037 2 TAQ 1 kq 15 kq Partlayıcı Jelatin.A tipli, brizant partlayıcı maddələr Jelatin- dinamitlər. Bax: A tipli brizant partlayıcı maddələr Pirofor dəmir tozu, k.g. və ya pirofor ərintilər, k.g. Dəmir kuporosu sulfat turşulu dəmir (dəmir sulfat) — 9 DTY Qada ğandır 100 kq Azot turşulu dəmir 1466 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Dəmirnitrat Arsenit turşulu dəmir (III) əsaslı 1607 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Dəmir arseniti Arsenit turşulu dəmir (III) (orto), dəmir arsenatı 1606 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Arsenit turşulu dəmir (III) (orto) Skorodit Arsenit turşulu dəmir (II) (orto) 1608 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Dəmir arsenatı Arsenit turşulu dəmir Bir yarım xlorlu dəmir. Bax: xlorlu dəmir (III) Xlorlu dəmir (III) 1773 8 Korroziya edici maddə III Qada ğandır 100 kq Bir yarım xlorlu dəmir Üçxlorlu dəmir Xlorlu dəmir Dəmir perxloridi Dəmir xloridi (III) Dəmir xlorid- məhlul 2582 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Korroziya edici akkumulyator mayesi. Bax: turşulu maye batareyalar və ya qələvili maye batareyalar Haloqen tərkibli qıcıqlandırıcı mayelər 1610 6.1 Zəhər I II Qada ğandır —"— Qada ğandır 60 l Hidrotormoz mayesi 1118 3 TAM II —"— 275 l Tormoz mayesi Alışqanlar üçün yanacaq mayesi Alışqanlar üçün maye 1226 3 TAM II 5 l 60 l Tezalışan qazla mühərrikləri işə salmaq üçün maye 1960 2 3 TAQ və TAM Qada ğandır 150 kq «1» mayesi. Bax: Etilsellozolv Uorner mayesi. Bax: Dixlorsirkə turşusu Ağardıcı maye 8 Korroziya edici maddə 1 kq Tezalışan kimi sinifləşdirilmişlərdən başqa, Korro- ziyaedici, yeyici və ya zəhərləyici, azotla, karbon iki oksidlə və ya hava ilə doydurulmuş mayelər. Bax: çıxılmış qazlar Tərkibində 1,5%- dən artıq yağ və nəmliyi 11%- dən artıq 1386 4.2 Öz- özünə yanan maddə Qada ğandır Qada ğandır olmayan cecə Tərkibində 1,5%- dən artıq piy və nəmliyi 11%- dən artıq olmayan cecə 2217 4.2 —"— —"— —"— Maye ilə doldurulmuş alışqanlar. Bax: alışqanlar Tərkibində alışqanlar üçün maye olan alışqanlar Tərkibində belə alışqanlar üçün tezalışan qazlar olan alışqanlar 1057 2 3 TAQ Qada ğandır 1 kq Qada ğandır 15 kq Tərkibində pirofor maye olan alışqanlar Odkeçirən qaytan yandırıcıları 0131 1.4S PM1.4 Qada ğandır 100 kq Sıxılmış azid oksidi 1070 2 AQ 75 kq 150 kq Soyudulmuş, maye azid oksidi 2201 2 AQ 75 kq 150 kq Partlayıcı pərçimlər 0174 1.4S PM1.4 Qada ğandır 100 kq Skipidarın əvəzedicisi 1300 3 TAM II 5 l 60 l Uayt spirit Həlledici- benzin Metal örtüklü fitil. Bax: Metal örtüklü borulu fitil Detonasiya etməyən ani təsirli fitil 0101 1.3G Qada ğandır Qada ğandır Metal örtüklü borulu fitil 0103 1.4G PM1.4 —"— 75 kq Pirofor maye ilə olan alışqanlar üçün fitil elementi —"— Qada ğandır Detenatorsuz sənaye partlayıcı maddələri 0442 1.1D —"— —"— Detenatorsuz sənaye partlayıcı maddələri 0443 1.2D —"— —"— Detenatorsuz sənaye partlayıcı maddələri 0444 1.4D PM1.4 —"— 75 kq Detenatorsuz sənaye partlayıcı maddələri 0445 1.1D —"— Qada ğandır Vurub çıxardan partlayıcı maddələr 0043 1.1D —"— —"— Odsöndürənlər üçün vurub çıxardan partlayıcı maddələr. Bax: Qurğuları işə salmaq üçün patronlar Odsöndürənlər üçün partlayıcı maddələr 1774 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Gözlükləri deşmək üçün detonatorsuz partlayıcı maddələr. Bax: Kumulyativ partlayıcı maddələr Əlavə partlayıcı maddələr 0060 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Kapsul- detonatorsuz kumulyativ sənaye partlayıcıları 0059 1.1D —"— —"— Metal örtüklü, elastik, xətti 0288 1.1D —"— —"— kumulyativ partlayıcı maddələr Metal örtüklü, elastik, xətti kumulyativ partlayıcı maddələr 0237 1.4D PM1.4 —"— 75 kq Kapsul detonatorsuz kumulyativ sənaye partlayıcı maddələri 0440 1.4D PM1.4 —"— 75 kq Kapsul detonatorsuz kumulyativ sənaye partlayıcı maddələri 0439 1.2D —"— Qada ğandır Kapsul detonatorsuz kumulyativ sənaye partlayıcı maddələri 0441 1.4S PM1.4 —"— 100 kq Toplar üçün atıcı partlayıcı maddələr 0279 1.1C —"— Qada ğandır Toplar üçün atıcı partlayıcı maddələr 0242 1.3C —"— —"— Toplar üçün atıcı partlayıcı maddələr 0414 1.2C —"— —"— Raket mühərrikləri üçün atıcı partlayıcı maddələr 0415 1.2C —"— —"— Raket mühərrikləri üçün atıcı partlayıcı maddələr 0271 1.1C —"— —"— Raket mühərrikləri üçün atıcı partlayıcı maddələr 0272 1.3C —"— —"— Raket mühərrikləri üçün atıcı partlayıcı maddələr- kompozit qarışıq 0274 1.3C —"— —"— Raket mühərrikləri üçün atıcı partlayıcı maddələr- kompozit qarışıq 0273 1.1C —"— —"— Raket mühərrikləri üçün atıcı partlayıcı maddələr - kompozit qarışıq 0416 1.2C Qada ğandır Qada ğandır Perforatorlu partlayıcı maddələr. Bax: kumulyativ sənaye partlayıcı maddələri Dağıdıcı partlayıcı maddələr 0048 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Maye zoosidlər, k.g. 1681 6.1 Zəhər (I və II qr) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (III qr) I II III Qada ğandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Bərk zoosidlər, k.g. 1681 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Şeele yaşılı. Bax: Mis arseniti (orto) Tərkibində 4%- dən artıq natrium hidrooksidi olan natriumlu əhəng 1907 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Natriumlu əhəng Sönməmiş əhəng. Bax: Kalsium oksidi Xlorlu əhəng — 5.1 Oksid- ləşdirici 10 kq 100 kq Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0349 1.4S PM1.4 Qada ğandır 100 kq Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0350 1.4B —"— Qada ğandır Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0351 1.4C —"— —"— Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0352 1.4D —"— —"— Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0353 1.4G —"— —"— Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0354 1.1 l —"— —"— Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0355 1.2L —"— —"— Partlayıcı məmulatlar, k.g. 0356 1.3L —"— —"— Pirofer məmulatlar, k.g. 0380 1.2L —"— —"— Fotoişıqlandırıcı pirotexniki məmulatlar 0094 1.1G —"— —"— Fotoişıqlandırıcı pirotexniki məmulatlar 0096 1.2G —"— —"— Texniki məqsədlər üçün pirotexniki məmulatlar 0428 1.1G —"— —"— Texniki məqsədlər üçün pirotexniki məmulatlar 0429 1.2G —"— —"— Texniki məqsədlər üçün pirotexniki məmulatlar 0430 1.3G Qada ğandır Qada ğandır Texniki məqsədlər üçün pirotexniki məmulatlar 0431 1.4G PM1.4 —"— 75 kq Texniki məqsədlər üçün pirotexniki məmulatlar 0432 1.4G PM1.4 —"— 100 kq Fotoişıqlandırıcı pirotexniki məmulatlar 0305 1.3G —"— Qada ğandır Təzyiq altında olan məmulatlar. Bax: aerozollar İzoaminolasetat. Bax: Amil sirkə turşusunun efiri İzobutan və ya izobutan qarışıqları 1969 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq İzobutanol 1212 3 TAM III 5 l 60 l İzobutil spirti 2- Metil- 1- prapanol İzobuten. Bax: İzobutilen İzobutilakrilat 2527 3 TAM III 60 l 220 l İzobutilamin 1214 3 TAM II 5 l 60 l İzobutilasetat 1213 3 TAM II 5 l 60 l İzobutilmetilketon- peroksidi. Bax: 4- metil- 2- pentanon peroksidi İzobutilen 1055 2 3 TAQ Qada ğandır 15 kq İzobuten İzobutilizobutilat 2528 3 TAM III 60 l 220 l İzobutilizosianat 2486 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l İzobutilmetakrilat 2283 3 TAM III 60 l 220 l İzobutilpropionat 2394 3 TAM III 60 l 220 l İzobutilformiat 2393 3 TAM II 5 l 60 l İzobutilaldehid. Bax: izoyağlı aldehid İzobutilxlorid 2395 3 8 TAM və Korroziya edici maddə II 1 l 5 l İzobutilonitril 2284 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l İzovalerianlı aldehid. Bax: Valeralaldehid İzoheksen 2288 3 TAM II 5 l 60 l İzohepten 2287 3 TAM II 5 l 60 l İzoheksilaselat. Bax: sirkə turşusunun etilbutilli efiri İzodekan. Bax: Pentametilheptan İzooktan .Bax: oktanlar İzookten 1216 3 TAM II 5 l 60 l İzopentenlər 2371 3 TAM I 1 l 30 l İzopentan. Bax: Pentan- norm İzopentan 1217 3 TAM Qada ğandır 20 l 2- Metilbutan Etildimetilmetan Dimetiletilmetan 1219 3 TAM II 5 l 60 l İzopropanol İnqibirləşdirilmiş izopropen 1218 3 TAM I Qada ğandır 30 l 2- Metil- 1,3- futadien İzopentilamin. Bax: Allilamin İzopentilnitrit. Bax: Amilnitrit İzopropenilasetat 2403 3 TAM II 5 l 60 l İzopropenilbenzol 2303 3 TAM III 60 l 220 l İzopropenilkarboran — 4.1 TABM Qada ğandır 50 kq İzopropilamin 1221 3 TAM I —"— 30 l 2- Aminopropan İzopropil- alfa- xlorpropionat. Bax: İzopropil- 2 xlorpropionat İzopropilasetat 1220 3 TAM II 5 l 60 l Sirkə turşusunun izopropil efiri İzopropil benzol 1918 3 TAM III Qada ğandır 220 l Kumen Kumol 2- Fenilpropan İzopropilbromid. Bax: Brompropanlar İzopropilbutirat 2405 3 TAM III 60 l 220 l İzopropilizobutirat 2406 3 TAM II 5 l 60 l İzopropilizosianat 2483 3 6.1 TAM və zəhər I Qada ğandır 30 l İzopropilidenaseton. Bax: Mezitil oksidi Sabitləşdirilməmiş izopropilkarbonat Qada ğandır İzopropilkarbonat — 9 DTY Qada ğandır 20 kq İzopropilmerkaptan. Bax: propantiollar İzopropilnitrat 1222 3 TAM II 5 l 60 l İzopropilkarbonperoksidi. Bax: Karbonat diizopropil peroksidi İzopropilpropionat 2409 3 TAM II 5 l 60 l Sabitləşdirilmiş İzopropilperkarbonat Qada ğandır İzopropiltoluen. Bax: simollar İzopropiltoluol. Bax: simollar İzopropilformiat Bax:Propilformiatlar İzopropilxlorasetat 2947 3 TAM III 60 l 220 l İzopropilxlorformiat 2407 3 8 TAM və Korroziya edici maddə II Qada ğandır 5 l İzopropil- 2- xlor- propionat 2934 3 TAM III 60 l 220 l İzopropilxlorid. Bax: 2 Xlorpropan İzopropiletilen. Bax: 3- Metil 1- buten İzoforondiamin 2289 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l İzoforondiizosianat 2290 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 220 l İPDİ. Bax: İzoforondiizosianat İzosionatbenzoüçftoridlər 2285 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Alışma temperaturası 23°S dən az olmayan, amma 60,5°S dən artıq olmayan və qaynama temperaturu 300°S- dən aşağı olmayan izosianatlar, k.g. izosianat məhlulları 2206 6.1 3 Zəhər və TAM II —"— 60 l Alışma temperaturu 60,5°S dən artıq və qaynama temperaturu 300° S- dən az olan izosianatlar və ya izosianat məhlulları 2206 6.1 Zəhər II —"— 60 l Alışma temperaturası 23°S dən az olan izosianatlar, k.g. və ya izosianat məhlulları 2478 6.1 TAM II —"— 60 l Qaynama temperaturu 300°S dən aşağı olmayan izosianatlar, k.g. və ya izosianat məhlulları 2207 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III —"— 220 l 3- Amino- di- propilamin 2269 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l PB- 5 İnqibitoru — 6.1 Zəhər Qada- 15 kq ğandır İnqibirləşdirilmiş akrolein Hind kauçuku. Bax: məhlulda kauçuk Hind giləmeyvəsi. Bax: Kokkul Təhrikedicilər 0422 1.4B PM1.4 Qada ğandır 75 kq Təhrikedicilər 0423 1.4G PM1.4 —"— 75 kq Elektrik və təhlükəsiz təhrikedicilər daxil olmaqla, təhrikedicilər 0206 1.4S PM1.4 —"— 100 kq İnozitheksanitrat (quru) İnulin üçnitrat (quru) Qada ğandır Ancaq heyvanlar üçün zərərli olan yoluxucu maddələr 2900 6.2 Yoluxucu maddələr 50 ml və ya 50 q 4 l və 4 q İnsanların sağlamlığı üçün zərərli olan yoluxucu maddələr 2814 6.2 Yoluxucu maddələr 50 ml və ya 50 q 4 l və ya 4 q Civə (II) - kalium yodidi 1643 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Kalium merkuriyyodidi İtterium oksidi — 9 DTY II 10kq 180kq İoksinil — 6.1 Zəhər 5kq 100 kq İttrium oksidi — 9 DTY III 10kq 180 kq İridiumnitratopentaminiridium nitrat Qada ğandır Texniki yod (bir xlorlu yod, xlorlu yod, (yodun mono xloridi) — 8 Korroziya edici maddə Qada ğandır 5 kq 2- Yodbutan 2390 3 TAM II 5 l 60 l Yodmetan. Bax: yodlu metil Yodmetilpropan 2391 3 TAM II 5 l 60 l Tərkibində yod oksidi olan birləşmələr (quru) Qada ğandır II III 5 l 60 l 60 l 220 l Yodpropanlar 2392 3 TAM Beşftorlu yod 2495 5.1 6.1 Oksid- ləşdirici və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Azot turşulu kadmium, bromlu kadmium, yodlu kadmium, kadmium oksidi, sulfat turşulu kadmium, sirkə turşulu kadmium, xlorlu kadmium, xromiat turşulu kadmium — 6.1 Zəhər —"— 10 kq Kadmium ftorid — 6.1 —"— Qada ğandır 100 kq Kalium 2257 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II —"— 50 kq Azid turşulu kalium 1488 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Kalium nitrit Azot turşulu kalium 1486 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Kalium nitrat Şora Kalium şorası Azot turşulu kaliumun və azot turşulu natriumun qarışığı (kalium nitratla natrium nitritin qarışığı) 1487 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Kalium barohidrid 1870 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Kalium boronat Bromlu kalium (kalium bromid) — 9 DTY 1 kq 100 kq Bromat turşulu kalium 1484 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Kalium bromat Vanadium turşulu kalium (meta) (metavanadat kalium) 2864 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Ftorturşulu iki dəfəli kalium. Bax: ftorlu kalium Kalium hipoxlorid- məhlul. Bax: hipoxloridlər — məhlulları İkixrom turşulu kalium 1874 9 DTY 1 kq 50 kq Kalium bixromat Ditionist turşulu kalium 1929 4.2 Öz- özünə yanan maddə II 1 kq 50 kq Kalium hidrosulfit Yodlu kalium — 9 DTY 1 kq 100 kq Kalium yodid Silisiumftorlu kalium 2655 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Kalium ftorsilikat Kalium ksaitohenatlar — 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Marqans turşulu kalium 1490 5.1 Oksid- ləşdirici II —"— 25 kq Kalium permanqanat Sianhidrogenli kalium mis (I) 1679 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Kalium tetrasianmis- turş (I) Maye qələvi metal ərintiləri Kalium- metal ərintiləri 1420 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qada ğandır 50 kq Bir dəfə qatılmış arsenat turşulu kalium (orto) 1677 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Bir dəfə qatılmış ortoarsenat turşulu kalium Kalium ortoarsenat Arsenit turşulu kalium (meta) turş (meta- kalium arsenit turş) 1678 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Turş kalium meta- arsenit Sulfat turşulu kalium 1492 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Kalium persulfat Susuz və ya tərkibində 30% dən az kristallaşmış su olan kalium sulfid 1382 4.2 Öz- özünə yanan maddə II 15 kq 50 kq Kalium sulfid Tərkibində 30%- dən az olmayan kristallaşmış su olan kalium sulfid, kristallı hidrat 1847 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Sulfat turşulu kalium turş 2509 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Kalium bisulfat Karbon turşulu kalium — 9 6.1 DTY və zəhər Qada ğandır 100 kq Kalium karbonat Sirkə turşulu kalium — 9 DTY 1 kq 100 kq Kalium asetat Fosforlu kalium 2012 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir və zəhər I Qada ğandır 15 kq Kalium fosfid Ftorlu kalium 1812 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 100 kq Kalium ftorid Ftor turşulu kalium bərk 1811 8 6.1 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 50 kq İkiftorlu kalium Ftor turşulu kalium məhlul 1811 8 Korroziya edici maddə 1 l 30 l Ftorlu kalium 1812 8 6.1 Korroziya edici maddə, ərzaq məhsul- larından ayrı saxlamalı II Qada ğandır 30 l Xlorlu kalium — 9 DTY 1 kq 100 kq Kalium xlorid Xlorit turşulu kalium 1485 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Kalium xlorat Bertolet duzu Neftlə qarışıqlı xlorit turşulu kalium. Bax: S tipli brizantlı partlayıcı maddələr Xlorit turşulu kalium (kalium xlorat) - məhlul 2427 5.1 Oksid- ləşdirici II 1 l 5 l Xlorit turşulu kalium 1489 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Kalium perxlorat Kalium sianid 1680 6.1 Zəhər I Qada ğandır 50kq Azot turşulu kalsium 1454 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Kalsium nitrat Kalsium bisulfat- məhlullar. Bax: qeyri- üzvi bisulfatlar sulu məhlullar, k.g. Hidrogenli kalsium (kalsium hidridli) 1404 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Ditionit turşulu kalsium 1923 4.2 Özüalışan maddə II 15 kq 50 kq Kalsium hidrosulfat Kalsium ditionit Kalsium ikioksidi (kalsium peroksidi) Kalsium və ya kalsium ərintiləri 1401 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Silisiumlu kalsium 1406 4.3 —"— III 25 kq 100 kq Kalsium permanqanat 1456 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Arsenat turşulu kalsium 1573 6.1 Zəhər I Qada ğandır 100 kq Kalsium arsenat Üçkalsiumlu ortoarsenat Silisiumlu kalsium- marqans 2844 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir III 25 kq 100 kq Piroforlu kalsium və ya piriforlu kalsium ərintiləri 1855 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Selenit turşulu kalsium. Bax: selenatlar və ya selenitlər Sulfit turşulu kalsium- məhlul 1901 8 Korroziya edici maddə 2,5 l 100 l Kalsium bisulfit- məhlul Kükürd turşulu kalsium — 9 DTY 1 l 100 l Kalsium hiposulfit Kalsium tiosulfat Karbonlu kalsium 1402 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qada ğandır 50 kq Kalsium karbit Kalsium asetilid Fosforlu kalsium 1360 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Kalsium fosfid Ftorlu kalsium — 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Kalsium ftorid Xlorit turşulu kalsium 1453 5.1 Oksid- ləşdirici II Qada ğandır 25 kq Kalsium xlorit Hidratlaşmış xlorit turşulu kalsium (kalsium hipoxlorit) və ya xlorat turşulu kalsium (kalsium hipoxlorit) tərkibində 5,5%- dən az olmayan, amma 10%- dən artıq olmayan su olan hidratlaşmış qarışıqları 2880 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Xlorit turşulu kalsium (kalsium hipoxlorit) - tərkibində 10% dən artıq, lakin 39%- dən artıq olmayan aktiv xlor olan quru qarışıqlar 2208 5.1 —"— III 25 kq 100 kq Quru xlorit turşulu kalsium (kalsium hipoxlorit) və ya xlorit turşulu kalsium (kalsium- hipoxlorit) tərkibində 39%- dən artıq aktiv xlor olan (8,8% aktiv oksigenli) 1748 5.1 —"— II 5 kq 25 kq qarışıqlar Xlorat turşulu kalsium (kalsium xlorat) 1452 5.1 —"— II 5 kq 25 kq Xlorat turşulu kalsium (kalsium xlorat) - məhlul 2429 5.1 Oksid- ləşdirici II 1 l 5 l Xlor turşulu kalsium (kalsium perxlorat) 1455 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Sianlı kalsium 1575 6.1 Zəhər I Qada ğandır 50 kq Kalsium sianid Kalsiumsianamid. Bax: Kalsium sianamid Kalorqaz. Bax: karbonhidrogenli qazlar Korro- ziyaedici, maye daş kömür rəngləyicisi, k.g. Bax: rəngləyicilər Təmizlənməmiş və ya salvent daş kömür qətranı. Bax: Nafta Daş kömür qətranı- maye. Bax: daş kömür qətranının distilyatları İsti daş kömür briketləri Qada ğandır Kamfanon. Bax: Sintetik kamfora Sintetik kamfora 2717 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Kanifol — 9 DTY 1 kq 50 kq Kapok. Bax: Liflər Kaprolaktam — 4.1 TABM 1 kq 100 kq Kaptaks — 9 DTY 1 kq 100 kq Dəstli kapsul- detonatorlar. Bax: partlatmaq üçün elektrik olmayan detonatorların yığılmaları Elektrik olmayan kapsul detonatorlar. Bax: partlatmaq üçün elektrik olmayan detonatorlar Elektrik kapsul detonatorlar. Bax: partlatmaq üçün elektrik detonatorların yığılmaları Atıcı silahlar üçün kapsullar. Bax: kapsullar Alışdırma vasitələrinin kapsulları. Bax: kapsul tipli alışdırma vasitələri Top kapsulları. Bax: kapsul oymaqları Zərbə kapsulları. Bax: kapsul tipli alışdırma vasitələri Karbamid. Bax: sidik cövhəri Hidrogen peroksidlə karbamid (kompleks). Bax: Hidrogen peroksidlə sidik cövhəri Qara karbol turşusu — 8 Korroziya edici maddə 1 kq 100 kq Dəmir karbonili 1994 3 6.1 TAM və zəhər Qada ğandır 2,5 kq Dəmir pentakarbonili Kalium karbonili Qada ğandır Nikel karbonili 1259 6.1 3 Zəhər və TAM Qada ğandır Qada ğandır Nikel tetrakarbonili Kükürdlü karbonil 2204 2 6.1 3 TAQ və zəhər Qada ğandır 25 kq Ftorlu karbonil 2417 2 6.1 —"— Qada ğandır Karbonilxlorid Xlorlu karbonil. Bax: Fosqen Karbol turşusu. Bax: bərk fenol və ya əridilmiş fenol Karbopropoksid (izopropil perkarbonat) Qada ğandır Karboran- 10 — 4.1 TABM Qada ğandır 50 kq Gənəgərcək paxlası, un, cecə və ya lopalar 2969 9 DTY II Məhdudiy yətsiz Məhdudiy yətsiz Kationit. Bax: Sulfokömür Kaustik arsen xloridi. Bax: üçxlorlu arsen Maye kaustik soda. Bax: Natrium hidrooksid- məhlul Kaustik sürmə. Bax: üçxlorlu sürmə Məhlulda kauçuk 1287 3 TAM II III Qada ğandır 60 l 220 l Kayaputen. Bax: Dipenten Alüminiumad- ammonium, alüminiumad- kalium zəyi — 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər Qada ğandır 100 kq Ammonium- xrom zəyi — 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər —"— 100 kq Xrom- kalium zəyi Kvebraxitolpentanitrat Qada ğandır «Kviksilver». Bax: civə Keltan- toz — 9 DTY II Qada ğandır 100 kq Kempinq- qaz. Bax: kiçik qaz tutumları Ağ neft 1223 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Maye ketonlar, k.g. 1224 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Ketoheksametilen. Bax: Sikloheksanon Jelatinlə örtülmüş, nitroselliloz əsaslı kino və foto lentlər (tullantılar istisna olmaqla). Bax: Selliloztullantılar İkiftorlu oksigen 2190 2 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Oksigen və karbon iki oksidqarışıqlar. Bax: Karbon iki oksidlə oksigeniv Soyudulmuş maye oksigen 1073 2 Qada ğandır Qada ğandır Sıxılmış oksigen 1072 2 5.1 AQ və Oksid ləşdirici 75 kq 150 kq Oksigenin nadir qazlarla qarışığı. Bax: oksigenin nadir qazlarla qarışığı Qırmızı tüstülənən azot turşusu 2032 8 5.1 6.1 Korroziya edici maddə, Oksid ləşdirici və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Tərkibində 20%- dən artıq azot turşusu olmayan, qırmızı tüstülənəndən başqa azot turşusu 2031 8 Korroziya edici maddə II —"— 30 l Tərkibində 70%- dən artıq azot turşusu olmayan, qırmızı tüstülənəndən başqa azot turşusu 2031 8 Korroziya edici maddə I —"— 30 l Azot turşusu Qada ğandır İnqibirləşdirilmiş akril turşusu 2218 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Alfa- xlorpropion turşusu 2511 8 —"— III 5 l 60 l Adipin turşusu — 9 DTY 1 kq 100 kq Benzoy turşusu — 9 DTY 1 kq 100 kq Benzolkarbon turşusu Borftor hidrogen turşusu 1775 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Susuz bromluhidrogen turşusu Bax: susuz bromlu hidrogen Bromlu hidrogen turşusu qatılığı 49%- dən artıq məhlul 1788 8 Qada ğandır Qada ğandır Bromlu hidrogen turşusu qatılığı 49%- dən artıq olmayan məhlul 1788 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Brom sirkə turşusu 1938 8 —"— II 15 kq 50 kq Monobromsirkə turşusu Butilfosfor turşusu 1718 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Fosfor turşusunun butil efiri, turş Valerian turşusu. Bax: yeyici mayelər, k.g. Valerian turşusu — 9 DTY 1 kq 100 kq Heksaftorfosfor turşusu 1782 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Diizoaktilfosfor turşusu 1902 8 —"— III 5 l 60 l Fosfor turşusunun diizoaktil efiri Diizooktilfosfat Tərkibində 13%- dən az olmayan azelain turşusu və 58%- dən az olmayan natrium sulfat olan, 27%- dən artıq olmayan dinadazelain turşusu 2958 5.2 1 Qada ğandır Qada ğandır Susuz diftorfosfor turşusu 1768 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Quru dixlorizosian turşusu və ya dixlorizosian turşusunun duzları 2465 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Dixlorsirkə turşusu 1764 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Umer mayesi Dixlorsirkə turşusu Dixlorbenzoy turşusu — 9 DTY 1 kq 100 kq İzovalerian turşusu — 9 DTY 1 l 100 l İzopropilsirkə turşusu İzoyağ turşusu 2529 3 TAM III 60 l 220 l İzopentan turşusu. Bax: yeyici mayelər, k.g. İzopropilfosfor turşusu 1793 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Fosfor turşusunun izopropil efiri İzotiosian turşusu Qada ğandır Susuz hidrogen yod turşusu. Bax: susuz yodlu hidrogen Hidrogenyod turşusu 1787 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Yodlu hidrogen- məhlul Kakodil turşusu 1572 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Alkaqren Dimetilarsin turşusu Kapron turşusu 2829 8 Korroziya edici maddə III 5 l 50 l Heksan turşusu Silisiumftorhidrogen turşusu 1778 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Heksaftorsilisium turşusu Kapril turşusu — 9 Zəhər Qada ğandır 100 kq Oktan turşusu Karbol turşusu 1671 6.1 Zəhər Qada ğandır 250 l Fenol oksibenzol Bərk kroton turşusu 2823 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Maye kroton turşusu 2823 8 —"— III 5 l 60 l Yağ turşusu 2820 8 —"— III 5 l 60 l Butan turşusu İnqibirləşdirilmiş metakril turşusu 2531 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l Qarışqa turşusu 1779 9 —"— II 1 l 30 l Metan turşusu Maye arsen turşusu 1553 6.1 Zəhər I Qada ğandır 30 l Ortoarsen turşusu Bərk arsen turşusu 1554 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Metaarsen turşusu Nitrozilsulfat turşusu 2308 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Sulfonlu nitrobenzol turşusu 2305 8 —"— II 1 l 30 l Sirkə əsaslı turşu- tərkibində sirkə turşusunda 40%- dən artıq olmayan turşu əsaslı olan, məhlul 1532 5.2 8 Üzvi peroksid və Korroziya edici maddə I 1 kq 100 kq Asetil hidroperoksidi Asetilperoksid Texniki olein turşusu — 9 DTY 1 l 20 l Osmium turşusu — 6.1 Zəhər Qada ğandır 5 kq 16%- dən artıq olmayan 39%- li su ilə qarışıqda; heç olmazsa,15%- li sirkə turşusu, 24%- də artıq olmayan hidrogen peroksid stabilizatorla persirkə turşusu 3045 5.2 8 1 Üzvi peroksid və Korroziya edici maddə I 1 kq 5 kq Qatılığı 43%- dən artıq və 6% dən artıq hidrogen peroksidlə olan persirkə turşusu Qada ğandır 43%- dən artıq olmayan qarışıqda, heç olmazsa 5%- li su ilə, 35%- li sirkə turşusu ilə, 6%- dən artıq olmayan stabilizatorla hidrogen peroksidli persirkə turşusu 2131 5.2 8 1 Qada ğandır Qada ğandır Pikrin turşusu. Bax: üçnitrofenol Pirofosfor turşusu — 8 Korroziya edici maddə 1 l 5 l Propion turşusu 1848 8 —"— III 5 l 60 l Metilsirkə turşusu Propan turşusu Salisilium turşusu — 9 DTY 1 kq 50 kq Selenit turşusu — 6.1 Zəhər Qada ğandır 5 kq Selen turşusu 1905 8.1 Korroziya edici maddə I —"— 25 l Hidrogenselen turşusu. Bax: susuz selenli hidrogen Sulfat turşusu 1830 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Kuporos yağı Tüstülənən sulfat turşusu 1831 8 6.1 Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l Pirosulfat turşusu Oleum Turş qudrondan regenerasiya olunmuş sulfat turşusu 1906 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l İşlənilmiş sulfat turşusu 1832 8 —"— II —"— 30 l Sulfit turşusu 1833 8 —"— II 1 l 30 l Sozolin turşusu. Bax: maye fenolsulfon turşusu Stifin turşusu. Bax: Üçnitrorezorsin Sulfamin turşusu 2967 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Tioqlikol turşusu 1940 8 —"— II 1 l 30 l Tiosüd turşusu 2936 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Tiosirkə turşusu 2436 3 TAM II 5 l 60 l Quru və ya kütləsi üzrə 30% dən az su ilə nəmləşdirilmiş üçnitrobenzol 0215 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Kütləsi üzrə 30%- dən az olmayan su ilə nəmləşdirilmiş üçnitrobenzol turşusu 1335 4.1 TABM I 0,5 kq 0,5 kq Üçnitrobenzol sulfo turşusu 0386 1.1L Qada ğandır Qada ğandır Üçnitrosirkə turşusu Qada ğandır Üçftorsirkə turşusu 2699 8 Korroziya edici maddə I 0,5 kq 2,5 kq Quru üçxlorizosian turşusu 2468 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Üçxlorsirkə turşusu 1839 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 50 kq Üçxlorsirkə turşusu- məhlul 2564 8 —"— II 1 l 30 l Karbon tərkibli turşu- məhlul. Bax: Fenol- məhlullar Buzlu sirkə turşusu və ya sirkə turşusu- qatılığı 80%- dən artıq olan məhlul 2789 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Sirkə turşusu- qatılığı 10%- dən artıq, lakin 80%- də artıq olmayan məhlul 2790 8 —"— II 1 l 30 l Fosforit turşusu- orto 2834 8 —"— III 25 kq 100 kq Susuz fosfor turşusu. Bax: Fosfor beşoksidi Fosfor turşusu 1805 8 Korroziya edici maddə III 5 l 60 l 50% qatılıqlı fosforit turşusu — 8 Yeyici Korroziya edici maddə 1 kq 5 kq Susuz ftorfosfor turşusu 1776 8 Korroziya edici maddə II Qada ğandır 30 l Susuz hidrogenftor turşusu. Bax: susuz ftorlu hidrogen Hidrogenftor turşusu- 60% dən artıq qatılıqlı məhlul 1790 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər I Qada ğandır 2,5 l Ftorlu hidrogen məhlul Flüorit turşusu Hidrogenftorlu turşu- qatılığı 60%- dən artıq olmayan məhlul 1790 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər II Qada ğandır 50 l Ftorsulfon turşusu 1777 8 —"— I 0,5 l 2,5 l Ftorsirkə turşusu 2642 6.1 Zəhər I Qada ğandır 15 kq Hidrogenxlorid turşusu məhlul 1789 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Xlorlu hidrogen- məhlul Xlor turşusu Susuz hidrogenxlorid turşusu. Bax: susuz xlorlu hidrogen Qatılığı 50%- dən artıq, lakin 72%- dən artıq olmayan xlor turşusu 1873 5.1 8 Oksid- ləşdirici və Korroziya edici maddə I Qada ğandır 2,5 l Qatılığı 72%- dən artıq olan xlor turşusu Qada ğandır Qatılığı 50%- dən artıq olmayan xlor turşusu 1802 8 5.1 Korroziya edici maddə və Oksid ləşdirici II Qada ğandır 30 l Xlorat turşusu- qatılığı 10% dən artıq olmayan məhlul 2626 5.1 Qada ğandır Qada ğandır Qatılığı 86%- dən artıq olmayan 3- xlor benzol turşulu 3- xlor peroksidbenzol turşusu 2755 5.2 —"— —"— Bərk xloroplatin turşusu 2507 8 Korroziya edici maddə III 25 kq 100 kq Xlorsulfon turşusu (kükürd anhidridi ilə və ya onsuz) 1754 8 —"— I 0,5 l 2.5 l Maye xlorsirkə turşusu 1750 8 —"— II 1kq 30 l Maye monoxlorsirkə turşusu Bərk xlorsirkə turşusu 1751 8 Korroziya edici maddə II 15 kq 50 kq Bərk monoxlorsirkə turşusu Bərk üçxlorsirkə turşusu Xrom turşusu- məhlul 1755 8 5.1 Korroziya edici maddə və Oksid ləşdirici II Qada ğandır 30 l Bərk xrom turşusu. Bax: Xrom anhidridi 2240 8 —"— I 0,5 l 2,5 l Xromsulfat turşusu 2240 8 —"— I 0,5 l 2,5 l Hidrogensian turşusu Bax: Sianlı hidrogen Hidrogensian- turşusu- sulu məhlul 1613 6.1 Qada ğandır Qada ğandır Sianlı hidrogen- sulu məhlul Sianid turşusu- sulu məhlul Turşəng turşusu 1666 9 DTY 1 kq 100 kq Etilsulfat turşusu 2571 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Maye turşular, k.g. Bax: yeyici məhlullar Hidrogenftor və sulfat turşuları- qarışıqlar. Bax: Hidrogenftor və sulfat turşularının qarışıqları Fosfor turşusu 1805 8 Korroziya edici maddə 5 l 60 l Turş sulfat. Bax: Sulfat turşusu Turş ftorlu natrium Yapışqan № 20, eləcədə «Qerkules», «Stabilin» kino yapışqanı, rezin və quttaperça yapışqanı, FR- 12 yapışqanı — 3 TAM Qada ğandır 200 l Kobalt hidrooksidi — 8 Korroziya edici maddə 2,5 kq 10 kq Kobalt naftenit turşusu- toz 2001 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Kobalt naftenatları Çökdürülmüş kobalt- rezinat Kokkul 1584 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Hind giləmeyvəsi İsti koks Qada ğandır Kollodium 1141 3 TAM Qada ğandır 20 l Kolloksilin. Bax: Nitrosellüloza Kolçedan sulfat — 4.2 Özüalışan maddələr Qada ğandır 100 kq Poliefir dəsti- qətranlar — 5.2 Üzvi peroksid 5 kq 5 kq V kompozisiyası. Bax: Heksolit Yaşıl yağ konsentratı — 3 TAM Qada ğandır 250 l Kopal (bütün markalar) — 9 DTY 1 kq 50 kq Kopra 1363 4.2 Özüalışan maddələr Qada ğandır Qada ğandır Kordit. Bax: tüstüsüz barıt Tezalışan Korroziya edici mayelər k.g. 2920 8 3 Korroziya edici maddə və TAM I 0,5 l 2,5 l Zəhərli Korroziya edici mayelər, k.g. 2922 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər I II III Qada ğandır —"— —"— 2,5 l 30 l 60 l Tezalışan Korroziya edici bərk maddələr, k.g. 2921 8 4.1 Korroziya- edici maddə və TABM I 1 kq 25 kq Zəhərli Korroziya edici bərk maddələr, k.g. 2923 8 6.1 Korroziya edici maddə və zəhər I Qada ğandır 25 kq Maye, Korroziya edici kosmetik vasitələr k.g. Bax: yeyici mayelər, k.g. Bərk Korroziya edici kosmetik vasitələr, k.g. Bax: yeyici bərk maddələr Maye tezalışan kosmetik vasitələr, k.g. Bax: tezalışan mayelər,k.g. və ya ətriyyat məhsulları Bərk tezalışan kosmetik vasitələr, k.g. Bax: tezalışan bərk maddələr k.g. Tərkibində tezalışan aerozol və/və ya alışmayan aerozol və/və ya tezalışan mayelər olan böyük olmayan daxili tutumlarda kosmetik vasitələr — 9 DTY 25 kq G 25 kq G Oksid- ləşdirici material olan kosmetik vasitələr, k.g. Bax: Oksid- ləşdirici maddələr Kofein. Bax: alkaloidlər, k.g. Rəngləyicilər, k.g. və ya yeyici, bərk rəngləyicilərin sintezinin yarımməhsulu 2801 8 Korroziya edici maddələr II III 15 kq 25 kq 50 kq 100 kq Rəngləyicilər, k.g. və ya yeyici, maye rəngləyicilərin sintezinin yarımməhsulu 2801 8 —"— II III 1 l 5 l 30 l 60 l Rəngləyicilər, k.g. və ya zəhərli, maye rəngləyicilərin sintezinin yarımməhsulu 1602 6.1 Zəhər (I və II qr) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (III qr) I II III Qada ğandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Rəngləyicilər, k.g. və ya zəhərli, bərk rəngləyicilərin sintezinin yarımməhsulu 1602 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Tezalışan, maye rəgləyicilər və rəngləyicilərin sintezinin yarımməhsulları, k.g. Bax: tezalışan mayelər Mətbəə boyası 1210 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Boyalar (boyanı, minanı, lakı, rəngləyicini, şellakı, əlifi, politurani, maye aşqarları, maye mina əsasını daxil etməklə) və ya boyalara aid olan materiallar (bərpa və durulaşdırmaq üçün tərkibləri daxil etməklə 1263 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Qırmızı fosfor. Bax: amorflu fosfor Texniki krezol 2022 6.1 Zəhər II Qada ğandır 6 l Üçkrezollu daşkömür Krezollar (orto, meta, para) 2076 6.1 Zəhər II Qada ğandır 60 l Kreozot. Bax: Zəhərli maye maddələr Alışqanlar üçün çaxmaq daşı. Bax: Ferroseriy Hidrogen silisium ftor turşusu Silisium- amorf tozu 1346 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Dördxlorlu silisium 1818 8 Korroziya edici maddə II 1 l 30 l Dördftorlu silisium 1859 2 6.1 8 Zəhərli və Korroziya edici qaz Qada ğandır 25 kq Tetraftormonasilan Kreolin — 9 DTY Qada ğandır 100 kq Xlorlu silisium. Bax: dördxlorlu silisium Xəstələri daşımaq üçün elektrik diyircəkli kreslo (axan və ya axmayan batareyalar) — 9 DTY Məhdudiy yətsiz Məhdudiy yətsiz Sıxılmış kripton 1056 2 AQ 75 kq 150 kq Soyudulmuş maye kripton 1970 2 AQ 50 kq 500 kq Krokodolit. Bax: mavi asbest Sabitləşdirilmiş krotonaldehid 1143 3 TAM II Qada ğandır 60 l İnqibirləşdirilmiş kroton aldehid 2- Butenal B- Metilakrolein Propilenaldehid Krotonilen 1144 3 TAM I 1 l 30 l 2- Butin Dimetilasetilen Krotonlu aldehid. Bax: sabitləşdirilmiş krotonaldehid Ksenon 2036 2 AQ 75 kq 150 kq Soyudulmuş maye ksenon 2591 2 AQ 50 kq 500 kq Ksilenlər 1307 3 TAM II Qada ğandır 60 l Ksilol III —"— 220 l Dimetilbenzol Ksilenollar 2261 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Ksilidenlər 1711 6.1 Zəhər II —"— 60 l Aminodimetilbenzol 4- Amino- orto- ksilol 3,4- Dimetilanilin 3,4- Ksilidin Simmetrik olmayan orto Ksilidin Ksilollar. Bax: ksilenlər Müşklü ksilol. Bax: 5- üçdə bir Butil- 2,4,6- üçnitroksilol Para- Ksilildiazid Qada ğandır məhlulda 7%- dən artıq 2963 5.2 Qada- Qada olmayan Kumilperoksineodekanoat ğandır ğandır məhlulda 77%- dən artıq olmayan Kumilperoksipivalat 2964 5.2 —"— —"— Kumol. Bax: İzopropilbenzol Kumol hidroperoksidi Kumaxlor — 6.1 Zəhər Qada ğandır 100 kq Kumulyativ sənaye partlayıcı maddələri Natriumkuprosianid məhlul 2317 6.1 Zəhər I Qada ğandır 30 l Natrium kuprosianid- bərk 2316 6.1 —"— I —"— 50 kq Nitrosellülozlu, sellüloidli, poliamidli bakelit laklar 1263 3 TAM III —"— 200 l Laklar 1263 3 TAM III —"— 200 l Spirtli laklar — 3 TAM I —"— 20 l Lak əsasları və ya quru nitrosellüloz lak yonqarı. Bax: Nitrosellüloza (BMT1557) Lak əsasları və ya spirtlə və ya əridici ilə olan plastmas lak yonqarları. Bax: Nitrosellüloza (BMT 2059, 2060, 2555, 2556 ) və ya boyalar, minalar (BMT1263) Laykol — 3 TAM III Qada ğandır 200 l Lampa qurumu. Bax: kömür Lantan oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Laurilmerkaptan. Bax: Dodesilmerkaptan Tezalışan maddələr, k.g. 1993 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l Korroziya edici tezalışan maddələr, k.g. 2924 3 8 TAM və Korroziya edici maddə I II III 0,5 l 1 l 5 l 2,5 l 5 l 220 l Zəhərli tezalışan maddələr, k.g. 1992 3 6.1 TAM və zəhər I II III Qada ğandır 30 l 60 l 220 l Alışqanlarda olan tezalışan qazlar. Bax: tərkibində tezalışan qazlar olan alışqanlar Tezalışan sıxılmış qaz (üfürən qurğusu olmayan, təkrar doldurulmayan kiçik tutumlar). Bax: tutumlar Tezalışan sıxılmış qaz. Bax: tezalışan sıxılmış və ya maye qazlar Tezalışan Korroziya edici bərk maddələr, k.g. 2925 4.1 8 TABM və Korroziya edici maddə I II III 1 kq 5 kq 25 kq 15 kq 50 kq 100 kq Tezalışan bərk maddələr, k.g. 1325 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Tezalışan, bərk zəhərli maddələr, k.g. 2926 4.1 6.1 TAQ I II III Qada ğandır 5 kq 25kq 15 kq 25 kq 25kq Tərkibində tezalışan və/və ya alışmayan aerozollar və/və ya tezalışan mayelər və/və ya zəhərli maddələr olan kiçik daxili tutumlarda olan dərman və ya ləvazimatlar — 9 DTY 25 kq 25 kq Korro- ziyaedici, maye dərmanlar, k.g. Bax: yeyici mayelər, k.g. Korroziya edici bərk dər manlar, k.g. Bax: yeyici bərk maddələr Tezalışan maye dərmanlar. Bax: tezalışan mayelər, k.g. Tezalışan bərk dərmanlar, k.g. Bax: tezalışan bərk maddələr, k.g. Oksid- ləşdirici maddələr, dərmanlar, k.g. Bax: Oksid ləşdirici maddələr Zəhərli maye dərmanlar, k.g. Bax: zəhərləyici maye maddələr, k.g. Zəhərləyici bərk dərmanlar, k.g. Bax: zəhərləyici bərk maddələr, k.g. Lenuron — 9 DTY 1 kq 100 kq Kətan, lub. Bax: bitki lifləri Liqroin 1255 3 TAM I II III Qada ğandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Lizol — 9 DTY 1 l 100 l Aktiv olmayan limonen. Bax: Lipenten Linoleatlar. Bax: Sikkativ, boyalar və ya əliflər Liten. Bax: petroley spirti Maye katodla litiumlu batareyalar — 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qada ğandır 35 kq G Bərk katodla litiumlu batareyalar — 4.3 —"— II 5 kq G 0,125 kq 35 kq G 0,500 kq Litium 1415 4.3 —"— II Qada ğandır 50 kq Azot turşulu litium 2722 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Litium nitrat Litium amidi Litium alüminium hidridi 1410 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Litium alanatı Litium alüminium hidridi Litiumalüminium hidrid Efirdə litiumalüminium hidridi 1411 4.3 TAM və su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 1 l Efirdə litium alüminium hidridi Litium alkilləri 2445 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Litiumasetildietilendiamin kompleks. Bax: su ilə qarşılıqlı təsirdə tezalışan qazlar ayıran maddələr Litiumborhidrid 1413 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Litium borhidridi Hidrogenli litium 1414 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Litium hidridi Hidrogenli litium- bərk ərinti 2805 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Litium hidrooksidi — 8 Korroziya edici maddələr 2,5 kq 10 kq Silisiumlu litium 1417 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qada ğandır 50 kq Litium- dənəvər formada metal 1416 4.3 —"— II —"— 10 kq Litium- gilizlərdə. Bax: Litium Litium ferrosilisium 2830 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Ftorlu litium — 6.1 Zəhər III Qada ğandır 100 kq Xlorid turşulu litium (litium hipoxloridi) quru və ya xlorid turşulu litium (litium hipoxloridi) - qarışıq 1471 5.1 Oksid- ləşdirici II —"— 25kq Lyutesium oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Azotturşulu maqnium 1474 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Maqnium nitratı Maqnium alkilləri 3053 4.2 Özüalışan maddələr Qada ğandır Qada ğandır Maqniumalüminium fosfid 1419 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I —"— 15 kq Maqniumalüminium fosfidi Brom turşulu maqnium 1473 5.1 Oksid- ləşdirici I 5 kq 25 kq Maqnium bromatı Mühafizə örtüklü maqnium dənəvərli hissəciklərinin ölçüsü 149 mk- dan az olmayaraq 2950 4.3 4.2 Su dəydikdə təhlükəlidir III 25 kq 100 kq Hidrogenli maqnium 2010 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Maqnium hidridi Maqniumdiamid 2004 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Maqnium diamidi Maqnium difeni 2005 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Maqnium dimetil Nəmləşdirilmiş və yaxud isti dross maqnium Qada ğandır Tərkibində 50%- dən çox dənəvər, qırıntı və ya lent halında maqnium olan maqnium və ya maqnium ərintiləri 1869 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Maqnium və maqnium ərintiləri tozları 1418 4.3 4.2 Su dəydikdə təhlükəlidir və özüalışan maddədir II 15 kq 50 kq Silisiumftorlu maqnium 2853 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qada ğandır 200 kq Silisiumlu maqnium 2624 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Maqnium silisidi Arseniumlu maqnium — 6.1 Zəhər II Qada ğandır 10 kq Maqnium arsenidi Arsenium turşulu maqnium üçyanlı əvəzedilmiş (orto) 1622 6.1 Zəhər I Qada ğandır Maqnium Arsenatı Üçyanlı əvəzedilmiş orto arsenium turşulu maqnium Maqnium oksidi — 9 DTY 1 kq 100 kq Yandırılmış maqnezium Maqnium tullantıları. Bax: Maqnium (BMT 1869) Fosforlu maqnium 2011 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qada ğandır 15 kq Maqnium fosfidi Ftorlu maqnium, ftorlu marqans — 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Xlorturşulu maqnium 1475 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Maqnium Perxlorat Xlorlu maqnium və xlorat qarışıqları Xlor turşulu maqnium 2723 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Maqnium xloratı Mazut. Bax: Dizel yanacağı Malonlu Dinitri Nitrilmalon 2647 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 l Maneb və ya Maneb preparatları, tərkibində manebin miqdarı 60%- dən az olmamaqla 2210 4.2 4.3 Özüalışan maddələr, su dəydikdə təhlükəlidir III 125 kq 100 kq Maneb və ya Maneb 2968 4.3 Su dəydikdə III 25 kq 100 kq preparatları, özüqızışmaya qarşı stabilləşdirilmiş təhlükəlidir Mannitantetranitrat Qada ğandır Nəmli mannitheksanitrat, su 40%- dən az olmayaraq (və ya spirt və suyun qarışığı) 0133 1.1D Qada ğandır Qada ğandır Mannitheksanitrat(quru) Qada ğandır Azot turşulu marqans 2724 5.1 Oksid- ləşdirici III 25 kq 100 kq Marqans nitrat Marqans rezinat 1330 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Qatran turşusunun Marqans duzu Bir yanlı əvəzedilmiş (orto) fosforturşulu marqans 8 Korroziya edici maddələr 5 kq 100 kq Marqansetilen- di ditiokarbomat. Bax: Maneb Marqansetilen- 1,2 ditiokarbomat. Bax: Maneb Aseton yağları 1091 3 TAM II 5 l 60 l Alizarindən hazırlanmış yağ, sulfidləşdirilmiş gənəgərcək yağı — 9 DTY II 1 l 20 l Daş kömür antrasit yağı — 9 DTY II 20 l 100 l Yaşıl yağ — 3 TAM III Qada ğandır 250 l Mineral yağlar — 9 DTY III 20 kq 200 kq Mirban yağı. Bax: Nitrobenzol Keton yağı. Bax: Aseton yağı Kamfara yağı 1130 3 TAM III 60 l 220 l Neftli yağlar. Bax. mineral yağlar Təmizlənməmiş yağlar 1201 3 TAM II 5 l 30 l Təmizlənməmiş tullantılar Yüksək dərəcəli spirtlər Qatranlı yağlar 1286 3 TAM III 60 l 220 l Şist yağlar 1288 3 TAM II 5 l 60 l Şistli qatran Mazut- şistli yanacaq Şam ağacının yağı 1272 3 TAM III 60 l 220 l Şam ağacının yağlı şirəsi Flotasiya edilmiş yağ — 9 DTY II 1 l 100 l Küncüt yağı Günəbaxan yağı. Bax: cecə Tibbi dərmanlar və ya Dərmanlar, k.g. Korroziya edici maye dərmanlar, k.g. 1851 8 Korroziya edici maddələr II III 1 l 5 l 30 l 60 l Korroziya edici bərk dərmanlar, k.g. 1851 8 —"— II III 15 kq 25 kq 50 kq 100 kq Tezalışan maye dərmanlar, k.g. 1851 3 TAM I II 1 l 5 l 30 l 60 l III 60 l 220 l Tezalışan bərk dərmanlar, k.g. 1851 4.1 TABM II 5 kq 150 kq Bərk dərmanlar- oksidləşən maddələr, k.g. 1851 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Maye zəhərləyici dərmanlar, k.g. 1851 6.1 Zəhər (I və II qr) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamaq I II III Qada ğandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Bərk zəhərləyici dərmanlar, k.g. 1851 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Bromlu mis — 6.1 Zəhər —"— 100 kq İkixromturşulu mis (Mis bixromat) — 5.1 Oksid- ləşdirici 1 kq 100 kq Dəmir sianlı, sulfat turşulu mis (mis kuporosu) — 6.1 Zəhər 5 kq 100 kq Bir oksidli və bütün hallarda, dördyodlu- merkurat mis, tiosionat misi, mis üçxlorfenolyat — 6.1 —"— 5 kq 100 kq İkiəvəzolunmuş (orto) Arsenium turşulu mis 1586 6.1 —"— II Qada ğandır 100 kq Mis arseniti Şeese yaşılı İkiəvəzolunmuş (orto) Arsenium turşulu mis Mis üçxlorlu fenolyat — 9 DTY 1 kq 100 kq Mis Ftoridi — 6.1 Zəhərləyici maddələr I Qada ğandır 10 kq Mis xloridi 2802 8 Korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq (Mis xloratı), Xlorid turşulu mis 2721 5.1 Oksid- ləşdirici II 5 kq 25 kq Sianlı mis 1587 6.1 Zəhər II Qada ğandır 100 kq Sianlı mis Mis sianidi Misetilendiamin- məhlul 1761 8 6.1 Korroziya edici maddələr və zəhər II Qada ğandır 30 l Kuproetilendiamin Mezidin — 6.1 Zəhər I —"— 15 l Mezitilen. Bax: 1,2,5 Üçmetilbenzol ! Mezitil oksidi 1229 3 TAM III 25 l 200 l İzopropilidenaseton Metilizobutenilketon 4- Metil- 3- penten- 2- 0 Melamin — 9 DTY 1 kq 50 kq Merkantofos 30% — 6.1 Zəhər II Qada ğandır 20 l 2- Merkaptobenztiozol Merkaptinlər və onların maye qarışıqları, k.g. 1228 3 6.1 TAM və zəhər II Qada ğandır 60 l 2- Merkaptopropion turşusu. Bax: Tiosirkə turşusu 5.1 nömrəli cədvəl 1 2 3 4 5 6 7 8 Alışma temperaturası 23°S- dən az olmayaraq maye merkaptanları və ya maye merkaptanların qarışığı, k.g. 3071 6.1 3 Zəhər II Qadağandır 60 l Turşulu 5- Merkaptotetrazol- 1 Sirkə 0448 1.4C PM 1.4 —"— 75 kq Meta- Fenilendiamindiperxlorat (quru) Qadağandır İnqibirləşdirilmiş metakril turşusu — 8 korroziya edici maddələr 1 l 5 l Metanol 1230 3 6.1 Zəhər və TAM II Qadağandır 60 l Ağac spirti Metil spirti Karbanol Soyudulmuş maye metan və yaxud soyudulmuş maye təbii qazları (yüksək metan tərkibli) 1972 2 3 Qadağandır Qadağandır Sıxılmış metan və ya təbii sıxılmış qazlar (yüksək metan tərkibi) 1971 2 3 TAQ —"— 150 kq 2- Metil. Bax: İzopren İnqibirləşdirilmiş metilakrilat 1919 3 TAM II 5 l 60 l İnqibirləşdirilmiş akril turşusunun efiri Metilallilxlorid 2554 3 TAM II 5 l 60 l 2- Merkaptoetanol. Bax: Tioqlikol Merkurol. Bax: Nukleinturşulu civə Meta- Diaminobenzol. Bax: Fenilendiamin Meta- Dibrombenzol 2711 3 TAM III 60 l 220 l Metazoin turşusu Qada ğandır Metalalkil qaloinidlər, k.g. 3049 4.2 Qada ğandır Qada ğandır Metalalkil hidridlər, k.g. 3050 4.2 —"— —"— Piroforlu metallar, k.g. Piroforlu ərintilər, k.g. 1383 4.2 —"— —"— Metaldehid 1332 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Mismetal Metanol. Bax: Formaldehid məhluları Metanhidrogenli sıxılmış qarışıqlar 2034 2 3 TAQ Qada ğandır 150 kq Meta- Nitrobenzoldiozonium Perxlorat Qada ğandır Meta- Nitrofenildinitrometan Qada ğandır Metilal 3- xlor- 2- metilpropen 1234 3 TAM II Qadağandır 60 l Dimetoksimetan Dimetilasetalformaldehid Metil- alfa- xlorpropionat. Bax: Metil 2- xlorpropionat Metilamilasetat 1233 3 TAM III 60 l 220 l İzoqeksilasetat 4- Metilpentil- 2- asetat Metilamin susuz 1061 2 TAM Qadağandır 150 kq Aminometan Monometilamin Metilaminketon. Bax: Metil izobutilketon Metilaminnitroform Qadağandır Metilamin- su məhlulu 1235 3 TAM II 5 l 60 l Aminometan Monometilamin Metilamindinitramin və onun quru duzu Qadağandır Metilaminoperxlorat (quru) —"— N- Metilanilin 2294 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı II Qadağandır 220 l Natrium metilat 1431 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I —"— 15 kq Natrium metoksid Spirtli məhlulda Natrium metilat 1289 3 TAM II Qadağandır 60 l Metilasetat 1231 3 TAM II —"— 60 l Sirkə metilli efir Metilaseton 1232 3 TAM II 5 l 60 l Metilasetilen. Bax: Allilen Metil benzoat 2938 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamaq III Qadağandır 220 l Bromlu metil 1062 2 6.1 —"— Qadağandır Brommetan Metilbromasetat 2643 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Tərkibində xlorpikrin 2%- dən artıq olmayan bromlu metil və xlorpikrin - qarışığı. Bax: Bromlu metil Tərkibində xlorpikrin 2%- dən yuxarı bromlu - metil və xlorpikrin qarışıqları. Bax: xlorpikrinin və metilbromun qarışıqları 2- Metil, butan. Bax: İzopentan 3- Metil- 2- butanol 2397 3 TAM II 5 l 60 l 2- Metil- 1- buten 2459 3 TAM I 1 l 30 l 2- Metil- 2- buten 2460 3 TAM II 5 l 60 l 3- Metil- 1- buten 2561 3 TAM I 1 l 30 l İzopropiletilen N- Metilbutilamin 2945 3 TAM II 5 l 60 l Metilbutilat 1237 3 TAM II 5 l 60 l Efir metil yağ turşusu 3- Metilbutanla. Bax: İzovalerian aldehidi Metilfinilbenzol. Bax: Vinil- toluol və b. Metilvinilketon 1251 3 TAM II 5 l 60 l 2- Buten- 3- buten 2- OH 5- Metilheksanon- 2 2302 3 TAM III 60 l 220 l 2- Metilheptan. Bax: İzooktan 2- Metil- heptanetiol- 2. Bax: üçdəbir- Oktilmerkaptan Metilhidrazin 1244 3 8 TAM və korroziya edici maddələr I Qadağandır 2,5 l Metilhidratı. Bax: Metanol Metilqlikol. Bax: Monometil etilenqlikolunun efiri Metilqlikolasetat. Bax: Monometiletilenqlikolunun və sirkə turşusunun efiri a- Metilqliserol üçnitrat Qadağandır a- Metilqlyukozidtetranitrit —"— Metildixlorasetat 2299 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Metildixlorsilan 1242 4.3 8 TAM, korroziya edici maddələr, su dəydikdə təhlükəlidir I —"— 1 l Metilvinildixlorsilan Metildixlorselen — 3 6.1 TAM və zəhər Qadağandır 2,5 l Bromlu metil. Bax: Dibrommetan Metilenqlikoldinitrat Qadağandır 2,2- Metilen- di- (3,4,6 üçxlorfenol). Bax: Heksaxlorfen Metilen- di- (fenilendiizosianat). Bax: Difenilmetan- 4,4- Diizosianat Metilen- di- (4- fenilizosianat) Bax: Difenilmetan- 4,4- Diizosianat P,P- Metilendianilin. Bax: 4,4 Diaminodifenilmetan Metilendibromid. Bax: Dibrommetan Xlorbromlu metilen. Bax: Bromxlormetan Xlorlu metilen. Bax: Dixlormetan Xlorlu metilen və xlorlu metil qarışıqda. Bax: xlorlu metil və xlorlu metilen qarışıqda Sianlı metilen. Bax: Malononitril Metilizobutilkarbinol 2053 3 TAM III 60 l 220 l Metilamil spirti 4- Metilpentanol- 2 İzobutilmetilkarbinol Metilizobutilketon 1245 3 TAM II 5 l 60 l Metil- 2- pentanon İzobutilmetilketon Metilizovalerat 2400 3 TAM II 5 l 60 l Metilizopropenilketon, inqibirləşdirilmiş 1246 3 TAM II 5 l 60 l Metilizopropenilketon — 3 TAM II 2,5 l 200 l Metilizopropenilketon, inqibirləşdirilmiş Metilizotiosianat 2477 3 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l Metilizosianat 2480 3 6.1 —"— —"— Metilizosianat- məhlullar Yodlu metil 2644 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l 1- Metilimidazol. Bax: aşındırıcı maye Metilkarbinol. Bax: Etil spirti Metilkarbonat. Bax: dimetilli kömür turşusu efiri Metil karbinol. Bax: Dietilenqlikolun dimetilli efiri Bromlu metilmaqnium etilli efirdə 1928 4.2 Qadağandır Qadağandır Metilmerkaptan 1064 2 3 Zəhərli qaz və TAQ 25 kq Metilmonoxlorasetat. Bax: Monoxlorsirkə turşulu metilli efir Metilmerkaptofos — 6.1 Zəhər Qadağandır 20 l Metasistoks Metildemeton Metilmetan. Bax: Etan Metilmerkaptopropionaldehid. Bax: Tio- 4- pentanol Metilmetakrilat, inqibirləşdirilmiş monomer 1247 3 TAM II 5 l 60 l Metilmorfolin 2535 3 8 TAM və korroziya edici maddələr II 1 l 5 l Metilizosianat 2480 3 6.1 Qadağandır Qadağandır Metilnitramin (quru) Metal duzları Qadağandır Metil nitrat —"— Metilnitrit —"— Metilnorbornendekarbonat turşulu anhidrid. Bax: aşındırıcı mayelər Metiloksiran. Bax: Propilen oksidi Metilortosilikat 2606 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağandır 30 l 2- Metilpentanon- 2 2560 3 TAM III 60 l 220 l Metilpentadien 2461 3 TAM II 5 l 60 l 4- Metilpentan- 2- ol. Bax: Metilizobutilkarbinol Metilpentonlar. Bax: heksanlar 3- Metil- 2- penten- 4on- ol. Bax: 1 Pentol Metilpikrin turşusu (ağır metal duzları) Qadağandır 1- Metilpiperidin Metilpiridinlər. Bax: pikolinlər 2399 3 TAM II 5 l 60 l 2- Metil- 2- propanol. Bax: butanollar Metilpropilbenzol. Bax: simollar Metilpropilkarbonol. Bax: aminli spirtlər Metilpropilketon 1249 3 TAM II 5 l 60 l 2- Pentanon Metilpropionat 1248 3 TAM II 5 l 60 l Metilpropanoat Metilli propion turşulu efir Metilstirol. Bax: Viniltoluol və s. Metilsalisilat. Bax: metilli efir salisil turşusu Metilsulfat. Bax. Dimetilsulfat Metilsulfid. Bax: Dimetilsulfid Metiltetrahidrofuran 2536 3 TAM II 5 l 40 l Metilüçmetilolmetanüçnitrat Qadağandır Metilüçxlorasetat 2533 6.1 Ərzaq məhsul larındanayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Metilüçxlorsilan 1250 3 8 TAM və korroziya edici maddələr I —"— 2,5 l Metilfenildixlorsilan 2437 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l 2- Metil- 2- fenilpropan. Bax: Butil benzolları Metilformiat 1243 3 TAM I 1 l 30 l Metilmetanoat Metil qarışqa turşulu efir Qarışqa metilli efir. Metil- fosforlu dixlorid. Bax: piroforlu maye maddələr, k.g. Ftorlu metil 2454 2 3 TAQ I Qadağandır 150 kq Metilfuran — 3 TAM II —"— 2,5 l 2- Metilfuran 2301 3 TAM II 5 l 60 l Metilxlorasetat 2295 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Xlorlu metil 1063 2 3 Zəhər və TAQ —"— 25 kq Xlormetan Xladon- 40 Xlorlu metil və xlorlu metilen qarışığı 1912 2 AQ Qadağandır 150 kq Xlorlu metil və xlorpikrin- qarışığı. Bax: Xlorpikrin və bromlu metil qarışığı Metilxlorkarbonat. Bax: Metilxlorformiat Metilxloroform. Bax: 1,1,1 üçxloretan Metilxlorsilan 2534 2 8 korroziya edici maddələr və TAQ Qadağandır 25 kq Metil- 2- xlorpropionat 2933 3 TAM III 60 l 220 l Metilxlorformiat 1238 3 6.1 TAM, zəhər və korroziya edici maddələr I Qadağandır 2,5 l Metilsellazolv. Bax: Etilenqlikolun monometilli efiri Metilsellazolvasetat. Bax: Etilenqlikolun mono- metilli efiri və sirkə turşusu Sianlı metil 1648 3 6.1 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l Asetonitril Sianometan Etannitril Metilsikloheksan 2296 3 TAM II Qadağandır 60 l Alışma temperaturundan 60,5°S artıq olmayan Metilsikloheksanollar 2617 3 TAM III 60 l 220 l Metilsikloheksanon 2297 3 TAM III 60 l 220 l Metilsiklopentan 2298 3 TAM II 5 l 60 l Metiletilketon. Bax: Etilmetil- keton Metiletiltiofos — 6.1 Zəhər Qadağandır 20 kq 2- Metil- 5- etilpiridin 2300 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı —"— 220 kq 2- Metoksietilasetat Bax: Etilenqlikolun mono- etilli efiri və sirkə turşusu 3- Metoksi- 1- asetoksibutan. Bax: Butoksil Metoksibenzoylu turşu (orto). Bax: metilli, salisilli efir turşusu Metoksiatan. Bax: etilmetilli efir Metol (metilparaaminofenol sulfat) — 9 DTY Qadağandır 100 kq MİBC. Bax: Metilizobutilkarbinol Metoksimoktilizasianat 2605 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağandır 30 l 4- Metoksi- 4- metilpentanon- 2 2293 3 TAM III 60 l 220 l 1- Metoksi- 2- nitrobenzol. Bax: Nitroanizol 2- Metoksi- 3- nitrobenzol, Bax: Nitroanizol 1- Metoksi- 4- nitrobenzol. Bax: Nitroanizol Metramin. Bax: Heksamin Natrium nitratlı yuyulmamış boş kisələr 1359 4.1 TABM Qadağandır 100 kq Minalar partlayıcı maddələrlə 0136 1.1F —"— —"— Minalar partlayıcı maddələrlə 0137 1.1D —"— —"— Minalar partlayıcı maddələrlə 0138 1.2D —"— —"— Minalar partlayıcı maddələrlə 0294 1.2F —"— —"— Mimmetal. Bax: emal olunmamış kükürd Ammonium molibdat. Bax: Ammonium molibdenli turşu 5- Xlorlu molibden 2508 8 korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq Monooksigenli Azot. Bax: sıxılmış Azot oksidi Monopropilamin. Bax: Propilamin Monoxloramin — 9 DTY 1 kq 100 kq Monoxlorbenzol. Bax: Xlorbenzol İnqibirləşdirilmiş monoxlorvinil. Bax: inqibirləşdirilmiş xlorlu vinil Monoxlordiftormetan. Bax: Xlordiftormetan Monoxlordiftormetan və monoxlorpentaftoretan tərkibində 49% monoxlordiftormetan olan, daimi qaynama temperaturunda qarışıq Monoxlordiftormonobrommetan. Bax: Xlordiftorbrommetan Monoxlorpentaftoretan və monoxlordiftormetan- qarışıq. Bax: Xlordiftor- metan və xlorpentaftoretin qarışığı və s. Yodun monoxloridi 1792 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 50 kq Monoxlorsirkə turşusu. Bax: Xlorsirkə turşusu- maye Monoetilamin. Bax: Etilamin Morfolin 2054 3 TAM III 60 l 120 l Dietilenimidoksid Dietilenimid oksidi Motosikllər. Bax: özü hərəkət edən nəqliyyat vasitələri Azot turşulu sidik cövhəri (nitrat sidik cövhəri) quru və ya nəmli, kütlə üzrə 20%- dən az su 0220 1.1D Qadağandır Qadağandır Azot turşulu sidik cövhəri (nitrat sidik cövhəri) nəmli, kütlə üzrə 1357 4.1 TABM I 1 kq 15 kq suyun 20%- dən az olmaması Hidrogenli peroksid Sidik cövhəri- kompleks 1511 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Hidrogenli peroksid Karbamid Bərk hidrogen peroksidi Sidik cövhəri — 9 DTY II 1 kq 100 kq Arsen 1558 6.1 Zəhər III Qadağandır 100 kq Bromlu arsen 1555 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Arsen bromidi Üçbromlu arsen Arsen- tüstülənən maye. Bax: üçxlorlu Arsen Arsen tozu 1562 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Arsenli hidrogen. Bax: Arsen metal Arseni — 9 6.1 DTY II —"— 100 kq Kükürdlü Arsen (Arsen sulfid) — 9 6.1 DTY II —"— 100 kq Kükürdlü Arsen və xlorat- qarışığı Qadağandır Arsenin aparılması. Bax: Arsen tozu Arsenli anhidrid 1561 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Üçoksidli arsen Ağ Arsen Oksidləşdirilmiş Arsen Arsenoksidi Yodlu Arsen — 6.1 Zəhər I Qadağandır 10 kq Üçxlorlu Arsen 1560 6.1 Zəhər I —"— 30 l Arsen xlorid Arsen xlorid Xlorlu Arsen Xlorlu Arsen. Bax: üçxlorlu Arsen Maye yanacaqda qızdırıcı cihazlar (yanacaqla) 3 Qadağandır Qadağandır Peroksid əsasında barium. Bax: Barium peroksidi Peroksid əsasında kalium 2466 5.1 Oksidləşdirici I Qadağandır 15 kq Kalium superoksidi Peroksid əsasında natrium 2547 5.1 Oksidləşdirici I Qadağandır 15 kq Natrium superoksidi Maqnitlənmiş material 2807 9 Maqnitli maddələr Məhdudiyyətsiz Məhdudiyyətsiz Tibbi ekstraktlar (tinkturalar) 1293 3 TAM II III 5 d 60 l 60 l 220 l Natrium 1428 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qadağandır 50 kq Azotoksidli natrium 1500 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Natrium nitrat Natriumlu şora Azotoksidli natrium və azotoksidli kalium qarışığı 1499 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Natrium nitrat qarışığı Kalium nitrat qarışığı Kalium şorası və Çili şorasının qarışığı Natrium- alüminium hidrid 2835 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qadağandır 50 kq Natrium ammatol Qadağandır Vanadium oksidli natrium ammonium (ammoniumun natrium vanadatı) 2863 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Bərk natrium bisulfat — 8 korroziya edici maddələr II 10 kq 100 kq Sulfidli natrium Natriumborhidrid 1426 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 15 kq Natrium borhidrid Natrium boronat Bromvatoksidli natrium 1494 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Bromat natrium Bərk bromlu natrium (natrium bromid), yodlu natrium (natrium yod) Hidrogenli natrium 1427 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 15 kq Natrium hidrid ikixrom- oksidli natrium (bixromat) 1497 9 DTY II 1 kq 50 kq Ditionistoksidli natrium 1384 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Natrium hidrosulfid Natrium ditionit Kakoditturşulu natrium 1688 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Natrium kakodilat Sulfid turşulu natrium turşusu məhlul. Bax: Qeyri - üzvi biosulfidlər Natrium kaliumlu ərinti. Bax: kalium, Natrium ərintiləri Sulfid turşulu natrium turşusu məhlulda. Bax: Qeyri- üzvi biosulfidlər Silisiumftorlu natrium 2674 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Natrium ftorsilikat Marqans turşulu natrium 1503 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq Natrium permanqanat Natrium- üzvü həlledicidə parçalanmış metal 1429 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II Qadağandır 15 kq Maye ərintidə metal natrium 1430 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II —"— 25 kq Metal natrium- maye ərinti. Bax: Qələvi metalların ərintiləri, maye Arsen turşulu natrium 2027 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Bərk natrium Arsenit Arsen turşulu natrium (meta) (arsenat natrium)- sulu məhlulu 1686 6.1 Zəhər (qr II) ərzaq məhsul larından ayrı II III —"— —"— 60 l 220 l saxlamalı Natrium metaarsenit Arsen turşulu natrium Üçyanlı əvəz edilmiş arsenturşulu (orto) natrium 1685 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Natrium ortoarsenat Natrium arsenat Üçyanlı əvəz edilmiş orto arsenturşulu natrium Sulfid turşusu əsasında natrium 1505 5.1 Oksidləşdirici III Qadağandır 100 kq Natrium persulfat Nitroprussid natrium — 6.1 Zəhər I Qadağandır 0,5 kq Natrium nitroprussid Tərkibində 20%- dən az su olan quru və nəm Pikramin turşulu natrium 0235 1.3C Qadağandır Qadağandır Pikramin turşulu, nəmləşdirilmiş natrium 20%- dən az su ilə 1349 4.1 TABM I —"— 15 kq Natrium pikramat Natriumpikrilperoksid Qadağandır Susuz sulfid natrium və ya natrium sulfid, tərkibində 30%- dən az kristallaşan su 1385 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Natrium sulfid Sulfid turşulu natrium, tərkibi 25%- dən az kristallaşan su 2318 4.2 —"— II 15 kq 50 kq Natrium hidrosulfid Natrium sulfid kristallo- hidrat, tərkibi 30% kristallaşan sudan az olmayaraq 1849 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Natrium sulfid Sulfid turşulu natrium, tərkibində 25%- dən az olmayan kristallaşan su 2949 8 —"— II 5 kq 50 kq Natrium hidrosulfid Sulfid turşulu natrium- məhlul 2837 8 korroziya edici maddələr III 1 l 30 l Natrium hidrosulfat. Bərk sulfid turşulu natrium turşusu 1821 8 —"— III 25 kq 100 kq Natrium hidrosulfat Sulfid turşulu natrium — 9 DTY 1 kq 100 kq Natrium sulfat Sulfid turşulu natrium turşusu məhlul 1909 8 korroziya edici maddələr 1 kq 100 kq Natriumtetranitrid Qadağandır Sulfitturşulu natrium tiosulfat — 9 DTY 1 kq 100 kq Natrium hiposulfit Karbonqazlı natrium — 9 DTY 1 kq 100 kq Kalsiumlu soda Natrium karbonat Karbon qazlı natrium turşusu — 9 DTY 1 kq 100 kq Natrium bikarbonat Sirkə turşulu natrium — 9 DTY 1 kq 100 kq Fosforlu natrium(natrium fosfid) 1432 4.3 4.2 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 15 kq Fosforturşulu iki tərəfli əvəz edilmiş natrium, üç tərəfli əvəz edilmiş fosfor turşulu natrium — 9 DTY 1 kq 100 kq Üçnatriumfosfat Ftorlu natrium turşusu 2439 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Ftorlu natrium turşusu- məhlul 2439 8 —"— II 1 l 30 l Ftorlu natrium 1690 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Natrium ftorid Xlorturşulu natrium 1496 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq Xlorat turşulu natrium və dinitrotoluol ilə qarışığı. Bax: Brizantlı partlayıcı maddələr, tioc Xlorat turşulu natrium. Bax: Hipoxloritlər- məhlullar Xlorat turşulu natrium 1495 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Natrium xlorat Xlorat turşulu natrium məhlulu 2428 5.1 Oksidləşdirici II 1 l 5 l Natrium xlorat Xlorturşulu natrium 1502 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Natrium perxlorat Xlor turşulu natrium- məhlul, tərkibində aktiv xlor 5%- dən çox olan 1908 8 korroziya edici maddələr II 1 l 80 l Natrium xlorid- məhlul, qatılığı 40%- dən çox Qadağan dır Xlor turşulu natrium — 5.1 Oksidləşdirici 1 kq 50 kq Natrium xromat Sianlı natrium 1689 6.1 Zəhər I Qadağandır 50 kq Natrium sianid Sianturşulu natrium — 6.1 Zəhər Qadağandır 0,5 kq Nafta 2553 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l Naftalindiozonid Qadağandır Əridilmiş naftalin 2304 4.1 TABM III 25kq 100 kq Nəm naftalin və ya təmizlənmiş naftalin 1334 4.1 TABM III 25kq 100 kq Naften. Bax: Sikloheksan Naftenatlar. Bax: Sikkativlər, rənglər və ya əliflər və s. Naftilaminperxlorat Qadağandır 1- Naftilamin- sulfid turşusu — 9 DTY 1 kq 100 kq Naftil sidik cövhəri 1652 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Naftiltio sidik cövhəri 1651 6.1 Zəhər II 25 kq 100 kq alfa- Naftiltio- sidik cövhəri 1- naftol- oksinaftilamin — 9 DTY 1 kq 100 kq Naşatır spirti. Bax: Ammonyak məhlulları və s. N- Butilanilin 2738 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Aktivsizləşdirilmiş ağac kömürü. Bax: Kömür Alışmayan qaz. Bax: Sıxılmış qazlar və ya mayeləşmiş qazlar və s. (BMT1955,1956) Sönməmiş əhəng. Bax: Kalsium oksidi Neoheksan. Bax: heksanlar Nemaqon — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Neozonlar (A, D) — 9 DTY 1 kq 100 kq Soyudulmuş maye neon 1913 2 AQ 50 kq 500 kq Sıxılmış neon 1065 2 AQ 75 kq 150 kq Neopentan. Bax: 2,2 Dimetilpropan Neotil. Bax: Metilpropil efiri Təmizlənməmiş toluol. Bax: Toluol Mayeləşməmiş qazlar. Bax: sıxılmış qazlar və s. Mayeləşməmiş karbohidrogen qazı. Bax: sıxılmış karbohidrogen qazları k.g. Neft 1270 3 TAM II III Qadağandır —"— 60 l 220 l Xam neft 1267 3 TAM II —"— 60 l Neft həllediciləri. Bax: Liqroin III —"— 220 l Nikelli katalizator, quru 2881 4.2 Qadağandır Nikelli katalizator, nəmli, su və ya başqa müvafiq mayelər 40%- dən az deyil, nazik xırdalanmış, aktivləşdirilmiş və ya emal olunmuş 1378 4.2 Özüalışan maddə II —"— 50 kq Nitrit turşulu nikel 2726 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Nikelin nitriti Nitrat turşulu nikel 2725 5.1 Oksidləşdirici II 25 kq 100 kq Nikelin nitratı Arsen turşulu nikel — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Nikel arsenat — 9 DTY 1 kq 100 kq Nikel oksidi Sulfid turşulu nikel — 9 DTY 1 kq 100 kq Nikel sulfat Bərk karbon qazlı nikel — 9 DTY 1 kq 100 kq Ftorlu nikel — 6.1 Zəhər Qadağandır 10 kq Bərk xlorlu nikel — 9 DTY II —"— 100 kq Nikel sianid Nikotin 1654 6.1 Zəhər (qr II) ərzaq məhsul larından ayrı II III Qadağandır —"— 100 kq 220 l saxlamalı (qr III) Çaxır turşulu nikotin (nikotin tartratı) 1659 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Salisilat turşulu nikotin 1657 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Salisilat nikotin Sulfid turşulu nikotin- məhlul 1658 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Sulfat nikotin Bərk sulfid turşulu nikotin 1658 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Nikotin sulfat Xlor turşulu nikotin və onun məhlulları 1656 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Nikotin hidroxlorid və onun məhlulları Fenil civə nitratı 1895 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Fenilmerkurnitrat Alüminium nitrat. Bax: Azot turşulu alüminium Ammonium nitrat. Bax: Azot turşulu ammonium Barium, berilium, nikel, qurğuşun, gümüş, tallium, xrom nitratları — 5.1 Oksidləşdirici 1 kq 50 kq Diazon nitrat (quru) Qadağandır Diazonun nitrat birləşməsi —"— Qeyri- üzvi nitratlar, k.g. 1477 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Sinkammonium nitrat Litium nitrid 2806 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 15 kq Civə nitridi Qadağandır Nitril akril turşusu. Bax: Akritonitril Etilmalonat nitril. Bax: Etil sianoasetat Qeyri- üzvi nitritlər 2627 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Nitroammonit Qadağandır Maye nitroanizol 2730 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Bərk nitroanizol 2730 6.1 —"— III Qadağandır 200 kq N- Nitroanilin Qadağandır Nitroanilinlər (orto, - meta, - para) 1661 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq 4- Nitro- 2- aminofenol — 6.1 —"— II —"— 100 kq Nitrobenzen. Bax: Nitrobenzol Nitrobenzol 1662 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Mirban yağı Nitrobenzolbromid. Bax: Nitrobrombenzol Nitrobenzolbromid, paranitrobrombenzol — 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq 5- Nitrobenzoüçazol 0385 1.1D —"— Qadağandır Nitrobenzoüçftoridlər 2306 6.1 Zəhər II —"— 60 l Bərk nitrobrombenzol 2732 6.1 Ərzaq III —"— 200 kq məhsul larından ayrı saxlamalı Maye nitrobrombenzol 2732 6.1 —"— III —"— 220 l 1- Nitroqidantoin Qadağandır Desensibilləşdirilmiş nitro qliserin, kütlə üzrə suda uçucu olmayan, həll olunmayan fleqmatizator 40%- dən az olmamalı Maye nitroqliserin, desensibilləşdirilməmiş Qadağandır Nitroqliserin- spirtli məhlul, zenginliyi 1%- dən çox, ancaq 10% dən az olan 0144 1.1D Qadağandır Qadağandır Nitroqliserin- spirtli məhlul, qatılığı 1 %- dən çox olmayaraq 1204 3 TAM II 5 l 60 l Qlonoin Üçnitrat qliserin Üçnitril Üçnitroqliserin Nitroqliserin- spirtli məhlul, qatılığı 1%- dən çox 5%- dən az olan 3064 3 TAM II Qadağandır 5 l Nitroquanidin quru və ya nəmli, su 20%- dən az 0282 1.1D —"— Qadağandır Nəmli nitroquanidin, su 20%- dən az olmayaraq 1336 4.1 TABM I 1 kq 15 kq Nitroquanidinnitrat Qadağandır Xlorlu nitrozil 1069 2 8 Qadağandır Qadağandır Nitroizobutantriolüçnitrat Qadağandır Quru və nəmli nitrosellüloza, 30% dən az həlledici və ya 20%- dən az su Nitrokrezollar 2446 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Nitrooksilollar (orto, meta- , para- ) 1665 6.1 Zəhər II —"— 60 l Quru və ya nəmli Nitro- kraxmal, su 20%- dən az 0146 1.1D —"— Qadağan-dır Nəmli nitrokraxmal, su 20%- dən az olmayaraq 1337 4.1 TABM I 1 kq 15 kq Nitrorənglər. Bax: Rənglər və s. Nəmləşdirilmiş nitro- mannit. Bax: Mannithek- sanitrat və s. Nitrometan 1261 3 TAM II Qadağandır 60 l Nitrosidik cövhəri 0147 1.1D —"— Qadağandır Nəmləşdirilmiş nitrosidik- cövhəri, su 10%- dən az 6- Nitro- 4- diazotoluolsul foturşulu (quru) 2- Nitro- 2- metilpropanolnitrat Qadağandır T- Nitro- N- Metilqlikolamidnitrat Nitronaftalin 2538 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Nitropropanlar 2608 3 TAM III 60 l 220 l Nitroşəkər (quru) Qadağandır Nitrotoluidinlər (mono) 2660 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Maye nitrotoluollar 1664 6.1 Zəhər II —"— 60 l Bərk nitrotoluollar 1664 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Nitroüçxlormetan. Bax: Xlorpikrin nitrofenol (orto- , meta- , para- ) 1663 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq 3- Nitro- 4- Xlorbenzoüçftorid 2307 6.1 Zəhər II —"— 60 l Nitroxlorbenzol. Bax: Xlornitrobenzollar Nitroxloroform. Bax: Xlorpikrin Zəifləşdirilmiş və ya plastifisləşdirilmiş nitrosellüloza, kütlə üzrə tərkibində plastifiləşdirilmiş maddələr 18% dən az 0341 1.1D Qadağandır Qadağandır Hopdurulmuş nitrosellüloza kütlə üzrə spirt 25%- dən az olmadan 0342 1.3C —"— —"— Nitrosellüloza, kütlə üzrə tərkibində spirt 25%- dən az olmamalı və quru kütləsində azot 12,6%- dən çox olmamalı 2556 4.1 TABM II —"— 15 kq Nitrosellüloza, kütlə üzrə tərkibində plastifikator 18%- dən az olmamalı, quru kütlədə azot 12,6%- dən çox olmamalı 2557 4.1 TABM II —"— 15 kq Nitrosellüloza, tərkibində su 25% dən az 2555 4.1 TABM II —"— 50 kq Plastifisləşdirilmiş nitrosellüloza, plastifikator 18%- dən az olmamalı 0343 1.3C Qadağandır Nitrosellüloza tezalışan maye məhlullar, tərkibində azot 12,6% dən çox olmamalı, nitrosellülozalar 55%- dən çox olmamalı, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olan 2059 3 TAM II 5 l 60 l Nitrosellüloza tezalışan maye məhlullar, (kütlə üzrə) tərkibində azot 12,6%- dən çox olmamalı, nitrosellülozalar 55%- dən çox olmamalı, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı və 60,5°C- dən yuxarı olmayan 2060 3 TAM II 5 l 60 l Nitrosellüloza, su tərkibi 25%- ə qədər (TAM- 25- 40) 2063 4.1 TABM 1 kq 25 kq Nitrosellüloza kalloidli dənə və ya topa, quru və ya nəmli, tərkibində su və ya həlledici 25%- dən az Qadağandır Kalloidli nitrosellüloza nəmli parçası tərkibində spirt 25%- dən az —"— Quru və ya nəmli nitrosellüloza, tərkibində həlledici 30%- dən və ya su 20%- dən az Nitrosellüloza quru və nəmli yumaq şəklində, tərkibində spirt və ya həlledici 20%- dən az Quru və ya hopdurulmuş nitrosellüloza, tərkibində su (və ya spirt) 25%- dən az 0340 1.1D Qadağandır Qadağandır Nitroetan 2842 3 TAM III 60 l 220 l Nitroetilen- polimer Qadağandır Nitroetilnitrat —"— İşlənmiş nitridləşdirici turşu qarışığı. Bax: işlənmiş nitridləşdirici turşu qarışığı Nitridləşdirici turşu qarışığı, Bax: Nitridləşdirici turşu qarışığı Nonanlar 1920 3 TAM III 60 l 220 l Nonilüçxlorsilan 1799 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Noritol Qadağandır Norm- butilamin 1125 3 TAM II 5 l 60 l 1- Aminobutan N- norm Butiliminazol. Bax:N- norm butilimidozol Norm- Butil- 4,4- bis (tretbutilperoksid) valerat, tərkiblndə bərk inert maddələr 52%- dən çox olmamalı 2141 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq norm- Butilizosianat 2485 3 6.1 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l norm- Butilmetakrilat 2227 3 TAM III 60 l 220 l norm- Butilperoksidi- karbonat. Bax: Dinorm butilperoksidikarbonat norm- Butilformiat 1128 3 TAM II 5 l 60 l norm- Butilmetanat norm- butilli qarışqa turşulu efir norm- Butilfosfat turşusu. Bax: butilfosforlu turşu norm- Butilxlorformiat 2743 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l 2,5- Norbomadien 2251 3 TAM II 5 l 60 l Disikloqeptadien norm- Pentaldeqid 3050 3 TAM III 60 l 220 l norm- Qeptan 2278 3 TAM II 5 l 60 l norm- Butil- 4,4- di (üçdəbir butilperoksidi) valerat texniki cəhətdən təmiz 2140 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Norm- valeraldehid. Bax: Valeraldehid Norm- Dekan 2247 3 TAM III 60 l 220 l Norm- propilasetat 1276 3 TAM II 5 l 60 l Propinli sirkə turşulu efir norm- Propilizosianat 2482 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağandır 30 l norm- Propilnitrat 1865 3 TAM II 5 l 60 l Azotpropil efiri Propil azot turşulu efir norm- Propilxlorformiat 2740 6.1 3 TAM, zəhər və korroziya edici maddələr I Qadağandır 2,5 l N- norm- Butilimidazol 2690 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Obetin. Bax: anisli Aldehid Partlayıcı maddələrin növləri, partlayışın baş verməsinə şərait yaradanlardan başqa 0190 1 Qadağandır Qadağandır Üzvi peroksidlərin növü. Bax: üzvi peroksidlər. növləri k.g. Tərkibində sıxılmış və ya mayeləşdirilmiş qaz olan odsöndürənlər 1044 2 AQ 75 kq 150 kq Odekalon, spirtlər. Bax: ətriyyat məhsulları, tərkibində asan alışan həlledicilər Odorant. Bax: Etilmerkaptan Azot oksidi 1660 2 6.1 Qadağandır Qadağandır Azot oksidi və 4- oksidli- azotun qarışığı 1975 2 6.1 Qadağandır Qadağandır 1- Aziridinil fosfin- (üç). Bax: Üç (1- aziridinil) fosfin oksidi Barium oksidi 1884 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Dietilen oksidi. Bax: Dioksan İşlənmiş dəmir oksidi və ya məsaməli, dəmirdaşkömür qazı təmizlənərkən alınmış tullantılar 1376 4.2 Qadağandır Qadağandır Kalium oksidi 2033 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Kalsium oksidi 1910 8 —"— III 25 kq 100 kq Mezitil oksidi 1229 3 TAM III 60 l 220 l İzopropilidenaseton Metil oksidi. Bax: Dimetilli efir Natrium oksidi 1825 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Natrium oksidi Propilen oksidi 1280 3 TAM I 1 l 30 l Metiloksiran Üçdəbir (1- aziridinil) fosfin oksidi 2501 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Karbon oksidi 1016 2 3 TAQ və zəhər —"— 25 kq Təmiz etilen oksidi və ya azot tərkibli 1040 2 3 TAQ və zəhər —"— 25 kq Etilen oksidi və ikioksidli karbon qarışığı. Bax: İkioksidli karbon və etilen oksidi qarışığı və s. Etilen oksidi və Propilen oksidi qarışığı, tərkibində etilen oksidi 30%- dən çox olmamalı 2983 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağandır 30 l Oksidləşən maddələr. Bərk və maye, k.g. 1479 5.1 Oksidləş dirici II II 1 l 5 kq 5 l 25 kq Gümüş oksolat (quru) Qadağandır Oksalatlar, suda həll olunanlar 2449 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq 4- Oksi- 4- Metilpentanon- 2, Bax: Diasetinli spirt Oksianilin. Bax: Aminofenol 2- Oksinitril izoyağlı turşu. Bax: Asetonsianhidrin 2- Oksietilanilin. Bax:2- Aniloetanol Oksiran. Bax: Etilen oksidi və s. 1 - Oksi- 4- nitrobenzol. Bax: nitrofenollar Ərinmiş fosfor oksibromid 2576 8 Qadağandır Qadağandır Karbon oksisulfid. Bax: kükürdlü karbonil Oktadesilüçxlorsilan 1800 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l 3- (2- Oksietoksi)- 4- pirrolidin- 1 ilbenzodiazonlu sink xloridi 3035 4.1 —"— Qadağandır Oktadien 2309 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l 1,7- oktadin- 3,5- dien- 1,8 dimetoksi- 9- oktadesinoilli turşu Qadağandır Oktanlar 1262 3 TAM II Qadağandır 60 l İzooktan Oktaftorbuten- 2 Oktametil (siradan) — 6.1 Zəhər Qadağandır 20 l Oktaftorpropan 2424 2 AQ 75 kq 150 kq Oktaftorsiklobutan 1976 2 AQ 75 kq 150 kq Freon C 318 Oktilasetat. Bax: Oktilli sirkə turşulu efir Oktilli efir — 9 DTY Qadağandır 50 l Oktilüçxlorsilan 1801 8 korroziya edici maddələr II —"— 30 l Oktol. Bax: Oktolit və s. Oktolit (oktol) quru və ya nəmli, kütlə üzrə su 15%- dən az 0266 1.1D Qadağandır Qadağandır Oktoqen. Bax: Siklotetrametilentetranitramin və s. Olein. Bax: Olein turşusu Oleum. Bax: Tüstülənən Sulfat turşusu Üzvi qalay birləşməsi maye və bərk, k.g. 2788 6.1 Zəhər (qr I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 50 l 60 l 100 kq 220 l 200 kq Susuz, dördxlorlu qalay 1827 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Beşsulu xlorlu qalay (IV) 2440 8 —"— III 25 kq 100 kq İkixlorlu qalay — 8 —"— 5 l 100 l Kükürd turşulu qalay (sulfat qalay) — 9 DTY 1 kq 100 kq Xlorlu qalay. Bax: Dördxlorlu susuz qalay Qalaylı qaynaq. Bax: Xlorlu sink Fosforlu qalay 1433 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 220 l Monofosfid qalay Qalay fosfidi Omeqa- Bromasetofenon. Bax: Bromlu fenasil Mis ortoarsenit. Bax: Arsen turşulu mis Orto- Dixlorbenzol 1591 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l 1,2- Dixlorbenzol Maye Dixlorbenzol Ortofosforlu turşu. Bax: Fosfor turşusu Orto- ftoranilin. Bax: Ftor- anilinlər İşıqlandırıcı pirotexniki məmulatlar. Bax: pirotexniki, fotoişıqlandırıcı məmulatları Osmi anhidridi. Bax: dördoksidli osmi Rəngqurudan. Bax: sikkativlər, rənglər, əliflər və s. Ağardıcı vasitələr və ya dərini aşındırma üçün vasitələr. Bax: Tərkibində tezalışan mayelər olan preparatlar, k.g. Ağardıcı məhlul. Bax: hipoxloritlər məhlullar Rezin tullantıları və ya utilrezin toz və ya dənəvər 1345 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Nəmli tikiş tullantıları, k.g. 1857 4.2 Qadağandır Qadağandır Nəmli yun tullantıları 1387 4.2 —"— —"— Yağ hopmuş pambıq tullantıları 1364 4.2 —"— —"— Üzvi peroksidlər, k.g. — 5.2 —"— Təmizləyici- maye. Bax: tərkibi tezalışan mayelər olan preparatlar, k.g. OT- 700 — 9 DTY Qadağandır 250 kq para- Diazidobenzol Qadağandır para- Dihidroksibenzol. Bax: Hidroxinon para- Dixlorbenzol 1592 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq 1,4- Dixlorbenzol para- Ksilildiazid Qadağandır Paraldehid 1264 3 TAM III Qadağandır 200 l Paraasetaldehid 2,4,6- Üçmetil- 1,3,5- Üçoksan DL- para- meta- 1,8dien. Bax: Dipenten para- Nitrozodimetilanilin 1369 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Dimetilparanitrozoanilin para- Nitrozodimetil para- üçdəbir Butiltoluol. Bax: Butiltoluollar para- ftoranilin. Bax: 4- Ftoranilin Parafin. Bax: Ağ neft Parakvat — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Paraformaldehid 2213 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Ətriyyat məhsulları, tərkibində tezalışan həlledicilər 1266 3 TAM II III 15 l 60 l 60 l 220 l Partlayıcının işə düşməsi üçün patron (borucuq). Bax: mexanizmlərin işə düşməsi üçün patronlar Boş kapsullu güllə gilzləri. Bax: güllə gilzləri, boş kapsullu Təhlükəsiz güllələr. Bax: döyüş güllələri, boş güllələrdən başqa. (BMT0012) və ya Mexanizmlərin işə düşməsi üçün patronlar (BMT0323) Təhlükəsiz boş güllələr. Bax: döyüş, boş güllələri (BMT0014) Döyüş güllələri (təhlükəsiz güllələr) boş güllələrdən başqa 0012 1.4S PM 1.4 Qadağandır 100 kq Döyüş güllələri inertli mərmilərlə 0328 1.2C —"— Qadağandır Döyüş güllələri inertli mərmilərlə 0417 1.3C —"— —"— Döyüş güllələri inertli mərmilərlə 0339 1.4S PM 1.4 —"— 75 kq Döyüş güllələri partlayıcı maddələrlə 0007 1.2F —"— Qadağandır Döyüş güllələri partlayıcı maddələrlə 0348 1.4F —"— —"— Döyüş güllələri partlayıcı maddələrlə 0412 1.4E PM 1.4 —"— 75 kq Döyüş güllələri partlayıcı maddələrlə 0005 1.1F —"— Qadağandır Döyüş güllələri partlayıcı 0321 1.2E maddələrlə (mərmilər metal doldurma ilə) Döyüş güllələri partlayıcı maddələrlə (mərmilər metal doldurma ilə) 0006 1.1E —"— —"— Boş patronlar (təhlükəsiz boş patronlar) 0014 1.4S PM 1.4 25 kq 100 kq Boş döyüş güllələri 0338 1.4C PM 1.4 Qadağandır 75 kq Boş döyüş güllələri 0326 1.1C —"— Qadağandır Boş döyüş güllələri 0327 1.3C Qadağandır Qadağandır Boş döyüş güllələri 0413 1.2C —"— —"— Partlayan güllələr. Bax: Partlatma üçün maddələr Göz yaşardıcı qaz güllələr. Bax: gözyaşardıcı döyüş sursatları və s. Alışqan üçün ehtiyat patronlar, tərkibində mayeləşdirilmiş netrorele qazlar (və analoji quruluşu, hər kütlə 65kq- dan çox olmamalı). Bax: alışqanlar, tərkibində tezalışan qaz Çıxarılan fənərlərin və ya mexanizmlərin, odsöndürənlərin, aviasiya katapult kreslosunun işə düşməsi üçün patronlar (sıxaclar). Bax: mexanizmlərin işə düşməsi üçün patronlar (sıxaclar) Mexanizmlərin işə düşməsi üçün sıxaclar 0276 1.4C PM 1.4 Qadağandır 75 kq Mexanizmlərin işə düşməsi üçün sıxaclar 0381 1.2C —"— Qadağandır Mexanizmlərin işə düşməsi üçün sıxaclar 0275 1.3C PM —"— 75 kq Mexanizmlərin işə düşməsi üçün sıxaclar (təhlükəsiz sıxaclar) 0323 1.4S PM 1.4 25 kq 100 kq Neft quyuları üçün sıxaclar 0277 1.3C Qadağandır Qadağandır Neft quyuları üçün sıxaclar 0278 1.4C PM 1.4 —"— 75 kq İşıqlandırma patronları 0050 1.3C PM —"— 75 kq İşıqlandırma patronları 0049 1.1G —"— Qadağandır Siqnal patronları 0312 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Siqnal patronları 0405 1.4S PM 1.4 —"— 100 kq Siqnal patronları 0054 1.3G PM —"— 75 kq İdman güllələri. Bax: Döyüş güllələri, boş güllələrdən başqa Reaktiv mühərriklər üçün start sıxacları. Bax: mexanizmləri işə salmaq üçün sıxaclar Partlayan tral patronları 0070 1.4S PM 1.4 Qadağandır 100 kq Pentaboran 1380 4.2 6.1 —"— Qadağandır Pentadion- 2,4 2310 3 TAM III 60 l 220 l Dəmir pentakarbonil 1994 6.1 3 Qadağandır Qadağandır Pentametilheptan 2286 3 TAM III 60 l 220 l Pentanatriumüçfosfat. Bax: Üç polifosfat natrium Pentanal. Bax: Valeraldehid Pentanitroanilin (quru) Qadağandır Pentan, metil.Bax: heksanlar Pentan- norm və ya İzopentan 1265 3 TAM I Qadağandır 30 l Amilhidrid 3- Pentanol. Bax: Amil spirtləri 1- Pentanol. Bax: Amil spirtləri 1- Pentanolasetat. Bax: Sirkə turşulu amil efiri 3- Pentanon (propion). Bax: Dietilketon Pentaxloretan (pentalin) 1669 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 kq Pentaxlornitrobenzol PETN. Bax: Pentaeritrittetranitrat Pentaeritrittetranitrat (quru) Qadağandır Pentaeritrit — 9 DTY 1 kq 100 kq Pentaeritrittetranitrat (tetra- nitrat pentaeritrit, PETN), kütlə üzrə tərkibində parafin 7%- dən az olmamalı 0411 1.1D Qadağandır Qadağandır Pentaeritrittetranitrat (pentaeritrittetranitrat, PETN), nəmli, kütlə üzrə su 25%- dən az olmamalı, və ya Pentoeritrittetranitrat (pentaeritrit tetranitrat PETN) desensiyaxınlaşdırılmış, kütlə üzrə fleqmatizator 15%- dən az olmamalı 1- Penten. Bax: Amilen- norm Pentilamin. Bax: Amilamin Pentilmetanoat. Bax: Sirkə turşulu amil efiri Pentilnitrit. Bax: Amilnitrit 1- Pentol 2705 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Pentolit quru və ya nəmli, kütlə üzrə su 15%- dən az 0151 1.1D Qadağandır Qadağandır PETN/TNT. Bax: Penyulit və s. Qadağandır Asetil peroksidi. Bax: Diasetil peroksidi və s. Bərk asetil peroksidi və ya məhlulu, kütlə üzrə tərkibdə 25%- dən yuxarı —"— Asetilaseton peroksidi məhlulda 40%- dən çox olmamalı 2080 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Asetilbenzoil peroksidi məhlulda 45%- dən çox olmamalı 2081 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Asetilsikloheksansulfonil peroksid,82%- dən çox nəmli, 12% dən az su Qadağan dır Asetilsikloheksansulfonil peroksidi, məhlulda 32%- dən çox 2083 5.2 Qadağandır Qadağandır olmamalı Asetilsikloheksansulfonil peroksidi, 82% çox nəmli olmamalı, su 12%- dən az olmamalı 2082 5.2 —"— —"— Asetilaseton peroksidi pastada 32%- dən çox olmayaraq, məhlulda 44%- dən aşağı olmayaraq, su 9% dən az olmamalı, bərk inertli maddələr 11%- dən az olmamalı 3061 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Barium peroksidi 1449 5.1 6.1 Oksidləşdirici və zəhər II Qadağandır 25 kq İki oksidli barium Barium peroksid Benzol. Bax: Peroksid, Dibenzoil peroksidi və s. Bərk hidrogen peroksidi. Bax: Hidrogen peroksidli sidik cövhəri Hidrogen peroksidi- sulu məhlulları, tərkibi 20%- dən az və 40%- dən çox peroksid hidrogen olmamalı (lazım olduqda, sabitləşdirilmiş) 2014 5.1 8 Oksidləşdirici və korroziya edici maddələr II 1 l 5 l Hidrogen peroksidi- sulu məhlulları, tərkibində peroksid hidrogen 8%- dən 20%- ə qədər (lazım olduqda, sabitləşdirmək) 2984 5.1 Oksidləşdirici III 2,5 l 30 l Hidrogen peroksidi- sulu məhlulu, tərkibi 40%- dən 60%- ə qədər hidrogen peroksidi (lazım olduqda sabitləşdirilmiş) 2014 5.1 8 Oksidləşdirici və korroziya edici maddələr Qadağandır Qadağandır Stabilləşdirilmiş hidrogen peroksidi və ya hidrogen peroksidi- sulu məhlulları, stabilləşdirilmiş, tərkibi 60%- dən çox hidrogen peroksidi 2015 5.1 8 Oksidləşdirici və korroziya edici maddələr —"— —"— Hidrogen peroksidinin qatılığı 40%- dən çox —"— —"— Peroksid 1- hidroksi- 1- hidro peroksidsikloheksil və peroksid di (1- hidroksisiklo- heksil) qarışıqda. Bax: Peroksid (peroksidlər) sikloheksanon (BMT 2117, 2119) Peroksid- 1- hidroksi- 1 hidroperoksidsikloheksil texniki təmiz. Bax: Peroksid (peroksidlər) sikloheksanol (BMT 2117, 2119) Dekanoil peroksidi. Bax: texniki tamiz didekanoil peroksidi Diasetil peroksidi, məhlulda 27% dən çox olmamalı (dimetilftolat və ya başqa fleqmatizator) 2084 5.2 Qadağandır Qadağandır Diaseton spirtinin peroksidi, Qadağan məhlulda 57%- dən çox,tərkibi 9% dən çox hidrogen peroksid 26% dən az diasetin spirti və 9%- dən az su, ümumi tərkibdə aktiv oksigen 10%- dən çox olmamalı dır Diaseton spirtinin peroksidi, məhlulda 57%- dən çox olmamalı, tərkibi 9%- dən çox perekis hidrogen olmamalı, diaseton spirti 26%- dən az olmamalı və su 9% dən az olmamalı, ümumi tərkibdə aktiv oksigen 10%- dən çox olmamalı 2163 5.2 Qadağandır Qadağandır Dibenzoil peroksidi, 77%- dən çox, 95%- dən az su ilə 2088 5.2 —"— —"— Dibenzoil peroksidi, su 72%- dən çox olmamalı 2087 5.2 Üzvi peroksid II 10 kq 25 kq Dibenzoil peroksidi, su 77%- dən çox olmamalı 2090 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Dikumil peroksidi, tərkibində peroksid və ya məhlul 96%- dən çox olmamalı, tərkibində ağırlaşdırıcı 50%- dən az olmamalı 1527 5.2 Oksidləşən maddə II 1 kq 1 kq Dikumilperoksidi Dibenzoil peroksidi, tərkibində bərk inertli maddələr 30%- dən az, 52%- dən çox olmamalı 2089 5.2 Üzvi peroksid II 10 kq 25 kq Texniki təmiz dibenzoil peroksidi və ya 52%- dən çox bərk inertli maddələrlə olan dibenzoil peroksidi 2085 5.2 Qadağandır Qadağandır Peroksid di- (1- hidroksisiklo heksil) texniki təmiz 2148 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Texniki təmiz didekanoil peroksidi (dekanoil peroksidi) 2120 5.2 Qadağandır Qadağandır Peroksid di- 2,4- Dixlorbenzoil, 75%- dən çox su ilə Qadağandır Peroksid di- 2,4- dixlorbenzoil (peroksidi- 2,4- dixlor- benzoil), 52%- dən çox olmamalı məhlulda 2139 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Peroksid di- 2,4- dixlorbenzoil (peroksidi- 2,4- dixlor- benzoil), pasta 52%- dən çox olmamalı 2138 5.2 Üzvi peroksid II 10 kq 25 kq Peroksid di- 2,4- dixlorbenzoil ( 2.4- dixlorbenzoil peroksidləri, 75%- dən çox su ilə olmamalı 2137 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Diizobutil peroksidi məhlulda 52%- dən çox olmamalı 2182 5.2 Üzvi peroksid II Qadağandır Qadağandır Texniki təmiz dikupil peroksidi və ya dikumil peroksidi bərk inertli maddələrlə 2121 5.2 Üzvi peroksid II 10 kq 25 kq Dilaurail peroksidi, suda sabit parçalanması 42%- dən çox olmamalı 2893 5.2 Üzvi peroksid II 10 l 25 l Texniki təmiz peroksid. Dilauroil 2124 5.2 Üzvi peroksid II 10 kq 25 kq peroksidi Peroksid di- norma- nonanoil texniki təmiz 2130 5.2 Qadağandır Qadağandır Texniki təmiz peroksid di- norm oktanoil (oktanoil peroksidi) 2129 5.2 —"— —"— Diproionil peroksidi məhlulda 28%- dən çox Qadağandır Diproionil peroksidi məhlulda 28%- dən çox olmamalı 2132 5.2 Qadağandır Qadağandır Disuksinilli peroksid turşusu, suda qatılığı 72%- dən çox olmamalı 2962 5.2 —"— —"— Disuksilinli peroksid turşusu, texniki təmiz 2135 5.2 E —"— —"— Texniki təmiz peroksid di- tret butil 2102 5.2 3 Üzvi peroksid və TAM II 1 l 5 l Peroksid di- (3,5,5- üçmetil heksanoil) (peroksid izononanoil) məhlulda və ya texniki təmiz. Peroksid di- (3,5,5- üçmetil heksonoil) izononanoil peroksidi) 2128 5.2 Qadağandır Qadağandır Peroksid. 2.4 dixlorbenzoil. Bax: Peroksid di- 2,4- dixlorbenzoil və s. Peroksid di- 4- xlorbenzoil, su ilə 75%- dən çoz olmamalı 2113 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Peroksid di- 4- dixlorbenzoil, pasta- 52%- dən çox olmamalı 2114 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Peroksid- di- 4- xlorbenzoil, məhlulda 52%- dən çox olmamalı 2115 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Peroksid izononanoil. Bax: Peroksid di- (3,5,5- üçmetil heksanoil) və s. Kalium peroksid 1491 5.1 Oksidləşdirici I Qadağandır 15 kq Kalium peroksid Kalsium peroksidi 1457 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq İki oksidli kalsium Kalsium peroksidi Lauroil peroksidi: Quru, nəmli, 30%- dən az su nəmli, su 30%- dən az olmamalı 1530 5.1 Oksidləşdirici 1 kq 10 kq Dilauroil peroksidi Litium peroksidi 1472 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq Litium peroksidi Maqnium peroksidi 1476 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq İkioksidli maqnium Maqnium peroksidi Marqans peroksidi — 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 50 kq İkioksidli marqans Metilizobutilketon peroksid, məhlulda əks: detonasiya və alışma əleyhinə aşqarlar ilə 62%- dən çox olmamalı və ya peroksid metilizobutilketon 20% metilizobutilketon və 20% əks 2126 5.2 I Üzvi peroksid I 1 l 5 l detonasiyalı və alışma əleyhinə aşqarlar ilə 62%- dən çox olmamalı Metiletilketon peroksidi (peroksidlər), məhlulda 50%- dən çox olmamalı, tərkibində sərbəst oksigen 10%- dən çox olmalı 2563 5.2 Qadağandır Qadağandır Metiletilketon peroksidi (peroksidlər) məhlulda 50%- dən çox olmamalı, tərkibində sərbəst oksigen 10%- dən çox olmamalı 2550 5.2 Üzvi peroksid I 1 l 5 l Metiletilketon peroksidi (peroksidlər) diizobutil- nilonatda 8,2%- dən çox olmayan sərbəst oksigenlə 40%- dən çox olmamalı 3068 5.2 I Üzvi peroksid 1 l 5 l 50%- dən çox metiletilketon peroksidi (peroksidlər) Qadağandır Məhlulda 60%- dən çox olmayan metiletilketon peroksidi (peroksidlər) 2127 5.2 Qadağandır Qadağandır Məhlulda 67%- dən çox olmayan metilsikloheksanon peroksidi (peroksidlər) 3046 5.2 —"— —"— Sidik cövhəri peroksidi. Bax: hidrogenli peroksid sidik cövhəri Natrium peroksid 1504 5.1 Oksidləşdirici I Qadağandır 15 kq Natrium peroksidi İkioksidli natrium Natrium binoksid Natrium superoksidi Qeyri- üzvi peroksidlər 1483 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Norm- oktanoil peroksid. Bax: Peroksid di- norm- oktanoil texniki təmiz Üzvi peroksidlər- nümunələr 2255 5.2 Qadağandır Qadağandır Üzvi peroksidlər- böyük miqdarda problar 2899 5.2 —"— —"— Üzvi peroksidlər - qarışıqlar 2756 5.2 —"— —"— Üzvi peroksidlər. Bax: üzvi peroksidlərin konkret adları Peroksid para- xlorbenzoil. Bax: Peroksid di- 4- xlorbenzoil və s. Pelarqonil peroksidi. Bax: Peroksid di- norm- nonanoil texniki təmiz Propionil peroksidi. Bax: Dipropionil peroksidi Qurğuşun peroksidi. Bax: İkioksidli qurğuşun Stronsium peroksidi 1509 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Stronsium peroksid ikioksidli stronsium Üçdə bir- butil peroksidi. Bax: texniki təmiz di- tret- butil peroksidi Texniki təmiz üçdə bir- butilkumil peroksidi 2091 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir- butilizopropilbenzol peroksidi- məhlulunun tərkibi 60%- dən çox olmamalı Qadağandır Üçdə bir- butilizopropil- benzol peroksidi- məhl- lunun tərkibi uçucu olmayan həlledicidə 60% dən çox olmamalı 1880 5.2 Üzvi peroksid I 1 l 1 l Üçdə bir- dibutil peroksidi məhlulunun tərkibində 60%- dən çox olmamalı 1882 5.2 —"— I 1 l 1 l Üçdə bir- butil peroksidi məhlulunun tərkibində 60%- dən yuxarı Qadağandır Sikloheksanon peroksidi (peroksidlər), həlledicidə 72%- dən çox olmamalı, aktiv oksigen 9% dən çox olmamalı 2118 5.2 I Üzvi peroksid I 1 l 5 l Sikloheksanon peroksidi (peroksidlər) 72%- dən çox olmamalı, pasta kimi aktiv oksigen 9%- dən çox olmamalı 2896 5.2 I —"— II 1 kq 5 kq Sikloheksanon peroksidi (peroksidlər) (peroksid- 1 hidrogen- 1- hidroperoksidi sikloheksil texniki təmiz və ya peroksid 1- hidroksi- 1 hidroperoksidsikloheksil və peroksid di- (1- hidro ksisikloheksil qarışıqda) 90%- dən çox su ilə 10%- dən az 2117 5.2 E I Qadağandır Qadağandır Sikloheksanon peroksidi (peroksidlər) (1- hidroksi- 1 hidroperoksidsikloheksil peroksidi, texniki təmiz və ya 1- hidroksi- 1 hidroper- oksidsikloheksil peroksidin di- (1- hidroperoksi sikloheksil) peroksidi ilə qarışığı, su 90%- dən çox olmamalı 2119 5.2 I Üzvi peroksid I 1 kq 5 kq Sikloheksan peroksidi qatılığı 85% dən yuxarı Qadağandır Sink peroksidi 1516 5.1 Oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq İkioksidli sink Sink peroksidi Etilmetilketon peroksidi, tərkibi 60%- dən çox Qadağandır Etilmetilketon peroksidi. Tərkibində fleqmatizator 40%- dən az olmamalı 1529 5.1 Oksidləşdirici Qadağandır 1 kq Metiletilketon peroksidi Kəhraba turşulu peroksid. Bax: Disuksinil turşulu peroksidlər Natrium perkarbonatlar 2467 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Barium permanqanat. Bax: Marqans turşulu barium Qeyri- üzvi permanqanatlar (daşınması qadağan edilən ammonium permanqanatdan başqa) 1482 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Siyahıda adlandırılmayan qeyri üzvi marqan turşulu duzlar Peroksid turşuları — 5.1 Oksidləşdirici II 1 kq 50 kq Kalsium peroksidi. Bax: Kalsium peroksidi Barium peroksidi. Bax: barium peroksidi Ammonium persulfat. Bax: Sulfat turşusu əsasında Ammonium Kalium persulfat. Bax: Sulfat turşusu əsasında kalium Perftor- 2- buten. Bax: Oktaftorbuten- 2 Perftorpropan. Bax: oktaftor propan Diazonium perxlorat (quru) Qadağandır Qeyri- üzvi perxloratlar 1481 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Perxloratlar. Bax: Xlorid turşuların duzları Perxlorbenzol. Bax: Heksaxlorbenzol Maye sürməli perxlorid. Bax: beş xlorlu sürmə- məhlulu Perxlormetan. Bax: dördxlorlu karbon Perxlormetilmerkantan 1670 6.1 Zəhər I Qadağandır 30 l Perxlormetantiol Tiokarbonil tetraxlorid Perxlorsiklopentadien. Bax: Heksaxlorsiklopentadien Perxloretilen. Bax: tetraxloretilen Perxloretan. Bax: Heksaxloretan Ammonium perxlorat. Bax: xlor turşulu ammonium Dəmir perxlorid. Bax: xlorlu dəmir Maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 3021 3 6.1 TAM və zəhər I II Qadağandır —"— 30 l 60 l Maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayanlar 2903 6.1 3 Zəhər (qr I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Maye, zəhərli pestisidlər 2902 6.1 Zəhər (qr. I və I I) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Mistərkibli. Tezalışan, zəhərli 2776 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağandır 30 l pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olanlar II —"— 60 l Mistərkibli maye. Zəhərli pestisidlər 3010 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Mistərkibli. Maye, tezalışan. Zəhərli pestisidlər. Alışma temperaturu 23°C - dən aşağı olmayanlar 3009 6.1 —"— I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Mistərkibli, bərk, zəhərli pestisidlər 2775 6.1 —"— I II III Qadağandır —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Arsen tərkibli maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olanlar 2760 3 6.1 TAM və zəhər I II Qadağandır —"— 30 l 60 l Arsentərkibli maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayanlar 2993 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Arsentərkibli maye, zəhərli pestisidlər 2994 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Arsentərkibli bərk, zəhərli pestisidlər 2759 6.1 —"— I II III 50 kq 100 kq 200 kq Alüminium fosfidləri əsasında pestisidlər 3048 6.1 Zəhər I Qadağandır 15 kq Ditiokarbonatların əsasında maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayanlar 3005 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 20 l Ditiokarbamatlar əsasında maye, zəhərli pestisidlər 3006 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Ditiokarbamatların əsasında bərk, zəhərli pestisidlər 2771 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Karbamatların əsasında maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayanlar 2991 6.1 3 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Ditiokarbamatların əsasında maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olan 2772 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Karbamatların əsasında maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər 2992 6.1 Zəhər (qr I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Karbamatların əsasında maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23° C - dən aşağı olan 2758 3 6.1 TAM və zəhər I II Qadağandır —"— 30 l 60 l Karbamatların əsasında bərk, zəhərli pestisidlər 2757 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Triazin əsasında maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 2997 6.1 3 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Triazin əsasında maye, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olan 2764 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Triazin əsasında maye, zəhərli pestisidlər 2998 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Triazin əsasında bərk, zəhərli pestisidlər 2763 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Fenilsidikcövhəri əsasında maye, tezalışan, zəhərli pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olan 2768 3 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Fenilsidikcövhəri əsasında maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3001 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Fenilsidikcövhəri əsasında maye, zəhərli pestisidlər 3002 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Fenilsidikcövhəri əsasında bərk zəhərli pestisidlər 2767 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Fenoksibirləşmələri əsasında maye, zəhərləyici, tezalışan pestisidlər, 2999 6.1 3 —"— I II —"— —"— 30 l 60 l alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan III —"— 220 l Fenoksibirləşmələri əsasında maye, tezalışan. Zəhərləyici pestisidlər, alışma temperaturu, 23°C- dən aşağı 2766 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Fenoksibirləşmələri əsasında maye, zəhərləyici pestisidlər 3000 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Fenoksibirləşmələri əsasında bərk, zəhərləyici pestisidlər 2765 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Üzvi qalay maye, tezalışan, zəhərləyici pestisidlər 2787 3 TAM və zəhər I II —"— 30l 60 l Üzvi qalay maye, zəhərləyici, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayanlar 3019 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Üzvi qalay maye, zəhərli pestisidlər 3020 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Üzvi qalay bərk, zəhərli pestisidlər 2786 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Benzoy turşusunun maye, tezalışan, zəhərləyici törəmələri pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 2770 3 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Benzoy turşusunun maye, tezalışan, zəhərləyici törəmələri pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3003 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Benzoy turşusunun maye, zəhərləyici törəmələri- pestisidlər 3004 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Benzoy turşusunun bərk zəhərləyici törəmələri- pestisidlər 2769 6.1 —"— I II —"— —"— 50 kq 100kq 200 kq Dipiridilin maye, tezalışan, zəhərləyici törəmələri- pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 2782 3 6.1 TAM və zəhər I II Qadağandır —"— 30 l 60 l Dipiridilin maye, tezalışan, zəhərləyici törəmələri- pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3015 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Dipiridilin maye, zəhərləyici törəmələri- pestisidlər, 3016 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər dipiridilin bərk zəhərləyici törəmələri 2781 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Pestisidlər- kumarinin maye, tezalışan, zəhərləyici törəmələri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3024 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Pestisidlər- kumarinin maye, tezalışan, zəhərləyici törəmələri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3025 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər- kumarinin maye, zəhərləyici törəmələri 3026 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər- kumarinin bərk, zəhərləyici törəmələri 3027 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Pestisidlər- nitrofenolun maye, zəhərləyici, tezalışan törəmələri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3013 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər- nitrofenolun maye, zəhərləyici, tezalışan törəmələri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 2780 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Pestisidlər- nitrofenolun maye, zəhərləyici törəmələri 3014 6.1 Zəhər (qr I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər- nitrofenolun bərk zəhərləyici törəmələri 2779 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200kq Pestisidlər- ftolimidin maye, zəhərləyici, tezalışan törəmələri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olan 2774 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Pestisidlər- ftalimidin maye, zəhərləyici, tezalışan törəmələri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3007 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər- ftalimidin maye, zəhərləyici törəmələri 3008 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Pestisidlər- ftalimidin bərk, zəhərləyici törəmələri 2773 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Civə tərkibli maye zəhərləyici, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3011 6.1 3 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Civə tərkibli maye zəhərləyici, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C 2778 3 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Civə tərkibli maye zəhərləyici pestisidlər 3012 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Civə tərkibli bərk zəhərləyici pestisidlər 2777 6.1 —"— I II III —"— 50 kq 100 kq 200 kq Bərk, zəhərləyici pestisidlər 2588 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Sıxılmış qazla olan zəhərli pestisidlər. Bax: Aerozollar Üzvi fosforlu, maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 2784 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Üzvi fosforlu, maye, zəhərli, tezalışan pestisidlər, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 3017 6.1 3 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Bərk, zəhərli, üzvi fosfor pestisidləri 2783 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Maye zəhərli, üzvi fosfor pestisidlər 3018 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Maye, zəhərli, tezalışan üzvi xlor pestisidləri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 2995 6.1 3 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Maye, zəhərli, tezalışan üzvi xlor pestisidləri, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 2762 3 6.1 TAM və zəhər I II —"— —"— 30 l 60 l Maye, zəhərli, üzvi xlor pestisidləri 2996 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı I II —"— —"— 30 l 60 l saxlamalı (qr. III) Bərk, zəhərli üzvi xlor pestisidləri 2761 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Dəmiryolu partlayıcı petardları 0193 1.4S PM 1.4 —"— 100 kq Dəmiryolu partlayıcı petardları 0192 1.1 G —"— Qadağandır Petrol. Bax: mühərrik benzini Nafta petroley. Bax: Liqroin Petroley rafinat. Bax: distilləedilmiş neftlər Maye petroley qazı. Bax: sıxılmış petroley qazları Petroley efiri. Bax: Petroley spirti Pival. Bax: Pindon Xlorlu pivalil. Bax: Üçmetilasetilxlorid Pikromid. Bax: Üçnitroanilin Pikolinlər 2313 3 TAM II 5 l 60 l Qurğuşun pikrat (quru) Qadağandır Nikel pikrat —"— Pikrilxlorid. Bax: üçnitroxlorbenzol Pikrit. Bax: Nitroquanidin və s. Gümüş pikrat (quru) Qadağandır Quru və ya nəmli pikrilxlorid, tərkibində su 10%- dən az —"— Pimelinketon. Bax: Sikloheksanon Maye pindon 2472 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Bərk pindon 2472 6.1 —"— III —"— 200 l Piperazin 2579 8 korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq Piperidin 2401 3 TAM II 5 l 60 l Piridin 1282 3 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l Piridin perxlorat Qadağandır Piridin əsasları — 8 Korroziyalı maddələr 1 l 10 l Xlorlu pirosulfuriya 1817 8 —"— II 1 l 30 l Disulfurilxlorid Xlorlu disulfurid Pirosulfat turşulu xloranhidrid Piroksilin pambıq Qadağandır Piroksilin - plastmas. Bax: Selluloid Piroksilinli həlledici. Bax: tezalışan mayelər Piroksilin- məhlul. Bax: Nitroselluloza (BMT 2059 və 2060) Piroksilin sement. Bax: yapışqan və s. Piramin — 9 DTY 1 kq 100 kq Pirit. Bax: kükürdlü kolçedan Piroqalol — 9 DTY 1 kq 100 kq Pirokatexin (texniki pirokatexin) — 4 TABM I 1 kq 100 kq Pirrolidin 1922 3 TAM II 5 l 60 l Piroforlu maye maddələr 2845 4.2 Qadağandır Qadağandır Piroforlu bərk maddələr 2846 4.2 —"— —"— Nitrosellüloz əsasında özüalışan plastmaslar 2006 4.2 —"— —"— Oyuncaq pistonlar (barıt doldurması ilə) — 1.4S PM 1.4 25 kq 100 kq Pasta, list və ya ekstraktlaşdırılmış yapışqan maye şəklində plastmas qəlibə yararlı material — 9 DTY III 100 kq 200 kq Flüorit. Bax: ftorlu kalsium Polialkilaminlər. Bax: Alkil aminlər və s. Ammonium polivanadat 2861 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Polivinilbutiral - toz — 4.1 TABM 1 kq 10 kq Polivinilbutiral (yapışqan) - məhlul — 3 TAM II 2,5 l 200 l Ammonium polisulfid- məhlul 2818 8 6.1 korroziya edici maddələr və zəhər II Qadağandır 30 l Polistirol — 9 DTY 1kq 50 kq Polixloridifenillər 2315 9 DTY II 100 l 220 l Polixlorbutanlar- 80 — 6.1 Zəhər III Qadağandır 100 l Polietilenqlikol — 9 DTY 1 l 20 l Poliefirkarboranadipinat — 4.1 TABM Qadağandır 50 kq Tüstüsüz barıt 0161 1.3C —"— Qadağandır Tüstüsüz barıt 0160 1.1C —"— —"— Barıt briketlərdə (kərpic şəklində) nəmli, kütlə üzrə su 35%- dən az olmamalı 0159 1.3C Qadağandır Qadağandır Barıt briketlərdə nəmli, kütlə üzrə spirt 17%- dən az olmamalı 0433 1.1C —"— —"— Dənavər və ya toz şəklində tüstülənən (qara) barıt 0027 1.1D —"— —"— Preslənmiş tüstülənən (qara) barıt və ya şaşkilərdə tüstülənən (qara) barıt 0028 1.1D —"— —"— Barıt doldurmaları. Bax: oyuncaq pistonlar Barıt pasta. Bax: barıt briketlərdə və s. Potaş. Bax: Karbon turşulu kalium Minaların, lakların, rənglərin, əliflərin və s. təmizlənməsi üçün tərkibi tezalışan mayelər olan preparatlar; mayelərin kənar edilməsi, bərpası və ya qatılması (zəiflədilməsi); dərilərin donmasına qarşı və ya aşılanması, hamarlanması, 1142 3 TAM II 5 l 6 l vulkanizasiyası üçün dərmanların hazırlanması Preparat AB — 6.1 Zəhər Qadağandır 20 kq Preparat 23T (Forbiat) — 6.1 Zəhər —"— 20 kq Preparat KEM — 6.1 Zəhər Qadağandır 20 kq Preparat NİYİF- 100 və onun bərk, maye qarışığı və ya sıxılmış qaz halında 1668 6.1 Zəhər —"— 20 kq Metilparation Paration Prazeodim oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Prazeodim oksidi- konsentrat — 9 DTY III 10 kq 180 kq Təbii qazlar (yüksək tərkibli metan). Bax: Metan və s. Mühərrik yanacağı üçün antidetonasiya edici aşqarlar 1649 6.1 3 Zəhər və TAM I Qadağandır 30 l Qurğuşun alkillər Etil mayesi Tetrametilqurğuşun Tetraetilqurğuşun Prima. Bax: zəhərləyici aerozollar. Sinif 6 Bərk alışdırıcı- cihazlar, tərkibində tezalışan maye 2623 4.1 TABM II 15 kq 50 kq İnqibirləşdirilmiş propadien 2200 2 TAQ Qadağandır 150 kq Propadienin metilasetilli qarışığı. Bax: sabitləşmiş metilasetilen və propadien qarışığı Propanal. Bax: propionlu aldehid 2- Propanon. Bax: Aseton Aseton.Propan 1978 2 3 TAQ Qadağandır 150 kq Dimetilmetan Norm- Propanol 1274 3 TAM II 5 l 60 l Propilli spirt Propilli spirt norması Etil karbinol Propantiollor 2402 3 TAM II 5 l 60 l Propen. Bax: Propilen Propenat. Bax: Akrolein Propennitril.Bax: Akrilonitril Norm- Propil benzol 2364 3 TAM III 60 l 260 l 1.2- Propilendiam 2258 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l İnqibirləşdirilmiş propilenimin 1921 3 TAM I 1 l 30 l Propilen- tetramer 2850 3 TAM III 60 l 220 l Normal propilasetat. Bax: sirkə turşulu propilli efir Propilaldehid. Bax: propilli aldehid. Propilamin 1277 3 TAM II Qadağandır 60 l 1- Aminopropan Monopropilamin Normal propil asetat. Bax: Sirkə turşulu propilli efir Propilen 1077 2 3 TAQ Qadağandır 150 kq Propen Propilen və ya mayeləşmiş petroley qazı. Bax: mayeləşmiş petroley qazları İkixlorlu propilen Xlorlu propilen 1279 3 TAM II Qadağandır 60 l 1,2- Dixlorpropan Propilenxlorhidrin 2611 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Propilenqlikol (propandiol) — 9 DTY 1 kq 20 kq Propilenaldehid. Bax: krotonlu aldehid İnqibirləşdirilmiş propilen oksidi 1280 3 TAM Qadağandır 20 l Metiloksiran 1.2 Epoxsipropan Propilenli aldehid 1143 3 TAM Qadağandır 100 l İnqibirləşdirilmiş krotonlu aldehid Krotonlu aldehidi 2- Butenol Propilenamin Qadağandır Yağlı materiallar —"— Propilmerkaptan. Bax: propanatiollar Propilüçxlorsilan 1816 8 Korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Propilformiatlar 1281 3 TAM II 5 l 60 l Qarışqa turşulu propilli efir Xlorlu propil 1278 3 TAM II Qadağandır 60 l Propil etilen 1108 3 TAM II —"— 20 kq 1- Penten Propil. Bax: Alilen Xlorlupropionil 1815 3 8 TAM və korroziyalı maddələr II 1 l 5 l Xlorlu propanoil Propion turşulu xloranhidrid Propionitril 2404 3 6.1 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l Protars (Arsenli preparat) — 6.1 Zəhər —"— 10 kq Psevdokumol — 3 TAM —"— 200 l London purpuru 1621 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Beşoksidli əridilməmiş vanadium 2862 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Vanadium anhidridi Beşkükürdlü sürmə. Bax: tezalışan bərk maddələr Beş oksidli arsen 1559 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Arsenil anhidrid Arsen oksidi Arsenin oksidi Beşoksidli fosfor 1807 8 korroziya edici maddələr 15 kq 50 kq Fosfor anhidridi Beşftorlu brom Beşxlorlu arsen. Bax: üçxlorlu arsen Rəng və ya yağları aparan maye təmizləyicilər 1850 3 8 6.1 TAM və zəhər I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l Qıcıqlandırıcı amillər. Bax: gözyaşardıcı qazqıcıqlandırıcı maddələr və s. Raket mühərrikləri. Bax: raket mühərrikləri “Veri” siqnal raketi. Bax: siqnal güllələri Döyüş başlıqsız raketlər 0183 1.3C Qadağandır Qadağandır İp atmaq üçün raketlər 0238 1.2G —"— —"— İp atmaq üçün raketlər 0240 1.3G PM —"— 75 kq İp atmaq üçün raketlər 0453 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Maye yanacaqla doldurulmuş raketlər, dağıdıcı maddələrlə 0397 1.1J —"— Qadağandır Maye yanacaqla doldurulmuş raketlər, dağıdıcı maddələrlə 0398 1.2J —"— —"— Dağıdıcı maddələrlə olan raketlər 0180 1.1F —"— —"— Dağıdıcı maddələrlə olan raketlər 0181 1.1E —"— —"— Dağıdıcı maddələrlə olan raketlər 0182 1.2E —"— —"— Dağıdıcı maddələrlə olan raketlər 0295 1.2F —"— —"— Atılan maddələrlə olan raketlər 0436 1.2C —"— —"— Atılan maddələrlə olan raketlər 0437 1.3C —"— —"— Atılan maddələrlə olan raketlər 0438 1.4C PM 1.4 Qadağandır 75 kq Ammonium gübrəsinin məhlulu, tərkibi sərbəst ammonyak 1043 2 AQ Qadağandır 150 kq Ağ turşulu məhlul. Bax: ftorlu hidrogen turşusu qarışığı Üçyodlu arsen və ikiyodlu civə məhlulu. Bax: maye arsen birləşmələri Deqazasiya məhlulları (Benzin əsasında DM) — 3 TAM Qadağandır 2000 l Ammonium suyu əsasında deqazasiya məhlulları — 8 korroziya edici maddələr 5 l 100 l Rorbax məhlulu (civə- barium yodu — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 l Tezalışan zəhərləyici həlledicilər. Bax: tezalışan zəhərləyici mayelər Tezalışan həlledicilər. Bax: tezalışan mayelər Yanıqları kənar etmək üçün maye həlledicilər 1132 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Plastmas həlledicilər. Bax: tezalışan mayelər Tetrastilditiopirofosfatın qaz ilə və yaxud tetraetilditiopirofosfatın qazla qarışığının məhlulları 1703 2 6.1 Qadağandır Qadağandır Reaktiv yanacaqlar. Bax: turbin mühərrikləri üçün aviasiya yanacağı Start reaktiv sürətləndirici. Bax: paket mühərrikləri Regenerativ preparatlar və regenerasiya vasitələri (patronlar, lövhələr və s.) — 5.1 Oksidləşdirici I Qadağandır 100 kq Alüminium rezinatı 2715 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Kalsium rezinatı 1313 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Əridilmiş kalsium rezinatı 1314 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Çökdürülmüş kobalt rezinatı 1318 4.1 TABM III Qadağandır 100 kq Kobaltlı kanifol Kobalt duzunun qatran turşusu Marqans rezinatı 1330 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Sink rezinatı 2714 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Rezinatlar. Bax: sikkativlər, rənglər və ya əliflər Rezorsin. Bax: Rezorsinol Rezorsinol 2876 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Rele- detonatorlar. Bax: detonatorlar Şüşə lifin təmir dəstləri. Bax: poliefirli qatran dəstləri Riqolen. Bax: mayeləşdirilmiş karbohidrogen qazları və s. RSB. Bax: Polixlor- difenillər Civə qazotronları. Bax: sənaye məmulatlarının tərkibində civə Civə birləşmələri. Bax: Civə birləşmələri və s. Civə 2809 8 korroziya edici maddələr I 2,5 l 2,5 l Azot turşulu civə (I) 1627 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə nitratı (I) Asetat civə 1629 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Sirkə turşulu civə Amidoxlorlu civə — 6.1 Zəhər II Qadağandır 10 kq Azot turşulu civə (II) 1625 6.1 —"— II —"— 100 kq Civə nitratı (II) Civə Asetilid Qadağandır Benzoy turşulu civə (II) 1631 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə benzoat (II) Qlyukon turşulu civə (II) 1637 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə qlyukonat (II) İkixlorlu civə. Bax: xlorlu civə Yodlu civə- məhlul (II) 1638 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Civə yodid Yodlu civə Bərk yodlu civə 1638 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Yodlu civə su bazalı, ammonium bazalı (Millon əsasında yodid) Qadağan dır Bromlu civə 1634 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə bromidlər Civə bromid Bromlu civə İkibromlu civə İkili əvəzedilmiş arsen turşulu civə (II) (orto) 1623 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə Arsenat (II) Nuklein turşulu civə 1639 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə nukleat Desensiyaxınlaşdırılmış oksisianistli civə 1642 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Oksisianid civə Olein turşulu civə (II) 1640 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə omat (II) Pirosulfat civə 1633 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə oksidi 1641 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Oksid civə Rodanlı civə (II) 1646 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Tiosionat civə (III) Tiosmen turşulu civə Rodanit civə Salisil turşulu civə 1644 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Salisilat civə Kükürd turşulu civə (II) 1645 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə sulfat (II) Kükürd turşulu civə 1628 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə sulfat (II) Sənaye məmulatlarında olan civə 2809 8 korroziya edici maddələr I Birləşmələr tərkibində olan civə. Bax: Civə birləşmələri və.s. Kükürdlü civə (kinovar) — 6.1 Zəhər Qadağandır 10 kq Xlorlu civə 1624 6.1 Zəhər II 100 kq İkixlorlu civə Xlorlu civə Sulema Civə xloridi Sionistli civə (II) 1636 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Civə sianid Rubidium 1423 4.3 Su dəydikdə I Qadağandır 15 kq təhlükəlidir Tüfəng üçün barıt. Bax: tüstüsüz barıt (BMT 0160) Əl ilə siqnal qurğusu. Bax: əl ilə siqnal qurğuları Möhkəmləşdirilməmiş balıq unu (balıq tullantıları) 1374 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Litiumlu batareyaların və pirotexniki maddələrin təhlükəsizliyini təmin edən qurğularla təchiz olunmuş əl çamadanları Qadağandır Özü reaksiyaya girən maddələr (olifatik azo- birləşmələri, aromatik sulfohidrozid, N- nitraza birləşmələri diazonlu duzlar), nümunələr 3031 4.1 Qadağandır Qadağandır Özü reaksiyaya girən maddələr (olifatik azo- birləşmələri, aromatik sulfohidrozinlər, N- nitroza birləşmələri diazonlu duzlar): problar, k.g nümunələr, k.g 3032 3031 4.1 —"— —"— Özüyeriyən nəqliyyat vasitəsi. Bax: özüyeriyən nəqliyyat vasitələri Samarium oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Samarium- küləçələr — 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir 15 kq 50 kq Saxaroza- oklonitrat (quru) Qadağandır Partlama üçün qeyri elektrik detonatorların yığılması 0360 1.1B Qadağandır Qadağandır Partlama üçün qeyri elektrik detonatorların yığılması 0361 1.4B PM 1.4 —"— 75 kq Avtomobil və dəmir yolu üçün işıq siqnalları — 4.1 TABM 15 kq 50 kq İşıq saçan aviabombalar. Bax: işıqsaçan aviabombalar Qaz şamları (sveçi). Bax: alışqanlar və s. Gözyaşardıcı qaz şamları 1700 6.1 4.1 Zəhər və TABM II Qadağandır 50 kq İstehkamçı kibritləri. Bax: İstehkamçı kibritləri Azot turşulu qurğuşun 1469 5.1 6.1 Oksidləşdirici və zəhər II Qadağandır 25 kq Qurğuşun nitrat Üçqat əvəzedilmiş arsen turşulu qurğuşun (orto) 1617 6.1 Zəhər II Qadağandır 100kq Üçqat əvezedilmiş arsenləşdirici turşulu qurğuşun 1618 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Nitrorezirsinat qurğuşun (quru) Qadağandır Azid qurğuşun İkioksidli qurğuşun 1872 5.1 Oksidləşdirici Qadağandır 50 kq Qurğuşun oksidi Qurğuşun peroksidi Qurğuşun peroksidi Silisium turşulu qurğuşun — 6.1 Zəhər Qadağandır 10 kq Qurğuşun- oksid: Rodanlı qurğuşun (qurğuşun tio- sianat) — 6.1 Zəhər —"— 10 kq Kükürd turşulu qurğuşun, tərkibində sərbəst turşu 3%- dən çox 1794 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Qurğuşun sulfat Qurğuşun şlakı Qurğuşunlu şlak. Sulfid turşulu qurğuşun (Hipo- sulfit qurğuşun) — 6.1 Zəhər Qadağan-dır 10 kq Kükürdlü qurğuşun — 6.1 Zəhər —"— 10 kq Stifnat qurğuşun Qadağan dır Tetranitrorezorsinat —"— Qurğuşun tetrametil. Bax: mühərrik yanacaqları üçün antidetanasion aşqarlar Qurğuşuntetraetil. Bax: mühərrik yanacaqları üçün antidetanasion aşqarlar Sirkə turşulu qurğuşun 1616 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan-dır 200 kq Qurğuşun asetat Qurğuşunlu şəkər Karbon turşulu qurğuşun — 6.1 Zəhər Qadağandır 10 kq Xrom turşulu qurğuşun 1619 6.1 Zəhər —"— 10 kq Krokoit Qurğuşun xromat Xlorturşulu qurğuşun 1470 5.1 6.1 Oksidləşdirici II Qadağan-dır 25 kq Perxlorat qurğuşun Ftorlu qurğuşun — 6.1 Zəhər Qadağan-dır 10 kq Sianistli qurğuşun 1620 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Sianid qurğuşun Kalium selenat. Bax: selenatlar və ya selenitlər. Mis selenat. Bax: selenatlar və ya selenitlər Kalium selenit. Bax: selenatlar və ya selenitlər Natrium selenit. Bax: selenatlar və ya selenitlər Natrium selenat. Bax: selenatlar və ya selenitlər Mis selenit. Bax: selenatlar və ya selenitlər Selenatlar və ya selenitlər 2630 6.1 Zəhər I Qadağan-dır 50 kq Sink selenat. Bax: selenatlar və ya selenitlər Sink selenit. Bax: selenatlar və ya selenitlər İkisulfidli selen (disulfid selen) 2657 6.1 Zəhər II Qadağan-dır 100 kq Selennitrid Qadağan dır Selenitlər. Bax: selenatlər və ya selenitlər Selenoksixlorid 2879 8 6.1 korroziya edici maddələr və zəhər I Qadağandır 2,5 l Selen oksixlorid Selen- tozu 2658 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Xloroksidli selen — 8 korroziya edici maddələr 1 kq 5 kq Altıftlorlu selen 2194 2 6.1 Qadağan-dır Qadağan-dır Ammiaklı şora. Bax: Azot turşulu ammonium, Ammiaknitrat gübrəsi, Kaliumlu şora. Bax: Azot turşulu kalium Çili şorası. Bax: Azot turşulu natrium (natrium nitrat) Gənəgərçək toxum — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Heyvan piyinə və ya bitki yağına hopdurulmuş pambıq toxumu, pambıq tiftiyi, lif qırıntıları, pulpası, tullantıları, kəsikləri. Bax: heyvan piyləri və ya bitki yağları hopdurulmuş heyvan və bitki mənşəli liflər və parçalar Quru ot, çubuqlar, saman 1327 4.1 TABM III Qadağandır 100 kq Kükürd. Topa və iridənəli toz; narın xırdalanmış toz; kükürd rəngi 1350 4.1 TABM III 25 kq 100 kq İkixlorlu kükürd. Bax: kükürd xloridlər Birxlorlu kükürd. Bax: kükürd xloridləri İkixlorlu kükürd 1828 8 korroziya edici maddələr I Qadağan-dır 2,5 kq Kükürd xlorid Birxlorlu kükürd Xlorlu kükürd Əridilmiş kükürd 2448 4.1 Qadağan-dır Qadağan-dır Dördxlorlu kükürd 2418 2 6.1 Zəhərləyici qaz —"— 25 kq Altıftlorlu kükürd 1080 2 AQ 75 kq 150 kq Asetilenli gümüş (quru) Qadağan dır Azotturşulu gümüş 1493 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Gümüş nitrat (lyapis) Gümüş nitrat Arsen turşulu üçqat əvəzedilmiş (orto) gümüş 1683 6.1 Zəhər II Qadağan-dır 100 kq Gümüş arseniti Ortaarsenturşulu üçqat əvəz edilmiş gümüş Pikrinturşulu nəmli gümüş, kütlə üzrə 30%- dən az olmamalı 1347 4.1 Zəhər Qadağan-dır Qadağan-dır Pikrat gümüş Sianistli gümüş 1684 6.1 Zəhər II Qadağan-dır 100 kq Gümüş sianid Kükürdlü anhidrid. Bax: inqibirləşdirilmiş üç oksidli kükürd Kükürdlü və ftorlu hidrogenli turşular qarışığı. Bax: ftorlu hidrogenli və kükürd turşuları qarışığı Turş qudrondan reqenerasiya edilmiş sulfid turşusu Bərk kükürdlü silisium. Bax: qeyri üzvi silisium birləşmələri Mayeləşmiş kükürd hidrogen 1053 2 3 6.1 Qadağandır Qadağan-dır Kükürd karbon 1131 3 6.1 —"— —"— Karbon sulfid Kükürdlü karbon Karbon bisulfid Kükürd- beta və ya qamma üçoksidli qeyri stabilləşdirilmiş Kükürdlər- alfa- üç oksidli stabilləşdirilmiş və ya stabilləşdirilməmiş İkioksidli kükürdlər 1079 2 6.1 Zəhərləyici qaz Qadağandır 25 kq Kükürdlü qaz Kükürdlü anhidrid Kükürd oksid Üç oksidli stabilləşdirilmiş kükürdlər 1829 8 korroziya edici maddələr I Qadağan-dır 25 kq Kükürdlü anhidrid İnqibirləşdirilmiş üçoksidli kükürdlər Sıxılmış qaz. Bax: sıxılmış və ya mayeləşmiş qazlar və s. Mayeləşmiş petrolen qaz. Bax: mayeləşmiş petrolen qazları Mayeləşmiş təbii qaz. Bax: Metan və s. (BMT 1972) Mayeləşmiş karbohidrogen qaz. Bax: mayeləşmiş karbohidrogen qazlar Özüalışan siqaretlər 1867 4.1 Qadağan-dır Qadağan-dır Avtoyol siqnallar. Bax: əl siqnal qurğuları, pirotexniki vasitələr. Tip 9 Su ilə aktivləşən həyacan gəmi siqnalları. Bax: su ilə aktivləşən qurğular və s. Həyəcan gəmi siqnalları (su ilə aktivləşən qurğulardan başqa) 0195 1.3G PM Qadağandır 75 kq Həyəcan gəmi siqnalları (su ilə aktivləşən qurğulardan başqa) 0194 1.1G —"— —"— Partlayıcı səs elementi olmayan tüstülü siqnallar 0197 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Partlayıcı səs elementi olmayan tüstülü siqnallar 0313 1.2G —"— Qadağandır Partlayıcı səs elementi olmayan tüstülü siqnallar 0196 1.1G —"— —"— Səsli partlayıcı siqnallar 0374 1.1E —"— —"— Səsli partlayıcıa siqnallar 0296 1.1F —"— —"— Səsli partlayıcı siqnallar 0375 1.2E —"— —"— Səthili işıq siqnalları 0418 1.1G —"— —"— Səthili işıq siqnalları 0419 1.2G —"— —"— Səthili işıq siqnalları 0092 1.3G PM Qadağan-dır 75 kq Sizan. Bax: bitki lifləri Sikkativlər, rənglər və ya bərk əliflər 1371 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Sikkativlər, rənglər və ya maye əliflər 1168 3 DTY II III 5 l 60 l 60 l 220 l Silan 2203 2 3 Qadağandır Qadağandır Kalsium silisidi 1405 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Kalsium disilisidi Litium silisid. Bax: silisiumlu litium Partlayıcı güc qurğuları. Bax: mexanizmləri işə salan sıxaclar (patronlar) Simmetrik dixloretilen. Bax: Dixloretilen Partlayıcı səs elementləri olan tüstülü siqnallar 0313 1.2 G Qadağandır Qadağandır Partlayıcı səs siqnalları 0204 1.2F Qadağandır Qadağandır Sintez- qaz. Bax: Karbon və hidrogen monooksidlərinin qarışığı Silfton — 6.1 Zəhər Qadağandır 20 kq Silvan. Bax: Metilfuran Terpentin skipidar 1299 3 TAM III 60 l 220 l Terpentin Terpentin yağı Xlorlaşdırılmış skipidar — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Borat və Xlorat qarışığı. Bax: Xloratın və boratın qarışığı — 6.1 —"— —"— 100 kq İkioksidli karbonun və azot oksidinin qarışığı 1015 2 AQ 75 kq 150 kq İkioksidli karbonun və oksigenin qarışığı 1014 2 AQ 75 kq 150 kq İzosorbitdinitratın qarışığı, 2907 4.1 TABM II 15 kq 50 kq tərkibində laktozalar, man nozalar, nişastalar və ya kalsium hidrofosfat 60%- dən az olmamalı Azot turşusunun və xlorluhidrogenin qarışığı 1798 8 korroziya edici maddələr I Qadağandır 2,5 l Çar arağı İşlənmiş nitrləşdirici turşu qarışığı, tərkibində 50%- dən çox azot turşusu 1826 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l İşlənmiş nitrləşdirici qarışıq İşlənmiş nitrləşdirici turşu qarışığı, tərkibində azot turşusu 50%- dən çox olmamalı 1826 8 5.1 korroziya edici maddələr və oksidləşdirici I Qadağandır 2,5 l Nitrləşdirici turşu qarışığı, tərkibində azot turşusu 50%- dən çox 1796 8 5.1 —"— II —"— 30 l Nitrləşdirici turşu qarışığı, tərkibində azot turşusu 50%- dən çox olmamalı 1796 8 korroziya edici maddələr —"— 2,5 l Arsenturşulu kalsium və bərk arsenturşulu kalsium qarışığı ( kalsium arsenat və bərk kalsium arsenitlər qarışığı) 1574 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Arsenat və kalsium arsenit qarışığı Ftorluhidrogen və kükürd turşuları qarışığı 1786 8 6.1 korroziya edici maddələr və zəhər I Qadağandır 2,5 kq Kükürd və ftorluhidrogen turşuları qarışığı Metan və hidrogen qarışığı. Bax: metanlı hidrogen qarışığı və s. Bromlu metilin və bromlu etilenin maye qarışığı 1647 6.1 Zəhər I Qadağandır 30 l Bromlu metilin və 1,2- Dibrom etanın maye qarışıqları Metilasetilenin və propadienin stabilləşdirilmiş qarışığı 1060 2 TAQ Qadağandır 150 kq Karbon və hidrogenin monooksid qarışığı 2600 2 3 —"— Qadağandır Neodimium azot turşusu qarışığı (neodim nitrat və nitrat prazeodimium qarışığı). Bax: Azot turşulu didimium Nitrləşdirici qarışıq(azot və kükürd turşusu qarışığı) 1796 8 korroziya edici maddələr Qadağandır 5 l Nitroqarışıq Natrium nitrat və kalium nitratın qarışığı Qadağandır Parationun sıxılmış qazla qarışığı —"— Nadir qazların və azotun qarışığı 1981 2 AQ 75 kq 150 kq Nadir qazların və oksigenin qarışığı 1980 2 AQ 75 kq 150 kq Nadir qazların qarışığı (məsələn: arqon, helium, kripton, neon, ksenon) 1979 2 AQ 75 kq 150 kq Tetraetilpirofosfatın sıxılmış qazla qarışığı 1705 2 6.1 Qadağandır Qadağandır Trinitrotoluolun (TNT), trinitrobenzolun və heksa nitrostilbenin qarışıqları 0389 1.1D —"— —"— Trinitrotoluolun və trinitrobenzolun qarışıqları və ya trinitrotoluolun və heksanitrostilbenin qarışığı 0388 1.1D —"— —"— Ftorluhidrogen turşusunun qarışıqları Komponentlərin təhlükəlilik sinfinə müvafiq təsnifatlaşdırmaq və işarə etmək lazımdır Xloratın və boratın qarışığı 1458 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Xlorlu duzun və bor turşusunun qarışıqları Xlorat və xlorlu maqnium qarışıqları 1459 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Xlorpikrinin və bromlu metilin qarışıqları 1581 2 6.1 Qadağandır Qadağandır Xlorpikrinin və xlorlu metilin qarışıqları 1582 2 6.1 —"— —"— Xlorpikrinin qarışıqları 1583 6.1 —"— —"— Xlordiftormetanın və xlorpentaftoretanın daimi qaynama temperaturu ilə qarışığı, tərkibində 49% xlordiftormetan 1973 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon 22/1150 Sikloüçmetilenüçnitrominin və siklotetrametilentetrinitrominin nəmli qarışıqları, kütlə üzrə su 15%- dən az olmamalı və ya sikloüçmetilenüçnitrominin və desensibilli siklometilen tetranitrominin qarışıqları, fleqmatizator 10%- dən az olmamalı 0391 1.1D Qadağandır Qadağandır Dördoksidli azotun və azot oksidinin qarışığı. Bax: Azot oksidi və dördoksidli azotun qarışıqları Köpüklənən polistrollu qətran, tezalışan maye hopdurulmuş 2211 9 III 100 kq 200 kq Qətran- tezalışan məhlul 1866 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Qətran- zəhərləyici məhlul 1896 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 60 l 220 l III) Təmizlənmiş və nəmli qətran (boz kömür, ağac, torf) — 3 TAM Qadağandır 200 l Qətran FKF — 3 TAM Qadağandır 200 kq İşıqlı iz buraxan inertli mərmilər 0425 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq İşıqlı iz buraxan inertli mərmilər 0424 1.3G —"— Qadağandır İşıqlı iz buraxan inertli mərmilər 0345 1.4S PM 1.4 —"— 100 kq İşıq saçan mərmilər. Bax: işıq saçan döyüş sursatları və s. Neft quyuları üçün kapsulsuz detanatorsuz dəlici (deşikaçan) mərmilər 0124 1.1D —"— Qadağandır Vurub çıxarılan və ya atılan enerjili mərmilər 0346 1.2D —"— —"— Vurub çıxarılan və ya atılan enerjili mərmilər 0347 1.4D PM 1.4 —"— 75 kq Vurub çıxarılan və ya atılan enerjili mərmilər 0426 1.2F —"— Qadağandır Vurub çıxarılan və ya atılan enerjili mərmilər 0427 1.4F —"— —"— Vurub çıxarılan və ya atılan enerjili mərmilər 0434 1.2G —"— —"— Vurub çıxarılan və ya atılan enerjili mərmilər 0435 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Dağıdıcı enerjili mərmilər 0344 1.4D PM 1.4 —"— 75 kq Dağıdıcı enerjili mərmilər 0168 1.1D —"— Qadağandır Dağıdıcı enerjili mərmilər 0169 1.2D —"— —"— Dağıdıcı enerjili mərmilər 0324 1.2F —"— —"— Dağıdıcı enerjili mərmilər 0167 1.1F —"— —"— Barium birləşmələri, sulfid turşusunun bariumundan başqa 1564 6.1 Zəhər (qr I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Berilium birləşmələri 5616 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Həll olunan qurğuşun birləşmələri 2291 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr. III) III —"— 200 kq İkiftorlu birləşmələr 1740 8 Korroziyalı maddələr II 15 kq 50 kq İkiftorlu birləşmələr- məhlul 1740 8 Korroziyalı maddələr II 1 l 30 l Kadmium birləşmələri, Kadmium seleniddən və kadmium sulfiddən başqa 2570 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr, III) I II III Qadağandır —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Maye arsen birləşmələri: arsenatlar, arsenitlər, arsen sulfidlər və üzvi arsen birləşmələri daxildir 1556 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Bərk arsen birləşmələri: arsenatlar, arsenitlər, arsen sulfidlər və üzvi 1557 6.1 —"— I II —"— —"— 50 kq 100 kq arsen birləşmələri daxildir III —"— 200 kq Nikotin birləşmələri və ya maye və bərk nikotin preparatları 1655 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 50 kq 60 l 100 kq 220 l 200 kq Maye civə birləşmələri 2024 6.1 —"— I II III Qadağandır Qadağandır Qadağandır 30 l 60 l 220 l Bərk civə birləşmələri 2025 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq Qeyri- üzvi sürmə birləşmələri, bərk və maye 1549 6.1 —"— I II III —"— —"— —"— 30 l 50 kq 60 l 100 kq 220 l 200 kq Talium birləşmələri 1707 6.1 Zəhər II III Qadağandır —"— 100 kq 200 kq Civəfenil birləşmələri 2026 6.1 Zəhər (qr I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlama (qr III) I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kql Kaustik soda. Bax: bərk aşındırıcı natrium Kalium duzları, nitrotörəmələrin aromatik növü, partlayıcı 0158 1.3C Qadağandır Qadağandır Metalların diflaqedici duzları, nitrotörəmələrin aromatik növü 0132 1.3C —"— —"— Qeyri- üzvi azot turşusu duzları. Bax: qeyri- üzvi nitratlar Silisium ftorluhidrogen turşusu duzları. Bax: ftorsilikatlar Kreazot duzları. Bax: nəmli və ya təmizlənmiş naftalin Nitrotörəmələrin natrium duzlarının aromatik növləri, partlayıcı civə duzları. Bax: civə birləşmələri 0203 1.3C Qadağandır Qadağandır Turşəng turşulu duz 1667 9 Zəhərləyici maddələr 1 kq 100 kq Solvent- nafta 1256 3 TAM II III Qadağandır Qadağandır 60 l 220 l Solvent- nafta daşkömür qətranları Daş kömür solventi 1138 3 TAM Qadağandır 200 l Xlorturşusu. Bax: xlor hidrogen turşusu- məhlul Maye antifrizin tərkibi. Bax: Tərkibi tezalışan mayelər olan preparatlar və s. Maye təmizləyici tərkibləri, korroziyalı. Bax: aşındırıcı mayelər Maye təmizləyici tərkibləri; tezalışanlar. Bax: tərkibi TAM olan preparatlar və s. Minalı tərkiblər Bax: rənglər. Minalar Alfa- metilbenzinli spirt 2937 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Allil spirti 1098 3 6.1 Zəhər və TAM I —"— 30 l 2- Propen- 1- ol Amilli spirtlər 1105 3 I TAM II III Qadağandır Qadağandır 60 l 220 l İzobutilkarbinol Üçdəbir- amilli spirt Ftor- butilli spirt. Bax: butanollar Üçdəbir- butilli spirt. Bax: butanollar Butilli spirt 1121 3 TAM II Qadağandır 200 l 1- Butanol Butilli spirtlər. Bax: butanollar Benzilli spirtlər. (fenilkarbinol) Spirtliekstrakt (qatılaşdırılmış). Bax: aşındırıcı maye Yuxarı spirtlər 1201 3 TAM II III Qadağandır 60 l 220 l Təmizlənməmiş yağ Təmizlənməmiş tullantılar Heksilli spirt, heptilli spirt — 3 TAM Qadağandır 2,5 l D34567iasetonlu spirt 1148 3 TAM II III —"— 60 l Denaturlaşdırılmış spirt. Bax: spirtlər və ya zəhərləyici spirtlər Dodesilli spirt 1- dodekanol, laurinli spirt İzobutilli spirt. Bax: İzobutanol İzopropilli spirt. Bax: İzopropanol Metallil spirti 2614 3 TAM II 60 l 220 l Metilamilli spirt. Bax: Metilizobutilkarbinol Metilləşdirilmiş spirt. Bax: spirtlər və ya zəhərləyici spirtlər Metilallil spirti. Bax: metallil spirti Metilli spirt. Bax: Metanol Naşatır spirti. Bax: sulu ammiak Spirtli içki. Bax: spirtli içkilər və s. Spirtli içkilər, həcm üzrə tərkibində spirt 24%- dən çox, 70%- dən az olmayaraq 3065 3 TAM III 60 l 220l Spirtli içkilər, həcm üzrə tərkibində 3065 3 TAM II 5 l 60 l spirt 70%- dən çox Propilli spirt. Bax: norm- Propanol Petrol spirti 1271 3 TAM I II 1 l 5 l 30 l 60 l Polivinil spirti — 9 DTY II 1 kq 100 kq Üçlü spirt. Bax: spirtlər Tiopropilli spirti. Bax: Propilmerkaptan Tioetil spirti. Bax: Etilmerkaptan Furfur spirti 2874 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Sikloheksil spirti. Bax: Sikloheksanol Etil spirti 1170 3 TAM 2,5 l 200 l Çaxır spirti Metil karbinol Etanol Spirtlər. Bax: zəhərləyici spirtlər Spirtlər 1987 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Zəhərləyici spirtlər 1986 3 6.1 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l Təhlükəsiz kibritlər (Qutunun səthi ilə alışanlar və ya kitabça şəklində) 1944 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Kitabça şəklində kibritlər. Bax: termokibritlər “Vesta” parafinləşdirilmiş kibritlər 1945 4.1 TABM III 25 kq 100 kq İstehkamçı kibritlər 2254 4.1 Qadağandır Qadağandır Tryuk kibritləri. Bax: Pirotexniki vasitələr Piroforlu olmayan barium ərintiləri 1399 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Piroforlu barium ərintiləri 1864 4 Qadağandır Qadağandır Kalium- natrium ərintiləri 1422 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I —"— 15 kq Piroforlu olmayan stronsium ərintiləri 1434 4.3 —"— II 15 kq 50 kq Piroforlu stronsium ərintiləri. Bax: Piroforlu metallar və s. Qələvi metalların maye ərintiləri 1421 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 1 l Qələvi metallar maye ərintilərdə Qələvi torpaq metalların ərintiləri 1393 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Atıcı silahlar üçün alışma vasitələri. Bax: alışma vasitələrinin kapsul tipi Top üçün alışma vasitələri. Bax: kapsul tıxacları Kapsulun alışma vasitələri tipi 0044 1.4S PM 1.4S Qadağandır 100 kq Kapsulun alışma vasitələri tipi 0378 1.4B PM 1.4B —"— 75 kq Kapsulun alışma vasitələri tipi 0377 1.1B —"— Qadağandır Pirotexniki vasitələr tip A 0333 1.1G —"— Pirotexniki vasitələr tip B 0334 1.2G —"— Pirotexniki vasitələr tip D 0337 1.4S PM 1.4S —"— 100 kq Pirotexniki vasitələr tip D 0336 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Pirotexniki vasitələr tip S 0335 1.3G —"— Qadağandır Polad yonqar. Bax: fermometallik deşik yonqarları Stam — 9 DTY 1 kq 100 kq Stibin 2676 2 3 Qadağandır Qadağandır Stirol, monomer, inqibirləşdirilmiş 2055 3 TAM III Qadağandır 2,5 l Qurğuşun stifnat (quru) Qurğuşun stifnat (üç nitrorezorsinat qurğuşun) nəmli, kütlə üzrə su 20%- dən az olmamalı (və ya spirt və suyun qarışığı) 0130 1.4A Qadağandır Qadağandır Strixnin və ya strixnin duzları 1692 6.1 Zəhər I II Qadağandır —"— 50 kq 100 kq Azotturşulu stronsium 1507 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Stronsium nitrat Arsen turşulu stronsium (orto) 1691 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Stronsium arsenit Stronsium ortoarsenit Ortoarsen turşulu stronsium Fosforlu stronsium 2013 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 15 kq Stronsium fosforid Xlorturşulu stronsium 1508 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Stronsium perxlorat Xlorit turşulu stronsium 1506 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Stronsium xlorat Xırda dəmir yonqarı. Bax: Ferrometallik deşmə yonqarı və s. Sulfenamid BT — 3 TAM 2,5 l 200 l Natrium- sulfat- turşusu. Bax: Sulfidli natrium turşusu Sulfokömür — 4.2 TABM 5 kq 10 kq Ammonium sulfohidrat- məhlul. Bax: kükürdlü ammonium- məhlul Xlorlu sulfuril 1834 8 korroziya edici maddələr I Qadağandır 2,5 l Xlorlu sulfonil Kükürd xloroksid (VI) Kükürd turşusunun xlor anhidridi Ftorlu sulfuril 2191 2 6.1 Zəhərləyici qaz Qadağandır 25 kq Kükürd anhidridi ilə və ya onsuz xlorlu sulfonil. Bax: Xlorsulfonollu turşu Südturşulu sürmə 1550 6.1 Ərzaq məhsul III Qadağandır 200 kq larından ayrı saxlamalı Sürmə laktat Sürmə- toz 2871 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Beş xlorlu maye sürmə 1730 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Penatxlorid sürmə Perxlorid sürmə Beşxlorid sürmə- məhlulları 1731 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Pentaxlorid sürmə Perxlorid sürmə Beşftorlu sürmə 1732 8 6.1 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Metallik sürmə — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Kükürdlü sürmə (sürmə sulfidi) 1552 6.1 Zəhər —"— 100 kq Kükürdlü sürmə və xlorat qarışığı Qadağandır Üçxlorlu bərk sürmə 1733 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Xlorlu sürmə Üçxlorlu sürmə Üçxlorid maye sürmə 1733 8 korroziya edici maddələr 1 l 30 l Üçoksidli sürmə (sürmə anhidridi) — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Üçftorlu sürmə — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Üçoksidli sürmə — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Sürməli hidrogen. Bax: Stibin — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Quru buz. Bax: İkioksidli bərk karbon Nəmli benzol. Bax: Benzol Nəmli nafta. Bax: Nafta Azotturşulu tallium 2727 5.1 6.1 Zəhər və oksidləşdirici II Qadağandır 25 kq Tallium nitrat Xlorat turşulu tallium 2573 5.1 6.1 Oksidləşdirici və zəhər II 5 kq 25 kq Tallium xlorat Bromlu tallium, tallium və onun birləşmələri, tallium asetat, tallium hidroksid, yodlu tallium, karbon qazlı tallium, tallium monooksid, tallium sulfat, tallium sulfid — 6.1 Zəhər Qadağandır 10 kq Ftorlu kalium tantal — 6.1 Zəhər Qadağandır 10 kq Beş xlorlu tantal — 9 DTY 1 kq 100 kq Natrium nitrat və ya kalium nitrat olan təmizlənməmiş kisə qablar 1359 4.2 TABM Qadağandır 100 kq Terbium oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Tullium oksidi — 9 DTY III 10 kq 180 kq Altıftorlu tellur 2195 2 6.1 Qadağandır Qadağandır Termokibritlər 1331 4.1 —"— —"— Terpenli karbohidrogen 2319 3 TAM III 60 l 220 l Terpinolen 2541 3 TAM III 60 l 220 l Terpenli yağ. Bax: Terpentipli skipidar Terpinol — 9 DTY 1 l 20 l Tetraazidobenzoxinon Qadağandır Tetrabrometan 2504 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Tetrahidro- 1.4- oksazin. Bax: Morfolin 1.2,3,6- Tetrahidrobenzal- dehid 2498 3 TAM III 60 l 220 l Tetrahidrofurfurilli spirt — 9 DTY Qadağandır 220 l 1,2,3,6- Tetrahidropiridin 2410 3 TAM II 5 l 60 l Tetrahidrotiofen 2412 3 TAM II 5 l 60 l Tetrahidrofuran 2056 3 TAM II 5 l 60 l Tetrametilen oksidi Furanidin Tetrahidrofurilamin 2943 3 TAM III 60 l 220 l Tetrazen. Bax: Quanilnitro zoamin- quaniltetrazen Tetrazin Qadağandır Tetrazolilazid (quru) —"— Tetrazol- 1- sirkə turşulu 0407 1.4C PM 1.4 Qadağandır 75 kq Azotlu tatarksid — 8 korroziya edici maddələr —"— 100 kq 1,1,3,3- tetrametilbutil- peroksi- 2 etilheksanoat (tret- oktil- peroksi 2- etilheksanoat) texniki təmiz 2161 5.2 —"— Qadağandır Tetrometilen. Bax: Siklobutan Tetrametildiaminobenzofenonimid. Bax: Auramin Sianistli tetrometilen Bax: Adinonitril Tetrametilendineroksid dikarbamid Qadağandır Tetrametilqurğuşun. Bax: mühərrik yanacağı üçün antidetanasiyalı aşqarlar Tetrametilsilan 2749 3 TAM I Qadağandır 30 l Tetrametoksisiilan. Bax: Metilortosiliat Tetraminnitratmisi Qadağandır Tetranitroanilin 0207 1.1D Qadağandır Qadağandır Tetronitrat pentaeritrit. Bax: Pentoritritetranitrat və s. Tetranitropentaeritrit Qadağandır Tetranitrodiqliserin —"— 2,3,5,6- tetranitroizo- 1.4 dinitrobenzol —"— 2.3.4,6- Tetranitrofenilmetil nitramin —"— 2,3,5,6- Tetranitrozonitro- benzol (quru) —"— Tetranitrometan 1510 5.1 Qadağandır Qadağandır Tetranitrorezorsinol (quru) Qadağandır 1,3,4,6- tetranitrofenil- nitramin Qadağandır 2,3,4,6- Tetranitrofenol —"— Tetrapropilortotitanat 2413 3 TAM II 5 l 60 l Tetraftordixloretan. Bax: Dixlortetraftoretan Tetraftoretilen inqibirləşdirilmiş 1081 2 TAQ Qadağandır 150 kq Tetraxlornitroetan. Bax: Zəhərləyici bərk maddələr Tetraxlormetan. Bax: Dördxlorlu karbon Tetraxlorsilan. Bax: Dördxlorlu silisium Tetraxloretan 1702 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Tetraxloretilen 1897 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III 220 l 1,1,2,2- Tetraxloretan. Bax: Dördxlorlu asetilen Tetraetilammoniumper- xlorat (quru) Qadağandır Tetraetilditiopirofosfat maye və ya quru, və ya qarışıq 1704 6.1 Zəhər (qr. I və II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı (qr III) I II III Qadağandır —"— —"— 30 l 50 kq 60 l 100 kq 220 l 200 kq Tetraetilenpentaamin 2320 8 korroziya edici maddələr III 5 l 60 l Tetraetilqurğuşun. Bax: Mühərrik yanacağı üçün antidetanasiya aşqarları Tetraetilqurğuşun, tetrametil qurğuşun 1649 6.1 Zəhər Qadağandır 15 kq Tetraetilsilikat 1292 3 TAM III 60 l 220 l Etilsilikat Ortosilisium turşulu tetra- etilli efir Tetraetoksisilan Tetraetoksisilisium Tioqlikol 2966 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Tiozon Bax: Ditan Tiokarbamid. Bax: Tiosidik cövhəri Tiokarbonilxlorid. Bax: Tiofosgen Tiosidik cövhəri 2877 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III 100 kq 200 kq Xlorlu tionil 1836 8 korroziya edicimaddələr II Qadağandır 2,5 l Kükürd xloroksid Tio- 4- pentanal 2785 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Tiofen 2414 3 TAM II —"— 60 l Tiofenol. Bax: Fenilmerkaptan Tiofosqen 2474 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Xlorlu tiofosforil 1837 8 korroziya edici maddələr II —"— 30 l Fosfor sulfoxlorid Fosfor tioxlorid. Bax: xlorlu tiofosforil Tiosianat ammonium Bax: Rodanlı ammonium Hidrogenli titan 1871 4.1 TABM II Qadağandır 50 kq Titan hidrid Quru və ya nəmli metallik titan, tərkibində su 25 %- dən az 1352 4.1 TABM III Qadağandır 100 kq Titan məsaməli dənə və ya titan məsaməli tozlar 2878 41 TABM III 25 kq 100 kq Sulfid turşulu titan- məhlul, tərkibində sulfid turşusu 45%- dən çox olmamalı. Bax: aşındırıcı (yeyici) mayelər Titan- quru toz: a) mexaniki məhsul, zərrəciyin ölçüsü 3- dən 30 mk- dək b) Kimyəvi məhsul, zərrəciyin ölçüsü 10- dan 840 mk- dək 2546 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Titan- nəmli toz, su 25%- dən az olmamalı (suyun artıqlığı aşkar olunmalıdır): a) mexaniki məhsul, zərrəciyin ölçüsü 53 mk- dən kiçik b) kimyəvi məhsul, zərrəciyin ölçüsü 840 mk- dən kiçik 1352 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Üçxlorlu piroforlu titan və ya üçxlorlu titan- piroforlu qarışıqları 2441 4.2 8 Özüalışan və korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Üçxlorlu titan qarışıqları 2869 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Dördxlorlu titan 1838 8 korroziya edicimaddələr II Qadağandır 30 l Tolilendiazosianat. Bax: Toluoldiizosianat Toliletilen, bax Viniltoluol 2,4- Toluilendiamin 1709 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq 1.4- Diaminotoluol Toluilendiizosianat. Bax: Toluoldiizosianat Toluol (metilbenzol, fenilmetan) 1294 3 TAM II 5 l 60 l Toluoldiizosianat 2078 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Maye və bərk meta, - para, - orto, toluidin, meta, orto, para metilanilin toluidinləri 1708 6.1 Zəhər II III —"— —"— 60 l 100 kq 2,3.4- Aminotoluol Toluolsulfoturşu. Bax: Alkil, aril və ya toluolsulfoturşular və s. Turbin mühərrikləri üçün aviasiya yanacağı 1863 3 TAM II III Qadağandır Qadağandır 60 l 220 l Dizel yanacağı 1202 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Qazoil TNT alüminium ilə qarışıqda. Bax: Üçtonal TNT Bax: Üçnitrotoluol və s. Piroforlu yanacaq 1375 4.2 Qadağandır Qadağandır Dağıdıcı və ya dağıdıcı olmayan enerjili maye yanacaqlı torpedolar 0449 1.1J —"— —"— Döyüş başlığı ilə təchiz edilməmiş maye yanacaqlı torpedolar 0450 1.3J —"— —"— Neft quyuları üçün kapsulsuz detonatorsuz partlayıcı torpedolar 0099 1.1D —"— —"— Dəmir yolu torpedoları. Bax: Partlayıcı dəmiryol fişəngləri Dağıdıcı enerjili torpedolar 0330 1.1F Qadağandır Qadağandır Dağıdıcı enerjili torpedolar 0451 1.1E —"— —"— Dağıdıcı enerjili torpedolar 0329 1.1E Qadağandır Qadağandır Maye aşındırıcı turşu, tərkibində azot və ftor- hidrogen turşusu qarışığı. Bax: Ftorhidrogenli turşu qarışığı Traktorlar. Bax: Özüyeriyən nəqliyyat vasitəsi Partlayıcı tral güllələri. Bax: partlayıcı tral güllələri Özüyeriyən nəqliyyat vasitələri, MTQ- ilə* işləyənlərdən başqa. (Bax: xəstələri daşımaq üçün elektrik diyircəkli kreslolar) — 9 DTY Məhdudiyyətsiz Məhdudiyyətsiz Özüyeriyən nəqliyyat vasitələri, MTQ- ilə işləyənlər — 9 DTY Qadağandır Məhdudiyyətsiz Döyüş sursatları üçün trasserlər 0306 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Döyüş sursatları üçün (rasserter 0212 1.3G —"— Qadağan-dır Üçoksidli azot 2421 2 6.1 —"— —"— Əridilməmiş üçoksidli vanadium 2860 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Arsen üçoksidi 1561 6.1 Zəhər II 25 kq 100 kq Arsenli anhidrid Ağ arsen Arsen oksidi (III) Arsen oksidi (III) İnqibirləşdirilmiş kükürd üçoksidi 1829 8 korroziya edici maddələr I Qadağandır 25 kq Fosfor üç oksidi 2578 8 —"— III 25 kq 100 kq Xrom üçoksidi. Bax: Susuz xrom üçoksidi Susuz xlor üçoksidi 1463 5.1 8 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Xromlu anhidrid Bərk xrom turşusu Üçxlorlu arsen. Bax: Üçxlorlu arsen Üçdə bir- amilperoksidi- 2 etilheksanoat texniki təmiz 2898 5.2 Qadağandır Qadağandır Dağıdıcı enerjili torpedolar 0451 1.1D —"— —"— Üçdə bir Amilperoksibenzoat 3044 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir Amilperoksineodena noat, fleqmatizator ilə 75%- dən çox olmamalı 2891 5.2 Qadağandır Qadağandır Üçdə bir- Amilperoksipivalat, məhlulda 77%- dən çox olmamalı 2957 5.2 Qadağandır Qadağan dır Üçdə bir- Butilizosianat 2484 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağan dır 30 l Üçdə bir- Butilmonoper oksimaleat, məhlulda 55%- dən çox olmamalı 2100 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir- Butilmonoper oksimaleat, 55%- dən çox olmamalı — pasta 2101 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Üçdə bir- Butilmonoper oksimaleat texniki təmiz 2099 5.2 E Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir- Butilmonoperoksi ftalat, texniki təmiz 2105 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Üçdə bir- Butilperoksiasetat, məhlulda 76%- dən çox olmamalı 2095 5.2 E Qadağandır Qadağan dır Üçdə bir- Butilperoksiasetat, məhlulda 52%- dən çox olmamalı 2096 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir- Butilperoksiasetat, məhlulda 76%- dən çox olmalı Qadağan dır Üçdə bir- Butilperoksibenzoat, inertli qeyri- üzvü maddələrlə 50%- dən çox olmamalı 2890 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Üçdə bir- Butilperoksibenzoat, məhlulda 75%- dən çox olmamalı 2098 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir- Butilperoksibenzoat texniki təmiz və ya üçdə bir butilperoksibenzoat, məhlulda 75%- dən çox 2097 5.2 E Üzvi peroksid Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir Butilperoksidietilasetat, 33% dən çox olmamalı, üçdə bir Butilperoksibenzoatla 33%- dən çox olmayaraq və həlledici ilə 2551 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir Butilperoksidietilasetat, texniki təmiz 2144 5.2 Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir Butilperoksiizobutirat, məhlulda 77%- dən cox Qadağan dır Üçdə bir Butilperoksiizobutirat, 52% dən çox, lakin 77%- dən çox olmamalı 2142 5.2 Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir Butilperoksiizobutirat, məhlulda 52%- dən çox olmamalı 2562 5.2 —"— —"— Üçdə bir Butilperoksiizononanoat. Bax: üçdə bir- Butilperoksi- 3.5,5 üçmetilheksanoat texniki təmiz Üçdə bir- Butilperoksiizopropil karbonat, texniki təmiz 2103 5.2 E Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir- Butilperoksikrotonat, məhlulda 76%- dən çox olmamalı 2183 5.2 Üzvi peroksid II 5 l 10 l Üçdə bir Butilperoksineodekanoat, məhlulda 77%- dən çox olmamalı 2177 5.2 Qadağan dır Qadağandır Üçdə bir Butilperoksineodekanoat texniki təmiz 2594 5.2 —"— —"— Üçdə bir- Butilperoksipivalat 2110 5.2 —"— —"— məhlulda 72%- dən yuxarı, lakin 77%- dən çox olmamalı Üçdə bir- Butilperoksipikralat məhlulda 72%- dən çox olmamalı 3047 5.2 —"— —"— Üçdə bir Butilperoksistrilkarbonat, texniki təmiz 3062 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Üçdə bir- Butilperoksi- 3,5,5 üçmetil heksanoat, texniki təmiz 2104 5.2 —"— II 5 l 10 l 3- Üçdə bir- Butilperoksi- 3 fenilftalid, texniki təmiz 2596 5.2 —"— II 5 kq 10 kq Üçdə bir- Butilperoksi- 2- etil heksanoat, 30%- dən çox olmayaraq və 2,2- di- (üçdə bir butil- peroksi)- butan, 35%- dən çox olmayaraq, tərkibində fleqmatizator 35%- dən az olmamalı 2886 5.2 Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir- Butilperoksi- 2- etil heksanoat, 12%- dən çox olmamalı və 2,2- di- (üçdə bir butil- peroksi)- butan, 14%- dən çox olmamalı, tərkibində 14% dən az fleqmatizator və 60% dən az inertli qeyri- üzvi bərk maddələr olmamalı 2887 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Üçdə bir- Butilperoksi- 2- etil heksanoat, fleqmatizatorla 50% dən çox olmamalı 2888 5.2 Qadağan dır Qadağan dır Üçdə bir- Butilperasetat Qadağan dır Üçdə bir- Butilperoksi- 2 etilheksanoat texniki təmiz 2143 5.2 Qadağan dır Qadağan dır 5- tret- Butil- 2,4,6- üçinitro- M ksilol 2956 4.1 E —"— —"— Üçdə bir- Butilsiklohek sixlorformiat 2747 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III —"— 220 l Üçdə bir- Butoksikarbonilazid Qadağan dır Üçdə bir- Oktilmerkaptan 3023 6.1 3 Zəhər və TAM II Qadağan dır 60 l Üçdə bir- Oktilperoksi- 2- etil heksanoat. Bax: 1,3,3- tetra metilbutilperoksi- 2 etilheksanoat və s. Üçallilamin 2610 3 TAM III 60 l 200 l Üçallilborat 2609 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Üç- (beta- nitroksietil) ammoniumnitrat Qadağan dır Üçbrombor. Bax: üçbromlu bor Üçbutilamin 2542 8 korroziya edici maddələr III 5 l 60 l Üçizobutilen 2324 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Üçizopropilborat 2616 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Üçizosianatizosianurat izoforondiizosianat məhlul, kütlə üzrə 70% 2906 3 TAM III 60 l 220 l Üçkrezilfosfat.tərkibində ortoizomer 3%- dən çox 2574 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Trimerpropilen. Bax: üçpropilen 1- Üçdekanol — 9 DTY 1 kq 20 kq Susuz Üçmetilamin 1083 2 3 TAQ Qadağan dır 150 kq Üçmetilamin- sulu məhlulu, tərkibində kütlə üzrə üçmetilamin 50%- dən çox olmamalı 1297 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l 2,4,6- Üçmetilanilin. Bax: Mezidin Üçmetilasetilxlorid 2438 8 3 korroziya edici maddələr və TAM II 1 l 30 l 1,3,5- Üçmetilbenzol 2325 3 TAM III 60 l 220 l Üçmetilborat 2416 3 TAM II 5 l 60 l Üçmetilheksametilendi aminlər 2327 8 korroziya edici maddələr III 5 l 60 l Üçmetilheksametilendiizosianat 2328 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Üçmetilenqlikoldiperxlorat Qadağan dır Üçmetilenxlorbromid. Bax: 1 Xlor- 3- brompropan Üçmetilkarbonil. Bax: butanollar Üçmetilolnitrometan üçnitrat Qadağan dır Üçmetilpentan. Bax: İzooktan 2,4,4- Üçmetilpentil- 2- perok sifenoksiasetat məhlulu qatılığı 37%- dən çox 2961 5.2 Qadağan dır Qadağan dır 2,4,4- Üçmetilpenten- 1. Bax: Diizobutilen- izomer birləşmələri 2,4,4- Üçmetilpenten- 2. Bax: Diizobutilen- izomer birləşmələri 1,3,5- Üçmetil- 2,4,6 üçnitrobenzol Qadağandır Üçmetilfosfit 2329 3 TAM III 60 l 220 l Üçmetilxlorsilan 1298 3 korroziya edici maddələr I Qadağandır 2,5 l Üçmetilsikloheksilamin 2326 8 —"— III 5 l 60 l Üçnitroaminkobalt Qadağan dır Üçnitroanizol 0213 1.1D Qadağan dır Qadağan dır Üçnitroanilin (nikramid) 0153 1.1D —"— —"— Üçnitroasetonitril Qadağan dır Üçnitrobenzol nəmli, kütlə üzrə su 30%- dən az olmamalı 1354 4.1 TAQ I 0,5 kq 0,5 kq Üçnitrobenzol quru və ya nəmli, kütlə üzrə su 30%- dən az 0214 1.1D Qadağan dır Qadağan dır 2,4,6- Üçnitro- 1,3- diazobenzol Qadağan dır Üçnitroqliserin. Bax: Nitroqliserin və s. 2,4,6- Üçnitrozo- 3 Metilnitroaminoanizol Qadağan dır Üçnitrometan —"— Üçnitro- meta- krezol 0216 1.1D Qadağandır Qadağan dır Üçnitronaftalin 0217 1.1D —"— —"— Üçnitrorezorsin quru və ya nəmli, kütlə üzrə su 20%- dən az (və ya spirtin və suyun qarışığı) 0219 1.1D —"— —"— Üçnitrorezorsin nəmli, kütlə 0394 1.1D —"— —"— üzrə su 20%- dən az olmamalı (və ya spirtin və suyun qarışığı) Üçnitrorezorsinat qurğuşun. Bax: Stifnat qurğuşun və s. Üçnitrotetraminkobalt- nitrat Qadağan dır Üçnitrotoluol quru və ya nəmli, kütlə üzrə su 30%- dən az 0209 1.1D Üçnitrotoluol nəmli, kütlə üzrə su 30%- dən az olmamalı 1356 4.1 TABM I 0,5 kq 0,5 kq 2,4,6- Üçnitro- 1,3,5- üçazido benzol (quru) Qadağan dır Üçnitroxlorbenzol (pikrilxlorid) 0155 1.1D Qadağan dır Qadağan dır Üçnitrofenetol 0218 1.1D —"— —"— 2,4,6- nitrofenilquanidin (quru) Qadağan dır 2,4,6- üçnitrofenilnitramin —"— Üçnitrofenilmetilnitramin (tetril) 0208 1.1D Qadağan dır Qadağan dır 2,4,6- üçnitrofenilüçmetil metilnitraminüçnitrat (quru) Qadağan dır Üçnitrofenol (pikrin turşusu quru və ya nəmli, kütlə üzrə su 30%- dən az 0154 1.1D Qadağan dır Qadağan dır Üçnitrofenol nəmli, kütlə üzrə su 30%- dən az olmamalı 1344 4.1 TABM I 1 kq 15 kq Üçnitroftorenon 0387 1.1D Qadağan dır Qadağan dır Üçnitroetanol Qadağandır Üçnitroetilnitrat —"— 1,2,3- Üçoksipropan. Bax: Qliserin Üçpolifosfat natrium — 9 DTY 1 kq 100 kq Üçpropilamin 2260 3 8 TAM və korroziya edici maddələr II 1 l 5 l Üçpropilen 2057 3 TAM II 5 l 60 l Tris- bis biftoraminodietoksipropan Qadağan dır Üçtonal (alyumotol) 0390 1.1D Qadağandır Qadağan dır Üçftorasetilxlorid 3057 2 8 AQ —"— 25 kq Üçftorbrommetan. Bax: Bromüçftormetan Üçftormetan 1984 2 AQ 75 kq 150 kq Ftoroform Xladon- 23 2- Üçftormetilanilin 2942 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı Qadağan dır 220 l 3- Üçftormetilanilin 2948 6.1 Zəhər II —"— 60 l Üçftorxlormetan. Bax: xlorüçftormetin Üçftorxloretan. Bax: xlorüçftoretan Üçftorxloretilen inqibirləşdirilmiş 1082 2 3 TAQ Qadağan dır 150 kq Üçftormonoxloretilen Xlorüçftoretilen Sıxılmış Üçftoretan 2035 2 3 TAQ Qadağan dır 150 kq Xladon- 143 Metilftorform 1,1,1- Üçftoretan Üçxlorasetat natrium — 9 DTY 1 kq 100 kq Üçxlorasetaldehid. Bax: Susuz, inqibirləşdirilmiş xloral Xlorlu üçxlorasetil 2442 8 Qadağan dır Qadağan dır Üçxlorasetilxlorid Qadağan dır Maye üçxlorbenzol 2321 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Üçxlorbenzol — 6.1 Zəhər 1 kq 15 kq Üçxlorbuten 2322 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Üçxlormetilperxlorat Qadağan dır Üçxlormetan. Bax: Xloroform Üçxlornitrometan. Bax: Xlorpikrin 1,2,3- Üçxlorpropan — 3 TAM 2,5 l 200 l Üçxlorid sürmə. Bax: Üçxlorlu sürmə Üçxlorsilan 1295 4.3 3 8 Qadağan dır Qadağandır Silisiumluxloroform Silikoxloroform 2,4,6- Üçxlor- 1,3,5- üçasin. Bax: Xlorlu sianur 1,1,1- Üçxloretan 2831 6.1 Ərzaq III Qadağan- 2201 məhsul larından ayrı saxlamalı dır Üçxloretan. Bax: 1,1,1 Üçxloretan Üçxloretilen 1710 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Üçetilamin 1296 3 TAM II Qadağan dır 60 l Üçetanolamin — 9 DTY 1 l 20 l Üçetilborat. Bax: Etilborat Üçetilentetramin 2259 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Üçetilmetil qurğuşunlu qarışıq. Bax: mühərrik yanacaqları üçün antidetanasiya aşqarları Üçetil- orto- formiat. Bax: Etilortoformiat Üçetilfosfit 2323 3 TAM III 60 l 220 l Tropiliden. Bax: Sikloheptadien Detonasiya trubkaları 0106 1.1B Qadağan dır Qadağandır Detonasiya trubkaları 0107 1.2B PM 1.4 —"— —"— Detonasiya trubkaları 0257 1.4B PM 1.4 —"— 75 kq Detonasiya trubkaları 0367 1.4S PM 1.4S —"— 100 kq Detonasiya trubkaları müdafiə elementləri ilə 0408 1.1D —"— Qadağan dır Detonasiya trubkaları müdafiə elementləri ilə 0409 1.2D —"— —"— Detonasiya trubkaları müdafiə elementləri ilə 0410 1.4D PM 1.4 —"— 75 kq Alışqanlı trubkalar 0316 1.3G —"— Qadağan dır Alışqanlı trubkalar 0317 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Alışqanlı trubkalar 0368 1.4S PM 1.4S Qadağan dır 100 kq Detonasiya trubkası metal qabıqlı. Bax: partladıcı şnur metal qabıqlı Metal qabıqlı zəif təsirli detonasiya trubkası. Bax: metal qabıqlı zəif təsirli partladıcı şnur İşıqlı iz buraxan trubkalar. Bax: döyüş sursatı üçün iz buraxanlar Ağır hidrogen. Bax: Deyterium Ağır yağ. Bax: Maye qudron və s. Uayt- spirit Bax: Skipidarı əvəzləyən Kükürdlü karbon. Bax: Kükürd karbon Dördbromlu karbon 2516 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 200 kq Dördftorlu karbon 1982 2 AQ 75 kq 150 kq Tetraftormetan ördxlorlu karbon 1846 6.1 Zəhər I Qadağandır 60 l Tetraxlormetan, karbon tərkibli kağız, tərkibi oksidləşən yağ Qadağandır Karbon oksidi. Bax: Karbon oksid Maye karbon turşusu (ikioksidli karbon). Bax: Karbon qazı Aktivləşdirilmiş kömür 1362 4.2 Qadağan dır Qadağan dır Aktivləşdirilmiş ağac kömürü. Bax: Aktivləşdirilmiş kömür Sulu ağac kömürü Qadağan dır Bitki və ya heyvan mənşəli kömür 1361 4.2 Öz- özünə alışan maddələr Qadağandır Qadağan dır Daş və boz kömür — 4.2 —"— —"— 100 kq Aktivləşdirilməmiş ağac kömürü. Bax: kömür Tərkibi ammoniumnitrat olan gübrələr. Bax: Ammoniumnitratlı gübrələr Maye tuk gübrələri Qadağan dır Sirkəli anhidridi. Bax: sirkəli anhidrid Undekan 2330 3 TAM III 60 l 220 l Zəhərləyici aparılma. Bax: Arsenli toz Urotropin. Bax: Heksamin Vurub çıxarıb atılan və ya atılan enerjili suaktivləşdirən qurğular 0248 1.2L Qadağandır Qadağandır Vurub çıxarıb atılan və ya atılan enerjili suaktivləşdirən qurğular 0249 1.3L —"— —"— Gözyaşardıcı qaz qurğuları, — 2 6.1 Zəhərləyici —"— 50 kq tərkibində kütlə üzrə gözyaşardıcı qaz 2%- dən çox qaz Gözyaşardıcı qaz qurğuları, tərkibində kütlə üzrə gözyaşardıcı qaz 2%- dən çox olmamalı. Bax: aerozollar və s. Partlayıcı açan qurğular 0173 1.4S PM 1.4S Qadağandır 100 kq Əl siqnal qurğuları (falşfeyerlər) 0191 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Əl siqnal qurğuları (falşfeyerlər) 0373 1.4S PM 1.4S —"— 100 kq Neft quyularından prob götürmək üçün doldurulmuş qurğular. Bax: sıxılmış və ya tezalışan mayeləşmiş qazlar Faltan — 9 DTY 1 kq 100 kq Fen. Bax: Benzol Fenetidinlər — 6.1 Zəhər III Qadağandır 15 l Fenilamin. Bax: Anilin Bromlu fenasil 2645 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Fenitidinlər 2311 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III —"— 220 l Maye fenilaseonitrill 2470 6.1 —"— III Qadağandır 220 l Fenilasetilxlorid 2577 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l 1- Fenilbutan. Bax: Butilbenzollar 2- Fenilbutan, Bax: Butilbenzollar Fenilhidrazin 2572 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Xlorlu fenildiazonium (quru) Qadağandır Fenildiazoniumnitrat (quru) Qadağandır Fenilendiamidlər (orto, meta, para) 1673 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Fenilnaftilamin (neozon D) — 9 DTY 1 kq 100 kq Fenilnaftilamin (neozon A) Fenilizosianat 2487 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Fenilkarbilaminxlorid 1672 6.1 —"— Qadağandır Fenilmerkaptan 2337 6.1 3 Zəhər və TAM II —"— 60 l 2- Fenilpropen. Bax: İzopropeqilbenzol Fenilüçxlorsilan 1804 8 korroziya- II Qadağandır 30 l edici maddələr Fenilfosfordixlorid 2798 8 —"— II —"— 30 l Fenilfosfortiodixlorid 2799 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Xlorlu fenil. Bax: Xlorbenzol Fenilxlorformiat 2746 6.1 8 Zəhər və korroziya edici məddələr II Qadağandır 30 l 2- Fenilpropan. Bax: Kumol Sianistli fenil. Bax: Benzonitril Feniletilen. Bax: inqibirləşdirilmiş stirol, monomer Fenol. Bax: Karbol turşusu Əridilmiş fenol 2312 6.1 Qadağandır Qadağandır Fenol- məhlullar 2821 6.1 Zəhər II —"— 60 l Maye fenolsulfoturşusu 1803 8 korroziya edici maddələr III II —"— 1 l 220 l 30 l Sozol turşusu Aseptil 1- Fenol- 2- Sulfoturşu Bərk fenol 1671 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq Bərk natrium fenolyat 2497 8 korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq Ftorlu borun fenollu kompleksi Qadağandır Fraksiyalı Fenol — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Fentin hidrooksid — 6.1 Zəhər Qadağandır 100 kq Ferromarqans 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir və zəhər Qadağandır 10 kq Ferrosilisium, tərkibi 30- 90% çaxmaq daşı 1408 4.3 6.1 —"— III —"— 100 kq Ferrometallik deşmə yonqarı, tokar yonqarı, yonqar və ya qırıntılar, özüqızışma xüsusiyyəti olan 2793 4.2 Özüalışan maddələr II 25 kq 100 kq Ferroserium 1323 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Alışqan üçün çaxmaq daşı Fişer tropş qaz. Bax: Karbon və hidrogen monooksidlərinin qarışığı Flisid — 3 TAM və zəhər Qadağandır 20 l Formal. Bax: Metilal Formalin. Bax: Formaldehid məhlullar Formaldehid. Bax: Formaldehid- məhlullar Formaldehid- məhlullar 2209 9 DTY III 100 l 220 l Formaldehid- məhlullar, tezalışan 1198 3 TAM III II Qadağandır —"— 220 l 60 l Formalin Qarışqa aldehidi Metanol Oksometan 2- Formil- 3,4- dihidro- 2H piran. Bax: sabitləşdirilmiş Akrolein dimer Fosgen 1076 2 6.1 8 Zəhər və korroziyalı maddələr Qadağandır Qadağandır Dixlorformaldehid Xlorlu karbonil Karbon turşulu xloranhidrid Karbon xloroksidi Xlorlu xlorformil 9- Fosfadisiklonanlar (siklooktadienfosfinlər) 2940 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Alüminium fosfat- məhlul. Bax: aşındırıcı mayelər Alüminium fosfid. Bax: fosforlu alüminium Kalsium fosfid Qadağandır Fosfin 2199 2 3 Qadağandır Qadağandır İkiliəvəzedilmiş fosfit qurğuşun 2989 4.1 TABM 5 kq 25 kq Amorflu fosfor 1338 4.1 TABM III Qadağandır 100 kq Qırmızı fosfor Quru ağ və sarı fosfor, suda və ya məhlulda 1381 4.2 Qadağandır Qadağandır Ağ və qırmızı fosfor xloratları ilə qarışıqda Qadağandır Əridilmiş ağ fosfor 2447 4.2 6.1 Qadağandır Qadağandır Bromlu fosfor. Bax: üçbromlu fosfor Tərkibində sarı və ağ fosfor olmayan, biryarım kükürdlü fosfor (fosforun seskvisulfidi) 1341 4.1 TABM II Qadağandır 50 kq Beşbromlu fosfor (fosfor pentabromid) 2691 8 korroziya edicimaddələr II Qadağandır 50 kq Tərkibində sarı və ağ fosfor olmayan, beşsulfidli fosfor (pentasulfid fosfor) 1340 4.1 TABM II —"— 50 kq Beşftorlu fosfor 2198 2 6.1 —"— Qadağandır Beşxlorlu fosfor 1806 8 korroziya- II —"— 50 kq edici maddələr Pentaxlorid fosfor Perxlorid fosfor Tərkibində sarı və ağ fosfor olmayan, yeddikükürdlü fosfor 1339 4.1 TABM II Qadağandır 50 kq Pentasulfid fosfor Üçbromlu fosfor 1808 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Üçbromid fosfor Tərkibində sarı və ağ fosfor olmayan, üçkükürdlü fosfor 1343 4.1 TABM II Qadağandır 50 kq Üçsulfid fosfor Üçxlorlu fosfor 1809 8 korroziya edici maddələr II —"— 30 l Üçxlorid fosfor Xlorlu fosfor. Bax: üçxlorlu fosfor Bromlu fosfor 1939 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 50 kq Fosfor turşulu bromanhidridi Fosfor bromoksidi Fosforil bromid Xlorlu fosforil 1810 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 50 l Fosforil xlorid Fosfor turşulu xloranhidridi Fosfor xloroksidi Fosforlu anhidrid. Bax: beşoksidli fosfor Fotoaviabomba 0037 1.1F Qadağandır Qadağandır Fotoaviabomba 0038 1.1D —"— —"— Fotoaviabomba 0039 1.2G —"— —"— Fotoaviabomba 0299 1.3G —"— —"— Ftalamid — 9 DTY 1 kq 100 kq Sıxılmış ftor 1045 2 5.1 6.1 Qadağandır Qadağandır Ftoranilinlər 2941 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Natrium ftorasetat 2629 6.1 Zəhər I Qadağandır 50 kq 2- oranilin. Bax: ftoranilinlər 4- Ftoranilin. Bax: ftoranilinlər Kalium ftorasetat 2628 6.1 Zəhər I Qadağandır 50 kq Ftorbenzol 2387 3 TAM II 5 l 60 l Hidrogenftorlu turşu. Bax: hidrogenftorlu turşu- məhlul və s. Ftormetan. Bax: ftorlu metil Silisiumturşuluftor. Bax: Hidrogen ftorlusulfid turşusu Ftoroform. Bax: Üçftormetan Kalium ftorsilikat. Bax: sulfidftorlu kalium Ftorsilikatlar 2856 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Ammonium ftorsilikat. Bax: silisiumftorlu ammonium Maqnium ftorsilikat. Bax: silisiumftorlu maqnium Natrium ftorsilikat. Bax: silisiumftorlu natrium Sink ftorsilikat. Bax: silisiumftorlu sink Ftortoluol 2388 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Ftoretan. Bax: Ftorlu etil Qızıl fulminat Qadağandır Platin fulminat —"— Civə fulminat —"— Civə fulminat (quru) —"— Nəmli civə fulminat. Bax: partlayan civə Gümüş fulminat Qadağandır Gümüş fulminat (quru) —"— Xlorlu fumaril 1780 8 Korraziyaedici maddələr II 1 l 30 l Trans- Butendioilxlorid Fumarilxlorid Fumar turşusunun xmeranhidridi Furan (furfuran) 2389 3 TAM 1 1 l 30 l Furilkarbinol. Bax: Furfuril spirti Furfural 1199 3 TAM III 60 l 220 l Fural Fulfurol 2- Furaldehid 2- Furankarbonal Furol Furfurilamin 2526 3 TAM II 60 l 220 l Fumiqant. Bax: Pestisidə uyğun gələn Funqisid. Bax: Pestisidə uyğun gələn Xinolin 2656 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Xinol. Bax: Hidroxinon Xinon. Bax: Benzoxinon Pambıq. Bax: Bitki lifi Nəmli pambıq 1365 4.2 Qadağandır Qadağandır Pambıq- lif Kollodiumlu pambıq (nitrosellüloza) Xlor 1017 2 6.1 Sıxılmış, zəhərli, korroziya edici qaz Qadağandır Qadağandır İnqibirləşdirilmiş susuz xloral 2075 6.1 Zəhər II —"— 100kq Xloraldehid Qadağandır Valerian turşulu xloranhidridi (valerilxlorid) 2502 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Xloramin B — 9 DTY 1 kq 100 kq Sirkə turşulu xloranhidridi. Bax: xlorlu asetil Dixlorsirkə turşulu xloranhidridi 1765 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Xlorsirkə turşulu xloranhidrid 1752 8 —"— Qadağandır Xloranizidinlər 2233 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 200 kq Maye xloranilinlər 2019 6.1 Zəhər II —"— 60 l Bərk xloranilinlər 2018 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Xloratlar. Bax: Xlor turşulu duzlar Kalium xlorat. Bax: Xlor turşulu kalium Xlorat sodası. Bax: Xlor turşulu natrium (natrium xlorat) Qeyri- üzvi xloratlar 1461 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Natrium xlorasetat 2659 6.1 Ərzaq III Qadağandır 200 kq məhsul larından ayrı saxlamalı Sabitləşməmiş xloraseton Qadağandır Sabitləşmiş xloraseton 1695 6.1 Qadağandır Qadağandır Monoxloraseton 1- Xlor- 2- propanon Xlorasetonitril 2668 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Maye xlorasetofenon 1697 6.1 Zəhər II —"— 60 l Fenilxlormetilketon Bərk xlorasetofenon 1697 6.1 Zəhər II Qadağan dır 100 kq Xlorbenzoüçftorid 2234 3 TAM III 60 l 220 l Xlorbrommetan. Bax: Bromxlormetan 1- Xlor- 3- brompropan 2688 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Xlorbutan 1127 3 TAM II 5 l 60 l 1- Xlorbutan 2- Xlorbutan Normal xlorlu butil Xlorlu xlorbenzil 2235 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III 60 l 220 l Xlorbenzol 1134 3 TAM III 60 l 220 l Texniki xlorbenzol Etilenqlikolun xlorhidrini. Bax: Etilen xlorhidrin 2- Xloretanol 3- Xlor- 1,2- dihidroksipropan Bax: alfa- Xlorhidrin qliserin Xlordinitrobenzol 1577 6.1 Zəhər II Qadağandır 100 kq 1,2- Dinitro- 4- xlorbenzol 2,4- Dinitroxlorbenzol 1- xlor- 2,4- dinitrobenzol Xlordiftorbrommetan 1974 2 AQ 74 kq 150 kq Bromxlordiftormetan Monoxlordiftormonobrom metan Xladon- 12B1 Xlordiftoretan (diftorxloretanlar) 2517 2 3 TAQ Qadağandır 150 kq Xladon- 142 Xlordiftormetan 1018 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 22 Monoxlordiftormetan Freon- 22 Xloreks 1916 3 6.1 TAM və zəhər Qadağan dır 2,5 l Alüminium xlorid. Bax: xlorlu alüminium Dəmir xlorid. Bax: xlorlu dəmir Dəmir xlorid. Bax: xlorlu dəmir- məhlul Arsen xlorid. Bax: üçxlorlu arsen Ammoniumlu- civə xlorid 1630 6.1 Zəhər II Qadağan dır 100 kq Diammoniummerkuroxlorid Bərk qurğuşun xlorid. Bax: həll olunan qurğuşun birləşmələri Kükürd xloridlər 1828 8 korroziya edicimaddələr I Qadağan dır 2,5 l İkixlorlu kükürd Birxlorlu kükürd Yarımxlorlu kükürd Xlorlu kükürd Fosfor xlorid. Bax: üçxlorlu fosfor Xlorlu asetil Qadağan dır Qadağandır Qadağan dır Xlorlu metil 1063 2 6.1 TAQ və zəhər —"— 25 kq Xlormetan Xlorlu xromil. Bax: xlorlu xromil Xlorindan — 6.1 Zəhər Qadağan dır 50 l Xloritlər Bax: Xlor turşusu duzları Gümüş xlorit (quru) Qadağandır Qeyri- üzvi xloritlər 1462 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Maye xlororezollar 2669 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Bərk xlororezollar 2669 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Xlormetan. Bax: xlorlu metil Sianistli xlormetil. Bax: Xlorasetonitril 1- Xlor- 3- metilbutan. Bax: xlorlu amil 2- Xlor- 2- metilbutan. Bax: xlorlu amil 1- Xlor- 2- metilpropan. Bax: Xlorbutanlar 2- Xlor- 2- metilpropan. Bax: Xlorbutanlar 3- Xlor- 2- metilpropen- 1. Bax: Metilallilxlorid 4- Xlor- orto toluindinhidroxlorid 1579 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq 3- xlor- 4- metilfenilizosianat 2236 6.1 Zəhər II —"— 60 l Xlormetilxlorformiat 2745 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr II —"— 30 l Xlorlu əhəng. Bax: Kalsium Xlorid- qarışıq və s. Xlorlu kükürd. Bax: Kükürd xloridi Xlornitroanilinlər 2237 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 200 kq Bərk meta və ya para xlornitrobenzollar 1578 6.1 Zəhər II —"— 100 kq Nitroxlorbenzollar Meta, para- Nitro- xlorbenzol 1- Nitro- 2- xlorbenzol 1- Nitro- 3- xlorbenzol 1- Nitro- 4- xlorbenzol Maye xlornitrobenzol (orto) 1578 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Maye və bərk xlornitrotoluol 2433 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı II III Qadağan dır —"— 220 l 200 kq Xlorozon. Bax: Ağardıcı maye Vanadium xloroksidi (V) 2443 8 korroziya edici maddələr II Qadağan dır 30 l Mis xloroksidi — 6.1 Zəhər —"— 100 kq Fosfor xloroksidi. Bax: xlorlu fosforil İnqibirləşdirilmiş xloropren 1991 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağandır 30 l 2- Xlor- 1,3- butadien inqibirləşdirilmiş İnqibirləşdirilmiş xloropren Qadağandır Xlorform 1888 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Üçxlormetan Xloroformiatlar, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayanlar 2742 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr II Qadağan dır 30 l 3- Xloro- 4- dietilaminbenzo diazonlu xlorlu sink 3033 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Xlorofos (diptereks) maye və toz halında — 6.1 Zəhər Qadağan dır 100 kq 1- Xlorpropan. Bax: Xlorlu propil 3- Xlorpropen. Bax: Xlorlu allil Xlorpentaftoretan 1020 2 AQ 75 kq 150 kq Pentaftorxloretan Freon- 115 1- Xlorpentan. Bax: Xlorlu amil Xlorpikrin 1580 6.1 Qadağan dır Qadağan dır Nitroüçxlormetan Nitroxloroform 2- Xlorpiridin 2822 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l 2- Xlorpropan 2356 3 TAM I 1 l 30 l 3- Xlorpropandiol- 1,2. Bax: alfa- xlorhidrin qliserin Xlorpropanol. Bax: Propilenxlorhidrin 2- Xlorpropanol- 1. Bax: Propilenxlorhidrin 3- Xlorpropanol- 1 2849 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l 2- Xlorpropen 2456 3 TAM I 1 l 30 l 3- Xlorpropen. Bax: Xlorlu allil 3- Xlorpropen- 1. Bax: Xlorlu allil Beşftorluxlor 2548 2 8.1 5.1 6.1 Qadağan dır Qadağandır Xlorsilanlar 2987 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Xlorsilanlar, su ilə qarşılıqlı təsirdə tezalışan qazlar ayrılır 2988 4.3 3 8 Su dəydikdə təhlükəlidir, TAM, korroziya edici maddələr Qadağan dır Xlorsilanlar, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 2986 8 3 Korroziya edici II 1 l 30 l olmayanlar maddələr və TAM Xlorsilanlar, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 2985 3 8 TAM və korroziya edici maddələr I 0,5 l 2,5 l Xlorqarışığı — 6.1 Zəhər Qadağan dır 100 kq Xlorsulfinli turşu kükürd anhidridi ilə və ya onsuz 1754 8 korroziya edici maddələr 0,5 l 2,5 l Xlorlu sulfonil kükürd anhidridi ilə və ya onsuz Xlortetraftoretan 1021 2 AQ 75 kq 150 kq Tetraftorxloretan Freon- 124 Maye xlortoluidinlər 2239 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Bərk xlortoluidinlər 2239 6.1 —"— III Qadağan dır 200 kq 4- Xlor- orto- toluidin hidroxlorid 1579 6.1 —"— III Qadağan dır 200 kq 4- Xlor- orto- toluidin duzlu turşu Xlortoluollar 2238 3 TAM III 60 l 220 l Üçftorlu xlor 1749 2 5.1 6.1 8 Qadağan dır Qadağan dır Üçftorid xlor Xlorüçftormetan 1022 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 13 Monoxlorüçftormetan Üçftorxlormetan Freon- 13 Xlorüçftormetan və üçftor metan- azeotrop qarışıq, tərkibi təxminən 60% xlorüçftormetan 2599 2 AQ 75 kq 150 kq Xlorüçftoretan 1983 2 AQ 75 kq 150 kq Xladon- 133 Monoxlorüçftoretan Üçftorxloretan Xladon- 133a Xlorüçftoretilen. Bax: inqibirləşdirilmiş üçftoretilen İnqibirləşdirilmiş xlorüçftoretilen Qadağan dır Maye xlorfenatlar 2904 8 korroziya edici III 5 l 60 l maddələr Bərk xlorfenatlar 2905 8 —"— III 25 kq 100 kq Xlorfenilüçxlorsilan 1753 8 —"— III Qadağandır 30 l Bərk xlorfenollar 2020 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III —"— 200 kq Dixlorfenollar Pentaxlorfenol Tetraxlorfenol Meta,- para- xlorfenol Maye xlorfenollar 2021 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Dixlorfenollar Orto- xlorfenollar Xloretan. Bax: Xlorlu etil Xloretannitril. Bax: Xlorasetonnitril 2- Xloretanol. Bax: Etilenxlorhidrin Xloretilen (xloreten) inqibirləşdirilmiş. Bax: inqibirləşdirilmiş xlorlu vinil Azot turşulu xrom 2720 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Xrom nitrat Xlorlu xromil 1758 8 korroziya edici maddələr I 5 l 2,5 l Xrom turşulu xloranhidrid Xrom xloroksid Bərk xrom turşusu. Bax: Xrom üçoksid Xromlu anhidrid. Bax: Üçoksidli susuz xrom Üçftorlu bərk xrom 1756 8 korroziya edici maddələr II 15 kq 50 kq Bərk ftorid xrom (III) Bərk ftorlu xrom (III) Üçftorlu xrom- məhlul 1757 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Ftorid xrom (III)- məhlul Ftorlu xrom (III)- məhlul Kükürdturşulu xrom — 8 korroziya edici maddələr 10 kq 100 kq Ammonium xrom. Bax: xrom turşulu ammonium Çar arağı. Bax: Xlorlu Hidrogen və azot turşularının qarışıq Rəngli fos. Bax: zəhərləyici aerozollar, sin. 6 Azotturşulu sezium 1451 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Sezium nitrat Sezium 1407 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağan dır 15 kq İkixromturşulu sezium — 5.1 Oksidləşdirici III 1 kq 100 kq Sezium bixromat Xromturşulu sezium — 5.1 Oksidləşdirici III 1 kq 50 kq Sezium xromat Sellozolv asetat. Bax: Etilen qlikolun mono- etilli və sirkə turşulu efiri Sellozolv. Bax: Etilenqlikolun monoetilli efiri Selluloid- bloklar, yonqarlar, dənəciklər, listlər, trubkalar və s. (tullantılar istisna olmaqla) 2000 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Selluloid- tullantılar 2002 4.2 Qadağan dır Qadağan dır Sement. Bax: yapışqanlar, tərkibi tezalışan maye İşlənməmiş serium 1333 4.1 TABM II 15 kq 50 kq İşlənməmiş serium, kompakt forması 1333 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Kalsium sianamid, tərkibində kalsium karbid 0,1%- dən çox 1403 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir III Qadağan dır 100 kq Azot əhəngi Bromlu sian 1889 6.1 Zəhər və korroziya edici maddələr I Qadağandır 25 kq İkioksidli serium — 9 DTY III 10 kq 180 kq İkioksidli serium- konsentrat — 9 DTY III 10 kq 180 kq Sianid və ya sianidin quru qarışığı. Bax: qeyri- üzvi sianidlər Kalium sianid. Bax: sianlı kalium Kalsium sianid. Bax: sianlı kalsium Mis sianid, sianlı mis Natrium sianid. Bax: sianlı natrium Civəkalium sianid 1626 6.1 Zəhər I Qadağan- 50 kq dır Tetrasianomerkuroat kalium Sianidlər məhlulda 1935 6.1 Zəhər I II III Qadağan dır Qadağan dır Qadağan dır 30 l 60 l 220 l Qeyri- üzvi sianidlər 1588 6.1 Zəhər I —"— 50kq Sianidlərin qarışığı Sianoasetonitril. Bax: Malononitril Mayeləşmiş sian 1026 2 3 6.1 Qadağan dır Qadağan dır Disian Sianurtriazid Qadağan dır Xlorlu sianur 2670 8 Korraziyaedici maddələr III 25 kq 100 kq Xlorlu sian 1589 2 6.1 Qadağan dır Qadağan dır Xlorsian Sianid xlor Sianlı kadmium — 6.1 Zəhər Qadağandır 0,5 kq Sianlı qurğuşun 1620 6.1 —"— —"— 0,5 kq Sianid qurğuşun Sianistli gümüş 1684 6.1 Zəhər Qadağandır 0,5 kq Gümüş sianid Sianistli sink 1713 6.1 Zəhər Qadağan dır 0,5 kq Sink sianidi Sian ərintisi — 6.1 Zəhər —"— 0,5 kq Sianoetilen. Bax: Akrilonitril Sianometan. Bax: sianistli metil Siklobutan 2601 2 3 TAQ Qadağan dır 150 kq Siklobutilxlorformiat 2744 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr II —"— 30 l 1,4- Sikloheksadiendion. Bax: Benzoxinon Sikloheksan 1145 3 TAM II Qadağan dır 60 l Heksahidrobenzol Sikloheksilmerkaptan 3054 3 TAM III 60 l 220 l Heksametilen Heksanaften Sikloheksanol — 3 TAM II 2,5 l 200 l Sikloheksantiol. Bax: Sikloheksilmerkaptan Sikloheksanon 1915 3 TAM III 60 l 220 l Ketoheksametilen Pimelinketin Sikloheksen 2256 3 TAM II 5 l 60 l Sikloheksenilüçxlorsilan 1762 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Sikloheksilizosianat 2488 6.1 Zəhər II —"— 60 l Sikloheksilamin 2357 8 3 korroziya edici maddələr və TAM II 1 l 30 l Sikloheksilasetat 2243 3 TAM III 60 l 220 l Sikloheksilüçxlorsilan 1763 8 korroziya edici maddələr II Qadağandır 30 l Sikloheptan 2241 3 TAM II 5 l 60 l Sikloheptatrien 2603 3 6.1 TAM və zəhər II Qadağandır 60 l 1,3,5- Sikloheptatrien. Bax: Sikloheptatrien Siklohepten 2242 3 TAM II 5 l 60 l 1,5,9- Siklododekatrien 2518 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Siklometrametilentetranitramin (HMX; oktaqen) nəmli, su 15% dən az olmamalı və ya Siklotetrametilentetranitramin (HMX; oktaqen) desensibilizə edilmiş, kütlə üzrə fleqmatizator 10%- dən az olmamalı 0226 1.1D —"— —"— Sikloüçmetilenüçnitramin nəmli, kütlə üzrə su 15%- dən az olmamalı və ya Sikloüçmetilenüçnitramin desensibilizə edilmiş, fleqmatizator 10%- dən az olmamalı 0072 1.1 D 6.1 Qadağandır Qadağandır Simol. Bax: simollar Simollar 2046 3 TAM III 60 l 220 l Sineb — 9 DTY 1 kq 100 kq Sinen. Bax: Dipenten Azot turşulu sink 1514 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Sink nitrat Sink arsenat və ya sink arsenit( sink arsenat və ya arsenit) və ya 1512 1712 5.1 6.1 —"— Zəhər II II 5kq Qadağandır 25 kq 100 kq sink arsenat və sink arsenit qarışığı Bromatlı sink turşusu 2469 5.1 Oksidləşdirici III 25 kq 100 kq Sink bromat Sink dimetil Qadağandır Siklonit. Bax: Sikloüçmetil enüçnitramin və s. Siklooktadienfosfinlər. Bax: fosfadisiklononanlar Siklooktatetraen 2358 3 TAM I 5 l 60 l Siklooktadienlər 2520 3 TAM II 60 l 220 l Siklopentan 1146 3 TAM II Qadağandır 60 l Pentametilen Metilli siklopentan. Bax: Metilsiklopentan Siklopentanol 2244 3 TAM III 60 l 220 l Siklopentanon 2245 3 TAM III 60 l 220 l Siklopenten 2246 3 TAM II 5 l 60 l Mayeləşmiş siklopropan 1027 2 3 TAQ Qadağandır 150 kq Quru siklotetrametilen tetranitramin və ya fleqmatizə edilməmiş (HMX) Qadağandır İkixromturşulu sink — 5.1 Oksidləşdirici 1 kq 100 kq Sink bixromat Ditionist turşulu sink 1931 9 DTY III 100 kq 200 kq Sink hidrosulfit Sink ditionit Sink dietil Qadağandır Silisiumftorlu sink 2855 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 200 kq Sink ftorsilikat Marqans turşulu sink 1515 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Sink permanqanat Üçtərəfli əvəzedilmiş sink arsenat — 6.1 Zəhər Qadağandır 5 kq Sink- toz və ya sink- tozu 1436 4.3 4.2 Su dəydikdə təhlükəlidir II 15 kq 50 kq Sink sulfat — 9 DTY 1 kq 100 kq Sulfat sink Sirkə turşulu sink — 9 DTY 1 kq 100 kq Fosforlu sink 1714 4.3 6.1 Su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağandır 15 kq Sink fosfid Ftorlu sink — 6.1 Zəhər Qadağan dır 10 kq Hidrogenxlorlu sink- məhlul. Bax: xlorlu sink- məhlul Xlorlu sussuz sink 2331 8 korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq Bərk xlorlu sink — 9 DTY III 1 kq 100 kq Sink xlorid Xlorlu sink- məhlul 1840 8 korroziya edici maddələr III 5 l 60 l Xlorit sink 1513 5.1 Oksidləşdirici II 5 kq 25 kq Sinkli şlak 1485 4.3 Su dəydikdə təhlükəlidir III 25 kq 100 kq Sink sianid 1713 6.1 Zəhər 1 Qadağan dır 50 kq Sink sianid Sink etil. Bax: Dietilsink Sinnomel. Bax: Stirol, monomer, inqibirləşdirilmiş Sinnomol. Bax: Stirol, monomer, inqibirləşdirilmiş Sinxonin — 6.1 Zəhər Qadağan dır 100 kq Azot turşulu sirkonium 2728 5.1 Oksidləşdirici III 15 kq 100 kq Hidrogenli sirkonium 1437 4.1 TABM II Qadağan dır 50 kq Sirkonium hidrid Quru və ya nəmli metallik sirkonium, tərkibində su 25% dən az — 4.2 Özüalışan maddələr Qadağan dır 50 kq Sirkonium- tullantılar 1932 4.2 —"— Qadağandır Pikramin turşulu sirkonium (pikramat sirkonum) quru və ya nəmli kütlə üzrə su 20%- dən az 0236 1.3C —"— —"— Pikramin turşulu sirkonium (pikramat sirkonium) nəmli, kütlə üzrə su 20%- dən az olmamalı 1517 4.1 TABM I 1 kq 15 kq Sirkonium- quru toz mexaniki məhsul, hissəciklərin ölçüsü 3 dən 53 mk- dək 2008 4.2 Özüalışan maddələr II 15 kq 50 kq Kimyəvi məhsul, hissəciklərin ölçüsü 10- dan 840 mk- dək Sirkonium- nəmli toz, su 25% dən az olmamalı (suyun artıqlığı görünməlidir) 1358 4.1 TABM II 15 kq 50 kq Mexaniki məhsul, hissəciyin ölçüsü 53- mk- dən az Kimyəvi məhsul, hissəciyin ölçüsü 840 mk- dən az Suspenləşdirilmiş sirkonium mayedə 1308 3 TAM II Qadağan dır 60 l Quru sirkonium, işlənmiş listlər, zolaqlar və ya spiral naqil şəklində 2009 4.2 Özüalışan maddələr III 25 kq 100 kq Quru sirkonium, spiral naqil şəklində, işlənmiş metal listlər, zolaqlar (naziklik 254, lakin 18 mk- dən az olmamalı) 2858 4.1 TABM III 25 kq 100 kq Dördxlorlu sirkonium 2503 8 korroziya edici maddələr III 25 kq 100 kq Preslənmiş qara barıt və ya qara barıt şaşkilərdə. Bax: tüstülü barıtlar. (BMT 0028) Qara dənavərləşdirilmiş barıt və ya toz halında. Bax: tüstülü barıtlar (BMT 00271 Dördbromlu asetilen. Bax: tetrabrometan Dördoksidli azot. Bax: mayeləşmiş ikioksidli azot Dördoksidli osmium 2471 6.1 Zəhər I Qadağan dır 50 kq Dördxlorlu asetilen. Bax: Tetraxloretan Şellak maye, zamaska. Bax: Əlif Metal qabıqlı detoniredici şnur 0102 1.2D Qadağan dır Qadağandır Metal qabıqlı detoniredici şnur 0290 1.1D —"— —"— Detoniredici, əyilən şnur 0065 1.1D —"— —"— Detoniredici, əyilən şnur 0289 1.4D PM 1.4 —"— 75 kq Metal qabıqlı, zəif təsirli detoniredici şnur 0104 1.4D PM 1.4 —"— 75 kq Odötürücü şnur 0066 1.4G PM 1.4 —"— 75 kq Odötürücü təhlükəsiz şnur 0105 1.4 S PM 1.4S —"— 100 kq Maye zamaska 1139 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Maye qruntlama 1 Prot. Bax: cecə Şelok. Bax: Natrium hidroksid məhlul Yeyici qələvi mayelər 1719 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Qələvi korroziyalı maye batareyalar. Bax:maye qələvi batareyalar Qələvi korroziyalı mayelər. Bax: qələvi yeyici mayelər Qələvi korroziyalı bərk maddələr. Bax: yeyici bərk maddələr Aromatik maye ekstrakt 1169 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l Çiçəkli maye ekstraktları 1197 3 TAM I II III 1 l 5 l 60 l 30 l 60 l 220 l Elektrik akkumulyator batareyaları. Bax: batareyalar Elektrik inisiatorları. Bax: inisiatorlar və s. Batareyalar üçün elektrolit (turşu və ya qələvi). Bax. maye turşulu batareyalar və ya maye qələvi batareyaları Qələvi akkumulyatorlar üçün elektrolit 1735 8 korroziya edici maddələr 1 l 10 l Qələvi elektrolit Turşulu akkumulyatorlar üçün elektrolit 1735 8 korroziya edici maddələr Qadağan dır 5 l Turşu elektrolit Elektron trubalar, tərkibi civə. Bax: civə, sənaye məmulatlarında istifadə olunan Partlama üçün zəncirin elementləri 0382 1.2B Qadağan dır Qadağan dır Partlama üçün zəncirin elementləri 0383 1.4B PM 1.4B Qadağan dır 75 kq Partlama üçün zəncirin elementləri 0384 1.4S PM 1.4 —"— 100 kq Epibrom hidrin 2558 6.1 —"— Qadağan dır 1,2- Epoksibutan. Bax: 1,2 Butilenoksid stabilləşdirilmiş Epoksiizopropil karboran — 2 TAM Qadağan dır 200 l 2,3- Epoksipropiletilliefir. Bax: 1,2- Epoksi- 3- epoksipropan 2,3- Epoksi- 1- propanol. Bax: Qlisidaldehid 1,2- Epoksi- 8- etiloksipropan 2752 3 TAM III 60 l 220 l Epoksietan. Bax: Etilenoksid Epixlorhidrin 2023 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Erbium oksid — 9 DTY III 10 kq 180 kq Sıxılmış etan 1035 2 TAQ Qadağan dır 150 kq Metilmetan Soyudulmuş maye etan 1961 2 3 Qadağan dır Qadağan dır Maye metilmetan Etannitril. Bax: sianistli metil Etanol (etilli spirt) və ya etanol (etilli spirt) məhlulları, alkaqollu içkilər daxil olmaqla 1170 3 TAM II III 5 l 60 l 60 l 220 l Etanolamindinitrat Qadağan dır Etanolamin və ya etanol aminin məhlulları 2491 8 korroziya edici maddələr III 5 l 60 l Etanetiol. Bax: Etilmerkaptan Etenilamin. Bax: inqibirləşdirilmiş vinilamin Etilaldehid. Bax: Asetaldehid. Etil- alfa- xlorpropionat. Bax: Etil- 2- xlorpropionat Etilamilketon 2271 3 TAM III 60 l 220 l Etilamin 1036 2 3 6.1 Qadağan dır Qadağandır Aminoetan Monoetilamin Etilamin- sulu məhlulları tərkibində etilamin 50%- dən az, lakin 70%- dən çox olmamalı 2270 3 TAM II 5 l 60 l Etilasetat 1173 3 TAM II Qadağan dır 60 l Etil sirkə turşulu efir Sirkəetilli efir Sirkəli efir 2- Etilanilin 2273 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l İnqibirləşdirilmiş etilasetilen 2452 2 3 TAQ Qadağan dır 150 kq Etilanilin 2272 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 200 l Etilbenziltoluidinlər 2753 6.1 —"— III —"— 220 l N- Etil- N- benzilanilin 2274 6.1 —"— III —"— 220 l Etilbenzol 1175 3 TAM II 5 l 60 l Feniletan Etilborat 1176 3 TAM II 5 l 60 l Etil bor turşulu efir Üçetilborat Üçetoksibor Etilbromasetat 1603 6.1 Qadağan dır Qadağan dır Etil brom sirkə turşulu efir Brom sirkəli etil Bromlu etil 1891 6.1 II Qadağandır 60 l Brometan Brometil Etilbromid 2- Etilbutanol 2275 3 TAM III 60 l 220 l Etilbutilasetat 1177 3 TAM III 60 l 220 l Etilbutil sirkə turşulu efir İzoheksilasetat 2- Etil butiraldehid 1178 3 TAM II 5 l 60 l Etil yağlı aldehid Dietil asetaldehid 2- Etil butanol Etilbutirat 1180 3 TAM II 5 l 60 l Etil yağ turşulu efir Etilbutanoal 2- Etilheksilamin 2276 8 korroziya edici maddələr III 5 l 60 l 2- Etilheksilxlorformiat 2748 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr II 1 l 30 l 2- Etil- 1- heksanol — 9 DTY 1 l 20 l 2- Etil- 2- heksanol — 9 DTY 1 l 20 l Etil- 3,3- di- (üçdəbir- butil peroksi)- butirat, qeyri- üzvi inertli bərk maddələr 50%- dən çox olmamalı 2598 5.2 Üzvi peroksid II 5 kq 10 kq Etil- 3,3- di- (üçdəbir- butil peroksi) butirat, məhlulda 77% dən çox olmamalı 2185 5.2 —"— II 5 l 10 l Etil- 3,3- di- (üçdəbir- butil peroksi)- butirat texniki təmiz 2184 5.2 E Qadağan dır Qadağan dır Etildixlorarsin 1892 6.1 —"— —"— Dixloretilarsin Etildixlorsilan 1183 4.3 3 8 TAM, korroziya edici maddə, su dəydikdə təhlükəlidir I Qadağan dır 1 l İki xlorlu etilen 1184 3 6.1 TAM və zəhər II 1 l 60 l Xlorlu etilen Dixlorhidriqlikol 1,2- Dixloretan Etilenqlikoldinitrat Qadağan dır Etilenqlikol- (1,2- etandiol). Bax: Qlikol Etilendiamin 1604 8 3 korroziya edici maddə və TAM II Qadağan dır 30 l 1,2- Diaminoetan Etilen- diamindiperxlorat Qadağan dır Etilendibromid 1605 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Bromlu etilen 1,2- Dibrometan İkibromlu etilen Etilendibromid və bromlu metil- maye qarışığı. Bax: Bromlu metilin və bromlu etilenin maye qarışığı Etilendixlorid. Bax: 1.1 Dixloretan İnqibirləşdirilmiş etilenimin 1185 6.1 Qadağandır Qadağan dır Soyudulmuş maye etilen 1038 2 —"— —"— Etilen oksidi, tərkibində azot 0,2%- dən çox olmamalı 1040 2 TAQ Qadağan dır 55 kq Oksiran Epoksietan Etilenoksid Sıxılmış etilen 1962 2 TAQ Qadağan dır 150 kq Etilenxlorhidrin 1135 6.1 Zəhər —"— 60 l Etilenizobutirat 2385 3 TAM II 5 l 60 l Etilenizosianat 2481 3 6.1 TAM və zəhər I Qadağan dır 30 l Etilkrotonat 1862 3 TAM II 5 l 60 l Etil izokroton turşulu efir Etil karbitol — 3 6.1 TAM və zəhər Qadağan dır 200 l Etillakat 1192 3 TAM III 60 l 220 l Etil süd turşulu efir Etilmerkaptan 2363 3 TAM Qadağan dır 30 l Etantiol Etilmerkurfosfat (EMF) — 6.1 Zəhər Qadağan- 10 l dır Etilmetakrilat 2277 3 TAM II 5 l 60 l Etilmetilketon 1193 3 TAM II 5 l 60 l Metiletilketon 2- Butanon Etilformiat 1190 3 TAM II 5 l 60 l Etilmetanoat Etil qarışqa efiri Etil qarışqa turşulu efir Sussuz etilfosfindixlorid. Bax: piroforlu maye maddələr Ftorlu etil 2453 2 AQ 75 kq 150 kq Etilxlorasetat 1181 6.1 Zəhər II Qadağan dır 60 l Etil xlorsirkə turşulu efir Xlorlu etil 1037 2 3 TAQ Qadağandır 150 kq Xloretan Etilxlorid Etilxlorkarbonat. Bax: Etilxlorformiat Etil- 2- xlorpropionat 2935 3 TAM III 60 l 220 l Etilxlortioforminat 2826 8 korroziya edici maddələr II 1 l 30 l Etilxlorformiat 1182 3 6.1 TAM, zəhər və korroziya edici maddələr I Qadağan dır 2,5 l Etilxlorkarbonat Etil xlor qarışqa turşulu efir Etil xlorkömür turşulu efir Etilsianoasetat 2666 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III 60 l 220 l Etilsellozol 1171 3 TAM Qadağan dır 275 l 2- Etoksietanol Sellozol Etilenqlikolun monoetilli efiri Etilsink. Bax: Dietilsink Etiolin aqenti. Bax: yoluxucu maddələr və s. Etoksianilin. Bax: Fenetidin Etoksipropan- 1 .Bax: Etilpropil efiri 2- Etoksi etanol. Bax: Etilenqlikolun monoetil efiri 2- Etoksietil asetat. Bax: Etilenqlikolun monoetil və sirkə turşulu efiri Allilqlisildol efiri 2219 3 6.1 TAM III Qadağan dır 220 l Alliletil efiri 2335 3 6.1 TAM və zəhər II —"— 60 l Stabilləşdirilmiş allil, izotiosian turşulu efir 1545 6.1 Zəhər II —"— 15 l Allilizotiosianat Allilkardal yağı 2- Propenilizotiosianat Allil izorodan turşulu efir İzorodanallil efiri Allil xlorqarışqa turşulu efir 1722 3 TAM və korroziya edici maddələr Qadağan dır 10 l Allilxlorkarbonat Allilxlorformiat Allil xlorkömür turşulu efir Amil qarışqa turşulu efir 1109 3 TAM Qadağan dır 100 l Amilformiat Pentilmetanoat Amil azot turşulu efir 1112 3 TAM və zəhər Qadağan dır 2,5 l Amilnitrat Amil sirkə turşulu efir 1104 3 TAM 2,5 l 200 l Sirkəamil efiri Efir asetosirkə — 3 TAM 2,5 l 200 l Etil asetosirkə turşulu efir Benzil sirkə turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Benzil xlorkömür turşulu efir. Bax: Benzil xlorformiat Benzil benzoyn turşulu efir. Bis xloretil efiri (simmetrikdixloretil efiri). Bax: Xloreks — 9 DTY 1 l 5 l Bor üçftordimetilli efir 2965 4.3 3 Su dəydikdə təhlükəlidir, TAM və korroziya edici maddələr II 1 l 5 l Borüçftordietilli efir 2604 8 3 korroziya edici maddələr və TAM I 0,5 l 2,5 l Hidrogenbromid turşulu efir. Bax: Hidrogenbromidli etil 2- Brometilli efir 2340 3 TAM II 5 l 60 l Boretilli efir. Bax: Etilborat İnqibirləşdirilmiş butilvinilli efir 2352 3 TAM II 15 l 60 l Butilmetilli efir 2350 3 TAM II 5 l 60 l Butilli efirlər. Bax: dibutilli efirlər Butiletilli efir. Bax: etilbutilli efir İnqibirləşdirilmiş butil akril turşulu efir — 3 TAM və zəhər Qadağandır 2,5 l Butil normal sirkə turşulu efir 1123 3 TAM —"— 20 l Butil sirkə turşulu ikinci dəfəlik efir 1124 3 TAM —"— 100 l Vtor- Butilasetat Butil süd turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Butil normal qarışqa turşulu efir 1128 3 TAM Qadağan dır 60 l Norm- Butilmetanoat Norm- Butilformiat İnqibirləşdirilmiş vinilizobutilli efir 1304 3 TAM II Qadağan dır 60 l İnqibirləşdirilmiş viniletilli efir 1302 3 TAM I —"— 30 l İnqibirləşdirilmiş vinilmetilli efir 1087 2 3 TAQ —"— 150 kq İnqibirləşdirilmiş viniletilli efir Qadağan dır İnqibirləşdirilmiş vinilizobutilli efir —"— İnqibirləşdirilmiş divinilli efir 1167 3 TAM II Qadağan dır 60 l Divinilli efir Eteniloksieten Vinilmetilli efir inqibirləşdirilməmiş İnqibirləşdirilmiş vinil sirkə turşulu efir 1301 3 TAM və zəhər Qadağan dır 20 l İnqibirləşdirilmiş vinilasetat Sirkə vinilli efir Diallilli efir 2360 3 6.1 TAM və zəhər II 1 l 60 l Dibenzilli efir — 9 DTY 1 l 5 l Benzilli efir Dibutil ftal turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Dibutil turşəng turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Dibutilli efirlər 1149 3 TAM III 60 l 220 l 1- Butoksibutan Butilli efir Diizopropilli efir 1159 3 TAM II Qadağandır 60 l İzopropilli efir Dimetilli efir 1033 2 3 TAQ Qadağan dır 150 kq Metoksimetan Metilli efir Dimetil metilenli efir. Bax: Metilal Dimetilli ftal turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Dimetilli kömür turşulu efir 1161 3 TAM Qadağandır 200 l Dimetil karbonat Metilkarbonat 2,2- dioksi dietilli efir. Bax: Dietilenqlikol Dioktilli efir — 9 DTY 1 l 5 l Dipropilli efir 2384 3 TAM II 5 l 60 l Dixlorizopropilli efir 2490 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Dixloretilli efir 1916 6.1 Zəhər II —"— 60 l Dietil etilidenli efir. Bax: Asetal Dietilenli efir 1165 3 TAM və zəhər Qadağan dır 2,5 l Dietilendioksid 1,4- Dioksan Etilenli qlikolun efiri Dioksan Dietilli efir 1155 3 TAM I Qadağandır 30 l Kükürdlü efir Efir Etoksietan Etil oksidi Etil efiri Dietilli kömür turşulu efir — 3 TAM Qadağandır 200 l Etilenqlikolun dietilli efiri 1153 3 TAM III 60 l 220 l 1,2- Dietoksietan Dietilsellozolv Narkoz üçün efir. Bax: dietilli efir İzobutilli sirkə turşulu efir 1213 3 TAM Qadağan dır 20 l İzobutilasetat İzopropilli efir. Bax: diizopropilli efir İzopropilli sirkə turşulu efir 1220 3 TAM Qadağan dır 20 l İzopropilasetat İzopropilli fosfor turşulu efir. Bax: izopropilfosforlu turşu İzosianlı fenilli efir. Bax: Feniliizosianat Malanalı efir — 9 DTY Qadağan dır 5 l Dimetilli malana turşulu efir Efir yağı — 3 TAM Qadağan dır 200 l Aminofenolun metil efiri. Bax: Anizidin Metilli efir. Bax: dimetilli efir Yağ turşulu, metil efiri 1237 3 TAM Qadağan dır Metilbutirat Monoxlorsirkə turşusunun metilli efiri — 3 TAM Qadağan dır 200 l Metil qarışqa turşusunun efiri 1243 3 TAM —"— 20 l Metilmetanoat Metilformiat Qarışqametilli efir İnqibirləşdirilmiş metil akril turşulu efir 1919 3 6.1 TAM və zəhər Qadağan dır 2,5 l İnqibirləşdirilmiş metilakrilat İnqibirləşdirilmiş metil metakril turşulu monomer efiri 1247 3 6.1 TAM və zəhər Qadağan dır 2,5 l Metil metakrilat Metil bor turşulu efir — 3 TAM Qadağan dır 100 l Metilborat Metil salisil turşulu efir, mürəkkəb — 9 DTY 1 l 5 l Metil salisil turşulu efir, sadə — 9 DTY 1 kq 100 kq Metilli xlorqarışqa turşulu efir. Bax: Metilxlorformiat Metil propilli efir 2612 3 TAM II 5 l 60 l Metil- üçdəbir- butilli efir 2398 3 TAM II 5 l 60 l Metilxlormetilli efir 1239 3 Qadağan dır Qadağan dır Xlormetoksimetan Monoxlordimetilli efir Metiletilli efir. Bax: Etilmetilli efir Etilenqlikolun monobutilli efiri 2369 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağan dır 220 l Dietilenqlikolun monobutilli efiri — 9 DTY 1 l 20 l Etilen qlikolun monometilli efiri 1188 3 TAM III 60 l 220 l Metilsellozol 2- Metoksiltanol Etilen qlikolun monometilli və sirkə turşulu efiri 1189 3 TAM III 60 l 220 l Metil sellozolvasetat Dietilenqlikolun monometilli efiri — 9 DTY 1 l 20 l Etilenqlikolun monoetilli efiri 1171 3 TAM III 60 l 220 l 2- Etoksietanol Sellozolv Etilseflozolv Etilenqlikolun monoetilli və sirkə turşulu efiri 1172 3 TAM III 60 l 220 l 2- Etoksietilasetat 2- Etoksietanolasetat Sellozolvasetat Etilenqlikolun monosirkəli efiri — 9 DTY 1 l 20 l Qarışqa turşulu efir. Bax: Efirformiat Efir. Bax: dietilli efir Neft efiri. Bax: petrollu efir Oktilli efir — 9 DTY 1 l 5 l Dioktilli efir Oktilli sirkə turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Propilli yağ turşulu efir — 3 TAM 2,5 l 200 l Propilli sirkə turşulu efir 1276 3 TAM Qadağan dır 20 l Norm- Propilasetat Sirkə turşulu efir. Bax: Etilenqlikolun monoetilli və sirkə turşulu efiri Xlormetilmetilli efir. Bax: metilxlormetilli efir Xlordimetilli efir. Bax: metilxlormetilli efir Xlormetiletilli efir 2354 3 6.1 TAM və zəhər II 1 l 60 l Etilbutilli efir 1179 3 TAM II 5 l 60 l Etilli efir. Bax: dietilli efir Etilenli sirkə turşulu efir — 9 DTY 1 l 5 l Etilenqlikolun monometilli efiri. Bax: Metilsellozolv Etilenqlikolun monoetilli efiri. Bax: Etilsellozol Efir etilmetilli 1039 2 TAQ Qadağan dır 150 kq Metoksietan Metiletilli efir Etilpropilli efir 2615 3 TAM II 5 l 60 l Simm- Dixlordimetilli efir 2249 6.1 Qadağan dır Qadağan dır Etil aktil turşulu efir (etilakrilat) inqibirləşdirilmiş Qadağan dır Etil akril turşulu 1917 3 TAM Qadağan- 2,5 l inqibirləşdirilmiş efir (etilakrilat) dır Etilli qarışqa turşulu efir 1190 3 3 TAM —"— 100 l Etilmetanoat Etilformiat Qarışqa etilli efir Etilli sirkə turşulu efir 1173 TAM Qadağan dır 20 l Etil asetat Sirkəli efir Sirkəetilli efir Etilli xlorsirkə turşulu efir 1181 3 TAM Qadağan dır 2,5 l Etil xlorasetat Efirsulfonat — 6 Zəhər Qadağan dır 100 kq Etilmetilketon peroksidi, məhlulu tərkibində kütlə üzrə peroksid 60%- dən çox Qadağan dır Etilnitrat- məhlulları 1194 3 6.1 Qadağan dır Qadağan dır Etilnitritin spirtli məhlulu Azit efiri Etilli azit turşulu efir Etilnitrat — 3 6.1 TAM və zəhər Qadağan dır 2,5 l Etilli hidroperoksid Qadağan dır Etilli maye. Bax: mühərrik yanacaqları üçün antidetanasion aşqarlar Etil spirti və ya etil spirtli məhlul. Bax: etanol Etilli efir. Bax: distilli efir İnqibirləşdirilmiş etilakrilat 1917 3 TAM II 5 l 60 l Etiloksilat 2525 6.1 Ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı III Qadağandır 220 l Etil- orto- formiat 2524 3 TAM III 60 l 220 l Etilperxlorat Qadağan dır 1- Etilpiperidin 2386 3 TAM II 5 l 60 l Etilpropianat 1195 3 TAM II 5 l 60 l Etil propion turşulu efir Propionetilli efir Etilsilikat. Bax: Tetraetilsilikat Etilsulfat. Bax: Dietilsulfat N- Etiltoluidinlər 2754 6.1 Zəhər II Qadağandır 60 l Etilüçmetilqurğuşunlu qarışıq. Bax: mühərrik yanacağı üçün antidetanasion aşqarlar Etilüçxlorsilan 1196 3 8 TAM və korroziya edici maddələr I Qadağan dır 2,5 l Etilfenildixlorsilan 2435 8 korroziya edici maddələr II —"— 30 l Etilformamid — 9 DTY 1 l 20 l Etilmetanamid Zəhərləyici qaz. Bax: sıxılmış və ya mayeləşmiş tezalışan zəhərləyici qazlar Korroziyalı zəhərləyici maye maddələr 2927 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr I II Qadağan dır Qadağan dır 2,5 l 30 l Tezalışan zəhərləyici maye maddələr 2929 6.1 3 Zəhər və TAM I II —"— —"— 30 l 60 l Zəhərləyici maye maddələr 2810 6.1 Zəhər (qr. I və qr. II) ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 30 l 60 l 220 l Bərk zəhərləyici korroziyalı maddələr 2928 6.1 8 Zəhər və korroziya edici maddələr I II —"— —"— 25 kq 50 kq Tezalışan zəhərləyici bərk maddələr 2930 6.1 4.1 Zəhər və TABM I II —"— —"— 15 kq 50 kq Bərk zəhərləyici maddələr 2811 6.1 Zəhər (qr. I və qr. II; ərzaq məhsul larından ayrı saxlamalı I II III —"— —"— —"— 50 kq 100 kq 200 kq * MTQ — mayeləşdirilmiş təbii qaz DÖVLƏT STANDARTLARINA VƏ YA TEXNIKI ŞƏRTLƏRƏ MÜVAFIQ TƏLƏB OLUNAN YÜKLƏRI ADLARININ SIYAHIYA ƏLAVƏ EDILMƏSI QEYD BMT siyahısı üzrə nömrə Alkilaminlər, k.g. və ya polialkilaminlər, k.g. korroziya- edici 2735 Alkilaminlər, k.g. və ya polialkilaminlər, k.g. korroziya- edici tezalışan 2734 Alkilaminlər, k.g. və ya polialkilaminlər, k.g. tezalışan korroziya- edici 2733 Metal alkillər, k.g 2003 Zəhərləyici aldehidlər, k.g. 1988 Aldehidlər, k.g. 1989 Qeyri- üzvi bisulfitlər- sulu məhlulları, k.g. 2693 Partlayıcı maddələr, k.g. 0357- 0359 Su ilə qarışlıqlı təsirdə LVQ ayrılan, maddələr, k.g. 2813 Alışan korroziya- edici mayelər, k.g. 2924 Alışan korroziya- edici bərk maddələr, k.g. 2925 Alışan zəhərləyici bərk maddələr, k.g. 2926 Gözyaşardıcı qaz- qıcıqlandırıcı bərk və ya maye maddələr 1693 İnsektisidli qazlar, k.g. 1968 İnsektisidli zəhərləyici qazlar, k.g. 1967 Sıxılmış və ya tezalışan maye qazlar, k.g. 1954 Sıxılmış və ya texalışan maye zəhərləyici qazlar, k.g. 1953 Sıxılmış və ya maye qazlar, k.g. 1956 Sıxılmış və ya maye zəhərləyici qazlar, k.g. 1955 Refrijerator qazları, k.g. 1078 Karbohidrogenli qazlar, k.g. və ya karbohidrogenli, sıxılmış qazların qarışığı, k.g. 1964 Karbohidrogenli maye qazlar, k.g. və ya karbohidrogenli mayeləşmiş qazların qarışığı, k.g. 1965 Dezinfeksiyaedici zəhərləyici vasitələr, k.g. 1601 Neft diotil ediciləri, k.g. 1268 Aşındırıcı mayelər, k.g. 1760 Halogen tərkibli qıcıqlandırıcı mayelər, k.g. 1610 Zoosidlər, k.g. 1681 Partlayıcı məmulatlar 0349- 0356 İzosianatlar, k.g. və ya izosianatların məhlulları, alışma temperaturu 23°C- dən aşağı, qaynama temperaturu 300°C- dən aşağı olan, k.g. 2206 Adamlar üçün təhlükəli, yoluxucu maddələr, k.g. 2814 Maye ketonlar, k.g. 1224 Tezalışan korroziya- edici mayelər, k.g. 2920 korroziya- edici zəhərləyici mayelər, k.g. 2922 Tezalışan korroziya- edici bərk maddələr, k.g. 2921 korroziya- edici bərk maddələr, k.g. 1759 korroziya- edici bərk zəhərləyici maddələr, k.g. 2923 Rəngləyicilər, k.g. və ya rəngləyicilərin sintezi üçün aşındırıcı yarımməhsullar, k.g. 2801 Rəngləyicilər, k.g. və ya rəngləyicilərin sintezi üçün zəhərləyici yarım məhsullar k.g. 1602 Tezalışan mayelər, k.g. 1993 QEYD BMT siyahısı üzrə nömrə Tezalışan zəhərləyici mayelər, k.g. 1992 Tezalışan bərk maddələr, k.g. 1325 Tibbi ləvazimatlar, k.g. 1851 Maye merkaptonlar, k.g..və ya maye merkaptonların qarışığı, k.g. 1228 Maye merkaptonlar, k.g. və ya alışma temperaturu 23°C- dən az olmayan maye merkaptonların qarışığı 3071 Metallalkilhaloqenidlər, k.g. 3049 Metallalkilhidridlər, k.g. 3050 Piroforlu metallar, k.g. və ya piroforlu ərintilər, k.g. 1383 Partlayıcı maddələrin nümunələri, k.g. 0190 Partlayıcı maddələrin nümunələri, k.g. 0190 Oksidləşən maddələr, k.g. 1479 Üzvi peroksidlər, nümunələri, k.g. 2255 Üzvi peroksidlər, böyük miqdarda problar, k.g. 2899 Tezalışan, zəhərləyici, maye pestisidlər, k.g., alışma temperaturu 23°C- dən aşağı 3021 Tezalışan, zəhərləyici, maye pestisidlər, k.g., alışma temperaturu 23°C- dən aşağı olmayan 2903 Zəhərləyici maye pestisidlər, k.g. 2902 Zəhərləyici bərk pestisidlər, k.g. 2588 Piroforlu maye maddələr, k.g. 2845 Piroforlu bərk maddələr, k.g. 2846 Nitrosellülozlar əsasında özüalışan plastmasslar, k.g. 2006 Spirtlər, k.g. 1987 Zəhərləyici spirtlər, k.g. 1985 Piroforlu yanacaqlar, k.g. 1375 Aşındırıcı qələvi mayelər, k.g. 1719 Zəhərləyici maye maddələr, k.g. 2810 korroziya- edici, zəhərləyici mayelər, k.g. 2927 Tezalışan zəhərləyici məyelər, k.g. 2929 korroziya- edici, zəhərləyici bərk maddələr, k.g. 2928 Tezalışan zəhərləyici bərk maddələr, k.g. 2930 Zəhərləyici, bərk maddələr, k.g. 2811 6. TƏHLÜKƏLI YÜKLƏRIN QABLARINA VƏ BAĞLAMALARINA OLAN TƏLƏBLƏR 6.1. Təhlükəli yüklərin hava gəmilərində daşınmasının xüsusiyyətləri Qab üçün texniki sənədlərin işlənilməsi, qabların sınaqdan keçirilməsi və təhlükəli yüklərin hava yolu ilə daşınması zamanı hava gəmilərinin istismarına xas olan şərtlər və xüsusiyyətlər nəzərə alınmalıdır. Temperaturun dəyişməsi. Hava daşımaları zamanı hava temperaturunun mənfi 55°C və 60°C olduğu hallarla rastlaşmaq olar. Əgər aşağı temperaturda doldurulmuş və tranzitlə subtropik zonaya keçən mayelərin daşınması zamanı qızmadan genişlənmə ilə əlaqədar tutumlarda boş yer saxlanmayıbsa, temperaturun yüksəlməsi nəticəsində qab təzyiq altında sıxılar və bu isə öz növbəsində, mayenin axmasına və yaxud maye doldurulan qabın çatlamasına səbəb ola bilər. Hava gəmisi yay vaxtı dayandığı zaman yük bölmələrində olan temperatur (yerüstü havasoyuducu qurğular tətbiq edilmirsə) ətraf havanın temperaturundan 5 — 8°C yüksək ola bilər, daşınan yüklə olan bağlama (tara) da həmin temperatura qədər qızacaqdır. Uçuş zamanı hava soyuducuları işləyərkən, temperatur 10 — 25°C arasında saxlanılır. Hava soyuducuları söndürüldükdə, temperatur aşağı düşəcək və uçuşun yüksəkliyindən həm də müddətindən asılı olaraq yük kabinələrində (bölmələrində) olan istilik uçuş yüksəkliyində olan havanın temperaturuna çata bilər. Təzyiqin dəyişməsi. Uçuş zamanı yüksəklik dəyişdikdə, atmosfer təzyiqinin 68 kPa qədər aşağı düşməsi mümkündür. Yüksək təzyiqin azaldılması üçün yay vaxtı yüklü bağlamanı (taranı, qabı) hava gəmisinə yükləməzdən əvvəl sərin yerdə saxlanması tövsiyə olunur. Böyük yüksəklikdəki aşağı atmosfer təzyiqi aseton, etil spirti, metil efiri, dietil spirti, xlorlu etil və digər mayelərin buxarlanmasını çoxaldır, ona görə də belə yüklərin daşınması yalnız germetik (kip) qablarda həyata keçirilməlidir. Əgər qab (tara) və onun bağlayıcı qurğusu sınaq təzyiqlərinin tələblərinə cavab vermirsə, uçuş vaxtı atmosfer təzyiqinin aşağı düşməsi də maye tərkibin axmasına və yaxud qabın (taranın) dağılmasına gətirib çıxara bilər. Vibrasiya. Təhlükəli yüklərlə yüklənmiş hava gəmilərində 7 Hers tezlikdə 5 mm-dək (hansı ki, 1 q təcilinə uyğundur) və 200 Hers tezlikdə 0,05 mm-dək (hansı ki, 8q təcilinə uyğundur) amplitudaya malik olan diapazon arasında vibrasiyaya məruz qala bilər. Vibrasiya qabın (taranın) konstruksiyasının materialında yüksək gərginlik yaradır, bu da qabda çatların əmələ gəlməsinə (xüsusən qaynaq yerlərində), qapaqların və tıxacların açılmasına, bunlar da öz növbəsində, kipliyin pozulmasına və axmaya (dağılmaya) səbəb ola bilər. Bununla əlaqədar olaraq, yükgöndərən tıxacların qeyri-ixtiyari açılmalarının qarşısını almaq məqsədilə, xüsusi tədbirlər həyata keçirməlidir (xüsusi aralıqların, ilişkənlərin tətbiq edilməsi, ayrı-ayrı hallarda qabın, tutumun doldurma boğazlarının qalaylanması). 6.2. Təhlükəli yüklərin qablarına və bağlamalarına olan ümumi tələblər Hava daşınmalarına yalnız elə təhlükəli yüklər buraxılır ki, onların bağlamaları, qabların və bağlamaların hazırlanması üzrə normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun olsun və bu Qaydaların tələbləri nəzərə alınmaqla hazırlansın və hər hansı uçuş şəraitində təhlükəsiz daşınmanı tam təmin etsin. Təhlükəli yükləri hazırlayan və ya göndərən təşkilatlar, hüquqi və fiziki şəxslər bu Qaydaların qablara və bağlamalara olan tələblərinə riayət olunmasına tam cavabdehlik daşıyırlar. Bunlar sertifikatda ( 4 nömrəli əlavə )* edilən qeydlə təsdiqlənir və yük göndərən təşkilatın imzası və möhürü ilə və ya yük göndərən fiziki şəxsin imzası ilə rəsmiləşdirilir. Yük bölmələrində daşınan maddələrin axması nəticəsində, partlayış təhlükəli qatılığa malik olan buxarlar partlayışa və yaxud yanğına səbəb ola bilərlər. Bununla əlaqədar, hava gəmilərində daşınan təhlükəli yüklərin qablarına kipliyin təmin olunması cəhətdən yüksək tələblər irəli sürülür. Germetik qablar mütləq hava nəqliyyatı ilə daşınan elə təhlükəli yüklərə tətbiq edilməlidir ki, onların özləri tezalışan, zəhərli, korroziyaedici olsunlar və yaxud o, onlara oxşar buxarlar və qazlar ayırsınlar, eləcə də quruduqda partlayıcı, ya da hava və yaxud su ilə əlaqədar olduqda təhlükəli təsirə malik ola bilsinlər. Qabın (taranın) və bağlamanın quruluşu, adi hava daşınmaları şəraitində istilik, nəmlik, təzyiq və yaxud vibrasiya dəyişmələri nəticəsində əmələ gələ bilən hər hansı axmanın qarşısını almalıdır. Təhlükəli yüklərin daşınması üçün təyin olunmuş qabların (taraların) və bağlamaların materialları daşınan maddəyə qarşı inertli (təsirsiz) olmalıdır, korroziyaya, yumşalmaya, kövrəkliyə və yaxud yüksək, ya da aşağı temperaturun təsiri nəticəsində xarab olmağa, mexaniki yorulmaya, həmçinin daşınma zamanı meydana gələn digər faktorlara məruz qalmamalıdır. Şüşədən, saxsıdan, keramikadan olan qablarda daşınan hər bir maye maddənin qablarının qorunması təmin olunmalıdır, eləcə də axma və dağılma zamanı mayenin hava gəmisinin döşəməsinə və döşəməaltı boşluqlara axmasının qarşısını almaq üçün maddənin tam hopdurulmasını təmin edən aralıq materiallarına malik olmalıdır. Turşular, digər yeyici və korroziyaedici maddələr olan və həmin maddələrin təsirinə davamlı olan, kip bağlanmış metal nəqliyyat qablarında (taralarında) daşınan fərdi qablar yerdəyişmədən və yıxılmadan qorunmaq üçün qabın zədələnməsi və yaxud axma zamanı tərkibi tam hopdura bilən aralıq materialı ilə doldurulmaqla, düzgün qoyulmalıdır və bağlanmalıdır. Göstərilən maddələrin kip olmayan fərdi qablarda daşınması zamanı fərdi taranın düzgün yerləşdirilməsini görməyə imkan verən və onun böyrü üstə, ya da ağzı üstə qoyulmasını istisna edən, xarici (üst) metal qablara qoyulmalıdır. Şüşədən, saxsıdan, keramikadan olan qabların tıxacları üst qabların qapaq səthindən yuxarı çıxmamalıdır. Hər bir tutumun ağız bağlayıcı qurğusu elə konstruksiyaya malik olmalıdır ki, onlar düz və tam bağlanmama ehtimalını istisna etsin və tam bağlanmasının yoxlanmasını müəyyən etməyə imkan versin. Mayelərin daşınması üçün nəzərdə tutulan, kip tıxaclanmağı tələb edən metal qablar və çənlər qaynaq edilmiş konstruksiyaya və yivli birləşməsi olan kip qapaqla (tıxacla) bağlanan ağızlığa malik olmalıdırlar. Ağızlıqların qapaqları (tıxacları) qabın içində olan mayeyə qarşı inertli materialdan olan kipləşdirici aralıqlara, eləcə də onları bağlamaq və möhürləmək üçün çıxıntıya malik olmalıdır. Kütləsi 100 kq-dan artıq olan qablar altlıq hissələrinə yaxın olan yerlərdə onların möhkəmləndirilməsi və diyirlədilməsi üçün qurşaqlara malik olmalıdırlar. Şüşədən, saxsıdan və digər oxşar materiallardan olan qablar: qalınlığı 2 mm-dən, az olmayan, tutumu 20 litrdən artıq olduqda isə qalınlığı 3 mm olan divarlara; kipləndirilmiş tıxacla, eləcə də daşınma zamanı maddənin dağılmasını (axmasını) istisna edən üsulla bağlanan ağızlığa (məftillə bağlama və ya qalaylama); möhkəmliyi (doldurulmuş qabın) 100 kPa-dan az olmayan artıq təzyiqi saxlamaq qabiliyyətinə malik olmalıdır. Çənlərin doldurulması zamanı daşınma dövründə temperaturun dəyişməsi nəticəsində mayenin genişlənməsindən çənin deformasiyaya uğramasının və axmanın qarşısını almaq üçün tutumun həcminin 10%-dən az olmayaraq boş yer saxlamaq lazımdır. İstilik 55°C olduqda tutum (çən) maye ilə tam həcmdə doldurulmamalıdır. 50°C-dən aşağı temperaturda qaynayan mayelər, onun nəqli zamanı əmələ gələn artıq təzyiqi saxlamağa qabil olan germetik (kip) metal qablarda (taralarda) daşınırlar. Qrup üçün müəyyən olunmuş qablara (taralara) yalnız məhdudiyyət qoyulmadan birgə daşınmasına yol verilən təhlükəli yükləri yükləmək olar. Hər bir maddə, həmin maddənin qablaşdırma qaydalarına müvafiq olaraq, fərdi qaba (taraya) qablaşdırılmalıdır. Bundan sonra müvafiq aralıq materiallarla ayrılmaqla, qrup üçün olan qablara (taralara) yerləşdirilir. Bir qabda (bağlamada) olan netto çəkisi 5.1 nömrəli cədvəldə göstəriləndən artıq olmayan yüklər üçün qrup tarası (qabı) kimi universal konteynerlər və altlıqlar istifadə oluna bilər. Konteynerin hava yolu ilə təhlükəli yüklərin daşınmasına yararlığı və təhlükəli yüklərin konteynerlərdə daşınmasının mümkünlüyü yükgöndərən tərəfindən təqdim olunan sertifikatda təsdiqlənir. Universal konteynerdə yük elə yerləşdirilməli və bərkidilməlidir ki, onun konteyner daxilində hər hansı yerdəyişməsi mümkün olmasın. Bu məqsəd üçün daxilindəki ilə inertli olan və axıtma olduğu halda mühafizə xarakteristikası əhəmiyyətli dərəcədə xarab olmayan aralıq materiallar istifadə oluna bilərlər. Balonlar, sıxılmış və ya mayeləşdirilmiş qazlarla doldurulmuş digər qablar təzyiq altında işləyən qabların qurulması və təhlükəsiz istismarı üzrə Qaydaların tələblərinə cavab verməlidir. Balonlar, əgər onların konstruksiyası ilə nəzərdə tutulubsa, üzərlərində qoruyucu qapaqlar olduqda daşınır. Kütləsi 10 kq və artıq olan nəqliyyat qabı (tarası), yükləmə zamanı onun əldə asan aparılmasını, kütləsi 100 kq-dan artıq olan (çəlləklərdən başqa) nəqliyyat qabı isə yükqaldırma vasitələrinin köməyi ilə qaldırılmasını təmin edən qurğuya malik olmalıdır. Əvvəllər təhlükəli yüklərin daşınması üçün istifadə olunmuş qablar daxildən, eləcə də xaricdən təmizlənmiş, qurudulmuş və neytrallaşdırılmış şəkildə, habelə qabın təmizlənməsi, neytrallaşdırılması və onun hava gəmisində daşınmasının təhlükəsizliyi haqqında akt olduqda onların təhlükəsiz yük kimi daşınmasına yol verilir. Boş taranın (qabın) daşınmaya qəbulu haqda ərizədə yükgöndərən qabda hansı təhlükəli yükün nəql olunduğunu, eləcə də qabın təmizlənməsini, qurudulmasını və neytrallaşdırılmasını göstərməlidir və yuxarıda göstərilən aktı həmin ərizəyə əlavə etməlidir. Əvvəllər təhlükəli yüklərin daşınması üçün istifadə olunan, lakin xarici və daxili səthlərinin təmizlənməsi, qurudulması və neytrallaşdırılması təmin olunmayan qabların daşınması zamanı, həmin maddələrin bu qablarda daşınması üçün həyata keçirilən təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir. Sıxılmış və mayeləşdirilmiş qazlar saxlanılan boş balonlar kip bağlanmış ventilə, onların üzərinə qoyulmuş və yükgöndərənin plombu ilə plomblanmış qoruyucu qapağa malik olmalıdır. Qabların tam boşaldılması və onların ümumi əsaslarla daşınmasının mümkünlüyünü təsdiqləyən xüsusi qəbz olmalıdır. Qəbz daşınma sənədlərinə əlavə olunur. Tərkibində 6.2 yarımsinfinə aid olan yoluxucu maddələr olan daxili qabın digər növlü yüklərlə yüklənmiş nəqliyyat qabında yerləşdirilməsinə yol verilmir. Nəqliyyat qabının və bağlamasının divarlarının xüsusiyyəti və qalınlığı elə olmalıdır ki, daşınma zamanı baş verən sürtünmədən, tərkibindəkinin kimyəvi davamlılığının təhlükəli dərəcədə dəyişməsinə və qızmasına gətirib çıxara bilməsin. 6.3. Müxtəlif sinifli təhlükəli yüklərin qablarının (taralarının), bağlamalarının və daşınma şərtlərinin xüsusiyyətləri 6.3.1. 1-ci sinif. 1-ci sinif təhlükəli yüklərin HG-də daşınması üçün tətbiq olunan qab (tara) müvafiq dövlət standartlarının və yaxud texniki şərtlərin tələblərinə tam cavab verməlidir. 1-ci sinifə aid olan partlayıcı maddələr və qurğular, hava gəmilərində daşınmaya standart (ştatda olan) qabda və bağlamada qəbul olunur. Qab və yaxud bağlama müvafiq nişanlanmaya (markalanmaya) eləcə də möhürə malik olmalıdır və daşınma zamanı sürtünmə nəticəsində qızmayan materialdan hazırlanmalıdır. Metaldan olan bərkitmə hissələri (mismarlar, şuruplar, vintlər və s.) qabın daxili səthindən kənara çıxmamalıdırlar. 1 ci sinfin hava gəmilərində daşınmaya buraxılan yüklər qablara və bağlamalara elə yerləşdirilməlidirlər ki, yüklənib-boşaltma, silkələnmə, vibrasiya, temperaturun və təzyiqin dəyişməsi zamanı onların yerdəyişməsi, təsadüfən işə düşməsi, eləcə də zədələnməsi istisna olunsun. Partlayıcı maddələr üçün nəzərdə tutulan qabın bağlayıcı mexanizmləri, maddəyə mexaniki təsiri istisna edən araqatına malik olmalıdır. Əgər bağlayıcı mexanizm vintli yivə malikdirsə, o, elə mühafizə olunmalıdır ki, onun daxilinə partlayıcı maddə düşə bilməsin. Havada və yaxud suda öz-özünə alışma qabiliyyətinə malik olan partlayıcı maddələrin qabları germetik olmalıdır. Hava gəmilərində daşınma zamanı təmiz halda müxtəlif partlayıcı maddələr olan qabın eyni bağlamaya yerləşdirilməsinə yol verilmir. 1-ci sinfə aid olan partlayıcı maddələrin və qurğuların hava yolu ilə daşınması üçün onların xassələrindən və konstruktiv xüsusiyyətlərindən asılı olaraq, aşağıda göstərilən qab və bağlama növləri tətbiq olunmalıdır: metaldan, polimerdən, plastik şüşədən və ağacdan olan konteynerlər; metaldan, polimerdən, ağac və kartondan olan barabanlar-yeşiklər; silindrik taxta qəfəslər; taxta yeşikdə olan metal və polimer qutular, bankalar; kip taxta yeşiklərdə və çəlləklərdə, metal və karton barabanlarda yerləşən polimer, toxunma və digər kisələr; taxta çəlləklər. Bundan başqa, yükün xassələrindən asılı olaraq, qabın və bağlamanın digər kombinasiyaları tətbiq olunur. Daşınma şərtləri 1-ci sinifdən olan partlayıcı maddələr və qurğular, müşayiət edilməklə və yaxud müşayiətsiz həm yük, həm də yük daşımaq üçün düzəldilmiş sərnişin hava gəmilərində (sərnişinsiz) daşınır. İdman və ov patronlarının hava gəmilərində daşınmasına bu Qaydaların 15-ci bölməsində irəli sürülmüş tələblərin yerinə yetirilməsi şərti ilə icazə verilir. 1-ci sinifdən olan (partladıcı vasitələrlə) tam təchiz edilmiş qurğuların daşınmasına yalnız o halda icazə verilir ki, onlar konstruktiv cəhətdən bütöv halda hazırlanmış olsun və qurğuların öz işəsalma xətlərində qoruyucu sistem nəzərdə tutulsun. Bundan başqa, belə daşınma, hava gəmilərində daşınma üzrə müvafiq təlimatlarda xüsusi olaraq şərtləndirilməlidir. Maye raket mühərrikləri (MRM) olan və yanacaq komponentləri ilə doldurulmuş qurğular, yalnız germetik konteynerlərdə daşınır. Əvvəllər yanacaq komponenti ilə doldurulmuş qurğuların daşınmasına yalnız onların tam neytrallaşdırılmasından sonra icazə verilir. Birgə daşınmalar 1-ci sinif yüklərin digər siniflərdən olan təhlükəli yüklərlə birgə daşınmasına yol verilmir. 1-ci sinfə aid olan qurğuların digər siniflərdən olan maddələrlə daşınmasına o halda yol verilir, ki, bu qurğunun hava gəmilərində daşınması üzrə təlimatlara uyğun olaraq, onlar daşınan texnikanın komplektinə daxildirlər. Əgər partlayıcı maddələri, qurğuları və onların tərkibində olanları qəza hadisələrinin yaranma ehtimalını artırmamaqla, bir HG-də daşımaq mümkündürsə, onlar hava yolu ilə daşınmaq üçün bir-birinə uyğundurlar. 1-ci sinif yüklərin birgə daşınması, 1 nömrəli əlavədə şərh olunmuş birgə daşınma şərtləri yerinə yetirildikdə həyata keçirilir. Eyni qrupa daxil olan partlayıcı maddələr və qurğular, eyni təhlükəlilik dərəcəsinə malik olanlar kimi, bir hava gəmisində birgə daşınmaya buraxılır. Müxtəlif qurğuların və onların tərkib hissələrinin bir hava gəmisində birgə daşınmasına yol verilir, əgər bu 1-ci əlavədə verilən uyğunluq cədvəli ilə nəzərdə tutulduqda və bu qurğulardan hər birinin hava yolu ilə nəqli üzrə təlimatlar olduqda. Təhlükəli yüklərə aid olmayan yüklərin, onların etibarlı bağlanması və aralarında keçidlərin saxlanması şərti ilə, hava gəmisinin bir yük kabinəsində, 1-ci sinif yüklərlə bir yerdə daşınmasına icazə verilir. Təhlükəsizlik tədbirləri 1-ci sinif yüklər partlayış — yanğın təhlükəlidirlər və mexaniki təsirlərə həssasdırlar, ona görə də onlarla davranışda ehtiyat tədbirlərinə ciddi riayət olunmalıdır. Yükləmə zamanı hava gəmisinin yüklənməsi üçün onun yanına tələb olunan yükdən artıq yükün gətirilməsinə yol verilmir. Yükləmə (boşaltma) zamanı hava gəmisinə yükləmə-boşaltma işlərinin yerinə yetirilməsi üçün yalnız zəruri olan texniki vasitə növlərinin yaxınlaşmasına icazə verilir. Mexaniki təsirə daha həssas olan 1-ci sinif yüklər axırıncı yüklənir və birinci növbə boşaldılır. 1-ci sinif yüklərin HG-nə yüklənib (boşaldılması) prosesində, yükləmə (boşaltma) ilə bağlı olmayan hər hansı digər işlərin aparılmasına yol verilmir. 1-ci sinif yüklərin yüklənib (boşaldılmasında) aşağıdakı əsas qaydalara riayət olunması zəruridir: yeşikləri kürəkdə daşımamaq, sürüməmək, çevirməmək və atmamaq (qurğular girdə bağlamada olduqda diyirləməyə icazə verilir); düşən (yıxılan) yeşikləri, müvafiq akt tərtib etməklə, ehtiyatla yükləmə yerlərindən uzaqlaşdırmaq lazımdır (hava yolu ilə daşınması, bazaya qaytarılması və yaxud ləğv edilməsi yükgöndərənin mütəxəssisi tərəfindən həll olunur); konkret maddələr (qurğular) üçün rəhbər sənədlərdə və təlimatlarda təhlükəsizlik texnikası üzrə şərh olunmuş göstərişləri ciddi surətdə yerinə yetirmək. 1-ci sinif yüklərin aerodromlarda (hava limanlarında) müvəqqəti saxlanılması 1-ci sinif yüklərin aerodromlarda (hava limanlarında) müvəqqəti saxlanılması, onların bazalarda, anbarlarda saxlanılması və qorunması üzrə rəhbər sənədlərdə şərh olunmuş tələblər nəzərə alınmaqla həyata keçirilməlidir. Barit və digər partlayış materialları anbarda yerləşdirilərkən, bu otağa (yerə) giriş yalnız rezin, keçə və digər yumşaq ayaqqabıda icazə verilir. Əgər qab zədələnibsə və PM dağılıbsa, ehtiyat tədbirləri görməklə onu yubanmadan yığmaq və daha təhlükəsiz yerə aparmaqla anbardan uzaqlaşdırmaq, eləcə də döşəməni süpürmək və yumaq lazımdır. Yığılmış maddə yükgöndərənə (yükalana) qaytarılır və yaxud onunla razılaşdırılmaqla, müəyyən olunmuş qaydada ləğv edilir. Səpələnmiş maddənin üzərində gəzməyə və yükləri daşımağa yol verilmir. 1-ci sinif yükləri saxlanmaq üçün hava limanının (aerodromun) anbarlarına qəbul edilməsinə yol verilmir. İstisna olunan (məsələn HG-nin texniki nasazlığa görə aralıq hava limanlarında (aerodromlarda) məcburi ləngiməsi, yüklərin hava limanına (aerodroma) daxil olması vaxtı yükalanın gəlməməsi və s. ) hallarda 1-ci sinif yüklər iki sutkadan artıq olmayan müddətdə hava limanının (aerodromun) anbarlarında və yaxud xüsusi meydançalarında yerləşdirilə bilərlər. Yüklər birbaşa düşən günəş şüalarından mühafizə olunmalı və yaxşı ventilyasiya olunan yerdə və bütün istilik mənbələrindən aralı yerləşdirilməlidir. 6.3.2. 2-ci sinif Sıxılmış, mayeləşdirilmiş və yaxud təzyiq altında həll olunmuş qazlar, daşınmaya yalnız dövlət standartlarına (sənaye sahələri standartlarına), texniki şərtlərə, təzyiq altında işləyən tutumların qurulması və təhlükəsiz istismarı qaydalarının, eləcə də bu Qaydaların tələblərinə cavab verən qablarda (taralarda) qəbul olunurlar. Beynəlxalq daşınmalar zamanı qazların daşınması üçün olan balonlar və digər tutumlar xarici yükgöndərənin — dövlətin tələblərinə, eləcə də bu Qaydalarda şərh olunmuş tələblərə cavab verməlidir və bu barədə yükgöndərən yükdaşıyanı yazılı surətdə xəbərdar etməlidir. Balonların rəngi və yazısı, qazın adından asılı olaraq, 8-ci əlavədə göstərilənlərə uyğun olmalıdır. Hər balonun və yaxud tutumun üzərində təhlükəli yüklərin siyahısında göstərilmiş təhlükəlilik nişanı yapışdırılmalıdır. Balonların sıxılmış qazla doldurulması zamanı onu nəzərə almaq zəruridir ki, daşınma zamanı qızma nəticəsində təzyiq doldurma təzyiqindən 15% və daha çox arta bilər, ona görə balonların və çənlərin qazla doldurulma təzyiqi elə olmalıdır ki, qazın temperaturunun mülayim iqlim zonasında 45°C-dək, tropik zonada 65°C-dək artması zamanı, balonda (çəndə) olan təzyiq təyin olunmuş işçi təzyiqindən artıq olmasın, bu haqda yükgöndərən ərizədə və fakturada qeydlər etməyə borcludur. Balonun klapanları zərbədən müvafiq qurğu ilə (qoruyucu metal qapaqla, balonu xüsusi yuvacıqlarda və yeşikdə yerləşdirməklə və yaxud möhkəm konstruksiyaya malik olan şəbəkə ilə) tam qorunmalıdır və həmin qoruyucu qurğular bütün daşınma dövründə etibarlı bağlanmış halda qalmalıdır. Həcmi 3 litrdən az olan qapaqsız balonlar möhkəm ağac yeşiklərdə yerləşdirilməlidir. Yüksək təzyiqli balonlara qoruyucu qapaqlar geyindirilməlidir. Həll edilmiş asetilen üçün olan silindrik balonlara onlarınn daxildən qorunması məqsədi ilə məsaməli materialdan üzlük çəkilməlidir və daşınma zamanı o, aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir: tutuma aşılandırıcı (yeyici) təsir göstərməmək və nə asetilenlə, nə də həlledici ilə zərərli və təhlükəli birləşmələr əmələ gətirməmək; uzun müddətli istifadədən sonra və yaxud 60°C qədər temperaturda silkələnmə zamanı çökməmək; silindrik balonun tərkibində olan məhlulu ayrılmadan (partlayışdan) qorumaq. Güclü zəhərli və yüksək zəhərləmə qabiliyyətinə malik olan qazların daşınması zamanı, balonların kipliyini təmin etmək üçün ventillərin çıxış deşikləri qalaylanma üsulu ilə bağlanır. Dərin soyudulmuş maye qazlar: arqon, azot, hava, helium, karbon qazı, azot oksidi, kripton, ksenon aşağıda göstərilən tələblərə cavab verən bağlamada və bir bağlamada təhlükəli yüklər Siyahısında göstərilən miqdarda hava yolu ilə daşınmaya buraxılır. Maye qazlar üçün olan tutumlar (çənlər) işçi təzyiqlərinin kəmiyyətinə görə yüksək təzyiqə hesablanmamış tutumlara, aşağı təzyiqli tutuma və yüksək təzyiqli tutumlara bölünür. Belə tutumlara olan ümumi tələblər: tutumların hazırlanması üçün istifadə olunan material və onların elementlərinin davamlılığı, aşağı temperaturlu mayeləşdirilmiş qazlar üçün qəbul olunmuş normalara və standartlara uyğun olmalıdır, eləcə də daşınma zamanı yüklərin HG-də daşınmasına xas olan zərbədən, zədələnmədən və həddindən artıq yüklənmədən qorumaqla daşınmasını təmin etməlidir; həddindən artıq təzyiqin əmələ gəlməsinin qarşısını almaq üçün olan boşluqlar, hər bir boşluq üçün ayrıca ventilyasiya deşiklərinə və yaxud qoruyucu qurğulara malik olmalıdır; qoruyucu qurğuların ventilyasiya və çıxış deşikləri qarın və suyun, o cümlədən əriyən qrovun düşməsindən mühafizə olunmalıdır; qoruyucu qurğuların konstruksiyası və yerləşdirilməsi uçuş dövründə təzyiqin və temperaturun dəyişməsi nəticəsində səhvən işə düşmələrin istisna olunmasını təmin etməlidir; tutumlar elə şəkildə düzəldilməlidirlər ki, normal işçi vəziyyətindən başqa hər hansı digər bir vəziyyətdə onların yüklənməsini və yaxud boşaldılmasını çətinləşdirsin; yükləmə yerlərində qəza vəziyyəti, marşrutda ləngimə və yaxud təyinat məntəqəsində bu yükün yükalana verilməsində ləngimə halları üçün təlimatlar olmalıdır. Dərin soyudulmuş qazlar üçün olan tutumlara xüsusi tələblər: yüksək təzyiqə hesablanmamış tutum kimi, Dyura tipli vakuum tutumları istifadə oluna bilər; belə tutumların ventilyasiya borularında və kanallarında, qoruyucu klapanların, partlayan membranların və tutumun daxilində təzyiqin artmasının qarşısını alan digər oxşar qurğuların istifadə edilməsinə icazə verilmir; yüksək təzyiq üçün hesablanmamış qabların hava, helium, karbon qazı, azot oksidləri və oksigenlə soyudulmuş mayelər üçün istifadə olunmasına icazə verilmir; aşağı təzyiqli tutumlar 100 kPa-dan yüksək olan mütləq təzyiqə tənzimlənmiş, lakin 275 kPa (işçi təzyiq 175 kPa) artıq olmayan, qoruyucu qurğulara malik olmalıdır; aşağı təzyiqli tutumların, karbon qazı, azot oksidi və oksigenlə soyudulmuş mayelər üçün istifadəsinə icazə verilmir; yüksək təzyiqli tutumlar 275 kPa-dan yüksək olan mütləq təzyiqlə tənzimlənmiş (işçi təzyiq 175 kPa) yüksək təzyiqli qabları helium ilə soyudulmuş mayelər üçün istifadə etməyə icazə verilmir. Dərin soyudulmuş maye qazların hava gəmilərində daşınması xüsusi təlimatlara uyğun olaraq, yalnız xüsusi texniki tələblər üzrə işlənilmiş və hazırlanmış tutumlarda həyata keçirilir. Qazların daşınma şərtləri 2.1 yarımsinfindən olan mayeləşdirilmiş zəhərsiz karbohidrogenlərdən, efirlərdən və freonlardan başqa 2.2, 2.3 və 2.4 yarımsiniflərdən olan tezalışan və zəhərli qazların sərnişin hava gəmilərində daşınmasına yol verilmir. 2.2, 2.3 və 2.4 yarımsiniflərdən olan tezalışan qazlar aşağıda göstərilən əlavə şərtlərin hökmən yerinə yetirilməsi zamanı daşına bilər: yük bölməsində, balonların zədələnməsi zamanı əmələ gələ bilən qazların tam çıxarılmasına imkan verən, effektli ventilyasiya ilə təchiz edilməlidir; yük kabinəsi ilə şəxsi heyətin kabinəsi arasında germetik arakəsmə olmalıdır; balonların yerləşdirilməsi zamanı təhlükəli hallarda, zədələnmiş balonun uzaqlaşdırılmasının mümkünlüyü nəzərdə tutulmalıdır; balonların yığılması üçün xüsusi düzəldilmiş balon altlıqlarının istifadə olunması zəruridir; balonlar yalnız bir sırada yerləşdirilməlidir. Qazla olan balonlar və tutumlar, hər hansı istilik mənbəyindən, qığılcım əmələ gələ bilən yerdən və qazın sızması zamanı yanğın törədə bilən əşyalardan və maddələrdən xeyli aralı məsafədə yerləşdirilməlidir ki, onlar hava gəmisinin metal döşəməsinə, bortuna və digər konstruktiv elementlərinə toxunmasın. Balonların üzərinə heç bir başqa yükü yükləmək olmaz. 2.1 yarımsinfinə aid qazlarla doldurulmuş balonlar xüsusi yonulmuş aralıqlar qoyulmaqla, bir neçə sırada yığıla bilər. Maye və dərin soyudulmuş qazlarla doldurulmuş tutumlar və çənlər, onlarla davranışda xüsusi ehtiyat tələb edir və HG-də onların daşınmaları üzrə xüsusi təlimatların tələblərinə müvafiq olaraq daşınır. Birgə daşınmalar Qazla olan balonları HG-nin yük bölməsində yerləşdirərkən, 1 nömrəli əlavədə verilmiş birgə daşınma şərtinə riayət etmək zəruridir. 2.2 və 2.4 yarımsinfinə aid olan zəhərli qazlarla doldurulmuş balonların qida məhsulları ilə birgə daşınması qadağandır. Qazla olan balonları hər hansı təhlükəli yükün üzərinə yığmaq qadağandır. Yanmaya kömək edən (oksidləşdirici) qazların ağac kəpəyi, kömür, qənd, dəri, yağlarla və digər yanan (və eyni zamanda maye, boş və yaxud toz şəkilli) materiallarla birgə daşınmasına yol verilmir. Təhlükəsizlik tələbləri Qaz halında olan karbohidrogenlər həm maye halında, həm də qaz halında partlayış və yanğın təhlükəlidir. Partlayış təhlükəli qaz qarışığının yanması lokal qızmadan və yaxud açıq oddan alışmadan baş verə bilər. Maye qazla olan çənlərin partlaması zamanı maddə böyük məsafələrə dağılır və maye qazın buxarlanması nəticəsində partlayış təhlükəli hava-qaz qarışığı yaradır. Bəzi qazlar (divinil, butilen və b.) uzun müddət saxlanılan zaman, havada özüalışan termopolimerlər əmələ gətirir. Bu qazlar, uzunmüddətli saxlanılma şəraitində, hava ilə qarşılıqlı təsirdə, detonasiyadan özü partlayan, hidro-peroksidlər birləşməsi əmələ gətirir (yaradır). Mayeləşdirilmiş qazlar adi şəraitdə özləri alışmır. Oksidləşdiricilərlə olduqda özüalışmaya qabildir. Qaz yanğınlarının söndürülməsi üçün aşağıda göstərilən daha səmərəli üsullar tətbiq edilir: yanan məşəlin asbest və yaxud yun odeyalın, keçənin və s. köməyi ilə yanan qazdan izolyasiyası; bu üsul, balonlar kipliyini itirdikdə, az təzyiqlə çıxan qazın yanması hallarında tez-tez istifadə olunur; yanan məşəlin güclü su şırnağı ilə yanan qazdan izolyasiyası (yer şəraitində); balonlardan böyük təzyiq altında çıxan qazın böyük məşəllə yanması zamanı, qaz yanan otağa yanmayan maddələr, inert qazlar və yaxud ingibitorlar vurulması. Qazın söndürülməsinin ən səmərəli üsulunu müəyyən edərkən, balonun harada və hansı təzyiqə malik olmasını nəzərə almaq zəruridir. Uçuş zamanı hava gəmilərində qaz yanğınlarının söndürülməsi zamanı səmərəli vasitələr inert qazlar, keçə və örtüklər, yer şəraitində isə sudur. Mayeləşmiş və sıxılmış qazların söndürülmə xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, tutum kipliyini itirdiyi zaman qaz sızdıqda, xüsusən qəza vaxtı, heç də bütün hallarda onların yanmasını ləğv etmək olmur. Bu hallarda, birinci növbədə, alovu qonşu balonlardan və tutumlardan uzaqlaşdırmaq üçün tədbirlərin görülməsi zəruridir. Əgər bu alınmırsa, qonşu balonları və tutumları alovun məşəlindən uzaqlaşdırmaq, bütün hallarda birinci növbə yüksək temperaturun təsiri dairəsində olan balonların və tutumların intensiv surətdə su ilə soyudulması üçün tədbirlər görmək, sonra isə balonun nasazlığını və qazın sızmasını aradan qaldırmaq, əgər yanğın uçuş zamanı baş vermişsə onda yanan balonu ləngimədən HG-dən atmaq (uzaqlaşdırmaq) lazımdır. Əgər yük bölməsində sıxılmış və yaxud mayeləşmiş qazla olan balonun və yaxud tutumun partlaması baş veribsə və maye qaz partlayışın gücü ilə böyük sahəyə dağılıbsa, eləcə də yanaşı yerləşdirilmiş balonların və tutumların qəzası və zədələnməsi baş veribsə, aşağıda göstərilənlərin yerinə yetirilməsi zəruridir: müvafiq odsöndürücülər tətbiq etməklə yüksək temperatur dairəsində olan balonların və tutumların intensiv soyudulması üçün tədbirlər görmək; qapıların, eləcə də yükləmə və qəza lyuklarının açılması yolu ilə, yük kabinəsinin üfürülməsinin səmərəliliyini artırmaq. Qazla olan balonların və tutumların alışmadan qəzaya uğraması daha təhlükəlidir. Bu halda yük bölməsinin bütün həcmində partlayış təhlükəli qaz qarışığının əmələ gəlməsinə şərait yaranır. Belə qəzaların qarşısını almaq üçün aşağıda göstərilənlərin yerinə yetirilməsi zəruridir: açıq alov mənbəyinin əmələ gəlməsinə yol verməmək; qapıları, yükləmə və qəza lyuklarını açaraq, yük kabinəsinin intensiv üfürülməsini təmin etmək; qaz sızan balonları yük kabinəsindən uzaqlaşdırmaq. Odsöndürən maddənin zəruri qatılığını yaratmaq mümkün olan yük kabinələrində, bölmələrində yanğının söndürülməsini inert qazlarla həyata keçirmək. 2.2 və 2.4 yarımsiniflərinə aid olanların və bəzi başqa qazların zəhərləyici olduğunu nəzərə alaraq, qəzanın aradan qaldırılması və qazların yanmasının ləğvini həyata keçirən komanda, eləcə də heyət üzvləri xüsusi əleyhqazlarla təmin olunmalıdır. 2-ci sinif yüklərin müvəqqəti saxlanılması Sıxılmış və mayeləşmiş qazlar, bir qayda olaraq, oda tam davamlı və yarımdavamlı, eləcə də yaxşı ventilyasiyaya malik olmaqla, ayrıca olan birmərtəbəli anbarlarda və yaxud ümumi anbarların qonşu otaqlardan odadavamlı arakəsmələrlə ayrılmış xüsusi bölmələrində saxlanılmalıdır. Balonlar saxlanılan anbarın otaqlarında temperatur 25°C-dən artıq olmamalıdır. Bu anbarlar və onlarda yüklərin saxlanılma şərtləri bu Qaydaların 10.12 — 10.17. bəndlərinin tələblərinə cavab verməlidir. Hava gəmisinin dayanacağından və TAM-lar saxlanılan yerdən 100 m-dən az olmayaraq məsafənin olmasına riayət olunmaqla, açıq meydançalarda, üstlərini brezentlə və yaxud bütöv yastı taxtadan və s. olan örtüklərlə bağlamaqla, sayı 50-dən artıq olmayan balonların saxlanılmasına yol verilir. Zəhərli qazlar (2.2 və 2.4 yarımsinfi) olan balonlar, yalnız bu qazlarla olan balonların saxlanılmasının bütün tələblərinə cavab verən, bağlı olan xüsusi otaqlarda (anbarlarda) saxlanılmalıdır. Bu otaqlara (anbarlara) giriş, yalnız bu otaqlarla (anbarlarla) xidməti əlaqəsi olan şəxslərə, yalnız əleyhqazla və yaxud digər qazdan mühafizə vasitələri ilə təmin olunduqda, icazə verilir. Qazla dolu olan balonlar, hər hansı istilik mənbəyindən 1 m-dən az olmayan məsafəyə uzaqlaşdırılmalıdır və günəş şüalarının və yağıntının birbaşa təsirindən mühafizə olunmalıdır. Balonların açıq meydançalarda (brezentlə örtülmüş halda) saxlanılması zamanı isti olan günlərdə brezenti sulamaq zəruridir. Qazla doldurulmuş başmaqlı balonlar, yük göndərən tərəfindən xüsusi təchiz olunmuş yuvacıqlarda, qəfəsələrdə şaquli vəziyyətdə saxlanılmalıdır və yaxud (sırada 6 balondan artıq olmamaqla) maneələr qoyulmaqla çəpərlənməlidir. Balonların xüsusi bərkidilmə qurğusu olmadan şaquli vəziyyətdə saxlanılması qadağandır. Balonlar horizontal vəziyyətdə saxlanılarkən, onların bir-birinə toxunmasının qarşısını almaq üçün, lazımi qalınlıqda taxta, rezin və yaxud kəndir aralıqlar qoyulmalıdır. Aralıqların ot, kövşən, ağac yonqarı və oxşar yanan materiallardan olması qadağandır. Balonlar elə yığılmalıdır ki, qalağın hündürlüyü 1,5 m-dən artıq olmasın. Hər bir qalaqda 50 ədəddən artıq balon olmamalı, qalaqlararası məsafə isə 1,5 — 2,5 m olmalıdır. Balonların bütün ventilləri bir tərəfə yönəldilməlidir. Dərin soyudulmuş qazlarla (maye oksigen, maye hava və b.) tutumlar (balonlar), yalnız yükgöndərən tərəfindən tutumların yıxılmasını istisna edən xüsusi hazırlanmış dəzgahlarda saxlanılmalıdır. Balonların zədələnməsi və onlardan qazların sızması aşkar edildikdə, aşağıdakıların yerinə yetirilməsi zəruridir: yanmayan və zəhərləyici olmayan qazlarla olan balonları ayırmaq və onlardan qazların sızması kəsilənədək yer səthində böyrü üstə saxlamaq; yanan qazlarla olan balonları ləngimədən hər hansı tikililərdən 100 m-dən az olmayan məsafəyə, zəhərləyici qazlarla, eləcə də yanan və zəhərləyici qazlarla olan balonları yaşayış və istehsalat binalarından 100 m-dən az olmayan məsafəyə uzaqlaşdırmaq və su dolu çəlləyə, kükürd anhidridi olan balonları isə əhəng məhlulu olan çəlləyə yerləşdirmək; qazın balonlardan sızması dayandıqdan sonra onları çıxardırlar; qazlarla doymuş mayeni, yaşayış otaqlarından və su mənbələrindən aralı olan yerlərdə, çəlləkdən çalaya (çuxura) boşaldırlar və bağlayırlar (basdırırlar). Balonlarla davranışda təhlükəsizlik texnikası üzrə təlimatlar və xəbərdaredici yazılar anbarların yaxşı görünən yerlərində asılmalıdır. 6.3.3. 3-cü sinif Tezalışan mayelərin (TAM) hava yolu ilə daşınması üçün tətbiq olunan qablar, dövlət (sənaye sahələri) standartlarının və yaxud texniki şərtlərin tələblərinə tam cavab verməlidir. O, kip, təmiz olmalı və yük göndərən tərəfindən (brutto kütləsi, təmiz çəkisi ( netto), TAM nin növü) göstərilməklə markalanmalıdır. Qabın (taranın) əziyi (batığı), cızığı, çatı və yaxud digər zədəsi olmamalıdır. Tez alışan mayenin hətta cüzi sızması və yaxud tərləməsi zamanı qab hava gəmisinə yüklənməyə buraxılmır. Uçuş vaxtı kipliyin öz-özünə pozulmasını istisna etmək üçün tıxaclar (qapaqlar) kip bağlanmalıdır və onların açılmasına yol verməyən üsullarla bərkidilməlidir. Həcmi 275 litrə qədər olan çəlləklərin, bidonların, balonların TAM-lə doldurulmasından sonra, tıxaclı tərəfi aşağı tutulmaqla kipliyinin yoxlanması zəruridir. TAM hava gəmisinə yüklənmədən 2 — 3 saat əvvəl qablara doldurmalıdır. TAM-ın daşınması üçün olan qablar elə hazırlanmalı və bağlanmalıdır ki, hava gəmilərində daşınma şəraitində o, tərkibində olanı xaricdəki öz-özünə alışma mənbələrindən tam qorusun. Yanacaq və sürtgü materiallarının, eləcə də TAM-ın xırda tutumlarda (1 — 2 litrə qədər) daşınması üçün olan şüşə və digər xırda istehlakçı qablar, hopdurucu aralıq materialları qoyulmaqla, germetik bağlı metal qablara yerləşdirilirlər. Metal qablar aralıq materialla taxta yeşiklərə qoyulmalıdır. Qab kimi tövsiyə olunmuş şüşə bankalar, butulkalar saxsı qablarla dəyişdirilə bilər. Axırıncılar istifadə üçün o hallarda tövsiyə olunur ki, yalnız bu material taranın (qabın) möhkəmliyini və onun daxilinə yerləşdirilmiş maddənin təsirinə davamlılığını təmin etsin. Qab davamlı olmalıdır və HG daşınma zamanı yarana bilən boşluq və vibrasiya, eləcə də tıxaclar (qapaqlar) altında olan aralıq qatlarının yeyilməsi və yaxud istismar temperaturunda (58°C — 60°C-dək) TAM-ın buxarlarının təzyiqinin qalxması nəticəsində kipliyin pozulmasını istisna etməlidir. 61°C-dək aşağı alışma və 50°C hüdudunda qaynama temperaturlarına malik olan TAM-ın daşınması üçün olan qablar mayenin 60°C temperaturda olan buxarlarının, 1 kq/sm2-dən az olmayan, artıq təzyiqinə davam gətirməlidir. 15 — 20°C-dən aşağı temperaturda və atmosfer təzyiqində qaynayan bu sinifin TAM-ın daşınması üçün olan qablar, bu mayelərin 50 — 60°C-dən olan buxarlarının, 2 kq/sm2-dən az olmayan təzyiqinə davam gətirməlidir. Qabın materialı, onun daxilində daşınan maddəyə qarşı inertli olmalıdır, TAM-ın keçməsinə, tərkibində reaksiyaya girməsinə və onunla təhlükəli birləşmənin əmələ gəlməsinə, yumşalmasına, zəifləməsinə, kövrəkləşməsinə və TAM ilə əlaqədar olduqda, temperaturun son hədlər qiymətində və yaxud köhnəldikdə, başqa dəyişikliklərə məruz qalmamalıdır. Yanacaq-sürtgü materialları, eləcə də bu sinifdən olan digər maddələr hava yolu ilə daşınmaya, xüsusi təlimatlara uyğun olaraq, polad bidonlarda, tutumu 275 litrə qədər olan çəlləklərdə və yaxud AÇ tipli çənlərdə buraxılır. Yivi olan tıxaclar üçün yalnız təzə aralıq qatları istifadə olunmalıdır. Digər təhlükəli xassələrə (zəhərləyici, konstruksiya materiallarına qarşı yeyici və aşılayıcı) malik olan TAM la, HG-nin yük kabinələrində, ikiqat germetik qablarda, eləcə də tutumu 100 — 275 l olan çəlləklərdə daşınır. TAM-ta, tutumu 275 l olan standart çəlləklərdə, çənlərdə, xüsusi tutumlarda və konteynerlərdə HG-nin xarici asqılarında, tutumu 275 l olan çəlləklərin yerləşdirilməsi nəzərə alınmış xüsusi germetik konteynerlər olduğu halda, tez alışan mayelər HG-nin yük kabinəsində də daşına bilərlər. TAM-ın HG-də daşınması zamanı temperaturunun artması nəticəsində onun tıxacdan (qapaqdan) axmasını, deformasiyaya uğramasını və yaxud dağılmasını istisna etmək üçün qabın onun tam tutumunun 90%-dən artıq olmayaraq doldurulması zəruridir. Qaynama temperaturu 50°C-dən aşağı olan TAM-ın daşınması zamanı qablar (taralar) tam həcminin 80%-dən artıq olmayaraq doldurulmalıdır. TAM-ın hava gəmilərində daşınması zamanı onların qızdığı hallarda, hər bir 10 — 15°C-dən, qabın doldurulmamış həcmi 1,5 — 2% artır. Bu sinifdən olan maddələrin daşınması üçün onların fiziki və kimyəvi xassələrindən asılı olaraq, aşağıdakı növ qablar işlədilə bilər: germetik bağlanmış metal bankalarda, hopdurucu aralıq materialla qablaşdırılmış 0,5 — 2,5 litr tutumu olan, germetik bağlanmış butulkalar və bankalar; taxta yeşiklərə və barabanlara, aralıq materialları işlədilməklə qablaşdırılmış və tutumu 20 litrədək olan germetik bağlanmış kanistrlər, mehtərələr (flyaqalar), bankalar; taxta yeşiklərə və barabanlara aralıq materialı işlədilməklə qablaşdırılmış, tutumu 20 l dək olan germetik bağlanmış (qalaylanmış) metal kanistrlər, mehtərələr (flyaqalar); taxta şəbəkədə qablaşdırılmış və tutumları 10 və 20 l olan germetik bağlı (qalaylanmış) poladdan ştamp və qaynaq olunmuş bidonlar; tutumları 110 və 275 litr olan qalın divarlı, qaynaq edilmiş polad çəlləklər; tutumu 100 litr olan alüminium tipli çəlləklər; tutumu 150 litr, paslanmayan metaldan olan çəlləklər; tutumu 100, 200, 250 və 275 litr olan qaynaq edilmiş polad çəlləklər; Aviasiya çəni (AÇ) tipli alüminium çənlər, balonlar. TAM-ın daşınma şərtləri Çəlləklərin, bidonların və xırda qabla olan yük yerləri, bir sırada, boğazlıqları (tıxacları) yuxarı vəziyyətdə yığılır. TAM-la olan qablar, elə yerləşdirilməlidir ki, uçuş zamanı yükü müşahidə etmək mümkün olsun. Ondan başqa, yükün uçuş prosesində yerdəyişməsinə imkan yaratmamaq məqsədi ilə, o, etibarlı şəkildə bağlanmalıdır. TAM HG-yə yükləndikdən sonra, diqqətlə qabın bütövlüyünü, onun etibarlı bağlandığını yoxlamaq və TAM-ın axmamasını yəqin etmək zəruridir. Yükün təkrar yoxlanılmasını uçuşun başlanğıcında 4000 m hündürlüklərdə aparmaq lazımdır. TAM-ın birgə daşınması 3-cü sinifdən olan TAM-ın digər siniflərdən olan yüklərlə birgə hava yolu ilə daşınması üzrə göstəricilər 1-ci əlavədə verilmişdir. HG-ni müxtəlif sinif yüklərlə yükləyərkən bu cədvələ əsaslanmaq lazımdır. Bu sinifin müxtəlif yarımsiniflərinə aid olan TAM-lar bir HG-də daşına bilər. Ərzaq məhsullarının, xarab olmasının mümkünlüyü səbəbindən, xüsusən heyvani yağları və piylərinin, zəhərli və güclü iyə malik olan TAM-la birgə daşınmasına icazə verilmir Təhlükəsizlik tədbirləri TAM-ın hava gəmisinə yüklənməsi, bir qayda olaraq, gün işığında həyata keçirilməlidir. TAM-ın axşam vaxtlarında yüklənməsinə yalnız yükün yoxlanması və yüklənməsi zamanı daşınan əlavə işıqlandırıcı vasitələrin işlədilməsinin zəruriliyini istisna edən, yaxşı işıqlandırılmış meydançalarda icazə verilir. Yükləmədən əvvəl və yükləmə prosesində, TAM-a uyğun olmayan yüklərin HG-nə yüklənməsini istisna etmək məqsədi ilə, yükün növlərinə ciddi nəzarət həyata keçirilməlidir (1 nömrəli əlavə). Hava gəmilərinə TAM-ın yüklənməsi 12.2 bəndində göstərilmiş digər HG-dən və aerodrom qurğularından təhlükəsiz məsafədə aparılmalıdır. Yükləmə (boşaltma) yerlərinin yaxınlığında açıq oddan istifadə etmək və ya siqaret çəkmək qəti qadağandır. TAM-ın yükləmə meydançalarında, yaxşı görünən yerlərdə, hərflərinin hündürlüyü 75 mm-dən az olmayan, parlaq-qırmızı yazılı ağ lövhələr asılmalıdır: «Tezalışan maye»; «Açıq odla və fənərlə yaxınlaşmamalı»; «Siqaret çəkməməli»; «Yanğın vaxtı bu telefona zəng etməli». TAM-ın yüklənmə prosesi zamanı HG-nin yanacaqla, oksigenlə təchiz etmək, eləcə də radio və elektrik avadanlıqlarının təmiri üzrə hər hansı təmir işinin və yaxud açıq od və qığılcımın əmələ gəlməsinə səbəb ola bilən alətin tətbiqi ilə digər işlərin aparılması qəti qadağandır. TAM yüklənərkən ehtiyatlı olmaq zəruridir. Yükün atılmasına, qabı zədələyə bilən qarmaqların istifadə edilməsinə, yükün sürünməsinə, yüklərin biri-biri ilə toqquşmasına qəti yol verilmir. Çəlləklərin diyirləməklə yerdəyişməsinə, yalnız xüsusi qurulmuş altlıqlar (taxtalar, ağac tirlər) pilləkən və yaxud döşəmə olduqda icazə verilir. TAM-ın yüklənməsi qurtardıqdan sonra qab etibarlı bağlanmalıdır. HG-də odsöndürmə vasitələrinin və qabın uçuş zamanı mümkün ola bilən nöqsanlarını aradan qaldırmaq üçün lazım ola bilən ləvazimatların (vedrə, bidon, əski, neytrallaşdırıcı maye və b.) olmasını yoxlamaq zəruridir. Yükləmə-boşaltma işləri başa çatdıqdan sonra HG-nin yük bölmələrinin havası əsaslı surətdə dəyişdirilməlidir. Güclü zəhərləmə xassələrinə malik olan TAM-ın daşınması zamanı HG-nin bortunda ən azı iki dəst fərdi mühafizə vasitəsi olmalıdır. Yüklərin müvəqqəti saxlanılması 3.1 və 3.2 yarımsinfindən olan TAM-lar yükləmə üçün bilavasitə HG-nin bortuna verilir və hava gəmisindən boşaldılan kimi, ləngimədən daşınır. 3.3 yarımsinfindən olan TAM-lar hava limanında (aerodromda) xüsusi ayrılmış meydança olduqda, lakin yükləməyə başlamazdan 24 saat tez olmayaraq, əvvəlcədən gətirilə (aparıla) bilər. Xüsusi ayrılmış meydança olmadıqda 3.3 yarımsinifdən olan TAM-lar daşınma üçün yalnız HG-yə yükləmə zamanı hava limanına (aerodroma) gətirilməsi boşaldıldıqdan sonra ləngimədən hava limanından (aerodromdan) daşınması şərti ilə daşınmaya qəbul oluna bilərlər. 6.3.4. 4-cü sinif Bu sinifdən olan maddələrin xassələrinin müxtəlifliyi maddənin bütün növlərinə uyğun ola bilən eyni bağlama (qablaşdırma) növünü istifadə etməyə imkan vermir. Bununla belə, rəhbər tutulması zəruri olan bir neçə əsas tələblər mövcuddur. Onlar bu sinifdən olan maddələrin bağlamalarının bütün növlərinə aiddir. Açıq havada tezalışan maddələr, yalnız germetik bağlanmış qabda daşınır. Bəzi maddələr daşınan qabların boşluqlarını müvafiq maye ilə və yaxud təsirsiz qazlarla doldururlar. Spesifik xüsusiyyətə malik olan maddələr tərkibli belə bağlamalar, yükləməzdən əvvəl axmanın olmamasını müəyyənləşdirmək üçün yoxlanılırlar. Bağlamanın nasazlığı və zədələnməsi aşkar edildikdə və yaxud yükün həddindən artıq qızdığı vaxt yükün yanmasının qarşısını almaq üçün lazımi tədbirlərin görülməsi zəruridir. Hava gəmisinin komandirinin qərarı ilə belə yüklər HG-nin bortundan düşürülə bilərlər. 4-cü sinif maddələrin qablaşdırılması üçün bu maddələrin xassələrindən asılı olaraq, aşağıda göstərilən qab növləri istifadə oluna bilər: kütləsi (netto) 0,5 kq-dan artıq olmayan, təsirsiz aralıq materialı ilə (dərman preparatları kimi) plastmas qutulara yerləşdirilmiş və qablaşdırma materialına bükülmüş, ağacdan və yaxud plastmasdan olan möhkəm nəqliyyat qabına (tarasına) yığılmış germetik bağlı şüşə ampulalar və yaxud butulkalar; tutumu 2,5 kq-dan artıq olmayan, taxtadan ağacdan və yaxud plastmasdan olan möhkəm nəqliyyat qabına, aralıq doldurma materialı istifadə etməklə qablaşdırılan, germetik bağlanmış şüşə, metal və yaxud polimer qablar; tutumu 5 litrədək olan, təsirsiz aralıq materiallarından istifadə etməklə, taxta yeşiyə və yaxud təsirsiz aralıq materialı ilə metal barabana qablaşdırılan germetik bağlı metal, polimer butulkalar, mehtərələr, bankalar; tutumu 20 litrədək olan, plastmas nəqliyyat qabında (tarasında) olan germetik bağlanmış və tıxacları bərkidilmiş butulkalar və yaxud metal bankalar və yaxud aralıq materiallarla kipləndirilmiş ağac yeşiklərdə ya da taxta şəbəkədə qoyulan kanistrlər, mehtərələr; daxildən su keçirməyən materialla, məsələn, polietilenlə və yaxud parafinlə yağlanmış kağızla üzlənmiş ağacdan, fanerdən, polimerdən olan yeşiklər və yaxud barabanlar; tutumu 100 litrdən artıq olmayan, germetik bağlanmış polimer və yaxud qaynaq edilmiş polad çəlləklər və barabanlar; taxtadan olan çəlləklərdə, metaldan və yaxud taxtadan düzəldilmiş barabanlarda olan polimer, çoxqatlı kağız və toxunma kisələr; bir nəqliyyat tarasına qablaşdırılan maddənin maksimum miqdarı 100 kq-dan artıq olmamalıdır; ventilin və yaxud ventil əvəzi tıxacın müvafiq mühafizəsi təmin edilməklə, sıxılmış qazların daşınması üçün adətən istifadə olunan standart balonlar; kino və fotolentlər uzunluğu 900 m-dən artıq olmayan rulon şəkilində sıx bükülməlidir. Hər bir belə rulon, qapaqlı kip bağlanan metal qutuya yerləşdirilməlidir. Daşınma şərtləri Bu sinifdən olan yüklərin daşınması zamanı onların yüklənmə (boşaltma) prosesində nəmliyin təsirinə məruz qalmaması zəruridir. Şüşə qabda olan və yeşiklərə qablaşdırılan bütün maddələr onlara yanaşmaq üçün əlverişli olan yerlərdə yerləşdirilməlidir. Hava limanlarında (aerodromlarda) havanın temperaturu 40°C-dən artıq olduqda, yüklənmə (boşaltma) zamanı, 4-cü sinif yüklərin temperaturuna sistematik nəzarəti həyata keçirmək zəruridir. Yükün xeyli qızdığı halda, onu təcili olaraq, HG-dən təhlükəsiz məsafəyə uzaqlaşdırmaq və qabın tərkibindəkinin temperaturunu, eləcə də təzyiqini aşağı salmaq üçün tədbirlər görülməlidir. Maddə, hava ilə təmasda partlayış qarışığı yarada bildiyi hallarda, buxarlar və yaxud toz ayırma qabiliyyətinə malikdirlər, belə olduqda yüklərin yerləşdirilməsi yük kabinəsinin səmərəli surətdə ventilyasiya edilməsi ilə həyata keçirilməlidir. 4-cü sinifdən olan yükləri elə yerləşdirmək lazımdır ki, onların yanması zamanı yük yerlərini HG-nin bortundan çıxarmaq zəruri olduqda, onlara yanaşmaq üçün əlverişli şərait olsun. Təhlükəli yüklərin birgə daşınması 4.1, 4.2 və 4.3 yarımsiniflərindən olan təhlükəli yüklərin birgə daşınmasına yol verilmir. 4-cü sinif yüklərin 2.1 yarımsinifindən olan maddələrlə birgə daşınması mümkündür. 4-cü sinif yüklərin digər siniflərdən olan maddələrlə birgə daşınmasının mümkünlüyü uyğunluq cədvəlinə görə təyin olunur (1 nömrəli əlavə). Təhlükəsizlik tədbirləri İstifadəsi tövsiyə edilən və icazə verilməyən yanğınsöndürmə vasitələri yükgöndərənin ərizəsində göstərilir. Bu sinifdən olan maddələrlə baş vermiş yanğının söndürülməsinin tövsiyə olunmuş vasitələrlə həyata keçirilməsi zəruridir. Yükgöndərənin ərizəsində icazə verilməyən kimi göstərilmiş yanğınsöndürmə vasitələrini tətbiq etmək qəti olmaz. 4.2 yarımsinfindən olan maddələrin öz-özünə alışması zamanı ən səmərəli yanğınsöndürmə vasitəsi quru toz tərkibli və təsirsiz qazlardır. Öz-özünə alışan maddələrin çoxu yanma zamanı zəhərləyici qazlar ayırır. Göstərilən maddələri daşıyan HG-nin hər bir heyət üzvü və müşahidəçi şəxs bir dəst tənəffüs sistemini qoruyan əleyhqazlarla təchiz olunmalıdır. Su ilə qarşılıqlı təsirdə təhlükə yaradan 4.3 yarımsinifdən olan maddələrlə yanğın baş verdiyi halda, suyun, köpüklü odsöndürənlərin və hətta karbon qazının istifadə edilməsi vəziyyəti pisləşdirə bilər, ona görə ən yaxşı odsöndürmə vasitəsi kimi tərkibində quru tozlu odsöndürmə vasitələri, təsirsiz qazlar və yaxud mümkün olduqda, quru qumun istifadəsi tövsiyə olunur. Yüklərin müvəqqəti saxlanılması Tezalışan bərk maddələr (TABM) və öz-özünə alışan maddələr, bu Qaydaların 10.12 — 10.17 bəndlərinin tələblərinə uyğun olaraq saxlanılmalıdır. Bu hallarda yüklər əlavə 2-də verilmiş tövsiyələrə uyğun olaraq yığılmalıdır. Öz-özünə alışan maddələr anbarların ayrı ayrı bölmələrində, belə imkan olmadıqda isə açıq meydançalarda, talvar altında saxlanılır. Suyun təsirindən alışan maddələr, tezalışan mayelərdən və bərk maddələrdən ayrı saxlanılmalıdır. Bu kateqoriyadan olan yüklərin saxlanılması üçün ayrılmış yerlər (otaqlar) mütləq örtülü və quru olmalıdır və yükün nəmlənməsinə yol verilməməlidir. Anbarlar hər bir konkret yük üçün tövsiyələrə uyğun olaraq, xüsusi yanğınsöndürmə vasitələri ilə təchiz olunmalıdır. Bu yükün saxlanılması dövründə daxili su kəməri bağlı olmalıdır, kimyəvi, köpüklü və digər maye odsöndürücülər anbardan çıxarılmalıdır. Görünən yerdə «Sudan ehtiyatlı» sözləri yazılmış lövhə asılmalıdır. 4-cü sinifdən olan təhlükəli yüklərin saxlanıldığı yerlərdə yalnız elektrik işıqlandırılmasına yol verilir. Belə yüklərin saxlanıldığı yerlərdə ocaq qalamağa və siqaret çəkməyə icazə verilmir. Suyun təsirindən və ya öz-özünə alışan maddənin qabı zədələndiyi halda, zədələnmiş bağlama anbardan su dəyməsinə yol verilməyən və tam quru olan başqa yerə uzaqlaşdırılır. Təhlükəli maddələrin axdığı və səpələndiyi yerə quru qum tökülməlidir və döşəmə yükün qalıqlarından təmizlənməlidir. Bu sinifdən olan yüklərin saxlanılması zamanı yükün vəziyyətinə daim nəzarət olunmalıdır. Əgər yükün temperaturu havanın temperaturundan yüksəkdirsə, qızmış yük yerlərini yükün əsas yığımından ayırmaq, onları yoxlamaq və yaxud soyudulması üçün tədbirlər görmək (bununla yanaşı, yükün nəmlənməsinə imkan verməmək), ya da anbardan təhlükəsiz yerə uzaqlaşdırmaq zəruridir. 6.3.5. 5-ci sinif 5-ci sinifdən olan maddələrin daşınması üçün qablar aşağıdakı əsas tələblərə cavab verməlidir: germetik tıxacları olmalı; tərkibindəki ilə reaksiyaya girməyən, zərərli və təhlükəli birləşmələr yaratmayan və yaxud parçalanmayan materialdan hazırlanmalı; kifayət qədər möhkəm olan, yumşalmayan və hava yolu ilə daşınmalar zamanı qarşılanan yüklərin təsirinə davamlı olmalı. Şüşədən olan istehlak qablarında, möhkəmliyi aşağı salan defektlər olmamalıdır. Divarlarının qalınlığı 1,5 — 2 mm-dən az olmamalıdır. Şüşədən, saxsıdan, keramikadan, polimerlərdən olan qablar germetik bağlanmış bankalara, taxtadan olan yeşiklərə, barabanlara qablaşdırılır. Yerləşdirilmiş istehlak qablarının arası, qatının qalınlığı 4 sm-dən az olmayan, aralıq materialları ilə doldurulmalıdır. Aralıq materialları (asbest, təbaşir, şüşə lifi, infuzoriyalı torpaq və b.) mütləq yanmayan və daşınan maddəyə təsirsiz olmalıdır. Bu materiallar, eləcə də onlarda olan hər hansı qarışıqlar, qabın tərkibindəki ilə təhlükəli reaksiyaya girməməlidir. Sınan qabda olan və yaxud əllə daşınması nəzərdə tutulan yük qablarının çəkisi 50 kq dan artıq olmamalı və müvafiq dəstəkləri olmalıdır. Çəlləklərin və barabanların ağırlığı 100 kq-dan artıq olmamalıdır. Daşınma vaxtı barometrik təzyiqin düşməsi və temperaturun artması nəticəsində qabın içində olanların genişlənməsi ilə əlaqədar axmanın və yaxud deformasiyanın qarşısını almaq üçün onun daxilində kifayət qədər boş həcm saxlanılmalıdır. Tutum maye, məcum pasta və yaxud mayedə batırılmış bərk maddələrlə doldurulduqdan sonra, buxarlar üçün qalan boşluq 15°C-də onun ümumi həcminin 7%-dən az olmamaq şərti ilə saxlanılmalıdır. Temperaturun qalxması (düşməsi) ilə əlaqədar saxlanılan boşluğun həcmi, müvafiq olaraq 10 — 15°C-də 1,5 — 2% qədər artırmaq (azaltmaq) olar. Əgər maddə və ya onun aktiv tərkib hissəsi faizlə şərtləndirilibsə, o zaman onun hansı qabda daşınması tərkibində olan maddənin kütləsinin faizi ilə göstərilir. Üzvi peroksidlər yüksək aktivliyə malik olduqlarına görə, onlar üçün olan qablar tərkibin təsirinə məruz qalmayan, katalizə etməyən və tərkibindəkilərin xassələrinə təhlükəli təsir göstərməyən materiallardan hazırlanmalıdır. Təhlükəli olan zəhərləyici maddələrin daşınması ikiqat germetik qablarda həyata keçirilir. Əsas diqqəti ona yönəltmək lazımdır ki, yük üzvi materiallarla (maddələrlə) çirklənməsin. Sınığı olan və yaxud axıntı (səpələnmə) izləri olan yük yerləri daşınmaya buraxılmır. 5.1 yarımsinfinə aid olan oksidləşən maddələrin çoxunun daşınması üçün aşağıda göstərilən qab və bağlama növlərinin istifadə olunmasına yol verilir: tutumu 0,5 litr (xrom turşusu üçün 3 litr) olan, aralıq materiallar qoyulmaqla taxta yeşiklərdə yerləşdirilən və hopdurucu aralıq materiallarla doldurulmaqla, germetik metal bankalara qablaşdırılan, eləcə də germetik bağlanan metal, keramik, şüşə, polimer bankalar və yaxud butulkalar; tutumu 3 litrdən artıq olmayan, hopdurucu aralıq materialları ilə taxta yeşiklərdə və barabanlarda yerləşdirilən və germetik bağlanan metal, keramik, şüşə və yaxud polimer tutumlar; hidrogen peroksidi üçün 99% təmiz alüminium tərkibli materialdan hazırlanmış, polietilen aralıq qatı ilə təmin olunmuş yivli qapaqlarla germetik bağlanan, alüminium balonlar istifadə olunur; tutumu 3 litrdən artıq olmayan balonlar nəqliyyat qabına, yanmayan aralıq qatı istifadə olunmaqla qablaşdırılmalıdır; tutumu 5 litrdən artıq olmayan, hopdurucu aralıq materialı ilə taxta yeşiklərə və yaxud barabanlara yerləşdirilən və germetik bağlanan metal, keramik, şüşə və polimer tutumlar xlor turşusu üçün olan istehlak qabının həcmi 3 litrdən artıq olmamalıdır; lent vasitəsi ilə etibarlı bağlanan taxta, karton tutumlar və yaxud daxildən polietilenlə üzlənmiş ikiqat kağız kisələr və yaxud möhkəm taxta yeşiklərə, metal, ya da karton barabanlara yerləşdirilən polimer kisələr, istehlak qabının tutumu 0,5 — 1 kq 5.1 yarımsinfindən olan maddələrin bu qabda, bərk halda olan dikumil və diiauroil oksidləri istisna olmaqla, yerləşdirilərkən, hər bir istehlak qabını asbestlə və yaxud eyni dərəcədə oda davamlı olan doldurucu materialla bürümək zəruridir; metal çəlləklər və barabanlar. 5.2 yarımsinifdən olan üzvü peroksidlərin çoxunun daşınması üçün aşağıda göstərilən qab növlərinə icazə verilir: aralıq materialı ilə taxta yeşiklərə yerləşdirilən, tutumu 100 qramdan artıq olmayan və bu məqsədlər üçün yarayan, germetik bağlanan rezin və yaxud polimer tutumlar; aralıq materialı ilə taxta yeşiklərə yerləşdirilən və hopdurucu aralıq materialı ilə germetik metal bankalarda qablaşdırılan şüşədən, metaldan və polimerdən olan, 0,5 litr tutumlu, germetik bağlanan istehlak qabları; hopdurucu aralıq materialı ilə metal və yaxud faner çəlləklərə və yaxud barabanlara yerləşdirilən, tutumu 1 litrədək olan və germetik bağlanan şüşə, metal və yaxud polimer istehlak qabları; tutumu 5 litrədək olan və hopdurucu aralıq materialları ilə taxta yeşiklərə və yaxud barabanlara yerləşdirilən metal, keramik, şüşə və polimer istehlak qabları; daxildən su keçirməyən materialla üzlənmiş, sarınmış karton barabanlar. Daşınma şərtləri 5.1 və 5.2 yarımsinfindən olan əksəriyyət maddələrin daşınmasına yalnız hava yük gəmilərində icazə verilir. Bu sinifdən olan maddələrin bütün istilik mənbələrindən və qığılcım yarana bilən yerlərdən uzaqda yerləşdirilməsi zəruridir. Bu sinifdən olan yüklərin yüklənilməsi və boşaldılması zamanı təhlükə yarandığı halda, bu maddələrlə olan yük yerlərinin HG-dən maneəsiz çıxarılmasının və təhlükəsiz yerə aparılmasının mümkünlüyünü nəzərdə tutmaq zəruridir. Ammonium şorası və ammonium nitrat tərkibli gübrələr, çoxqatlı kağız kisələrdə və yaxud barabanlarda daşınarkən, onları bağlamaq üçün rahat olan yerdə, qrup şəklində yük kabinəsinin döşəməsində yerləşdirmək zəruridir. Uçuş zamanı yüklərə yaxınlaşmaq üçün keçidlər saxlanılmalıdır. 5-ci sinif maddələrin qeydə alınmamış baqajda daşınması qadağan olunur. Hava ilə partlayıcı qarışıq əmələ gətirə bilən, buxarlar və yaxud toz ayıran maddələr germetik bağlanmış qabda daşınmalıdır, yük kabinəsi isə yaxşı ventilyasiya edilməlidir. Birgə daşınmalar 5.1 yarımsinfinin oksidləşən maddələrinin və 5.2 yarımsinfinin üzvi peroksidlərinin birgə daşınmasına icazə verilmir. 5-ci sinifdən olan oksidləşən maddələr və üzvi peroksidlər, yanan materiallar (neft məhsulları, karbohidrogenlər, efirlər, kömür və başqaları) istisna olmaqla, 2.1 yarımsinfinin və 9-cu sinfin (digər təhlükəli yüklər) alışmayan qazları ilə birgə daşınmasına yol verilir. 5-ci sinifdən olan maddələrin qalan siniflərin bütün maddələri ilə birgə daşınmasına yol verilmir. Təhlükəsizlik tədbirləri Yanğın vaxtı, hətta tam inersiyalı oksidləşən maddələr atmosferdə yanmaya kömək edən oksigen ayırır. Yerdə (yükləmə və yaxud boşaltma zamanı), bu yarımsinifdən olan maddələr üçün səmərəli yanğınsöndürmə vasitəsi — çoxlu miqdarda sudan istifadə edilməsidir. Uçuş zamanı alışan yükü toz halında olan odsöndürmə vasitələrindən istifadə etməklə söndürmək və yaxud yanan yükün bortdan atılmasına yönəldilmiş tədbirlər görmək zəruridir. Ekipajların şəxsi heyəti və DTX (yükləyici heyət) zəhərli və yeyici maddələrin daşınması zamanı mühafizəedici geyimdən istifadə etməlidir. Zəhərli, narkotik və yaxud qıcıqlandırıcı buxarların olduğu təhlükəli yerdə şəxsi heyət fərdi nəfəsalma vasitələrindən istifadə etməlidir. 5.2 yarımsinfindən olan üzvi peroksidlərin yanması və yaxud onların yaxınlığındakı yanğın partlayışa gətirə bilər. Üzvi peroksidlərlə olan yük yerləri mümkün qədər yanğın zonasından uzaqlaşdırılmalıdır. Yerdə alışan yükü maksimum mümkün olan məsafədən su ilə söndürmək olar. Bilavasitə yanğın mənbəyinin yaxınlığında olan yükü soyudulmuş vəziyyətdə saxlamaq üçün su ilə islatmaq lazımdır. Uçuş zamanı alışan yükün toz şəklində olan yanğınsöndürmə vasitələrindən istifadə olunmaqla söndürülməsi və yaxud yanan yükün bortdan atılması üçün tədbirlər görmək zəruridir. Hətta yanğın söndürülmüş yerdə heyət imkan daxilində tam soyudulmamış üzvi peroksidlərdən 10 m-dən az olmayan məsafədə olmalıdır. Yanğının təsirinə məruz qalmış çoxlu miqdarda olan üzvi peroksidlərin zərərsizləşdirilməsi yük göndərənin müşayiət edən şəxsinin (hazırlayanın) texniki məsləhəti olmadan həyata keçirilməməlidir. Oksidləşdirici maddələrin daşınması üçün təyin olunmuş HG, yükgöndərən tərəfindən hər bir yük üçün verilmiş tövsiyələrə uyğun olaraq, yanğınsöndürmə vasitələri ilə təmin olunmalıdır. Su ilə reaksiyaya girən yüklər olan yerlərdə göndərməzdən əvvəl «Sudan ehtiyatlı» qeydi edilməlidir. Oksidləşdirici maddələrin və üzvi peroksidlərin yüklənməsi və boşaldılması zamanı tezalışan maddələrin yüklənməsi dövründə ehtiyat tədbirlərinin tətbiq edilməsinə riayət olunmalıdır. Yüklərin müvəqqəti saxlanılması Oksidləşdirici maddələr və üzvi peroksidlər bu Qaydaların 10.12 — 10.17 bəndlərinin tələblərinə cavab verən anbarlarda saxlanılmalıdır. 5-ci sinifdən olan maddələr, 2 nömrəli əlavədə verilmiş tövsiyələrə uyğun olaraq, digər yüklərlə birgə saxlanıla bilər. Oksidləşdirici maddələrin və üzvi peroksidlərin bütün hallarda tezalışan maddələrlə və yanan materiallarla birgə saxlanmasına yol verilmir. 6.3.6. 6-cı sinif Çox güclü zəhərləyici buxarlar ayırma qabiliyyətinə malik olan maddələr hopdurucu materiallarla germetik bağlanan ikiqat qabda qablaşdırılmalıdır. Sürtülmə yolu ilə kipləşdirilmiş tıxaclarla olan şüşə və yaxud digər qablar istifadə olunduqda, tıxaclar barometrik təzyiqin düşməsi zamanı buxarların təzyiqinə davam gətirən məftil hörmənin və yaxud xüsusi sıxacın köməyi ilə bərkidilir. Zəhərləyici maddələrlə olan qablar bütün uçuş dövrü ekipaj üzvlərinin tam təhlükəsizliyini təmin etməlidir. Qaynama temperaturu 50°C həddində olan mayelərin daşınması üçün nəzərdə tutulan tutumlar maye buxarlarının 100 kPa (1kq/sm2)-dan az olmayan artıq təzyiqinə davam gətirməlidir. Qaynama temperaturu 15 — 20°C-dən aşağı olan mayelərin daşınması üçün nəzərdə tutulan tutumlar bu mayelərin buxarlarının 2 kq/sm2-dan az olmayan artıq təzyiqinə davam gətirməlidir. Güclü təsirediciliyə malik olan bütün maye maddələr, onların təhlükəsiz daşınması üzrə texniki tələblərə ciddi surətdə riayət etməklə, yalnız ikiqat germetik qabda (istehlak qabının tutumu 1 litrdən artıq olmayaraq) hava yolu ilə daşınmaya qəbul oluna bilər. Zəhərləyici mayelərin HG-də daşınması üçün aşağıdakı növ qabların istifadəsinə yol verilir: hopdurucu materialla germetik bağlanan metal bankaya qablaşdırılmış və aralıq materiallar qoyulmaqla, taxta və metal yeşiklərə yerləşdirilən tutumu 1 — 5 litrədək olan, germetik bağlanan şüşə və yaxud plastmas butulkalar (kimyəvi reaktivlər üçün isə brutto kütləsi 100 kq-dək olmalıdır); taxta yeşiklərə yerləşdirilən hopdurucu aralıq materialları ilə germetik bağlanan tutumlarda qablaşdırılan, tutumu 1 — 15 litrədək olan germetik bağlanan metal bankalar; polimerdən olan nəqliyyat bağlamasında yerləşdirilən, tutumu 20 litr olan, germetik bağlanmış şüşə butulkalar; tutumu 220 litrədək otan və germetik bağlanan metal çəlləklər. Tez buxarlanan zəhərli mayelərin daşınması üçün aşağıdakı növ qabların istifadəsinə yol verilir: aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiyə yerləşdirilən və hər biri hopdurucu aralıq materialla metal bankaya qablaşdırılan, tutumu 0,05 — 0,25 litrədək olan, doldurulmuş şüşə ampulalar; aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiyə yerləşdirilən və hopdurucu materialla germetik bağlanan metal bankalarda qablaşdırılan, tutumu 0,5 — 1 litrədək olan, germetik bağlanan şüşə butulkalar; aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiklərə yerləşdirilən və tutumu 1 — 2 litr olan germetik bağlanan metal bankalar. Bərk halda olan zəhərləyici maddələrin daşınması üçün aşağıdakı növ qabların istifadəsinə yol verilir. aralıq qatı materialı ilə taxta və metal yeşiklərə yerləşdirilən, eləcə də aralıq materialla doldurulmaqla metal bankaya qablaşdırılan, tutumu 5 kq-dək olan, sürtülüb kipləşdirilmiş və məftillə bərkidilmiş tıxaclı şüşə bankalar; aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiklərə yerləşdirilən və tutumu 1 — 10 kq-dək olan, germetik bağlanan metal bankalar; aralıq qatı materialı ilə çəlləklərə və yaxud barabanlara yerləşdirilən, tutumu 5 — 10 kq-dək olan və germetik bağlanan metal və yaxud polimer tutumlar; kütləsi 100 kq-dək olan dəmir və faner barabanlara aralıq qatı materialı ilə yerləşdirilən çoxqatlı su keçirməyən kağız, kətan və yaxud cutdan olan kisələr. Bursin daşınmaya germetik bağlanan şüşə qablarda qəbul olunur. Strixnin daşınmaya, hər birinin tutumu 10 kq olan, zavod tərəfindən qablaşdırılan dəmir bankalarda qəbul olunur. Bankalar kip taxta yeşiklərdə yerləşdirilir, yeşiyin və bankanın divarları arasına yumşaq materialdan aralıq qatı qoyulur. Yük yerinin brutto kütləsi 100 kq-dan artıq olmamalıdır. Sianid turşusunun bütün duzları (natrium sianid, kalium sianid, kadmium sianid, gümüş sianid, mis sianid, sink sianid, barium sianid, kalsium sianid, sianlı preparatlar (əridilmiş sian), arsenli və arsen anhidridləri, civə sianid və oksidləşmiş ciyə sianid, qurğuşun sianidlər daşınmaya yalnız ikiqat germetik qablarda qəbul olunur. Şüşədən, keramikadan, plastmasdan və yaxud metaldan (kalsium sianid və kalsium sianid qarışıqları üçün metal tutumlar yararlıdır) hazırlanan istehlak qabları germetik bağlanmalıdır. Onun tutumu 0,5 kq-dan artıq olmamalıdır. Tutumlar taxtadan və yaxud ptastmasdan olan və ya digər materiallardan hazırlanmış və həmin möhkəmlik dərəcəsinə malik olan nəqliyyat qabına qablaşdırılmalıdır. Qablaşdırmanın hopdurucu material istifadə edilməklə həyata keçirilməsi zəruridir. Sianid turşusunun duzları zəhərliliyindən və qablaşdırmanın kütləsindən asılı olaraq, istehsalçı müəssisələr tərəfindən səliqə ilə qablaşdırılmış və möhürlənmiş standart metal qabda buraxılır. Germetik bağlanmış metal qab taxta (quru) materialdan hazırlanmış kip yeşiyə qablaşdırılır, barabanın alt və üst tərəflərinə dəmir qurşaqlar geydirilir, faner barabanların uzununa olan tikişləri qurşağa dəmirdən zolaqlar qoyulmaqla bənd edilir. Daşınma şərtləri Güclü zəhərliliyə malik olan maddələrin hava yolu ilə daşınmasına fərdi və ictimai təhlükəsizlik tədbirlərinə ciddi riayət olunmaqla və yükgöndərənin (yükalanın) yükün daşınmasına cavabdeh olan şəxs, eləcə də zərərsizləşdirmə tədbirlərini və təcili tibbi yardım göstərməyi yaxşı bilən müşahidəçisi olduğu halda icazə verilir. 6-cı sinif maddələri daşıyan HG-nin bortunda olan bütün şəxslər konkret növ maddə üçün dövlət standartlarında və texniki şərtlərdə irəli sürülən tələblərə müvafiq olaraq, fərdi mühafizə vasitələrinə malik olmalıdırlar. Güclü zəhərləyicilik təsirinə malik olan mayelərin hava yolu ilə daşınmasına yalnız hava yük gəmilərində icazə verilir. Zəhərli maddələrin qeydə alınmamış baqajda daşınmasına yol verilmir. Birgə daşınmalar 6-cı sinifdən olan zəhərli maddələrin öz xüsusiyyətinə görə bu sinfin maddələri ilə qarşılıqlı təhlükəli təsirdə ola bilənlərdən başqa digər təhlükəli yüklərlə hava yolu ilə daşınmasına icazə verilir (1 nömrəli əlavə). Zəhərli maddələrin birgə daşınmaya icazə verilməyən digər yüklərlə, xüsusən ərzaq, çörək-yem, ətriyyat-kosmetika, eləcə də dərman bitkiləri, ictimai-iaşə əşyaları: qab-qacaq, paltar və başqaları ilə birgə qablaşdırılmasına yol verilmir. Zəhərli maddələrin yüklənməsindən əvvəl hava gəmisinin bütün ekipaj üzvlərinin vəzifə borcları müəyyən olunur və «Kimyəvi həyəcan» siqnalı üzrə əməli hərəkətlərini təkmilləşdirmək üçün məşq edilir. Zəhərli maddələrlə yüklənmiş hava gəmilərində yanğın zamanı bütün ekipaj üzvləri əleyhqazlar geyməli və yanğının aradan qaldırılması üçün tədbirlər görməlidirlər. 6-cı sinifdən olan maddələrin daşınması bu Qaydalarda şərh olunmuş tələblərin yerinə yetirilməsi şərti ilə və yalnız ekipajın kabinəsi ilə yük kabinəsinin arasında germetik arakəsməyə, eləcə də yük kabinəsinin effektiv işləyən ventilyasiya sisteminə malik olan hava gəmisində həyata keçirilə bilər. Yüklərin müvəqqəti saxlanılması Zəhərli maddələr bu Qaydaların 10.12 — 10.17 bəndlərinin tələblərinə cavab verən xüsusi yerlərdə (otaqlarda) saxlanılmalıdır. Zəhərli maddələrin ərzaq, çörək-yem, kimyəvi-əczaçılıq və ətriyyat-kosmetik yüklərlə, paltarlarla, qab-qacaqla və ictimai-iaşə əşyaları ilə birlikdə, həmçinin açıq meydançalarda saxlanılmasına yol verilmir. 6-cı sinif zəhərli maddələrin və zəhərləyicilik xüsusiyyətlərinə malik olan digər təhlükəli yüklərin müvəqqəti saxlanılması üçün təyin olunmuş otaqlar (anbarlar) ventilyasiya ilə təchiz olunmalıdır. Ventilyasiya havada olan zərərli maddələrin tərkibi üzrə otaqların (anbarların) havasının sanitar normalara uyğun olmasını təmin etməlidir. Zəhərli maddələrin saxlanması zamanı qabın sazlığına nəzarət etmək zəruridir. Qabın zədələnməsi və maddənin axdığı (dağıldığı) halda, o, dərhal yığılmalı və yaşayış binalarından, anbarlardan və su mənbələrindən uzaqda basdırılmalıdır. Onların basdırıldığı yer xlorlu əhəng məhlulu və yaxud digər neytrallaşdırıcı maddələrlə neytrallaşdırılmalıdır. Əgər dağılmış (səpələnmiş) maddə anbarın döşəməsində aşkar edilmişsə, maddə yığılıb götürüldükdən sonra döşəmə əsaslı surətdə neytrallaşdırılır, yuyulur və anbarın havası dəyişdirilir. Qabın zədələnməsi, zəhərli maddələrin axması və dağılması (səpələnməsi) hallarında otağın (anbarın) təmizlənməsi, texniki təhlükəsizlik üzrə əlavə tədbirlərin işlənməsi tələb olunan yüksək təhlükəli işlərə aiddir. Bu iş əvvəlcədən işləyənlərin təhlükəsizliyini təmin edən texniki-təşkilati tədbirlər görülməklə, naryad-icazə üzrə həyata keçirilir. Müstəsna hallarda (insanların həyatı üçün yaranmış təhlükəni təcili aradan qaldırdıqda) naryad-icazə tərtib olunmur, lakin bu işlər işə rəhbərlik edən cavabdeh şəxsin nəzarəti altında aparılmalıdır. 6.3.7. 7-ci sinif 4-cü fəsildə göstərilən kimi təhlükəli radioaktiv maddələrə, xüsusi aktivliyi 0,002 mkKu/q-dan artıq olan maddələr aiddir. Xüsusi aktivliyi 0,002 mkKu/q-dan aşağı olan radioaktiv maddələr, eləcə də, tərkiblərinə çətin parçalanan radioaktiv maddələr daxil olan cihazlar, saatlar, televizorların elektron boruları, aparatlar və başqaları təhlükəsiz radioaktiv maddələrə aiddir və adi yüklər kimi daşınır. Radioaktiv maddələrin hava yolu ilə daşınmasında xüsusiyyətlərin, qabların və bağlamaların, daşınma şərtlərinin və təhlükəsizlik tədbirlərinin təsviri MAİ-nin xüsusi qaydalarında verilir. 6.3.8. 8-ci sinif Bu sinifdən olan maddələrin xüsusiyyətlərinin müxtəlifliyi eyni qabların tətbiq edilməsinə yol vermir. Bu sinif maddələrin daşınması üçün ayrılan qab germetik bağlanmalı və onun quruluşu (konstruksiyası) mayenin axmasının və buxarlanmasının qarşısını almalıdır. Saxsı qabların istifadəsi qabın lazımi davamlılığı təmin edildiyi hallarda tövsiyə edilir. Əgər qab kimi şüşə butulka və yaxud banka istifadə etmək tövsiyə olunursa, deməli bu çini tutumlara da aiddir. Qaynama temperaturu 50°C həddində olan mayelərin daşınmasi üçün istifadə olunan tutumlar maye buxarlarının 1 kq/sm2-dən az olmayan artıq təzyiqlərinə, qaynama temperaturu 15 — 20°C-dən aşağı olduqda isə 2 kq/sm2-dən az olmayan artıq təzyiqlərinə davam gətirməlidir. Qabın materialı qablaşdırma və hopdurucu materiallar daşınan maddəyə qarşı təsirsiz olmalıdır. Bəzi konkret hallarda maddələrin neytrallaşdırılması üçün qablaşdırma materialı tətbiq etmək lazımdır. 8-ci sinif maddələrin daşınması üçün aşağıdakı növ qabların: möhkəm taxta və yaxud plastmas nəqliyyat qabına yerləşdirilən, hopdurucu aralıq materialı ilə germetik bağlanan metal bankalarda qablaşdırılan və tutumu 0,5 litrdən artıq olmayan, germetik bağlanan kauçuk, plastmas və yaxud qurğuşun tutumların; bir bağlamada daşınmasına icazə verilən təhlükəli yükün miqdarı 1 litrdən artıq olmadığı halda (silisium tərkibli materialların hopdurucu kimi istifadə edilməsinə yol verilmir); aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiklərə yerləşdirilən germetik bağlanan metal bankalarda hopdurucu aralıq materialı ilə qablaşdırılan və tutumu 1 litr olan ftoroplastdan hazırlanmış germetik bağlanan qabların; aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiklərə yerləşdirilən germetik bağlanan metal bankalara hopdurucu aralıq materialla qablaşdırılan və germetik bağlanan, tutumu 1 — 5 litrədək olan şüşə, keramik və yaxud fibradan olan qabların; aralıq qatı materialı ilə taxta yeşiklərdə və yaxud şəbəkədə yerləşdirilən germetik bağlanan, metal bankalara təsirsiz aralıq materialı ilə qablaşdırılan və tutumu 5 litrdən artıq olmayan germetik bağlanan kauçuk, rezin və yaxud plastmas tutumların; qabın dağılması zamanı tutumun zədələnməsinin qarşısını almaq və maddəni tam hopdurmaq üçün yanmayan doldurma və hopdurucu materialla (məsələn, kizelqur, təbaşir, qum) nəqliyyat qabının yerləşdirildiyi metal bankalara aralıq qatı materialı ilə qablaşdırılan və tutumu 1 — 10 litrədək olan, germetik bağlanan çini butulkaların; aralıq materialı ilə möhkəm taxta, plastmas və yaxud digər oxşar qaba qablaşdırılan və tutumu 2,5 kq-dan artıq olmayan, germetik bağlanan şüşə, saxsı və yaxud metaldan olan tutumlar; bir bağlamada yerləşdirilən, maksimum miqdar 50 kq-dan artıq olmamalıdır. Bu sinifdən olan maddələrin daşınması üçün eləcə də, tutumu 100 litrdən artıq olmayan germetik bağlanan polietilen, metal çəlləklər və barabanlar, həmçinin alüminiumdan və paslanmayan poladdan olan çənlər istifadə olunur. Birgə daşınmalar Bu sinifdən olan müxtəlif maddələrin birgə qablaşdırılmasına qabın zədələnməsi zamanı onların biri-biri ilə təhlükəli reaksiyaya girmədiyi halda icazə verilir. 1 nömrəli əlavədə bir uyğunluq qrupundan olmayan maddələr kimi göstərilmiş turşuların, qələvilərin, eləcə də digər maddələrin birgə daşınmasına yol verilmir. Yeyici və korroziyaedici mayelərlə olan yük yerlərini digər yüklərin, xüsusən üzvi mənşəli yüklərin üzərinə yığılmasına icazə verilmir. Təhlükəsizlik tədbirləri 3-cü və 4-cü siniflərin əlavə təhlükəliliyə malik olan yeyici və korroziyaedici maddələri öz-özünə tezalışandırlar, ona görə də onların yüklənməsi, boşaldılması və daşınma şərtləri bu Qaydaların, tezalışan maddələr üçün nəzərdə tutulmuş müddəalarına ciddi riayət etməklə həyata keçirilməlidir. Ondan başqa, aşağıda verilən şərtlərə riayət olunmalıdır: bu sinifdən olan maddələrin çoxu yanan maddələrlə əlaqəyə girdikdə, onların öz özünə alışmasına səbəb olur. Termik parçalanmanın məhsulları zəhərləyici olur, odur ki, yanğınsöndürmə işlərini əleyhqazda aparmaq zəruridir. Yeyici və korroziyaedici maddələrin buxarlarının yük kabinəsindən səmərəli olaraq çıxarılmasını təmin etmək üçün HG-nin ventilyasiya sistemi maksimum intensivliklə istifadə olunmalıdır. Yeyici, korroziyaedici və tezalışan maddələr yığılan yerlərin yaxınlığında açıq oddan istifadə edilməsi və siqaret çəkilməsi qəti qadağan olunur. Təhlükəli maddələrin qabdan axmasına şübhə olduğu hallarda, buxarların yük kabinəsindən tam çıxarılması təmin olunmayınca, yük kabinəsinə giriş qadağan olunmalıdır. Qəza halında, əgər belə buxarların olmamasına şübhə varsa, yük kabinəsinə yalnız əleyhqaz geyinmiş şəxslər girə bilər. Yeyici, korroziyaedici və tezalışan maddələrlə baş vermiş yanğının söndürülməsi üçün: yanan mayenin hava oksigenindən qumla, toz tərkibi və yaxud keçə ilə təcrid (izolyasiya) edilməsi; qatılığın azaldılması (zəifləşdirilməsi), yəni yük kabinəsinə təsirsiz qazların, karbon qazının və yaxud fleqmatizə edən mayelərin vurulması (bu sinifdən olan maddələrin çoxu öz-özlüyündə alışmayandır, lakin su ilə güclü reaksiyaya girir, zəhərləyici və korroziyaedici qazlar ayırır) üsulları tətbiq olunur. Yüklərin müvəqqəti saxlanılması Yeyici maddələr bu Qaydaların 10.12 — 10.17 bəndlərinin tələblərinə cavab verən otaqlarda (anbarlarda) saxlanılmalıdır. Belə otaqlar (anbarlar) olmadığı halda, yeyici maddələrin ümumi anbarların xüsusiləşdirilmiş bölmələrində saxlanılmasına yol verilir. Bölmələr qonşu otaqlardan (bölmələrdən) odadavamlı bütöv arakəsmələrlə ayrılmalıdır və döşəmə odadavamlı olmalıdır. Bu yüklərin ayrı-ayrı qruplarla və digər yüklərdən ara məsafəsi 5 m-dən az olmamaq şərti ilə ümumi meydançalarda da saxlanılmasına icazə verilir. Turşuların saxlanılması zamanı, onların taxta materialla, ağac kəpəyi ilə, küləşlə, otla və digər yanan maddələrlə, xüsusən onların xırdalanmışları (boşaldılmışları) ilə toxunmalarının qarşısını alan tədbirlər görülməlidir. Yeyici maye maddələrin saxlanılması zamanı qabın bütövlüyünə münasibətdə xüsusi ehtiyatlılığa riayət olunması zəruridir. Butulkalar 100-dən artıq olmayan qruplarla və bir qrupda, sıralararası yer qoyulmamaqla dörd cərgədən artıq olmayaraq qoyulmalıdır. Qruplararası keçidin eni ən azı 1 m olmalıdır. Turşularla bir otaqda (anbarda) birgə saxlanılmasına yol verilən, maye qələvilərin saxlanılması zamanı onların arasında olan məsafə 5 m-dən az olmamalıdır. 6.3.9. 9-cü sinif Bu sinifdən olan maddələrin xüsusiyyətlərinin və təhlükəlilik dərəcələrinin müxtəlifliyi vahid növ bağlamaların istifadəsinə imkan vermir. Bu sinifdən olan maddələrin bağlamaları bu Qaydaların 6.2. bəndində verilmiş təhlükəli yüklərin qablarına və bağlamalarına irəli sürülmüş ümumi tələblərə cavab verməlidir. 6.3.3 və 6.3.4 bəndlərinin tələblərinə cavab verən qablar 9.1 yarımsinfinə aid olan maddələrin daşınması üçün istifadə oluna bilər. 9.2 yarımsinfindən olan yeyici və korroziyaedici maddələrin daşınması üçün olan qablar 6.3.5 və 6.3.8 bəndlərinin tələblərinə cavab verməlidir. Zəhərli xüsusiyyətə malik olan 9-cu sinif maddələrin daşınması üçün olan qablar 6.3.6 bəndin tələblərinə cavab verməlidir. Birgə daşınma 9-cu sinif təhlükəli maddələri öz xüsusiyyətlərinə görə bu siniflə təhlükəli qarşılıqlı təsirdə ola bilənlərdən başqa (1 nömrəli əlavə), digər təhlükəli yüklərlə bir yerdə hava yolu ilə daşınmasına icazə verilir. Alışan maddələrlə olan yük yerlərini üzvi peroksidlərlə olan yük yerlərindən aralı və digər təhlükəli yüklərdən uzaqda yerləşdirilməsi zəruridir. Alışan bərk maddələrin digər təhlükəli yüklərdən uzaqda yerləşdirilməsi zəruridir. 7. QABLARIN VƏ BAĞLAMALARIN SINAĞI 7.1. Təhlükəli yüklərin HG-də daşınması üçün nəzərdə tutulan qablar və bağlamalar sınaqdan keçirilməlidir. Sınaqdan keçirmənin ciddiliyi ehtimal edilən təhlükəlilik dərəcəsi (qablaşdırma qrupu) nəzərə alınmaqla maddənin tərkibindən, xüsusi çəkisindən (sıxlığından) və buxarın təzyiqindən (mayelər üçün) asılıdır. Sınaqdan keçirmə qabın və hər bir konstruktiv, material və yaxud hazırlama texnologiyası dəyişikliklərindən sonra təkrar olunmalıdır. 7.2. Qablaşdırma qrupundan asılı olaraq, nəqliyyat qabının və bağlamasının mexaniki möhkəmliyinin sınağı üçün 7.1 cədvəlində verilənlərdən aşağı olmamalıdır. 7.1 nömrəli cədvəl Mexaniki möhkəmliyin yoxlanılması üçün sınaqların göstəriciləri Göstərici Bağlama qrupları üçün hədd göstəriciləri I II III Sərbəst düşmə zamanı atılma hündürlüyü (metrlə) 1,8 1,2 0,8 Germetikliyə sınaq zamanı havanın təzyiqi (kPa) 30 20 20 Sınaqdan keçirmə hidravlik təzyiq ((Pu)kPa) 250 100 100 Qalaqlamanın (nizamla yığılmanın) hündürlüyü (metrlə) 3 3 3 7.3. Qabların 7.1 cədvəlində verilməyən mexaniki möhkəmlik göstəriciləri, qabın konkret növünün normativ-texniki sənədlərinin tələblərinə cavab verməlidir. 7.4. Konkret məhsul növləri üçün olan nəqliyyat qabı və yaxud bağlaması 7.2 cədvəlində göstərilən sınaqlardan keçirilir. 7.2 nömrəli cədvəl Müxtəlif tip qabların və bağlamaların sınaqdan keçirilmə növləri Qabın və yaxud bağlamanın tipi Sınaqdan keçirilmə növləri Sərbəst düşmə Germetiklik Hidravlik təzyiq Nizamla qalaqlama Alüminium, polad və polimerdən olan barabanlar, çəlləklər və mehtərələr + +1) +2) + Fanerdən və kartondan olan barabanlar + — — + Maye doldurulan taxta çəlləklər + + — + Quru yük üçün olan taxta çəlləklər + — — + Polad və polimerdən olan kanistrlər + +1) +2) + Yeşiklər + — — + Kisələr + +1) +2) + Kombinasiya edilmiş baqlamalar + — +3) + Qeyd. 7.2 cədvəlində verilmiş şərti işarələrin mənası « +» — sınaqdan keçirirlər; « -» — sınaqdan keçirmirlər; « +1)» — mayelər, 4.3 yarımsinfindən olan, eləcə də germetik qabda daşınan bərk maddələr üçün olan qabları sınaqdan keçirirlər; « +2)» — yalnız mayelər üçün təyin olunmuş qabları sınaqdan keçirirlər; « +3) « — hava gəmilərində mayelərin daşınması üçün olan daxili qabları sınaqdan keçirirlər. 7.5. Qabın və yaxud bağlamanın sınaqdan keçirilməsi kombinasiya edilmiş bağlamanın daxili qabı daxil olmaqla, onun içərisində müvafiq təhlükəli yükün olduğu halda aparılır. Bununla bərabər qabların və yaxud bağlamaların nümunələri konkret növ məhsul üçün nəzərdə tutulmuş bağlamanın normativ-texniki sənədlərinə uyğun olaraq yığılmalıdır. Qabları və yaxud bağlamaları istifadəsi üçün nəzərdə tutulan maddələrlə eyni fiziki xarakteristikalara (kütləsinə, dənələrin ölçüsünə və b.) malik olan digər yüklərlə də doldurulmasına yol verilir. 7.6. Qabın sərbəst düşmə və qalaqlama üzrə sınaqdan keçirilməsi zamanı onu maye ilə tam tutumunun 98% , bərk məhsulla isə 95% doldururlar. Maye doldurulan çəlləkləri sınaq keçirilmədən ən azı 24 saat əvvəl su ilə doldururlar. 7.7. Polimer materiallardan olan qabların (polistiroldan olan yeşiklərdən və kisələrdən başqa) və onun tərkibində olan məhsulun temperaturu sərbəst düşməyə sınaqdan keçirildikdə, qabın konkret növlərinin və yaxud qablaşdırılan məhsulun normativ-texniki sənədlərində göstərilmiş temperatura uyğun olmalıdır. Əgər normativ-texniki sənədlərdə başqa göstərişlər yoxdursa, onda temperaturu mənfi 18°C bərabər qəbul edirlər. 7.8. Sərbəst düşməyə sınaqdan keçirilmə zamanı qabların nümunələrinin miqdarı (konstruksiyasının növünə görə) və atılmanın istiqaməti 7.3 nömrəli cədvəldə verilmişdir. 7.3 nömrəli cədvəl Sərbəst düşməyə sınaqdan keçirilmə zamanı qabın nümunələrinin miqdarı və atılma istiqamətləri Qabın növü Nümunələrin miqdarı Atılmanın istiqaməti 1 2 3 Barabanlar, çəlləklər, mehtərələr, baraban formasında kombinasiya edilmiş bağlamalar Altı (hər atılma üçün üç ədəd) Birinci atılma (üç nümunə): diaqonal üzrə dayağa (və yaxud künc tərəfinə) və yaxud dairəvi və tikiş üzrə İkinci atılma (üç nümunə): zəif hissəsi ilə, hansı hissə ki, birinci atılma zamanı dəyməyib, məsələn tıxac və yaxud uzununa qaynaq yeri ilə. Yeşiklər, yeşik formasında kombinasiya edilmiş qablar Beş (hər atılma üçün biri) Birinci atılma: altlığı ilə yastısına zərbə İkinci atılma: qapağı ilə yastısına zərbə Üçüncü atılma: uzun yanı ilə zərbə Dördüncü atılma: künc tərəfi ilə zərbə Beşinci atılma: küncü ilə zərbə Kağız və toxuma kisələr Üç (hər kisəyə iki atılma) Birinci atılma: yastı tərəfinə yastı zərbə İkinci atılma: kisənin künc tərəfinə çəpinə Polimer, toxuma, plyonkadan olan kisələr Üç (hər kisəyə üç atılma) Birinci atılma: yastı hissəsinə yastısına zərbə İkinci atılma: yan səthinə yastısına zərbə Üçüncü atılma: kisənin künc tərəfinə çəpinə 7.9. Sıxlığı p = 1,2 q/sm3-dən artıq olmayan bərk maddələrin və mayelərin daşınması üçün nəzərdə tutulan qabların atılma hündürlüyü, əgər sınaqdan keçirilmə bu maddələrlə və yaxud uyğun fiziki xüsusiyyətlərə malik olan digər maddələrlə aparılırsa, 7.1 nömrəli cədvəlində göstərilənlərdən az olmamalıdır. Sıxlığı p = 1,2 q/sm3-dən artıq olan mayelərin daşınması üçün nəzərdə tutulan qabların atılma hündürlüyü mayenin su ilə dəyişdirildiyi zaman aşağıda göstərilənlərdən az olmamalıdır: 1,5 p — I qrup bağlamalar üçün; 1,0 p — II qrup bağlamalar üçün; 0,67p — III qrup bağlamalar üçün. Uçuşun təhlükəsizliyinə təsir edə bilən zədələnmələr olmadıqda və bütün tərkib daxili qabın içərisində qaldıqda, həmçinin mayenin axmasının heç bir əlaməti olmadıqda, nəqliyyat qabı, bağlaması və kombinasiya edilmiş qab sərbəst düşməyə sınaqdan keçirilmiş sayılır. 7.10. Mayelərin saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuş qabların bütün tipləri, suya batırma yolu ilə və 4.1 cədvəlində göstərilmiş təzyiqi yaratmaqla, sıxılmış hava ilə və yaxud konkret qab üçün normativ-texniki sənədlərlə müəyyən olunmuş digər üsullarla germetikliyə sınaqdan keçirilir. Sınaqdan keçirilmə zamanı maye axmasının heç bir əlaməti olmamalıdır. 7.11. Tıxac-bağlama vasitələri daxil olmaqla, qabın hidravlik sınağı, qabın konkret növü üzrə normativ-texniki sənədlərin tələblərinə uyğun olaraq aparılır. Sınaq təzyiqi 7.1 cədvəlində göstərilənlərdən az olmamalıdır. Onlar Ps= 1,5 Pişçi düsturu ilə hesablanır. II və III qrup bağlamalar üçün olan qabların, aşağıda verilən düsturlardan biri ilə hesablanmış təzyiqlə sınaqdan keçirilməsinə icazə verilir: Ps = 1,75P50 — 100 Ps = 1,5 P55 — 100 burada Ps — hidravlik sınaq təzyiqidir, kPa; Pişçi — 55°C-də qabda olan işçi təzyiqdir, yəni doldurulma dərəcəsi (7.6. bənd) nəzərə alınmaqla maye buxarlarının, havanın və digər kondensasiya olmayan qazların ümumi təzyiqi mənfi 100kPa; P50, P55 — mayenin müvafiq olaraq 50°C və 55°C olan doymuş buxarlarının təzyiqi, kPa. Metal və kombinasiya edilmiş (şüşə, saxsı və yaxud çini daxili tutumlarla olan) qabı daxili hidravlik təzyiqə 5 dəqiqə ərzində, polimer və kombinasiya edilmiş (daxili polimer tutumla olan) qabı isə 30 dəqiqə ərzində sınaqdan keçirirlər. Mayenin axmasının heç bir əlaməti olmadığı halda, qab hidravlik sınaqdan keçmiş hesab edilir. 7.12. Kisələrdən başqa, bütün nəqliyyat, üst və kombinasiya edilmiş (kombinəedilmiş) qablar qalaqlamaya dair sınaqdan keçməlidir. Qalağın minimum hündürlüyü sınaqdan keçirilən nümunə daxil olmaqla 3 m təşkil etməlidir. Sınaqdan çıxarılan nümunənin üzərinə daşınma zamanı qalağa yığıla bilən eyni adlı yüklərin ümumi kütləsinə ekvivalent yükün qoyulmasına yol verilir. Sınaqdan keçirilmə müddəti 24 saat olmalıdır. Polimer qabların qalaqlamaya dair sınaqdan keçirilməsi 40°C temperaturda 28 sutka ərzində aparılır. Əgər daxili qabdan mayenin axması, qabın möhkəmliyinə qalağın dayanaqlığına və yaxud daşımanın təhlükəsizliyinə mənfi təsir göstərə bilən deformasiya əlamətləri yoxdursa, qab sınaqdan keçirilmiş hesab edilir. 7.13. Vibrasiya yüklənməsinin sınağı bağlamanın vibrasiyaya davamlılığı tələblərinə uyğunluğunu və daşınan yükün vibrasiyadan mühafizəsi (vibrasiyanın təsirindən yükün xassəsinin dəyişməsinin qarşısını almaq) üçün aparılır. Sınaqların metodu və meyarı normativ-texniki sənədlərlə müəyyən edilir. 7.14. Yoluxucu maddələrin daşınması üçün olan nəqliyyat qabları sərbəst düşmə sınaqları zamanı daha sərt şərtlərlə həyata keçirilir və eləcə də A deşmə sınağını və yaxud V deşmə sınağını da aparırlar. Nəqliyyat qablarının hər bir növü su ilə doldurulmuş, daxili qab (tutum) daxil olmaqla, sınaqdan keçirilir. Xəstəliyə yoluxmuş heyvanların daşınması üçün qəfəs şəklində olan daxili qablar ekvivalent kütləli butaforiya ilə doldurulur. Sərbəst düşməyə sınaq nəqliyyat qabının beş nümunəsinin aşağıdakı zərbə nöqtələri ilə olan beş atılma növündən (hər atılma üçün biri) ibarətdir: nəqliyyat qabının səthi ilə yastısına zərbə; nəqliyyat qabının qapağı ilə yastısına zərbə; nəqliyyat qabının uzun tərəfi ilə yastısına zərbə; nəqliyyat qabının künc tərəfi ilə zərbə; nəqliyyat qabının ən qısa tininə zərbə. Sınaq meydançasının səthi bərk, hamar, düz və horizontal olmalıdır. Atılma hündürlüyü 9 m olmalıdır. A deşmə sınağına nəqliyyat qabının, hər birinin ümumi kütləsi 7 kq-dan artıq olmayan dörd nümunəsi sınaqdan keçirilir (hər deşmə üçün biri). Ümumi kütləsi 7 kq-dan çox olan yük yerləri belə sınaqlardan azad edilir. Nəqliyyat qabının dörd səthi sınaqdan keçirilir: nəqliyyat qabının altı; nəqliyyat qabının qapağı; nəqliyyat qabının uzun tərəfi; nəqliyyat qabının künc tərəfi. Sınaq zamanı 1 m hündürlükdən atılan və diametri 32 mm, kütləsi 7 kq olan polad silindrik oxun yarımkürə tərəfi ilə qabın sınaqdan keçirilən səthinin təxmini mərkəzinə zərbə endirilir. Silindrin uzununa oxu sınaqdan keçirilən səthə perpendikulyar olmalıdır. V deşmə sınağına nəqliyyat qabının hər birinin ümumi kütləsi 7 kq-dan artıq olan dörd (hər deşmə üçün biri), nümunəsi sınaqdan keçirilir. Ümumi kütləsi 7 kq-dan aşağı olan yük yerləri belə sınaqlardan azad edilir. Nəqliyyat qabının dörd səthi sınaqdan keçirilir: nəqliyyat qabının qapağı; nəqliyyat qabının altı; nəqliyyat qabının uzununa tərəfi; yük yerinin künc tərəfi. Nəqliyyat qabının sınaqdan keçirilməsi, nəqliyyat qabının nümunəsinin 1 m hündürlükdən, bərk səth üzərində vertikal qoyulmuş, yumşaq poladdan hazırlanmış silindrik oxun yarımkürə tərəfinə zərbə ilə vurmaqdan ibarətdir. Ox 38 mm diametrə və iti tərəfinin radiusu 6 mm-dən artıq olmayan horizontal üst hissəyə malik olmalıdır. Oxun uzunluğu 200 mm-dən az olmamalıdır. Ox zərbə zamanı sınaqdan keçirilən səthə perpendikulyar olmalıdır. Zərbəni sınaqdan keçirilən səthin təxmini mərkəzinə vurmaq lazımdır. Əgər daxili qabdan axma aşkar edilməyibsə, onda sərbəst düşmə, A və V deşmə sınaqları müvəffəqiyyətlə başa çatmış sayılır. 7.15. Az miqdarlı təhlükəli yüklərin bağlamalarının sınaqları, daşınma üçün hazırlanmış şəkildə bağlamalar üzərində aparılmalıdır. Daxili qab bərk maddələrlə həcminin 95%-dək, mayelərlə isə 98%-dək doldurulmalıdır. Konkret nəqliyyat qabında daşınmaq üçün nəzərdə tutulmuş maddələr, əgər bu, sınaqların nəticəsinə təsir etmirsə, digər maddələrlə dəyişdirilə bilər. Bərk maddələr üçün istifadə edilən əvəzedici, daşınma üçün nəzərdə tutulmuş maddə ilə eyni fiziki xarakteristikalara (kütlə, dənəvərlik və s.) malik olmalıdır. Mayelər üçün qabın sərbəst düşmə sınağı zamanı əvəzedici istifadə edildikdə, onun nisbi sıxlığı (xüsusi çəkisi) və qatılığı daşınma üçün nəzərdə tutulan maddənin xassələrinə uyğun olmalıdır. Sınaqdan keçirilən yük yerləri axma olmadan, daxili qab zədələnmədən və ya keyfiyyətləri böyük dərəcədə pisləşmədən sınağa davam gətirməlidir: 1,8 m hündürlükdən elastik olmayan düz və horizontal səthə sərbəst düşmə: yeşik formasında olan nəqliyyat qabının altı, qapağı, uzununa yanı, künc tərəfi və üç tərəfinin kəsişdiyi bucaq üstə bir dəfə sərbəst düşməsi; silindrik formasında olan nəqliyyat qabının diaqonal üzrə dairəvi bənd yeri və yaxud tini ilə dayaq üstə bir dəfə və birinci düşmə zamanı sınaqdan keçirilməyən ən zəif yer, məsələn tıxac və yaxud uzununa qaynaq yeri üstə bir dəfə sərbəst düşməsi*. Statik yükləməyə sınaq zamanı, 3 m hündürlükdə qalaqda (sınanılan nümunə daxil olmaqla) tərtib edilmiş yük yerinin üstünə 24 saat ərzində eyni (oxşar) yüklərin ümumi kütləsinə bərabər yük qoyulur. 8. Yük yerlərinin və təhlükəli yüklərin bağlamalarının markalanması (nişanlanması) 8.1. Bütün siniflərin təhlükəli yükləri ilə olan hər bir yer hava nəqliyyatı ilə daşınmaya təqdim edilən zaman Azərbaycan Respublikasının dövlət standartlarının tələbləri nəzərə alınmaqla yükgöndərən tərəfindən xüsusi və nəqliyyat markaları ilə nişanlanmalıdır. Nişanlanmaya aşağıdakılar daxil olmalıdır: göndərilmə və təyinat məntəqələri, yükgöndərənlərin və alanın adı və onların ünvanı; təhlükəli yükün dəqiq göndərilmə ünvanı, BMT siyahısı üzrə nömrəsi (əgər verilibsə və təhlükəli yüklərin siyahısına müvafiq olaraq, həmin təhlükəli yükün hansı sinif, yarımsinif nömrəsinə aiddir); yük göndərilmə yerlərinin miqdarı və yerin yük partiyasında nömrəsi (kəsrlə olduqda surətdə — partiyadakı yük yerinin sayı, məxrəcdə — yerin sıra nömrəsi) göstərilir; yükgöndərən hava limanın yarısın tərkibi aşağıdakılardan ibarət olmalıdır; yük fakturasının nömrəsi, yükgöndərən hava limanının kodlaşdırılmış adı və bu yükgöndərmədə olan yerlərin miqdarı; yük yerinin kq-la brutto və netto kütləsi, sm-lə qabaritləri (uzunluğu, eni, hündürlüyü və yaxud diametri və hündürlüyü), yük yerinin kub metrlə həcmi, qabarit ölçüləri (0,7 m dən artıq olmadıqda göstərilmir); yüklə davranma üsullarını göstərən manipulyasiya nişanları — təsvirləri, yüklə ehtiyatla davranmağa çağıran yazılar, məsələn, «Yuxarı», «Şüşə», «Atmamaq», «Sudan qorxur». Manipulyasiya nişanları Azərbaycan Respublikasının dövlət standartına uyğun olmalıdır; daşınan təhlükəli yüklərin sinfi və təhlükəlilik dərəcəsi haqqında xəbərdaredici təhlükəlilik nişanları (nişanların nümunələri 12 nömrəli əlavədə verilmişdir) olmalıdır. 8.2. Bu Qaydalarda təhlükəli yükün hər bir sinfi üçün təhlükəlilik növünü şərti simvolla (rəmzlə) göstərən beynəlxalq nümunəli təhlükəlilik nişanı müəyyən edilib. Təhlükəlilik nişanları 45° bucaq altında döndərilmiş və tərəfləri 100 mm-dən az olmayan, şərti olaraq iki bərabər üçbucağa bölünmüş kvadrat formasına malik olmalıdır. Qabın ölçüləri 150 mm-dən az olduqda, kvadratın yanlarının ölçüsünü 50 mm-ə qədər azaltmağa icazə verilir. Nişanın yuxarıdakı üçbucağında təhlükəlilik simvolu, aşağıdakı üçbucaqda isə — sinfin (yarımsinfin) nömrəsi göstərilir. Simvolla sinif nömrəsinin arasında yükün təhlükəliliyini və təhlükəsizlik tədbirlərini xarakterizə edən yazılar yerləşdirilir. Partlayıcı maddələr üçün, sinifdən və yarımsinifdən başqa, uyğunluq qrupları da göstərilməlidir. Yükgöndərən, təhlükəli yüklə olan hər bir bağlamanın üzərinə təhlükəlilik nişanlarını yapışdırmalı və yaxud nişanın rəmzini trafaretlə vurmalıdır: ikisi onun yan səthinin əks tərəflərində, biri isə yuxarı səthində (qapağında), kürə şəkilli bağlamaların və böyük butulkaların üzərinə nişanlar iki əks tərəfdən vurulur və yaxud etibarlı bağlanmış birkalar (sərt və möhkəm materiallardan olan nişanlar) asılır. 8.3. Əgər yük əlavə təhlükəlilik növlərinə malikdirsə, onda yükün bağlamasının üzərinə bir neçə təhlükəlilik nişanları yapışdırılır (vurulur). Əlavə nişanlarda sinif nömrələri göstərilmir. Əlavə təhlükəlilik nişanlarını yalnız 8.1 nömrəli cədvəldə göstərilən hallarda vururlar. * Göstərilən sınaqlardan hər birini, eyni tərkibə və konstruksiyaya malik olan müxtəlif yük yerlərinə tətbiq etmək olar. 8.1 nömrəli cədvəl Əlavə təhlükəlilik nişanlarının tətbiqi Bağlama qrupu Əlavə təhlükəliliyin sinfi və yaxud yarımsinfi 3 4.1 4.2 4.3 5.1. 6.1. 8 I X X X X X X X II X X X X X X X III X X X Qeyd. «x» işarəsi əlavə təhlükəlilik nişanının tətbiq olunmasının zəruriliyini göstərir. 2.6.1 yarımsinfinin əlavə təhlükəliliyinə malik olan 8-ci sinifdən olan yükün bağlamasına 6.1 yarımsinfinin təhlükəlilik nişanı vurulmur. İçərisində müxtəlif təhlükəlilik növləri ilə bir neçə təhlükəli yüklər olan bağlamanın üzərinə müvafiq təhlükəlilik nişanları yapışdırılmalıdır. Bir yük yerinin kütləsi 300 kq-dan artıq olduqda, standarta müvafiq olaraq, parlaq qırmızı rənglə onun ağırlıq mərkəzinin yeri (vəziyyəti) göstərilməlidir. 8.4. Çox soyudulmuş qazlarla və təhlükəli maye yüklərin digər növləri ilə olan hər bir yük yerinin vertikal vəziyyəti (duruşu) yük yerinin perimetri üzrə 120° intervalla və yaxud hər bir tərəfində (12 nömrəli əlavə) gözə çarpan ox işarələri ilə və yaxud «Yuxarı çevirməmək», «Atmamaq-ehtiyatlı» kimi yazıların köməyi ilə işarə edilməlidir. Ox işarələrini hər hansı digər məqsədlər üçün istifadə etmək qadağandır. Karbon qazının bərk ikioksidinin (quru buzun) netto kütləsinin nişanlanması bu maddə tərkibli hər bir yük yerində aparılmalıdır. Daxili qabın nişanlanması yaxşı görünməlidir və yaxud xarici (üst) qabın üzərində əks etdirilməlidir. Əgər daxili qabın nişanlanması aydın görünmürsə, xarici qabın səthində «Daxili qab müəyyən olunmuş tələblərə cavab verir» yazısı vurulmalıdır. 8.5. Bütün siniflərdən olan təhlükəli yüklər xüsusi nişanlanma (təhlükəlilik nişanları), eləcə də nəqliyyat markalanması olmadan hava yolu ilə daşınmaya buraxılmır. Yükgöndərən öz gücü və vəsaiti hesabına, yük göndərilən hava limanının işçisinin vurmağa borclu olduğu liman markalanması istisna olmaqla, təhlükəli yüklə olan hər bir yük bağlamasına (qabına) zəruri olan bütün nişanları vurur. Yalnız biradlı təhlükəli yükün bir yükalanın ünvanına və bir HG-də daşınması zamanı markalanma və təhlükəlilik nişanları bütün yüklərin üzərinə vurulmaya bilər, lakin onlar HG-nə yüklənmiş yüklərin 20%-dən az olmamalı və yoxlamaq (nəzarət etmək) üçün əlverişli şərait olmalıdır. 8.6. Qabı xarakterizə edən markalanma, eləcə də nişanvurma, rəngləmə, yerləşdirilmə, təhlükəlilik nişanlarının və digər markalanma növlərinin vurulma üsulları və materialları qüvvədə olan müvafiq dövlət standartlarının tələblərinə uyğun olaraq müəyyən edilir. 9. TƏHLÜKƏLI YÜKLƏRIN DAŞINMASINA ICAZƏLƏRIN VERILMƏSI VƏ DAŞINMA SƏNƏDLƏRININ TƏRTIBI QAYDALARI 9.1. Təhlükəli yüklərin Siyahısında göstərilən təhlükəli yüklər, yükgöndərənlərin 3 nömrəli əlavədə verilmiş formada tərtib olunmuş yazılı məlumatı əsasında daşınır. Məlumatlar Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasına və aviasiya müəssisəsinin rəhbərinə (hərbi hissənin komandirinə), təhlükəli yükün planlaşdırılan göndərilmə vaxtına 48 saat qalmış, iki nüsxədə təqdim olunmalıdır.[18] 9.2. Məlumatda təhlükəli yükün düzgün texniki adı, BMT siyahısı üzrə nömrəsi (əgər o verilibsə), yükün aid edildiyi sinif və yarımsinif, yerlərin sayı, kütləsi (netto, brutto), təyinat məntəqəsi, eləcə də tövsiyə olunmuş yanğınsöndürmə vasitələri daxil olmaqla, hava yolu ilə daşınma şərtləri, təhlükəsizlik tədbirləri və məhdudiyyətlər dəqiq göstərilməlidir. Onlardan başqa, məlumatda yükü müşayiət edən şəxslərin təhlükəli yüklərin daşınması qaydaları ilə tanış olması və daşınmaya təqdim olunan yükün, onun qablaşdırılmasının və markalanmasının bu Qaydaların tələblərinə uyğunluğu göstərilməlidir. 9.3. Təhlükəli yüklər daşınmaya təqdim edilərkən, aviamüəssisənin rəhbəri və yaxud onun tərəfindən vəkil edilmiş şəxs təhlükəli yüklərin daşınması üzrə təqdim olunmuş məlumatın düzgünlüyünü, yüklərin adlarının düzgün və onların təhlükəli yüklərin Siyahısında olmasını yoxlamağa borcludur. 9.4. Əgər daşınmaya təhlükəli yüklərin Siyahısında göstərilmiş təhlükəli yük təqdim olunmuşsa, aviamüəssisənin rəhbəri və yaxud onun tərəfindən vəkil edilmiş şəxs belə yüklərin daşınmaya qəbul olunmasına qərar verərkən, bu halda yükgöndərənin ərizəsində yükün hava limanına (aerodroma) gətirilmə vaxtı göstərilməklə müvafiq qeydlər aparır. Təhlükəli yüklərin daşınması üzrə işləri təşkil etmək üçün yükgöndərənin ərizəsinin iki nüsxəsi hava limanının yüklərin daşınmasının təşkili xidmətinə verilir. Ərizənin bir nüsxəsi yük göndərilən hava limanında (aerodromda) qalır, ikincisi isə yüklə və daşınma sənədləri ilə birlikdə hava gəmisinin komandirinə verilir və təyinat məntəqəsinə gedir və ərizədə göstərilən yüklərin daşınma sənədləri ilə birlikdə saxlanılır. 9.5. Hava limanının DTX rəisi yükgöndərənə yükün daşınmasına icazənin verilməsi haqqında məlumatı yükün hava limanına (aerodroma) gətirilməsinə 12 saat qalmış xəbər verməlidir. Bununla birlikdə, yükgöndərənə yükün hava limanına (aerodroma) gətirilmə vaxtı, yükün bağlamasının yoxlanılması və yükgöndərilən hava limanının markalarının vurulması, sənədlərin rəsmiləşdirilməsi, eləcə də HG-yə yükləmək üçün onun hava limanına gedən avtonəqliyyatın dayanacağı yer haqqında məlumat verilməlidir. 9.6. Yükgöndərən tərəfindən təhlükəli yüklərin hər bir göndərilməsi və yaxud ayrıca yük yeri üzrə aşağıda göstərilən daşınma sənədləri tərtib olunur: yüklərin mülki HG-də daşınması zamanı — daşınan yükün siyahısı (6 nömrəli əlavə); yüklərin mülki HG-də daşınması zamanı — yükgöndərənin fakturası və sertifikatı (4 nömrəli əlavə).* Yükgöndərənin və yükün fakturaları, (hava limanının təhvil-təslimçisi tərəfindən tərtib olunur) yüklə bir yerdə gedir. Yükgöndərənə yükün qəbulu haqqında qəbz verilir, kötük isə yükü göndərən hava limanında qalır. Yüklərin mülki HG-də daşınması zamanı yük siyahı ilə bir yerdə gedir. Göstərilən siyahı üç nüsxədə tərtib olunur. Birinci nüsxə yüklə gedir (HG-nin komandirində olur), ikinci nüsxə aerodromda, üçüncü isə — yükgöndərəndə qalır. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn18 Əgər daşınmaya bir hava gəmisinə bir dəfəyə yüklənilməsi mümkün olmayan miqdarda (daşınmasına bir neçə HG-si tələb olunur) yük təqdim olunursa, onda yükgöndərən aviamüəssisənin rəhbəri ilə razılaşdırmaqla, hər bir HG üzrə yükgöndərənin fakturasının (daşınan yükün siyahısının) ayrı-ayrı nömrəsiz nüsxələrini doldurur. 1-ci sinif yüklərin daşınması zamanı daşınma sənədlərində yükgöndərən yükün həqiqi adının əvəzinə, daşınan yükün aid olduğu yarımsiniflər və uyğunluq qrupları göstərilməklə, yükün şərti adından istifadə edə bilər. 9.7. Təhlükəli yüklərin daşınması üzrə yükgöndərənin fakturasının tərtibi zamanı yükgöndərən yükün təhlükəlilik xarakterini göstərməklə, onun yuxarı hissəsində qeyd etməyə borcludur. Belə ki, məsələn, metil efirinin daşınması zamanı aşağıdakı qeyd edilir: «Oddan təhlükəlidir, zəhərləyici, yeyici maddə». Mətn makinada çap olunur və yaxud aydın şəkildə əllə vurulur. Aşağıdakı işarələrin vurulması tövsiyə olunur: «Təhlükəlidir», «Partlayış təhlükəli», «Oddan təhlükəlidir», «Zəhərləyici», «Oksidləşdirici», «Yeyici maddə», «Aerozollar», «Radioaktiv maddə». 9.8. Yoluxucu maddələrin təhlükəsiz daşınmasını və lazımi vəziyyətdə vaxtında çatdırılmasını təmin etmək üçün yükgöndərən və yükalan : daşıyıcı ilə birlikdə əvvəlcədən qısa müddətdə yükün çatdırılmasını təmin edən, daşınma şərtlərini təyin etmək və marşrutu razılaşdırmağa; yük yolda olarkən, boşaldılıb-yüklənilməsi zəruridirsə, təhlükəsizlik tədbirləri görmək və yük boşaldılan hava limanında (aerodromda) yükün yüklənilib-boşaldılmasının sürətləndirilməsini təmin etməyə və yükün təyinatı üzrə hava limanında (aerodromda) yük hava gəmisindən boşaldıldıqdan sonra yükalanın onu (yükü) dərhal almağına nəzarət etməyə borcludurlar. 9.9. Təhlükəli yükün daşınması üzrə poçt-yük cədvəlini tərtib edən DTX-nın dispetçeri yükləmədən əvvəl HG-nin komandirini təhlükəli yüklərin yüklənməsi barədə xəbərdar etməlidir. 9.10. Ayrı-ayrı hallarda təhlükəli yüklərin daşınması yükgöndərənin (yükalanın) müşayiətçilərinin iştirakı ilə həyata keçirilə bilər. Sərnişin və yük hava gəmilərinin bortunda müşayiətçilərin olmasının zəruriliyi və sayı bəzi təhlükəli yüklərin daşınması üzrə xüsusi təlimatlarla ya da DTX-nin rəisinin və yükgöndərənin (yükalanın) razılaşdırılmış qərarı ilə müəyyən olunur. 9.11. Təhlükəli yükü müşayiət edən şəxs ümumi qaydada bilet almalı, ezamiyyət vəsiqəsinə, yükün alınması üçün etibarnaməyə malik olmalı və yükün hava gəmisinə yüklənməsi və boşaldılması zamanı yükün yanında olmalı, eləcə də yükün sağ-salamat olmasına nəzarət etməlidir. 10. GÖNDƏRILMƏ (ÇIXIŞ) HAVA LIMANINDA (AERODROMDA) TƏHLÜKƏLI YÜKLƏRIN QƏBULU VƏ SAXLANILMASI 10.1. Yükgöndərən təhlükəli yükü hava yolu ilə daşınmaya təqdim etməzdən əvvəl əmin olmalıdır ki: məmulatlar və maddələr təhlükəli yüklər siyahısına daxil edilib və HG-də daşınmaları qadağan olunmayıb; təhlükəli yüklər lazımi qaydada təsnifatlaşdırılıb, qablaşdırılıb, markalanıb və təhlükəlilik nişanları ilə təchiz edilib; ərizə, sertifikat və yükgöndərənin fakturası lazımi qaydada doldurulub və imzalanıb; kombinə edilmiş bağlamanın tərkibində aşağıda göstərilənlər yoxdur: «Yalnız hava yük gəmisində» (əgər bu, yükün sərnişin HG-də göndərilməsi ehtimalı varsa) nişanı ilə təchiz olunmuş daxili qab; bir-biri ilə qarışıqlı təhlükəli təsirə malik ola bilən müxtəlif maddələr tərkibli daxili qab; daxili qabın markalanması yaxşı görünür və yaxud nəqliyyat qabının üzərində əks etdirilmiş «plomblar və möhürlər zədələnməyib» (əgər təhlükəli yük möhürlənib və yaxud plomblanıbsa); nəqliyyat qabı təkrar istifadə olunursa, onun üzərində olan lazımsız markalanma nişanları götürülüb və yaxud tam silinib; üst qabın daxilində olan bağlama bu Qaydaların tələblərinə uyğun hazırlanıb. 10.2. Yükgöndərən hava yolu ilə daşınmalara yararsız olan bağlamalarda (qablarda) olan təhlükəli yüklərin hava limanına (aerodroma) gətirilməsinə yol verməməlidir. 10.3. Yük yerlərinin yoxlanılmasının nəticələri haqqında, yükgöndərən iki nüsxədən ibarət olan sertifikat tərtib edir (4 nömrəli əlavə).* Onlar təhlükəli yükü daşınmaya qəbul edən hava limanının nümayəndəsinə verilir. Sertifikatın bir nüsxəsi yükün fakturası ilə birlikdə təyinatı üzrə olan hava limanına (aerodroma) gedir. Təhlükəli yükün daşınmasının son nöqtəsi (məntəqəsi) ölkənin xaricində olduğu hallarda, yükgöndərən sertifikatın yük fakturası ilə birlikdə təyin olunduğu hava limanına gedən nüsxəsini ingilis dilində tərtib etməlidir. 10.4. Təhlükəli yüklər yükgöndərən tərəfindən göndərilmə hava limanına (aerodroma) həmin hava limanının (aerodromun) DTX rəisinin göstərdiyi günlərdə və saatlarda çatdırılmalıdır. Yükgöndərən əvvəlcədən yükalana onun ünvanına yük göndərildiyi barədə məlumat verməyə borcludur və HG-nin təyinatı üzrə hava limanına (aerodroma) gəlməsinin nəzərdə tutulan vaxtını və tarixini, reys və yük fakturasının nömrələrini bildirməlidir. 10.5. Hava limanlarında təhlükəli yüklərin Siyahısında adlandırılmış təhlükəli yüklərin daşınmaya qəbulu yük anbarının xüsusi ayrılmış təhvil-təslimçisi tərəfindən aparılır. 10.6. Təhlükəli yüklərin daşınmaya qəbulu zamanı DTX-nin növbə rəisi aşağıdakıları: göstərilən yükün qəbulu və daşınmasına dair yükgöndərənin ərizəsinin üzərində aviamüəssisənin və yaxud onun səlahiyyətli şəxsin yazılı icazəsinin olmasını; yükgöndərənin fakturasının (daşınan yükün siyahısının) düzgün tərtib olunmasını, yükün təhlükəliliyi haqqında sənədin üzərində müəyyən olunmuş formada yazıların, plombların və yaxud möhürlərin olmasını, (əgər yük plomblanıb və möhürlənibsə), eləcə də müşayiətçilər haqqında qeydlərin (əgər yükgöndəran tərəfindən müşayiətçi təyin edilibsə); yükgöndərəndə, ona məxsus olan anbarlarda yüklərin və bağlamaların HG-də daşınmasının təhlükəsizliyinə zəmanət verən keyfiyyətli vəziyyətdə olması barədə aparılmış yoxlama haqqında sertifikatın olmasını; təhlükəli yükün adının, qablaşdırmasının uyğunluğunun, markalanmasının və yükün kütləsi haqqında olan məlumatların, daşınma sənədlərində və təhlükəli yüklər siyahısında olanlarla düzgünlüyünü yoxlamağa borcludur. 10.7. Daşınmanın təşkili xidmətinin (DTX) işçisi: bağlamanın xarici yoxlamasını aparmağa və onun bu Qaydaların tələbləri ilə uyğunluğuna əmin olmağa; plomb və möhürlərin olmasını, onların izinin (şəklinin) aydınlığını, plomb və yaxud möhür qaytanının bütövlüyünü yoxlamağa; daxili qabda «Yalnız hava yük gəmisində» nişanına malik olan, bu yükün xarici (üst) qabda sərnişin HG-də daşınması zamanı yükün olub-olmamasını yoxlamağa; əgər daxili qabın üzərində bu Qaydalarla nəzərdə tutulmuş yazı yoxdursa, «Daxili qab müəyyən olunmuş tələblərə cavab verir» yazısının olmasını yoxlamağa; hər bir ayrıca yerdə və təhlükəli yüklərlə olan yüklərin paketləşdirmə vasitələrində aydın nəqliyyat markalanmasını, yazıları, eləcə də yüklərin etibarlı bərkidilmiş və yaxud yerlərə və vasitələrə yapışdırılmış təhlükəlilik nişanlarını yoxlamağa (itkinin, bərkidilmənin pozulduğu və yaxud təhlükəlilik nişanlarının təhlükəli yüklərlə olan yük yerlərinə uyğun olmaması aşkar edildikdə, onları yükgöndərənin ərizəsində verilmiş məlumatlar nəzərə alınmaqla, müvafiq təhlükəlilik nişanları ilə dəyişdirmək zəruridir); hər bir bağlamaya göndərilmə hava limanının markalanma nişanlarını vurmağa borcludur. * Bu əlavənin ingilis dilinə tərcüməsi 5 nömrəli əlavədə verilir 10.8. HG-də daşınmaya yalnız o təhlükəli yüklər qəbul olunur ki, belə onların bir bağlamadakı kütləsi (netto), hər bir belə yük növü üçün təhlükəli yüklər siyahısında müəyyən olunmuş kütlədən artıq olmasın. Yükün kütləsi (netto, brutto) yükgöndərənin ərizəsində göstərilir. MAİ-nin hava gəmilərində daşınan bütün təhlükəli yüklər, yükü yola salan (hava limanı, aerodrom) tərəfindən çəkilir. Göndərilmə hava limanı (aerodrom) və yəxud təyyarə heyəti göstərilən yükləri yoxlamaq üçün çəkilmələrini tələb etmək hüququna malikdirlər. Yoxlama çəkilmələri zamanı faktiki kütlə (brutto) ilə yükgöndərən tərəfindən hər bir bağlamanın üzərində göstərilmiş kütlə arasında fərq olduqda, yüklər daşınmaya buraxılmır və yükgöndərən tərəfindən dərhal hava limanından (aerodromdan) daşınır və bu haqda akt tərtib olunur. 10.9. Təhlükəli yüklərin xaricdən baxışı, plombların, möhürlərin və markalanmanın yoxlanılması yükü təhvil-təslim edən şəxs tərəfindən birbaşa yükgöndərənin nəqliyyat vasitələrində və ya yük yerlərinin nəqliyyat vasitələrindən boşaldılması zamanı aparılır. Yükün xarici baxışdan keçirilməsi zamanı bağlamanın pozulması və yaxud onun bu Qaydaların tələblərinə uyğun olmaması, yəni yükün təhlükəsiz daşınmasına təminat verilmədiyi aşkar edildikdə, göstərilən bütün yük daşınmaya qəbul olunmur. Yükgöndərən dərhal bu yükü hava limanının (aerodromun) ərazisindən çıxarmalıdır. Bu haqda yükgöndərənin nümayəndəsi tərəfindən imzalanmış iki nüsxədən ibarət akt tərtib olunur. Yükgöndərən imza etməkdən imtina etdikdə, birtərəfli akt tərtib olunur. Aktın bir nüsxəsi yük daşıyanda qalır, ikinci isə yükgöndərənə verilir. 10.10. Hava limanına (aerodroma) daşınmaya təhvil üçün gətirilən bütün siniflərdən olan təhlükəli yüklərin bağlamasında (qabında) olan hər hansı nasazlığın, hava limanının (aerodromun) yük anbarının, digər binalarının və HG-nin yaxınlığında aradan qaldırılmasına yol verilmir. Tək-tək hallarda, yükün təcili göndərilməsi tələb olunduğu şəraitdə, qabda (bağlamada) cüzi nasazlıq aşkar edildikdə, həmin nasazlığın aradan qaldırılmasının və yaxud qabın dəyişdirilməsinin təhlükəsiz olduqu halda, bu işlərin həyata keçirilməsinə icazə aviamüəssisənin rəhbəri tərəfindən verilə bilər. Daşınmaya qəbul olunmuş və yaxud hava limanına gəlmiş təhlükəli yüklər, bu Qaydaların 10.12 — 10.14 bəndlərində şərh edilmiş tələblərə cavabverən anbarlarda yerləşdirilir. 10.11. Uçuş günü göndərilmə hava limanının DTX-nin növbə rəisi təyinatı üzrə hava limanına təhlükəli yüklə olan HG-nin onun ünvanına yola düşməsinin vaxtı barədə məlumat verir. Əlverişsiz meteoroloji şəraitlə və digər səbəblərlə bağlı olaraq qəbul olunmuş təhlükəli yükün yaxın vaxtlarda göndərilməsinin mümkün olmadığı halda, yük göndərilən hava limanının DTX-nin növbə rəisi yükgöndərəni xəbərdar etməyə borcludur və onunla yükün saxlanılmasının mümkünlüyünü və yaxud yükün hava limanından (aerodromdan) yükgöndərənin anbarına daşınmasının zəruriliyinə dair məsələləri razılaşdırmalıdır. Yüklərin müvəqqəti saxlanılması 10.12. Təhlükəli yüklərin hava limanlarında (aerodromlarda) iki gündən artıq olmayaraq saxlanılmasına icazə verilir. 10.13. Təhlükəli yüklərin saxlanılması üçün oda davamlılığı II dərəcədən aşağı olmayan, yanmayan bütöv divarlarla ayrı-ayrı seksiyalara bölünmüş və hər bir seksiyanın ayrıca çıxışa malik olan ayrı-ayrı bir mərtəbəli anbar ayrılmalıdır. Təhlükəli yükləri həmçinin qazma anbarlarda saxlanılmasına yol verilir. Ayrıca anbarlar olmadığı halda təhlükəli yüklərin, odadavamlılığı II dərəcədən aşağı olmayan material anbarlarının, onlardan yanmayan bütöv divarlarla ayrılmış və xüsusi çıxışlara malik olan bölmələrində saxlanılmasına yol verilir. Müxtəlif təhlükəli yükləri anbarların bölmələrində odsöndürmə vasitələrinin eynilik əlamətlərinə görə saxlanılması tövsiyə olunur. 10.14. Təhlükəli yüklərin saxlanılması üçün binalar (yerlər) olmadıqda onlar, suyun təsirindən alışan (4.3-cü yarımsinif) və zəhərləyici (6.1-ci yarımsinif) maddələr istisna olmaqla, müvəqqəti olaraq örtüklə olan açıq meydançalarda saxlanıla bilərlər. Bu hallarda təhlükəli yüklər, hündürlüyü ən azı 15 sm olan bütöv döşənəklər üzərinə yığılmalıdır, yağıntıdan və günəş şüalarından qorunmaq üçün brezent və yaxud digər materiallarla örtülməlidir. Brezent və digər örtük materialları yükgöndərən tərəfindən verilir. Təhlükəli yüklərin saxlanılması üçün olan anbar otaqları və açıq meydançalar yanmayan binalardan və tikililərdən 100 m-dən yaxın, yanan və çətinyanan binalardan və tikililərdən, yanacaq-sürtgü materialları anbarlarından və HG-nin dayanacaq yerlərindən 300 m-dən yaxın olmayaraq yerləşdirilməlidir. Təhlükəli yüklərin baqaj saxlanılan otaqlarda saxlanılması qəti qadağan olunur. 10.15. Anbarlar və meydançalar qüvvədə olan normalar üzrə yanğınsöndürmə vasitələri ilə təmin olunmalıdır və işıqlandırılmalıdır. Anbarların, seksiyaların və açıq meydançaların işıqlandırılmasına yalnız partlayışdan mühafizə olunmuş halda hazırlanmış elektrik işıqlandırma sistemi ilə icazə verilir. Germetik armatura malik olan elektrik açarları və qoruyucular anbarın xaricində qoyulmalıdır. Anbarların lampalar və şamlar, məşəllər, kibritlər və yaxud digər açıq od vasitələri ilə, eləcə də elektrik qövs lampaları ilə işıqlandırılması qadağan olunur. Stasionar elektrik işıqlanması olmadıqda, anbarlarda və meydançalarda günün qaranlıq vaxtı işlərin görülməsinə yalnız partlayışdan mühafizə olunmuş saz daşınan (əl) və akkumulyator lampalarının istifadəsi ilə yol verilir. Anbarların yük yerlərinin sobalarla və mərkəzləşdirilmiş yüksək təzyiqli buxar istilik sistemləri ilə qızdırılmasına yol verilmir. Pəncərələr şüşələnməli və daxildən anbarın yanmayan divarlarına bərkidilmiş metal torla mühafizə olunmalıdır. Qapılar odadavamlı olmalıdır. Anbarlar döşəmədən 0,3 m hündürlükdə və xırda yuvacıqlı metal torla bağlanmış sorucu boruları olan mexaniki ventilyasiya ilə təchiz edilməlidir. Təhlükəli yüklər anbarın divarlarından 0,5 m-dən az olmayan məsafədə yerləşdirilməlidir. Qalaqların arasında olan məsafələr 1 m-dən az olmamalıdır. Köndələn və uzununa olan keçidlərin eni tətbiq olunan mexanizasiya növündən asılı olaraq müəyyən olunur və 1,5 m-dən az olmamalıdır. 10.16. Təhlükəli yüklərin saxlanılma yerləri daimi və lazımi səviyyədə mühafizə olunmalıdır və yanğından mühafizə siqnalizasiya sisteminə və yaxud telefon rabitəsinə malik olmalıdır. Təhlükəli yüklər saxlanılan anbarların (otaqların) daxilində və xaricində aşağıda verilən aydın yazılar olmalıdır. «Təhlükəlidir», «Siqaret çəkmək qəti qadağandır», «Yanğın olduqda «01» nömrəli telefona zəng etməli». Təhlükəli yüklərin anbarlarda açıq meydançalarda saxlanılmalarının bütün hallarında texniki təhlükəsizlik, yanğın əleyhinə və sanitar tədbirləri, müvafiq olaraq, texniki təhlükəsizlik, yanğından mühafizə və sanitar orqanları ilə razılaşdırılmalıdır. * Bu əlavənin ingilis dilinə tərcüməsi 5 nömrəli Əlavədə verilir. 10.17. Təhlükəli yüklərin anbarlarda və yaxud hava limanının (aerodromun) meydançalarında düzgün yerləşdirilməsinə cavabdehlik DTX-nın növbə rəisinin üzərinə qoyulur. Təhlükəli yüklərin saxlanılmasının təşkilinə cavabdehlik hava limanının DTX rəisinin üzərinə qoyulur. 10.18. Bu Qaydaların tələblərinə uyğun olaraq, təhlükəli yüklərin saxlanılmasını təmin edən şərait olmadıqda, onların hava limanında (aerodromda) saxlanmasına yol verilmir. 11. HAVA GƏMISININ TƏHLÜKƏLI YÜKLƏRIN DAŞINMASINA HAZIRLANMASI 11.1. Təhlükəli yüklərin daşınması üçün bu Qaydaların, təhlükəli yüklərin daşınması üzrə xüsusi təlimatların, eləcə də HG-nin istismarı üzrə təlimatların tələblərinə uyğun olaraq təchiz olunmuş və hazırlanmış HG-ləri ayrılmalıdır. Yeni və yaxud təmirdən sonra istismara daxil edilən hava gəmiləri 10 saatdan az olmayan uçuş müddətinə malik olmalıdır. Hava gəmisini təhlükəli yüklərin daşınması üçün hazırlayarkən: yükləmə-boşaltma işlərinin mexanikləşdirilməsi üzrə bortda olan vasitələrin; bortdakı yanğınsöndürmə sistemlərinin və vasitələrinin; bağlama vasitələrinin və takelaj avadanlığının; metallaşdırmanın, torpaqlanmanın və statik elektrik boşaldıcılarının; yük bölməsinin işıqlandırma sisteminin elektrik armaturunun; yük bölməsində yerləşdirilmiş elektrik naqillərinin və kommutasiya cihazlarının; NG-nin kipləşdirici aralıq qatları olan, qapı və lyukların aralıq qatlarının, xüsusən yük bölməsindən ekipajın kabinəsinə gedən qapıların aralıq qatlarının; yük bölməsinin ventilyasiya və qızdırıcı sistemlərinin; yük bölməsində yerləşdirilmiş oksigen avadanlığının və aparatlarının sazlığını xüsusi yoxlamaq zəruridir. 11.2. HG-nin, uçuşdan qabaq hazırlığı təhlükəli yüklər yüklənənədək aparılmalıdır. Yük bölmələri təhlükəli yüklərin yüklənilməsindən əvvəl əsaslı surətdə təmizlənməli və ventilyasiya edilməlidir. Yük kabinəsinin yüklənməyə hazırlığının yoxlanılmasını yükləməyə cavabdeh olan ekipaj üzvü aparır. 11.3. Təhlükəli yüklərin bilavasitə yükləmə əməliyyatına başlamazdan əvvəl aşağıda göstərilənlər üzrə digər tələblərin həyata keçirilməsinə əmin olmaq zəruridir: şassinin təkərləri altında tormoz qəliblərinin və dayanacaq tormozunun qoyulması; torpaqlanmanın aparılmasının və HG-nin torpaqlanma sistemində kontaktların kipliyi; yükləmə işləri üçün lazım olmayan elektrik avadanlıqlarının söndürülməsi; yerüstü nəqliyyat vasitələri üçün təhlükəsizlik qəliblərinin (tormozunun) qoyulması; daşınan yükün xarakterindən asılı olaraq tövsiyə olunan və yükgöndərən tərəfindən təqdim olunan yanğınsöndürmə və dağılmış və yaxud tökülmüş təhlükəli maddələrin neytrallaşdırılması üçün olan ilkin tibbi yardım və fərdi mühafizə vasitələri ilə təchiz edilməsi; hava gəmisinin texniki istismar təlimatına uyğun olaraq yüklənməyə hazırlanması. 12. HAVA GƏMILƏRINƏ TƏHLÜKƏLI YÜKLƏRIN YÜKLƏNMƏSI 12.1. Aviamüəssisənin rəhbəri göstərilən işlərin təhlükəsizliyini tam təmin etmək üçün təhlükəli yüklərin yüklənməsindən öncə aşağıdakıları təmin etməlidir: HG-nin yüklənməyə qoyulması üçün olan daimi yerin vaxtında hazırlanmasını; yüklərin yüklənmə yerlərində zəruri olan mexanikləşdirmə, güclü təsirə malik olan zəhərli və zəhərləyici maddələrlə işlərin aparılması zamanı isə — kimyəvi mühafizə vasitələrinin olmasını; yükləmə yerlərinin mühafizəsini və rabitə vasitələrinin olmasını; yükləməni aparan (yükvuran fəhlələr) şəxsləri və DTX-nin texniki təhlükəsizlik xidmətinin, tibb xidmətinin, yanğından mühafizə xidmətlərinin nümayəndələrinin təyin edilməsiini, bu şəxslərin təhlükəli yüklərin yüklənməsi qaydaları üzrə təlimatlandırılmasını, yükləmə zamanı göstərilən şəxslərin hüquq və vəzifələrinin təyin edilməsini; yük yerlərinin və təhlükəli yüklər yüklənmiş HG-nin qorunmasına və həmin zonaya ekipaj üzvlərinin, texniki personalın və digər şəxslərin müəyyən olunmuş qaydada buraxılmasına, riayət olunmasının yoxlanılmasını; təhlükəli yüklərin gətirilməsinin, yüklənməsinin və HG-nin yük bölmələrində bərkidilməsinin dəqiq qaydasının müəyyən edilməsini. 12.2. Təhlükəli yüklər hava limanının (aerodromun) anbarlarından HG-yə, bu məqsədlər üçün uyğunlaşdırılmış və üzərində başqa yüklər olmayan maşınlarda daşınmalıdır. Yük maşınlarının kuzovları çirkdən və zibildən təmizlənməli, xüsusi altlıqlara (stellajlar və yaxud brezent) malik olmalıdır. Təhlükəli yüklər hava limanının (aerodromun) ərazisində daşınarkən yağıntıdan qorunmaq üçün brezentlərlə örtülməlidir. Təhlükəli yüklərlə olan maşınların HG-nin yükləndiyi rayonlara hərəkət etmə qaydaları hava limanının məsul nümayəndəsi tərəfindən tənzimlənir. Təhlükəli yüklə olan maşınların işlərin aparılması yerlərinə yanaşması bir-bir həyata keçirilir, qalan maşınlar isə, sürücünün nəzarəti altında, işlər aparılan yerdən 25 metr aralı dayandırılmalıdır. Təhlükəli yüklərin yüklənməsi üçün istifadə olunan yükqaldırma qurğuları «Kranların quruluşu və təhlükəsiz istismarı Qaydaları»nın tələblərinə uyğun olaraq işin təhlükəsizliyini və etibarlılığını təmin etməlidir. Zəhərləyici, partlayıcı maddələr və turşular qaldıran yükqaldırıcı maşınların yükqaldırma mexanizmi iki tormoza malik olmalıdır. Kranlar bir tormoza malik olduqda onların yükqaldırma həddi, bu mexanizmin icazə verilmiş tam yükqaldırma qabiliyyətinin 75%-dən artıq olmamalıdır. Alışdırma sistemində pozuntu, yanacaq sistemində axıntı və digər nasazlıqlar olan qaldırıcı və nəqliyyat mexanizmləri təhlükəli yüklərlə bağlı aparılan işlərə buraxılmır. Təhlükəli yüklərin yüklənməsi, yaşayış binalarından və tikililərdən, digər HG-dən 300 m-dən az olmayan, yanğınsöndürmə, rabitə (radio, telefon və b.) vasitələri ilə təmin edilmiş, şərti (siqnallarla) işarələrlə (qırmızı fənərlərlə, bayraqlarla) çəpərlənmiş, eləcə də avtonəqliyyat üçün rahat və əlverişli giriş yollarına malik olan və hava limanının (aerodromun) bu məqsədlər üçün xüsusi ayrılmış və qorunan meydançalarında aparılır. Buzbağlama zamanı adamların və maşınların sürüşməsinə yol verməmək üçün təhlükəli yüklər yüklənən yerlərə və onlara yanaşma yerlərinə mütləq qum səpilməlidir. Günün qaranlıq vaxtı meydança xüsusi işıqlandırmaya (30lk-dan az olmayaraq) malik olmalıdır. Təhlükəli yüklərin yükləmə-boşaltma işlərinin aparılması üçün daimi yer hava limanının rəisi tərəfindən təyin edilir və hava limanının planında əks etdirilir. 12.3. Təhlükəli yüklərin nəqliyyat vasitələrindən HG-nə yüklənməsini və ya boşaldılmasını, liman tərəfindən təhlükəli yüklərlə işləmək üçün öyrədilmiş və bu işləri daim həyata keçirən DTX-nın daha təcrübəli və yüksək ixtisasa malik olan işçiləri həyata keçirirlər. İşə rəhbərlik edən şəxs təhlükəli yüklərin yüklənməsinə başlanılmazdan əvvəl bütün işçiləri təhlükəli yüklərin xarakteri və xüsusiyyətləri, yüklərin yerləşdirilməsinin, yüklənməsinin, qaldırılmasının, düşürülməsinin, yükün yerdəyişməsinin tövsiyə olunan üsulları və şəxsi təhlükəsizlik tədbirləri üzrə təlimatlandırmalıdır. Təhlükəli yüklərin yükləndiyi (boşaldıldığı) yerlərdə kənar şəxslərin və yüklənməyə aid olmayan yüklərin olması qadağan olunur. Təhlükəli yüklərin HG-nə mexanikləşdirmə vasitələri ilə yüklənilməsi xüsusi ehtiyatla həyata keçirilməlidir. Yükləmə işlərinin bütün elementləri rahat yerinə yetirilməlidir. Təhlükəli yükün endirilməsi (düşürülməsi) zamanı sıçrayışlara, zərbələrə, onun yellənməsinə və kəskin tormozlanmasına yol verilmir. Təhlükəli yüklərin əllə həyata keçirilən yükləmə-boşaltma əməliyyatları şəxsi təhlükəsizliyin təmin olunması və yükün zədələnmədən qorunması tədbirlərinə riayət etməklə aparılmalıdır. Təhlükəli yükün çiyindən atılmasına, yükün qabını zədələndirə bilən qarmaqlardan istifadə edilməsinə, yükün çevrilməsinə və sürümə ilə çəkilməsinə, yüklərin bir-birinə zərbə ilə vurulmasına qəti yol verilmir. Təhlükəli yüklə doldurulmuş çəlləkləri, yalnız xüsusi qurulmuş altlıqlar, pilləkan və yaxud döşənək üzərində diyirləməyə icazə verilir. Tezalışan mayelərlə, turşularla, qələvilərlə və digər təhlükəli yüklərlə doldurulmuş butulkalar xüsusi arabacıqlarda daşınmalı və yaxud iki nəfər tərəfindən aparılmalıdır. Göstərilən yüklərlə doldurulmuş butulkaları kürəkdə, çiyində, qucaqda tutaraq aparmaq qəti qadağandır. 12.4. DTX-nın işçiləri və ekipaj üzvləri təhlükəli yüklərlə yükləmə işlərini yerinə yetirərkən və onların daşınması prosesində texniki təhlükəsizlik və yanğından mühafizə tələblərini, ehtiyat tədbirlərini pozmamalı, təhlükəli yüklərlə davranış qaydalarına ciddi əməl etməlidirlər. Hava limanlarında təhlükəli yüklərin HG-yə yüklənməsi növbə rəisinin və yaxud yükləmə üzrə dispetçerin və yüklənməyə cavabdeh olan ekipaj üzvünün rəhbərliyi altında aparılır. Hava gəmisinin bortuna təhlükəli yük qəbul edən ekipaj üzvü yük yerlərinin, bağlamalarının xarici yoxlanmasını aparmağa və onların HG-nin yük bölmələrində düzgün yerləşdirilməsinə nəzarətin təmin edilməsinə borcludur. Bir HG-nə yüklənən yük yerlərinin sayı (miqdarı) və yüklərin ümumi kütləsi, HG-nin yük bölmələrinin qabaritlərindən, yükqaldırma qabiliyyətindən, yüklərin hava gəmisinin mərkəzi nöqtəsinə uyğunlaşdırılmasından və başqa amillərdən asılı olaraq aviamüəssisənin rəhbəri və yaxud HG-nin komandiri tərəfindən müəyyən olunur. Müxtəlif siniflərdən olan təhlükəli yüklərin və yaxud təhlükəli yüklərin təhlükəsiz yüklərlə birgə hava gəmisinə yüklənməsinə yalnız birgə daşınmalarına yol verilən (bax əlavə 1) yüklər üçün icazə verilir. Bu hallarda yüklər bir-birindən 50 sm-dən az olmayan məsafədə yerləşdirilməlidir. Zəruri hallarda yük yerlərinin aralarında aralıq qatları qoyulur. Birinci növbədə təhlükəsiz yüklər, sonra isə təhlükəli yüklər yüklənir. 12.5. Təhlükəli yüklərin HG-nin yük bölmələrində yerləşdirilməsi üçün aşağıdakı tələblərə riayət edilməlidir: təhlükəli yüklər digər yüklərin yüklənib boşaldılmasına maneə törətməməli və yük bölmələrində elə yerləşdirilməlidir ki, onların təyinatı üzrə hava limanlarında (aerodromlarda) növbədənkənar boşaldılması üçün imkan olmasına; partlayıcı, tezalışan zəhərli və özüalışan maddələr bütün hallarda HG-nin yük bölmələrinin yük lyuklarının və qapılarının və yaxud qəza lyuklarının yaxınlığında qoyulmasına; maye və qaz halında olan təhlükəli yüklər, eləcə də «Yalnız hava yük gəmisində» işarəsi ilə təchiz olunmuş yük yerləri, yalnız o yük bölmələrinə yüklənməlidir ki, uçuş zamanı yükün vəziyyətinə nəzarət etmək mümkün olmasına; ümumi xalis kütləsi 100 kq-dan artıq olmayan polistirol qətranını (və yaxud dənəvər şəkildə olan), yaxud plastmasdan olan qəlibləmə materiallarını girmək çətin olan yük bölmələrinə yüklənməsinə; özü reaksiyaya girən maddələr tərkibli yük yerləri və yaxud yüklərin paketləşdirilməsi vasitələri HG-nə yüklənmə zamanı yaxşı ventilyasiya olunan və bütün istilik mənbələrindən aralı olan yerdə yerləşdirilsin və birbaşa düşən günəş şüalarından qorunmasına; təhlükəli maye yüklər HG-nin bortuna elə yüklənməli və yerləşdirilməlidir ki, onların boğazlıqları, qapaqları və qabın digər bağlayıcı qurğuları yuxarı istiqamətləndirilməsinə; əgər zəhərlər, yoluxucu maddələr və ərzaq məhsulları ayrıca olan bağlı paketləşdirmə vasitələrinə doldurulmayıbsa, 6-cı sinifdən olan zəhərli və yoluxucu maddələrin, heyvanlar, eləcə də insanlar və heyvanlar tərəfindən istifadəsi (yeyilməsi) nəzərdə tutulmuş ərzaq məhsulları və yemlərlə bir yük bölməsinə yüklənməsinə yol verilməməsinə; belə yüklər HG nin bortunda yerləşdirilən zaman bir-birinə yanaşı qoyulmamasına; təhlükəsiz tibbi yüklərin (qanların, vaksinlərin və b.) təhlükəli yüklərlə və radioaktiv maddələrlə bir bölmədə daşınmasına yol verilmir. Belə yüklərin HG-nin bir-birindən ən çox uzaq olan ayrı-ayrı bölmələrində daşınmasına icazə verilməsinə; maqnitləşmiş materialların yüklənməsi zamanı, aviakompasların və yaxud kompasların hissiyyatlı elementləri yerləşən yerdə maqnit sahəsinin gərginliyi 0,418 A/m artıq olmamalıdır; maqnitləşmiş material HG-si ilə daşınmaya o vaxt qəbul edilir ki, yükün yığılmış partiyasının səthinin hər hansı nöqtəsindən 4-6 m məsafədə ölçülmüş maqnit sahəsinin gərginliyi 0,418 A/m-dən artıq deyil və yaxud maqnitli kompasın əqrəbi əvvəlki yerini 2°-dən artıq dəyişmir; maqnitləşmiş maddələrin maqnit sahələrinin göstərilən hədlərdən yüksək olduğu hallarda, mühafizə ekranı tətbiq edilmədən daşınmalara yol verilmir; maqnitləşmiş maddələrin hava daşınması zamanı, maqnit sahələrinin gərginliyini azaltmaq üçün, maqnetronları, lyüksmetrləri və onlara oxşar digər qurğuları elə qablaşdırmaq lazımdır ki, onların maqnit sahələrinin qütbləri bir-birinə zidd olsunlar; sabit maqnitlər, bu mümkün olan hallarda, rotorları (özəkləri) qoyulmuş halda qablaşdırılmasına; daşınmaya digər yüklərin soyudulması üçün təqdim olunan quru buzun (bərk karbon qazının) HG-nin yük bölməsi daxil olmaqla, hər bir bölmədə yerləşdirilməsinə; quru buzun, bir HG-də olan maksimum miqdarının 200 kq-dan artıq olmamasına; şüşə qablara, çəlləklərə və digər tutumlara qablaşdırılmış maye maddələrlə olan yük yerlərinin, HG-nin döşəməsində, qızdırıcı sistemin qaynar hava çıxışlarından təhlükəsiz məsafədə (50 sm-dən az olmayaraq) bir sırada yerləşdirilməsinə; zərbədən qorxusu olmayan təhlükəli yüklərin hava gəmisinin mərkəzi nöqtəsinə uyğunlaşdırılmasına ciddi riayət edilməsinə və ekipaj üzvlərinin yüklərin arasından azad keçmələrinin təmin edilməsinə, bir neçə yarusda yığılmasına və yerləşdirilməsinə; bu zaman yüklərin qapılara, qəza lyuklarına və hava gəmisinin digər xidməti otaqlarına olan keçidləri bağlamamasına; təhlükəli yüklə olan bağlamaların yaruslarının sayının, qabın trafaretində göstərilən miqdardan artıq olmamasına; yarusların yol verilən sayı haqqında məlumat olmadıqda, onların sayını, daşınan yükün xarakterini, bağlamanın möhkəmliyini və bərkliyini nəzərə almaqla, yükləmə və mərkəzləşdirmə üzrə dispetçer tərəfindən müəyyən olunmasına; qazla olan balonların ventilləri bir tərəfdə olmaqla, yanı üstə yığılmasına; balonların havaya qalxma, uçuş və yerə enməsi zamanı yerdəyişməsinin qarşısını almaq üçün onları xüsusi kəsiklərə malik olan yatacaqlar (hər bir balona en kəsiyinin diametri 25 mm olan iki rezin və yaxud kəndir üzüklər geyindirilir) tətbiq edilməsinin zəruriliyinə; onların yıxılmasına, zərbə dəyməsinə, zədələnməsinə və çirklənməsinə yol verilməməsinə; balonların yüklənməsinin xüsusi ehtiyat tədbirləri görməklə həyata keçirilməsinə; mexaniki təsirlərə həssas olan təhlükəli yükləri HG-nin yük bölməsində sıx yığmaq zəruridir və buna görə havaya qalxma və yerə enmə, eləcə də silkələnmə zamanı zərbələri (bir-birinə zərbə ilə dəymələri) istisna edən möhkəm bağlanma ilə təmin olunmasına; HG-nin yük bölməsinin döşəməsinə düşən statik yükləmə təyin edilmiş normadan artıq olduqda, yükbölüşdürücülərin tətbiq olunmasının zəruriliyinə. 12.6. Aşağıdakı hallarda yüklərin HG-yə yüklənməsinə yol verilmir: donan təhlükəli yüklərin və aşağı temperaturlarda öz kimyəvi xassələrini dəyişən yüklərin qızdırıcı sistemi olmayan və yaxud qızdırıcı sistemi nasaz olan HG-yə yüklənməsinə; qabların nasazlıq əlamətləri olduqda, markalanması müəyyən olunmadıqda və bu Qaydaların digər tələblərinin pozulması aşkar edildikdə. 12.7. Təhlükəli yükün HG-nin bortuna qəbulu kommersiya yüklənməsinə cavabdeh olan ekipaj üzvünün, poçt-yük (ümumi qoşmada) cədvəlində etdiyi aşağıdakı qeydlə rəsmiləşdirilir: «Poçt-yük (ümumi qoşmada) cədvəlində göstərilən təhlükəli yük daşınmaya təhlükəli yüklərin hava yolu ilə daşınma qaydalarının tələblərinə uyğun qəbul edilib; bu təhlükəli yükün xassələri və onun daşınması zamanı ehtiyat tədbirləri ilə tanış edilmişəm (imza). Bir yük fakturasına (daşınan yükün siyahısına) daxil edilmiş təhlükəli yüklərin ayrılmasına yol verilmir. 13. HAVA GƏMILƏRININ TƏHLÜKƏLI YÜKLƏ HƏRƏKƏT ETMƏ QAYDALARI 13.1. Hava limanının rəisi və yaxud digər vəzifəli şəxs, təhlükəli yükləri HG-nə yükləməmişdən əvvəl Hərəkət Xidmətinin dispetçerinə bu haqda qabaqcadan məlumat verməyə borcludur. Hərəkət xidmətinin növbə rəisi və yaxud bu xidmətin növbətçi dispetçeri dispetçer jurnalında (uçuşlar jurnalında) yüklərin sinifi, yarımsinifi, ümumi kütləsi və təyinat məntəqəsi göstərilməklə, HG-nin təhlükəli yüklərlə yüklənməsi barədə qeyd etməlidir. Təhlükəli yüklərlə yüklənmiş HG-i göndərilmə hava limanından (aerodromdan) havaya qalxma anından təyinatı üzrə hava limanına (aerodroma) gəldiyi vaxtadək xüsusi dispetçer nəzarətinə götürülməlidir. 13.2. Təhlükəli yüklərlə yüklənmiş HG-nin havaya qalxmasından əvvəl onun hərəkəti üçün elə marşrut və eşelon təyin edilməlidir ki, onun uçuşu daha əlverişli hava şəraitində keçsin və yükün qısa müddətə yerinə çatdırılması təmin edilsin. Hərəkət xidmətinin dispetçer aparatı uçuşda olan HG ilə rabitə əlaqəsində olduğu vaxt HG-nin komandirini uçuş marşrutu boyu hava şəraiti ilə və yerə enəcəyi hava limanlarında (aerodromlarda) olan hava haqqında məlumatlarla, HG-nin komandiri isə dispetçer aparatını uçuşun şəraitləri və HG-də olan təhlükəli yüklərin vəziyyəti barədə mütəmadi məlumatlandırmağa borcludurlar. 13.3. Uçuş zamanı daşınan təhlükəli yüklərin vəziyyətinə HG-in komandiri (ekipaj üzvləri) tərəfindən mütəmadi nəzarət təşkil olunmalıdır. Uçuşun təhlükəsizliyinə açıq-aşkar təhlükə yaradan (yükü müşayiət edən şəxsin və yaxud ekipaj üzvünün bu haqda məruzəsindən bəlli olduqda) bağlama zədələnməsi olduğu hallarda HG-nin komandiri nasaz yük yerlərinin HG-nin bortundan atılması barədə qərar qəbul etməlidir və yaxud hava gəmisini ən yaxın aerodromda məcburi olaraq yerə endirməlidir. Təhlükəli yüklərin şəhər və yaşayış məntəqələrinin sahələrində HG-nin bortundan yerə atılması qəti qadağandır. 13.4. HG-nin komandiri ən yaxın aerodroma məcburi qaydada yerə enmək və yaxud təhlükəli yüklərin ayrı-ayrı yerlərinin HG-nin bortundan atılması qərarının qəbul edilməsi barədə radiorabitə saxlanılan hava limanının (aerodromun) dispetçer xidmətinə imkan daxilində bu və digər qərarın qəbulu və hava gəmisinin oturdulacağı və yaxud yükün atılacağı yer barədə daha ətraflı məruzə etməyə borcludur. Bundan başqa, əgər şərait imkan verirsə HG-nin komandiri HG-nin bortunda olan bütün təhlükəli yüklərin adları, sinifləri və təhlükəlilik nişanının istifadəsini nəzərdə tutan əlavə təhlükəlilikləri, 1-ci sinif üçün isə uyğunluq qrupu, eləcə də təhlükəli yüklərin HG-nin bortunda yerləşdirilməsi və miqdarı haqqında məlumat verir. 13.5. HG-nin komandiri məcburi otaraq yerə endikdən sonra aşağıdakı tədbirləri görməyə borcludur: təhlükəli yükləri yoxlamaq və bağlamanın (qabın) zədələnməsinin xarakterini və dərəcəsini müəyyən etmək və qəbul olunmuş qərar haqqında hava limanının (aerodromun) hərəkət xidmətinin dispetçerinə məruzə etmək; ehtiyat tədbirləri görməklə və mühafizə vasitələrini istifadə etməklə, bağlamaların zədələnməsi (pozulması) nəticəsində səpələnmə, axıntı, tərkibindəki maddələrin buxarlanması baş vermiş yük yerlərinin HG-dən 100 metrdən az olmayan məsafəyə (əgər bu təhlükəsizdirsə) uzaqlaşdırmaq; hava gəmilərindən çıxardılmış təhlükəli yükləri, yükün nəmlənməsinə (islanmasına) yol verməyən altlıqların üzərinə qoymaq və günəş şüalarından və yağıntıdan qorumaq üçün brezentlə örtmək, əks halda bu öz-özünə yanmaya və partlayışa gətirə bilər; əgər təhlükəli yüklər müşayiətçilər olmadan daşınırsa, göstərilən işlər HG-nin komandirinin rəhbərliyi altında yerinə yetirilir. 13.6. Hərəkət xidmətinin dispetçeri bortunda təhlükəli yüklər olan HG-nin məcburi yerə endiyi və yaxud yük yerlərinin atıldığı hallarda, bu haqda aviamüəssisənin rəhbərinə, mərkəzi dispetçer xidmətinə göndərilmə və göndərilən hava limanlarına (aerodromlara) və yaxınlıqlarında təhlükəli yüklər atılan hava limanlarına, eləcə də zəruri hallarda, məcburi yerə enmə və təhlükəli yüklərin atıldığı yerlərdə kömək göstərilməsi üzrə tədbirlərin görülməsi üçün polis orqanlarına və sanitar xidmətlərinə dərhal məruzə etməlidir. Sahəsinə təhlükəli yüklər atılmış hava limanının (aerodromun) rəisi də bu haqda dərhal polis orqanlarına və sanitar xidmətlərinə məlumat verməlidir və onlarla HG-dən atılmış təhlükəli yükün axtarışı və belə yüklərin müstəsna hallarda atılması ilə bağlı, xüsusi ilə yaşayış məntəqələrinin, yol yaxınlığındakı sahələrdə və meşə massivlərinin, su mənbələrinin və b. sahələrdə baş verə biləcək təhlükənin nəticələrinin lokallaşdırılması məsələlərini razılaşdırmalıdır. 13.7. Təhlükəli yüklə uçan HG aralıq hava limanlarında (aerodromlarda) texniki qulluq tərəfindən növbədənkənar yanacaqla doldurulmalı və lazımi xidmət göstərilməlidir. HG-nin komandiri ünvanına yük gələn hava limanına (aerodroma) yaxınlaşarkən hərəkət xidmətinin dispetçerini (uçuşların rəhbərini) HG-nin limana gəldiyi andan yükün dərhal boşaldılmasını təmin etmək üçün vaxtında xəbərdar etməlidir. 13.8. HG-nin komandiri təhlükəli yüklərin daşınması zamanı bağlamaların zədələnməsi (pozulması) ilə əlaqədar bütün faktlar haqqında (məsələn, ayrı-ayrı yerlərin bağlamalarının pozulması), məcburi yerə enmələr, göstərilən yüklərin HG-dən çıxarılması (atılması) ilə bağlı və digər məlumatlarla, yükün təyinatı üzrə hava limanının (aerodromun) rəisinə və hava gəmisi qeydə alınan aviamüəssisənin rəhbərinə, dövlət texniki nəzarət orqanına yazılı şəkildə məruzə etməyə və belə pozuntuları aktla (sərbəst formada) rəsmiləşdirməyə borcludur. Təhlükəli yüklərin mühafizəsinin və müşayiətinin təşkili 13.9. Təhlükəli yükləri müşayiət (mühafizə) etmək üçün bu yükün qorunma qaydaları, müşayiətçinin hüquqları və vəzifə borcları barədə əsaslı surətdə təlimatlandırılan vəzifəli şəxslər təyin oluna bilərlər. Müşayiət edən şəxslər təhlükəli yüklərlə davranış qaydalarını bilməli və daşınma vaxtında qəza və yaxud yanğın zamanı, təhlükəli yüklərdə hər hansı nasazlıq baş verdiyi halda müvafiq tədbirlər görməyi bacarmalıdırlar. Müşayiətçi şəxslərin (mühafizəçilərin) HG-nin komandirinin icazəsi olmadan uçuşun təhlükəsizliyinə açıq-aydın təhlükə (partlayış, yanğın və s.) yaradan hallardan başqa, özbaşına yüklərin yerlərini dəyişməyə, onların qablarını (taralarını) təmir etməyə və yaxud nasazlıqlarını (səpələnmə və yaxud axıtma zamanı) aradan qaldırmağa ixtiyarları yoxdur. Müşayiətçi şəxs uçuş zamanı təhlükəli yüklər olan bağlamanın (qabın) uçuşun təhlükəsizliyinə birbaşa təhlükə yaratdığı və yaxud hər hansı nasazlıq aşkar etdikdə, bu haqda HG-nin komandirinə dərhal məruzə etməyə borcludur, o isə nasazlığın aradan qaldırılması üçün bu və ya digər tədbirlər haqqında təklif verir. Uçuş zamanı HG-nin komandirinin sərəncamları müşayiət edən şəxslər tərəfindən dərhal şərtsiz olaraq yerinə yetirilməlidir. 13.10. Təhlükəli yüklər yığılmış anbar otaqları (təhlükəli yük yerlərinin saxlanılması üçün xüsusi ayrılmış) və HG-i, mühafizə edilmək üçün təhvil verilməmişdən əvvəl bağlanmalı, plomblanmalı və yaxud möhürlənməlidir. Anbar otaqları mühafizə edilmək üçün DTX-nin növbə rəisi tərəfindən, HG-i isə gəminin komandiri (texniki) tərəfindən təhvil verilir. Anbar otaqlarının və HG-nin mühafizə edilmək üçün təhvil-təslimi, göstərilən obyektləri qəbul edən və təhvil verən şəxslər xüsusi jurnalda və yaxud gözətçi cədvəlində imza edilməklə həyata keçirilir. Təhlükəli yüklərlə yüklənmiş anbar otaqlarının, HG-nin və təhlükəli yüklərin qorunması üçün xüsusi olaraq ayrılmış yerlərin qorunması qaydası xüsusi təlimatla müəyyənləşdirilir. 13.11. Təhlükəli yüklərin ayrı-ayrı növləri bütün yol boyu mühafizə altında daşına bilər. Mühafizə qaydaları və mühafizə üçün ayrılmış şəxslərin vəzifələri təhlükəli yükləri göndərən (alan) təşkilatlar və idarələr tərəfindən MAİ ilə razılaşdırmaqla hazırlanan və nəşr edilən təlimatlarla müəyyən olunur. 13.12. Təhlükəli yüklərin müşayiəti (mühafizəsi) üçün ayrılmış bütün vəzifəli şəxslər uçuş zamanı HG-nin komandirinin tabeliyində olurlar. Uçuş zamanı təhlükəli yüklərlə olan bağlamaların (qabların) hər hansı nasazlığı aşkar edildikdə, müşayiət edən şəxslər və eləcə də azad ekipaj üzvləri nasazlığın aradan qaldırılması üçün lazımi tədbirlər görməklə HG-nin komandirinin sərəncamlarını dərhal yerinə yetirməyə borcludurlar. 14. TƏHLÜKƏLİ YÜKLƏRİN HG-DƏN BOŞALDILMASI, VERİLMƏSİ (BURAXILMASI) 14.1. Yükalan yükün alınması üçün hava limanına (aerodroma) yükgöndərən tərəfindən göstərilən vaxtda gəlməlidir. Təhlükəli yüklərin vaxtında alınmaması haqqında üç nüsxədən ibarət akt tərtib olunur və onlardan ikisi yükgöndərən və yükalanda, bir nüsxəsi isə aktı tərtib edən hava limanında qalır. Əgər yükalan yükün təyinat məntəqəsində olmadıqda, hava limanının rəisi bu haqda yükgöndərənə sorğu göndərməli və bu təhlükəli yüklə necə hərəkət etmək haqqında göstəriş almalıdır. Cavab alınanadək, yük hava limanında (aerodromda) müvəqqəti saxlanılır. Təhlükəli yüklər yükalana yük anbarının böyük təhvil-təslimçisi tərəfindən verilir. Bütün siniflərdən olan təhlükəli yüklər yükalana təyinatı üzrə hava limanında (aerodromda) çəkilmədən verilir. Hava limanının (aerodromun) anbarlarında yüklərin kütləsinin yoxlanılması və zədələnmiş bağlamalarda gəlmiş yük yerlərinin açılması qəti qadağandır. Belə yoxlama yalnız yükalanın anbarında aviamüəssisənin nümayəndəsinin iştirakı ilə aparılır. 14.2. Təhlükəli yüklərin HG-dən boşaldılmasından əvvəl qabın bütövlüyünə və döşəmənin üstündə dağılmış və tökülmüş təhlükəli maddələrin olmamasına əmin olmaq zəruridir. Dağılmış (tökülmüş) təhlükəli maddələr aşkar edildikdə, DTX-nin növbə rəisi mühəndis-aviasiya, texniki təhlükəsizlik və tibb xidmətləri ilə birlikdə yük bölmələrində əmələ gələ bilən buxarların və qazların təmizlənməsi üçün tədbirlər görür. 14.3. Təhlükəli yüklərin (xüsusən partlayıcı, özüalışan yanan, güclü təsirə malik olan zəhərləyici, eləcə də turşuların və digər korroziyaedici maddələrin) HG-dən boşaldılmasından sonra HG-nin həmin maddələr daşınan bölmələri mühəndis-aviasiya və texniki təhlükəsizlik xidmətlərinin nümayəndələri və hava limanının rəisi tərəfindən təyin olunmuş DTX -nin və tibb xidmətinin cavabdeh işçiləri tərəfindən əsaslı surətdə yoxlanılmalıdır. Hava gəmisinin döşəməsinə turşuların və digər korroziyaedici maddələrin dağılması aşkar edildikdə, HG-nin hissələrinin əsaslı surətdə yoxlanılması üçün komissiya təyin olunur. Əgər daşınma sənədlərində, hava gəmisində tökülmüş və dağılmış maddənin güclü təsirli zəhərləyici maddələrə aid olduğu müəyyən olunubsa, HG-nin təmizlənməsi və deqazasiya edilməsi yüksək təhlükəli işlərin aparılması üçün müəyyən olunmuş qaydada həyata keçirilir. Hava gəmisi gələcəkdə istismara, yalnız hava limanının tibb (sanitar) xidməti rəisinin aparılan təmizlik, deqazasiya edilmə işlərinin keyfiyyəti və bu HG-nin gələcək istismarının təhlükəsizliyi haqqında yazılı rəyindən sonra buraxıla bilər. Komissiya tökülən və yaxud səpilən (tozlandırılan) maddənin hər hansı hissəsinin və HG-nin avadanlığının üstünə çökməsini və bu maddənin təsiri nəticəsində onun gələcək təhlükəsiz istismarını şübhə altına alan ayrı-ayrı hissələrin, detalların xarab olmasını və korroziyaya uğramasını müəyyən etməlidir. Komissiya aşkar edilmiş qüsurların aradan qaldırılması üçün təxirəsalınmaz tədbirlər görür və HG-nin gələcək istismarının mümkünlüyü barədə rəy verir. Belə yoxlamanın və görülən tədbirlərin nəticələri haqqında beş nüsxədə akt tərtib olunur və onların birinci nüsxəsi Azərbaycan Respublikası Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsinə, ikinci nüsxəsi Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının müvafiq qurumunun rəhbərinə, üçüncü nüsxəsi göndərilən hava limanının rəisinə, dördüncü nüsxəsi — yükalana göndərilir və beşinci nüsxə akt tərtib olunan hava limanında qalır.[19] 14.4. Hava gəmilərinin hərəkətinin müvəqqəti dayanması nəticəsində, HG-nin aralıq hava limanında (aerodromda) ləngiməsi zamanı DTX-nın rəisi yükgöndərənə və yükalana yükün daşınmasında baş vermiş gecikmə barədə məlumat verməli və yükgöndərənin sərəncamını (tövsiyəsini) tələb etməlidir. 15. TƏHLÜKƏLİ YÜKLƏRİN SƏRNİŞİN HG-DƏ DAŞINMASI, YÜKLƏRİN POÇT BAĞLAMALARI VƏ XIRDA BAĞLAMALARDA DAŞINMASI 15.1. Təhlükəli yüklərin sərnişin HG-də (SHG) daşınması Sərnişin HG-də (SHG) təhlükəli yüklərin Siyahısına uyğun olaraq, bir bağlamada maksimum netto çəkisinin SHG-də daşınmasına icazə verilən təhlükəli yüklərin daşınmasına yol verilir. Bu Qaydaların 1-ci bölməsində 3.3. bəndində adları çəkilən və xüsusi təlimatlarda göstərilən yüklərdən başqa, digər təhlükəli yüklərin ekipajın kabinəsinə və yaxud HG-nin sərnişinlər olan salonuna yüklənməsinə yol verilmir. Siyahıda adlandırılan təhlükəli yüklərin SHG-nin yük bölməsində daşınmasına o şərtlə yol verilir ki, bölmə Bili V sinifli HG-nin yük bölmələrinin uçuşa yararlılıq normalarının tələblərinə cavab versin. Bu tələblərə L-410 UVP-E, Tu-134, Tu-154, İl-62M, İL 86 və Yak-42 (13 nömrəli əlavə) hava gəmilərinin baqaj və yük bölmələrinə təhlükəli yüklərin yüklənməsinə yol verilmir. SHG-də daşınmasına icazə verilmiş təhlükəli yüklərin yüklənməsi sərnişinlərin oturdulmasından və digər yüklərin və sərnişinlərin baqajlarının yüklənməsindən sonra həyata keçirilir. 15.2. Təhlükəli yüklərin poçt bağlamaları və xırda göndərmələrlə daşınması Poçt göndərmələrində radioaktiv maddələrin, eləcə də tez maye halına keçən, partlayıcı və tezalışan əşyaların, civənin və tərkibində civə, zəhər, turşular və digər yeyici və təhlükəli maddələr olan cihazların yollanmasına qəti yol verilmir. Hava nəqliyyatı ilə daşınmaya yalnız poçt qaydalarına ciddi surətdə uyğun qablaşdırılmış kinolentlərlə, kinofilmlərlə və maqnit lentləri ilə olan poçt bağlamalarının daşınmasına yol verilir. 15.3. Neft məhsulları nümunələrinin daşınması Neft məhsulları nümunəsinin SHG-də daşınması zamanı 50 x 50 x 70 sm qabaritli olan bir bağlama yerinin kütləsi 15 kq-dan artıq olmamalıdır. Yükgöndərən nümunələr olan bağlamanın ünvan yazılmış tərəfindən, trafaretin köməyi ilə və çap hərflərilə aşağıdakı yazıları «Neft məhsullarının nümunələri», «Atmamaq» vurmağa və yükün təhlükəlilik http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn19 dərəcəsi haqqında xəbərdaredici təhlükəlilik nişanlarını (12 nömrəli əlavə) yapışdırmağa borcludur. Hava gəmilərində daşınmaya verilən neft məhsulları nümunələrinin yük yerləri bu Qaydalara uyğun olaraq qablaşdırılmalıdır. Belə yük yerləri hava limanlarına və hava gəmilərinə digər yüklərdən ayrı təhvil verilir. Onların digər yüklərlə ümumi kisələrə qablaşdırılmasına və başqa göndərmələrlə daşınmasına yol verilmir. Müşayiət edən şəxsə SHG-də neft məhsullarının nümunəsi olan yalnız bir yük yerini aparmağa icazə verilir. Kütləsi 100 kq-dan artıq olan, neft məhsullarının nümunələri, bir istiqamətdə, yalnız hava yük gəmilərində göndərilir. Neft məhsullarının nümunələrini balonlarda və yaxud digər bağlamalarda digər yanan və partlayıcı maddələrlə birgə daşınmasina yol verilmir. 15.4. Kino və fotolentlərin daşınması Kinolentlərin, kino və fotolentlərin HG-də daşınması zamanı onlar dəmirdən hazırlanan və kip bağlanan qapaqlara malik olan xüsusi qutularda (daxili qab) qablaşdırılır. Qutular dəmir yeşiklərə (nəqliyyat qabı) qoyulur. Kinolentlərlə, kino- və fotolentlərlə olan yeşiklər yükgöndərən tərəfindən plomblanmalıdır. Bir hava gəmisində olan bir yük yerinin kütləsi 50 kq-dan (brutto) artıq olmamalıdır. Kino və fotolentlərin ümumi kütləsi 500 kq-dan artıq olmayaraq hava gəmisinin (sərnişinlərdən təcrid edilmiş) baqaj və yük bölmələrinə yükləməyə icazə verilir. 15.5. Radioaktiv materialların daşınması Radioaktiv maddələrin «Mülki aviasiya təyyarəsində radioaktiv maddələrin daşınması Qaydaları»na uyğun olaraq, I, II və III nəqliyyat kateqoriyalı bağlamalarda daşınmasına icazə verilir. Bağlamalar göstərilən qaydalara uyğun olaraq, sərnişinlərdən təhlükəsiz məsafəyə uzaqlaşdırılmaqla sərnişinlərdən təcrid edilmiş yük və baqaj bölmələrində yerləşdirilməlidir. 15.6. İdman və ov patronlarının daşınması İdman və ov patronlarının yükgöndərənin (yükalanın) müşayiətçi şəxsləri tərəfindən müşayiət edilən yük kimi və onların sərnişinlərdən təcrid edilmiş baqaj və yük bölmələrinə yüklənməklə, hava gəmilərində daşınmasına icazə verilir. İdman və ov patronları yalnız zavod bağlamalarında və yaxud taxta yeşiklərdə olmalıdır. Bir yerin ümumi (brutto) kütləsi 25 kq-dan artıq olmamalıdır. Metaldan olan bərkidici hissələrin, mismarların, şurupların və sair ucları yeşiyin daxili səthindən çıxmamalıdır. Patronlar yeşiklərə onların zədələnməsini və yerdəyişməsini istisna etmək üçün aralıq qatı materialları ilə yığılmalıdır. Bir sərnişin hava gəmisində, baqajla, poçtla və təhlükəli olmayan digər yüklərlə baqaj bölməsinə yüklənilməklə, idman və ov patronları ilə olan yeşiklərin sayının üçdən artıq olmayaraq daşınmasına yol verilir. 15.7. Maye azotla doldurulmuş, Dyuara tutumunda yüklərin daşınması Sərnişin və yük daşıyan HG-də olduğu kimi qalması aşağı temperatur tələb edən yüklərin daşınmasına icazə verilir. Belə yüklərin daşınması yüklərin maye azotla doldurulmuş Dyuara tutumunda hava gəmilərində daşınması üzrə təlimatlara uyğun olaraq həyata keçirilir. 16. TƏHLÜKƏLI YÜKLƏRIN HAVA NƏQLIYYATI ILƏ DAŞINMASI ZAMANI TƏHLÜKƏSIZLIK TƏDBIRLƏRINƏ ÜMUMI TƏLƏBLƏR 16.1. Yanğından mühafizə tədbirlərinə ümumi tələblər Təhlükəli yüklərin daşınması üçün təyin olunmuş HG-də ştatda nəzərdə tutulmuş vasitələrdən başqa, daşınan yükün yanğınının söndürülməsi üçün səmərəli olan, əlavə yanğınsöndürmə vasitələri də olmalıdır. Yanğınsöndürmə vasitələrinin tərkibini, miqdarını yük göndərən təyin edir və öz hesabına təchiz edir. Daşınan yükün növündən və miqdarından asılı olaraq, yerüstü yanğınsöndürmə vasitələrinin tərkibinə — yanğınsöndürmə avtomobilləri, toztərkibli, xladon, karbon qazı, kombinə edilmiş, köpüklü odsöndürənlər və digərləri daxil ola bilərlər. Yanğın təhlükəli yüklərin mümkün ola bilən alışmasının (yanmasının) qarşısını almaq üçün aşağıdakıların həyata keçirilməsi zəruridir: siqaret çəkilməsinə, açıq oddan istifadə edilməsinə, yük kabinəsində, yükləmə boşaltma meydançasında və HG-nin yaxınlığında elektrik aqreqatlarının qığılcım törətməsinə yol verməmək; germetik, saz, təmiz və markalanmış qabların vəziyyətinə xüsusi diqqət yetirmək; HG-nin yüklənilməsindən əvvəl, onun bortunda və yükləmə-boşaltma meydançasında olan, o cümlədən daşınan yükün növünə uyğun olan, əlavə yanğınsöndürmə vasitələrinin olmasını və sazlığını yoxlamaq; ekipaj üzvlərinə və yükü müşayiət edən şəxslərə uçuş zamanı yükü yoxlamaq və zəruri hallarda daşınan yanğınsöndürmə vasitələrinin tətbiqi üçün yüklərə sərbəst yanaşmaq şəraitini təmin etmək. Yanğın təhlükəliliyinə görə bir-birinə uyğun olmayan yüklərin bir HG-də birgə daşınmasına yol verilmir. Zərurət olduqda, təhlükəli yüklərlə işlər zamanı tibb personalının növbətçiliyi təşkil olunur. Hava gəmisinin, zəhərləyici buxarların və qazların yığılması mümkün olan, yük kabinələrinə və bölmələrinə adamların daxil olmasından əvvəl və yükləmə-boşaltma işləri aparılarkən, əsaslı surətdə havası dəyişdirilməlidir. Havanın dəyişdirilməsinə baxmayaraq, belə yük kabinəsinə (yük bölməsinə) tək adamın digər şəxs tərəfindən təhlükəsizliyi təmin edilmədən daxil olmasına yol verilmir. Təhlükəli yüklərin bütün sinifləri üçün təhlükəsizlik texnikası və yanğından mühafizə tədbirləri 6-cı bölmədə verilmişdir. Təhlükəli yüklərin yüklənməsi, daşınması, boşaldılması və hava limanlarında (aerodromlarda) saxlanılması zamanı ilkin tibbi yardımın göstərilməsi tədbirləri 11 nömrəli əlavədə verilmişdir. Yükləmə-boşaltma işlərinə başlamazdan əvvəl, bilavasitə bu işlərə rəhbərlik edən şəxs tərəfindən, təhlükəli yüklərlə işlərin aparılmasına dair naryad (tapşırıq) yükvuranların briqadirinə (böyüyünə) onun tərəfindən imza edilməklə verilir. Uçuşun təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi ilə təhlükəli yüklərin HG-də daşınması ilə bağlı olan şəxslərin təhlükəli yüklərin xarakteristikaları və xassələri, yükləmə və boşaltma zamanı onlarla davranış üsulları barədə təlimatlandırılması və tanış edilməsi, eləcə də təhlükəli yüklərin, bu Qaydalarda göstərilmiş qaydada yerləşdirilməsini, yığılmasını, təhlükəsizlik tədbirlərini, yanğından mühafizə və tibbi tədbirləri bilmələri zəruridir. Əgər təhlükəli yüklərin HG-yə yüklənməsi stasionar təchiz edilmiş yükləmə-boşaltma meydançalarında aparılmırsa, onda belə yükləmə (boşaltma) yerlərində qüvvədə olan Qaydalara və dövlət standartlarına uyğun olaraq, təhlükəsizlik nişanları və müvəqqəti çəpərlər qoyulur. 16.2. Təhlükəsizlik texnikası və sanitar gigiyenası üzrə əsas tələblər Təhlükəli yüklərlə həyata keçirilən bütün işlər cavabdeh şəxsin nəzarəti altında aparılmalıdır. Hava limanlarında (aerodromlarda) təhlükəli yüklərlə iş aparılarkən, fərdi mühafizə və təhlükəsizlik tədbirlərinə riayət olunmasına cavabdehlik, həm yükgöndərənin (yükalanın), həm də aviamüəssisənin rəhbərinin üzərinə qoyulur. Mexanikləşdirmə vasitələrinin istifadəsi ilə təhlükəli yüklərin HG-yə yüklənib boşaldılması aviasiya hadisələrinin baş verməsinə, HG-nin və hava limanlarının (aerodromların) anbarlarının çirklənməsinə, eləcə də xidməti personalın zədələnməsinə, fiziki gərginliyin yaranmasına və zəhərlənməsinə şərait yaranmasına yol verməyən ən təhlükəsiz və əlverişli üsullarla həyata keçirilməlidir. Təhlükəli yüklərlə aparılan işə, yalnız ilkin tibbi müayinədən, təhlükəsizlik texnikası üzrə təlimatdan keçmiş, zədələndikdə (zəhərləndikdə) özü-özünə və qarşılıqlı kömək qaydalarını bilən şəxslər buraxılırlar. Təhlükəli yüklərlə mütəmadi işləyən şəxslər vaxtaşırı tibbi müayinələrdən keçməlidirlər. Təhlükəli yüklərlə aparılan işlərə sağlam olmayan şəxslər, 18 yaşınadək olan yeniyetmələr, hamilə və uşaq əmizdirən qadınlar buraxılmırlar. Kənar şəxslərin iş görülən yerlərə daxil olmalarına yol verilmir. Hava gəmisinin ekipajı və təhlükəli yüklərlə işləyən şəxslər fərdi mühafizə, indikasiya və dezinfeksiyaedici (daşınan yükün növündən asılı olaraq) vasitələr ilə təmin olunmalıdırlar və onlardan istifadə etməyi bacarmalıdırlar. Bu yüklərlə işləyən zaman tətbiq edilən fərdi mühafizə, indikasiya və dezinfeksiyaedici vasitələr yük göndərən tərəfindən təchiz edilir. Mühafizə vasitələri olmadan işləmək qəti qadağandır. Təhlükəli yüklərlə işləyən zaman yemək, içmək, siqaret çəkmək, eləcə də iş görülən zonaya, xüsusi geyimsiz daxil olmaq qadağandır. Şəxsi gigiyena qaydalarına ciddi riayət etmək zəruridir. Aşağıdakı hallara yol verilmir: su ilə qarşılıqlı təsirdə alışan maddələrin yağış yağan vaxtı yükləyib-boşaldılmasına; hər hansı yanğın təhlükəli və təhlükəli yüklərin tufan vaxtı yüklənib-boşaldılmasına; hər hansı sinifdən olan təhlükəli yüklərin mühərriklər işləyərkən, texniki xidmət və HG-nin yanacaqla, yağla doldurulması və s. vaxtı yüklənib-boşaldılmasına. Hava gəmisində TAM-in axması (buxarların, qazların sızması) aşkar edildikdə, gəmi komandiri bu haqda uçuşlar üzrə növbətçiyə xəbər verməyə, axmanı aradan qaldırmağa və kabinənin (bölmənin) havasının dəyişdirilməsi üçün müvafiq tədbirlər görməyə borcludur. Bununla birlikdə aşağıdakıların təmin edilməsi zəruridir: açıq oddan istifadəyə yol verilməməsi; elektrik mənbələrində (elektrik aparatlarında) qığılcımların əmələ gəlməsinə yol verilməməsi; dağılmış yanan maddənin əski və vedrənin köməyi ilə yığılmasının və yük kabinəsinin (bölməsinin) ventilyasiyasının gücləndirilməsinin təmin edilməsi; əl odsöndürənlərinin və digər yanğınsöndürmə vasitələrinin işdə olması. Uçuş zamanı yanan mayelərin axmasının və yük bölməsinin qazla dolmasının aradan qaldırılması mümkün olmadıqda, HG-nin komandiri bu haqda uçuş üzrə növbətçiyə xəbər verir və uçduğu hava limanına qayıtmaq və yaxud ən yaxın aerodroma oturmaq haqqında qərar qəbul edir. Bu halda uçuş 4000 metr hündürlükdə yerinə yetirilir. Yanğın təhlükəli yük olan kabinədə (yük bölməsində) yanğın törədikdə, gəminin komandiri yanğının bortda olan bütün yanğınsöndürmə vasitələrini istifadə etməklə söndürülməsinə dair komanda verməyə borcludur və HG-ni təcili olaraq 4000 m hündürlüyə endirməli və bu haqda uçuş üzrə növbətçiyə (dispetçerə) xəbər verməlidir. Təhlükəli yüklərlə işləyən zaman, işləyənlərin zədələnməsinin və yaxud maddi ziyan vuran qəzalar baş verdiyi halda aviamüəssisənin rəhbəri müəyyən olunmuş qaydada qəzanın və bədbəxt hadisələrin səbəblərinin təhqiqini təşkil edir, eləcə də onların nəticələrinin və törəmə səbəblərinin aradan qaldırılması üçün tədbirlər görür. 16.3. Tökülmüş korroziyaedici maddələrin neytrallaşdırılması Korroziyaedici maddələrin hər hansı tökülməsi (səpələnməsi) dərhal aradan qaldırılmalıdır, tökülmə (səpələnmə) yerləri isə tam neytrallaşdırılmalıdır. Diqqətlə baxmaq lazımdır ki, tökülən korroziyaedici maddələr döşəməaltı boşluqlara düşməsin. Korroziyaedici maddələrin tökülməsinin (dağılmasının) təcili aradan qaldırılmasının zəruriliyi ondan irəli gəlir ki, korroziyaedici maddələrin çoxu hava gəmisinin konstruksiyasının metalları ilə reaksiyaya girməklə uçuşun təhlükəsizliyinə qorxu yaradır. Tökülmüş (səpələnmiş) korroziyaedici maddələrin neytrallaşdırılması haqqında zəruri məlumatlar 10-cu əlavədə verilmişdir. 17. MƏSULIYYƏT (CAVABDEHLIK), IDDIA VƏ TƏLƏBLƏR 17.1. Yükgöndərən, yükalan aşağıdakılar üçün məsuliyyət daşıyır: bütün təhlükəli yüklərin adlarının düzgünlüyü, onların keyfiyyəti və texniki vəziyyəti, eləcə də HG-də daşınmasına hazırlanması; bu Qaydalara uyğun olaraq, təhlükəli yükləri bu və digər siniflərə, yarımsiniflərə düzgün aid edilməsi; təhlükəli yüklərin dövlət standartlarına, texniki şərtlərə uyğun olan və onun hava daşınması zamanı möhkəmliyinə və salamatlığına təminat verən qablara düzgün qablaşdırılması; hər bir təhlükəli yük yerinin düzgün çəkilməsi və onun düzgün markalanması; daşınma və qoşma sənədlərin düzgün tərtib olunması; bu Qaydaların hava gəmilərində təhlükəli yüklərin təhlükəsiz daşınmasını təmin edən digər tələblərinin yerinə yetirilməsi. 17.2. Bu Qaydaların pozulmasına görə məsuliyyət qüvvədə olan müvafiq qanunvericiliklə müəyyən edilir. 17.3. Təhlükəli yükləri göndərənlər və alanlar, bu Qaydaların tələblərinin pozulması nəticəsində təhlükəli yüklərin daşınmasını həyata keçirən təşkilata dəymiş ziyanı «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu əsasında ödəməlidir.[20] 17.4. Təhlükəli yüklərin hava yolu ilə daşınmasını həyata keçirən təşkilat yükgöndərənlər və yükalanlar qarşısında yükün salamat saxlanılmamasına və yaxud yükün çatdırılma vaxtının ötürüldüyünə görə «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn20 Qanunu, yüklərin daşınma Qaydaları və «İnzibati Xətalar haqqında» məcəllə ilə müəyyən olunmuş qaydada məsuliyyət daşıyır.[21] 17.5. Bu Qaydaların pozulmasından irəli gələn iddia və tələblər, «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu və «Sərnişinlərin, baqajın və yükün Azərbaycan Respublikasının hava xətlərində daşınması Qaydaları» və yaxud «Sərnişinlərin, baqajın və yükün hava yolu ilə daşınmasının beynəlxalq Qaydaları» ilə müəyyən olunmuş qaydada təqdim edilir.[22] 1 nömrəli əlavə Hava nəqliyyatı ilə birgə daşınmasına yol verilən təhlükəli yüklər («0» - yol verilmir, «+» yol verilir) Yükün adı Sinifi və yaxud yarımsinifi Sinifi və yaxud yarımsinifi Təhlükəsiz yüklər 1 2.1 2.2 2.3 2.4 3 4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 6 7 8 9.1 9.2 A B B M Partlayıcı maddələr 1 + 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 + Alışmayan zəhərsiz qazlar 2.1 0 + + + + + + + + + + + + + + + + + + Alışmayan zəhərli qazlar 2.2 0 + + + 0 0 0 0 + 0 0 + 0 0 0 + 0 0 + Tezalışan zəhərsiz qazlar 2.3 0 + + + 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 0 + + 0 + Tezalışan zəhərli qazlar 2.4 0 + 0 0 + 0 0 0 + 0 0 + 0 0 0 + 0 0 + Tezalışan mayelər 3 0 + 0 0 0 + 0 0 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 + Tezalışan bərk maddələr 4.1 0 + 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 Özüalışan maddələr 4.2 0 + 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 + Suyun təsiri ilə tezalışan 4.3 0 + + + + 0 0 0 + 0 0 0 0 + 0 0 0 0 + http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn21 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn22 qazlar ayıran maddələr Oksidləşdirici maddələr 5.1 0 + 0 0 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Üzvü peroksidlər 5.2 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 Zəhərli və yoluxucu maddələr 6 0 + + 0 + 0 0 0 0 0 0 + 0 0 0 + 0 0 0 Radioaktiv maddələr 7 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 + 0 0 0 0 0 0 Bərk yeyici və korroziya edici maddələr 8 (B) 0 + 0 0 0 + + + + 0 0 0 0 + + + + 0 0 Yeyici və korroziya edici maye maddələr 8 (M) 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 + + 0 0 0 0 Digər təhlükəli yüklər 9.1 0 + + + + 0 0 0 0 0 0 + 0 + 0 + + 0 + Təhlükəsiz yüklər: 9.2 0 + 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 0 + 0 + + 0 + A — yeyinti məhsulları və məişət əşyaları — 0 + 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 + + B — digər adi yüklər — + + + + + + 0 + + 0 0 0 0 0 0 + + + + 2 nömrəli əlavə Birgə saxlanılmasına yol verilən təhlükəli yüklər Yükün adı Sinifi və yaxud yarımsinifi Sinifi və yaxud yarımsinifi 1 2.1 2.2 2.4 3 4.1 4.2 4.3 5.1 5.2 6 7 8 9 Partlayıcı maddələr 1 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Alışmayan və zəhərsiz maddələr 2.1 4 * 1 3 3 3 3 2 3 2 2 2 2 Alışmayan və zəhərli maddələr 2.2 4 1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Tezalışan və zəhərli maddələr 2.4 Tezalışan mayelər 3 4 3 4 1 2 2 2 3 4 3 2 2 2 Tezalışan bərk maddələr 4.1 4 3 4 2 * 1 1 3 3 3 1 2 1 Öz-özünə alışan maddələr 4.2 4 3 4 2 1 1 1 3 3 3 1 2 1 Suyun təsiri ilə tezalışan qazlar ayıran maddələr 4.3 4 3 4 2 1 1 * 3 3 3 1 2 1 Oksidləşən maddələr 5.1 4 2 4 3 3 3 3 * 3 3 2 3 1 Üzvü peroksidlər 5.2 4 3 4 4 3 3 3 3 * 3 3 3 2 Zəhərli və yoluxucu maddələr 6 4 2 4 3 3 3 3 3 3 * 2 2 2 Radioaktiv maddələr 7 4 2 4 2 1 1 1 2 3 2 * 2 3 Yeyici və korroziyaedici maddələr 8 4 2 4 2 2 2 2 3 3 2 2 * 1 Digər təhlükəli yüklər 9 4 2 4 2 1 1 1 1 2 2 3 1 * Şərti işarələr: 1 — «........uzaqda», yəni 3 m az olmayan məsafədə; 2 — *......ayrı», yəni 10 m az olmayan məsafədə; 3 — «Anbarın arakəsmə ilə ayrılımış başqa bölməsində»; 4 — «Ayrıca anbarda» * — Bir sinifin bir-birinə uyğun olmayan yükləri, hansılar bir-birindən effektli olaraq uzaqlaşdırılmalıdır. 3 nömrəli əlavə Yükgöndərən soyadı, adı və atasının adı idarənin, təşkilatın, hərbi hissənin adı Ünvanı Telefonu Pasport № (yükgöndərən vətəndaşlar üçün) kim tərəfindən verilib Təhlükəli yükü göndərilmək üçün qəbul etməyə icazə verirəm « » 200 il Aviamüəssisənin rəhbəri (Hərbi hissənin komandiri) imza Aviamüəssisənin rəhbərinə Hərbi hissənin komandirinə Hərbi komendanta ƏRIZƏ Xahiş edirəm hava limanına (aerodroma) təyinatı bu ünvana (yükalanın adı, poçt və teleqraf ünvanı və telefon, teleks və faks nömrəsi) aşağıda göstərilən təhlükəli yükü hava yolu ilə daşınmaya qəbul edəsiniz. 1. Təhlükəli yük bu Qaydaların təsnifatına uyğun olaraq sinifə (yarımsinifə) aid edilmiş və təhlükəli yüklər Siyahısına daxil edilmişdir. 2. Təhlükəli yükün fiziki halı və xassələri (qaz, maye, bərk, toz halında olan maddə, tezalışan, oksidləşən, yeyici, korroziyaedici maddə və b.) 3. Qablaşdırma üsulu 4. Maddənin və qabın hazırlanması üzrə standartların və yaxud texniki şərtlərin nömrələri 5. Yerlərin ümumi miqdarı kütləsi (netto və brutto) kq (qazlar üçün — fərdi qabın litrlə tutumu) 6. Yükləmə, boşaltma və daşınma zamanı aşağıdakı təhlükəsizlik tədbirlərinə riayət olunması zəruridir: 7. Tərkibin səpələnməsinin və axmasının aradan qaldırılması üsulları (qabın zədələnməsi halında, qəza və yaxud yanğın zamanı). Tövsiyə və qadağan olunan odsöndürmə vasitələri: 8. Təhlükəli yük, yükgöndərənin müşayiət edan şəxsinin məsuliyyəti (əgər o nəzərdə tutulubsa) (soyadı, adı və atasının adı və ezamiyyə vəsiqəsinin №-si) və nəfər tərkibdə mühafizə dəstəsinin nəzarəti altında daşınır. Mühafizə dəstəsinin rəisi Müşayiət edən şəxslər təhlükəli yüklərin hava yolu ilə daşınma qaydaları ilə tanış ediliblər və təhlükəli yüklərlə davranış qaydaları, eləcə də hər hansı nasazlığın baş verdiyi halda tədbirlərin görülməsi barədə təlimatlandırılmışlar. Bu ərizədə adı çəkilən təhlükəli yüklər bağlamalarının keyfiyyətinə görə dövlət standartlarının (texniki şərtlərin) tələblərinə uyğundur və HG-də daşınmasının təhlükəsizliyinə təminat verir. Yükgöndərənin imzası Tarix « » 200 il 4 nömrəli əlavə Təhlükəli yükün sertifikatı Yükgöndərən Yük fakturası № Səhifə, səhifələr Yükgöndərənə verilmiş № (əgər məlumdursa) Yükalan «Azərbaycan Hava Yolları» Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (AZAL)[23] Bu sertifikatın doldurulmuş və imzalanmış iki nüsxəsi daşıyıcıya verilir. Diqqət Daşınma haqqında məlumat Təhlükəli yüklərin daşınma Qaydalarına riayət etməyən şəxslər, qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun olaraq cavabdehliyə cəlb oluna bilərlər. Bu sertifikat yalnız yükgöndərən tərəfindən doldurulmalı və imzalanmalıdır. Bu yük göndərişi daşınma üçün müəyyən olunmuş, məhdudiyyətlərə uyğundur (lazım olmayanı qaralamaq) Göndərilmə Nava limanı Hava sərnişin və yük gəmilərində Yalnız hava yük gəmilərində Təyinatı üzrə hava limanı: Yükgöndərmənin tipi (lazım olmayanı qaralamaq) radioaktiv olmayan maddə radioaktiv maddə Təhlükəli yüklərin xassələri və miqdarı Təhlükəli yüklərin təsviri Yük yerlərinin miqdarı və qablaşdırma üsulu Döv. st. (SST) TŞ nin №-si Dövlət orqanının icazəsi (zəruri olduqda) Yükün göndərilmə adı Sinifi və yaxud yarımsinifi BMT siyahısı üzrə nömrəsi Əlavə təhlükəlilik Yükün hazırlanmasına, qablaşdırılmasına, nişanlanmasına və s. dair məlumat http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# edn23 Bununla təsdiq edilir ki, bu yük göndərmənin tərkibi, yuxarıda göstərilən göndərilmə adına müvafiq olaraq tam və dəqiq təyin edilmişdir və təhlükəli yüklərin hava daşınmaları Qaydalarının və tətbiq olunan beynəlxalq qaydaların tələblərinə uyğun olaraq, təsnifatlaşdırılıb, qablaşdırılıb, markalanıb, nişanlarla təchiz olunub və hava daşınması üçün lazımi vəziyyətdədir. İmza edənin soyadı, vəzifəsi Yeri və tarixi İmza 5 nömrəli əlavə Shipper`s declaration for dangerous goods 6 nömrəli əlavə Təyyarədə (vertolyotda) daşınan yükün SIYAHISI Təyyarənin (vertolyotun) tipi və nömrəsi Hava gəmisinin komandiri uçma tarixi №№ Yükün adı Yük yerlərinin miqdarı Bir yük yerinin kütləsi Ümumi kütlə Qeyd Cəmi: Təyyarədə (vertolyotda) daşınan yükün tərkibi «Təhlükəli yüklərin hava yolu ilə daşınması Qaydaları»na uyğun olaraq, təsnifatlaşdırılıb, qablaşdırılıb markalanıb, nişanlarla təchiz olunub və hava yolu ilə nəqli üçün lazımi vəziyyətdədir. Yükün daşınması üzrə xüsusi göstərişlər Yükü müşayiət edən (soyadı, adı və atasının adı) Yükü göndərən rəis (soyadı, adı və atasının adı, imzası) « » 200 il M.Y. Yükü alan (soyadı, adı və atasının adı, imzası) 7 nömrəli əlavə Odsöndürücü vasitələrin tətbiqi üzrə tövsiyələr Su ilə söndürmə Təmiz su (doymamış) — yerdə ayrı-ayrı yanan bərk maddələrin və materialların, ağır neft məhsullarının söndürülməsi, eləcə də yanğın mənbəyinə yaxın olan obyektlərin üzərində su örtüyünün yaradılması və onların soyudulması üçün tətbiq (istifadə) otunur. Təmiz suyu (isladıcılarla) TAM-in, benzinin, kerosinin, benzolun, mineral yağların, asetonun maye və efirlərini və xüsusi çəkisi birdən az olan digər maddələrin, eləcə də kalsium karbidin, şoranın və qələvi metalların yanğınının söndürülməsində tətbiq (istifadə) etmək olmaz. Təmiz suyu, həmçinin gərginlik altında olan elektrik qurğularının və maqneziumlu xəlitələrin yanğınının söndürülməsində tətbiq (istifadə) etmək olmaz. Püskürülmüş su — yerdə bəzi bərk maddələrin və materialların yanğını zamanı tətbiq olunur. İsladıcı ilə (0,5 — 2% isladıcı ilə) olan püskürülmüş su pis islanan maddələrin və materialların yanğınlarının söndürülməsi zamanı səmərəli olur. İsladıcı kimi: sulfatlar, sulfanollar İK-1 və İK-5, isladıcı IV (nekol) və OK-7 və OK-10 köməkçi maddələr istifadə olunurlar. Köpüklə söndürülmə Köpüklə söndürmə — yerdə və uçuş zamanı HG-nin germetik kabinələrində və bölmələrində yanğın baş verdikdə və onlarda temperatur 0°C-dən yuxarı olduğu zaman tətbiq edilir. Kimyəvi köpük — yerdə və uçuş zamanı bərk maddələrin, aviayanacağın və yağların alışıb yanmasında tətbiq edilir. Kimyəvi köpük neft məhsullarının yanğınlarının söndürülməsində tətbiq olunur. Kimyəvi köpüyün yüksək korroziyaedicilik aktivliyinə malik olduğuna görə, onun əvəzinə daha səmərəli və aktiv korroziyaedici olmayan havalı mexaniki köpük tövsiyə olunur. Gərginlik altında olan elektrik qurğularının yanğınının söndürülməsində kimyəvi köpüklə olan köpüklü odsöndürənləri (OKK-10) tətbiq etmək olmaz. Havalı-mexaniki köpük (dəfəliyi 5 — 10 olan) — köpükyaradan qurğuda 4 — 6%-li köpükləndiricinin sulu məhlulundan alınır. Aşağı dəfəliliyə malik olan (dəfəliyi 5 — 10-dək olan) havalı-mexaniki köpüyü, bağlı kabinələrdə (bölmələrdə) olan cürbəcür neft məhsullarının, yanan bərk maddələrin və materialların yanğınlarının söndürülməsində tətbiq (istifadə) edirlər. Bu köpük əşyaları və materialları alışmadan yaxşı mühafizə edir, eləcə də korroziyaedici təsirə malik deyil və elektrik keçiriciliyi azdır. Orta və yüksək dəfəliyə malik olan havalı-mexaniki köpük (dəfəliyi 100 və artıq olan) — köpükləndirici 6% sulu məhlulundan xüsusi aparatın (köpük-generatorunun) köməyi ilə alınır. Neft məhsullarının yanğınlarının söndürülməsi üçün əsas odsöndürücü kimi tövsiyə olunur. Sıxılmış (mayeləşdirilmiş) və haloidləşdirilmiş odsöndürmə birləşmələri ilə söndürmə Karbon qazı (CO2) — daşınan odsöndürənlərdə və stasionar qurğularda maye halında tətbiq olunur. Karbon qazı qaz halında, bağlı otaqlarda (bölmələrdə) böyük yanma zonasına malik olmayan yanğınlar zamanı tətbiq olunur. O elektrik cəhətdən neytral olduğuna görə, gərginlik altında olan, elektrik qurğularının yanğınlarının söndürülməsində tətbiq oluna bilər. Karbon qazı ilə olan əl odsöndürənlərinin qapalı otaqlarda tətbiqi zamanı əleyhqazlar geyinmək və yaxud qonşu otağın qapısından (pəncərə yerindən, oyuqdan) söndürmək tövsiyə olunur və yanğın aradan qaldırıldıqdan sonra isə bölmənin havasını dəyişmək (ventilyasiya etmək) olar. İnert qazlarının (azot, arqon, helium, tüstü və işlənmiş qazlar) odsöndürücü təsiri əsasən yanğın mənbəyində oksigenin sıxlığının aşağı salınmasıdır. inert qazlar, yanacaq baklarını yanğın və partlayışdan mühafizə etmək məqsədi ilə, onların mayedən azad olan boşluqlarını doldurmaq üçün tətbiq olunur. Maye azot maye kaliumun və natriumun, maye arqon isə maye litiumun yanğınının söndürülməsi zamanı səmərəlidir. Halloidləşdirilmiş karbohidrogenlər, xladon 114B2, Xladon-13B1 və maye Brometil tərkibi əl odsöndürənlərdə, stasionar odsöndürmə qurğularında və yanğınsöndürmə maşınlarında tətbiq olunur. Onlar, qələvi və qələvi-torpaqlı metallardan başqa, bütün yanğınların (həm anbardaxili, həm də açıq meydançalarda) söndürülməsi üçün yararlıdır. Xladonlar elektrik ötürücülüyü cəhətdən neytral olduqlarına görə, gərginlik altında olan elektrik qurğularının, eləcə də, havasız yanan metallardan və maddələrdən başqa (məsələn, qələvi metallar), yanan bərk və maye maddələrin söndürülməsi üçün yararlıdır. Xladonlar maye qələvi metallarla kontaktda olduğu zaman partlayış baş verir. Toz halında olan odsöndürmə tərkibləri ilə söndürülmə Toz halında olan tərkib (TH) kaliumun və natriumun metallarının yanğınlarının söndürülməsi üçün tətbiq olunur. Qələvi və qələvi-torpaq metalların və onlardan olan məmulatların yanğınlarının söndürülməsi üçün gil-torpaq, maqnezium və digər metalların oksidləri tətbiq edilir. Toz halında olan tərkiblər (TT-B, T-1A, TF, K-30) neft məhsullarının və digər yanan maddələrin (aviasiya yağlarının, hidravlik mayelərin), eləcə də elektrik-güc qurğularının yanğınlarının söndürülməsində tətbiq edilir. K-30 toz halında olan tərkib maqnezium ərintilərinin yanğınını söndürə bilər. Toz halında olan tərkib alovlanmanın qarşısını effektiv şəkildə alır, lakin közərmənin və alovsuz yanmanın tam söndürülməsini təmin etmir. Bununla əlaqədar olaraq toz halında olan tərkiblərin, qələvi metallardan başqa havalı-mexaniki köpüklə, inert maye qazlarla və yaxud xladonlarla (Xladon-114B2, Xladon 13B1) kompleks şəkildə tətbiq edilməsi tövsiyə olunur. Kombinə edilmiş toz halında olan tərkiblər: Sİ-2 — slikaqellə halloidli karbonların qarışığı və Sİ-Bk — slikaqelin 30%-li su qarışıqlı tərkibi bir sıra pirofor maddələrin yanğınının söndürülməsi üçün tətbiq olunur. Sİ-2 tərkibi bir çox yanan maye və bərk (metallardan başqa) maddələrin yanğının söndürülməsi üçün effektiv vasitədir. Yanğın təhlükəli yüklərin daşınması zamanı istifadəyə tövsiyə olunan odsöndürücülər aşağıdakı cədvəldə verilmişdir: Əl odsöndürənləri Odsöndürənin Həcmi (litrlə) Odsöndürən vasitə Təsir vaxtı Tətbiqedilmə tipi temperaturu, diapazonu°C 1 2 3 4 5 OKK-10 8,7 Kimyəvi köpük 60 5......45 OHK-5 5,0 Havalı-mexaniki köpük 20 5......50 OHK-10 10,0 —"— 45 3......50 OHK-100 100,0 —"— 90 6......50 OKHK-10 10,0 Havalı-mexaniki kimyəvi köpük 50 5......40 OKB-3A 3,2 Bromlu etil, xladonlar 20 -60......55 OKB-7A 7,4 —"— 30 -60......55 OT-1 1,0-1,0 Toz halında olan tərkiblər TTB3, T-1A, TF, K-30 15 -50......50 OT-2 2,0 —"— 10 -40......50 OT-2B 2,0 —"— 10 -50......50 OT-8B 8,0 —"— 25 -30......40 OT-5 5,0 —"— 15 -50......50 OT-10 10,0 —"— 20 -50......50 OT-100 100,0 —"— 60 -35......50 OTT-100 100,0 —"— 60 -50......50 OTT-6 6,0 Toz halında olan tərkib TT (TTB) 40 -40.....50 OTT-10 10,0 —"— 45 -40......50 OTKT-100 100,0 —"— 100 -40......50 Sİ-120 120,0 Toz halında olan tərkib Sİ-2 100 -40......50 Sİ-120 120,0 Toz halında olan tərkib Sİ-SK 100 5......50 OKQ-2A 2,0 Karbon turşusu 15 -25.......50 OKQ-5 5,0 —"— 20 -25.......50 OKQ-8 8,0 —"— 20 -25.......50 OKQ-25 25,0 —"— 50 -25.......50 OKQ-80 80,0 —"— 20 -25.......50 OP-1 2,0 Suetilenqlikolu qarışıq 20 -20.......60 OP-2 Xladonlar 40 -60.......60 8 nömrəli əlavə Sıxılmış, mayeləşdirilmiş və həll olunmuş qazlar olan balonların markalanması və rənglənməsi Qazın adı Balonların rəngi Yazının mətni Rəngi Yazılar Zolaqlar 1 2 3 4 5 Azot Qara Azot Sarı Palıdı Amonyak Sarı Amonyak Qara — Arqon-xammal Qara Arqon xammal Ağ Ağ Texniki arqon Qara Texniki Arqon Göy Göy Təmiz arqon Boz Təmiz Arqon Yaşıl Yaşıl Asetilen Ağ Asetilen Qırmızı — Butilen Qırmızı Butilen Sarı Qara Hidrogen Tünd-yaşıl Hidrogen Qırmızı — Hava Qara Sıxılmış hava Ağ — Helium Palıdı Helium —"— — Azot oksidi Boz Azot oksidi Qara — Oksigen Mavi Oksigen —"— — Oksigen tibbi —"— Oksigen tibbi —"— — Nefteqaz Boz Nefteqaz Qırmızı — Hidrogen sulfid Ağ Hidrogen sulfid —"— Qırmızı Kükürdlü anhidrid Qara Kükürdlü anhidrid Ağ Sarı Karbon qazı —"— Karbon qazı Sarı — Fosgen Mühafizə rəngli —"— —"— Qırmızı Xladon-11 Alüminium rəngli Xladon-11 Qara Göy Xladon-12 —"— Xladon-12 —"— — Xladon-13 —"— Xladon-13 —"— 3 Qırmızı Xladon-22 —"— Xladon-22 —"— 2 Sarı Xladon-142 —"— Xladon-142 —"— 2 Qırmızı Xlor Mühafizə rəngli —"— —"— Yaşıl Siklopropan Çəhrayı Siklopropan Qara — Etilen Bənövşəyi Etilen — Bütün digər yanan qazlar Qırmızı Qazın adı Ağ — 9 nömrəli əlavə Anbarların, təhlükəli yüklərin yüklənmə və boşaldılma yerlərinin və hava gəmilərinin yanğından mühafizə inventarı və avadanlığı ilə təmin olunması NORMALARI Təhlükəli yükləri daşıyan HG, onlar üçün müəyyən edilmiş yanğından mühafizə avadanlığı normasından başqa, ərizə-sifarişdə göstərilən və yükgöndərən tərəfindən təchiz olunan əlavə yanğınsöndürmə vasitələrinə malik olmalıdır. Təhlükəli yüklərin doldurulması və boşaldılması aparılan yerlər aşağıda göstərilən avadanlıqla və inventarla təchiz olunmalıdır: köpüklü odsöndürənlər — 2 ədəd; karbon qazlı (brometilli) odsöndürənlər — 2 ədəd; quru qumla olan yeşiklə (həcmi 0,5 m3) və kürəklə —1 ədəd; dəmir qarmaq — 1 ədəd. Döşəməsinin və yaxud tutduğu sahənin ərazisi 100 m2 olan anbarlar və açıq saxlanma (brezent örtük altında) yerləri aşağıda göstərilən yanğından mühafizə avadanlığı və inventarları ilə təmin olunurlar: köpüklü odsöndürənlər — 2 ədəd; karbon qazlı (brometilli) odsöndürənlər — 2 ədəd; quru qumla olan yeşiklə (həcmi 0,5 m3) və kürəklə — 1 ədəd; yanğından mühafizə baltası — 1 ədəd; ling — 1 ədəd; dəmir qarmaq —- 2 ədəd; keçə — 1 ədəd; qırmızı rənglə rənglənmiş vedrə — 2 ədəd; su ilə olan çəllək — 2 ədəd; yanğınsöndürmə kolonkası — 1 ədəd; hər birinin uzunluğu 20 m olan qaykalı yanğınsöndürmə şlanqları, anbarın ərazisində və yaxud onun yaxınlığında yanğınsöndürmə kolonkası olan su xətti varsa; qaykalar üçün aralıq qatları — 3 ədəd; lülə — 1 ədəd. Anbar binasının daxilində olan yanğınsöndürmə kranları lülələrə və qaykalara malik olan və uzunluğu 20 m olan yanğınsöndürmə şlanqları ilə təchiz olunmalıdırlar. Qumla olan yeşiklər və su çəlləkləri, yay vaxtı, anbar binasının xaricində qoyulurlar. Digər inventarlarda anbar binasının xaricində, xüsusi rəflərdə və yaxud taxta lövhələrdə (yanğınsöndürmə məntəqələrində) yerləşdirilirlər (və yaxud asılırlar). Yanğınsöndürmə şlanqları, keçə və hidropult üçün olan şlanqlar mütləq, onları nəmlikdən və yağıntıdan qoruyan şkaflarda yerləşdirilməlidirlər. Az miqdarda olan təhlükəli yüklərin saxlanıldığı açıq yerlərdə yanğınsöndürmə məntəqələrinin qoyulması məcburi deyil, belə müvəqqəti anbarlar iki köpüklü odsöndürənlərlə, qumla olan yeşiklə və dəmir qarmaqla təchiz olunurlar. 10 nömrəli əlavə Yüklərin daşınması zamanı yeyici (aşılayıcı) maddələrin konstruksiyaya düşmələrinin nəticələrinin aradan qaldırılması 1. Kimyəvi maddələrin (məmulatların) yığılması və təmizlənməsi üzrə işlərin korroziyaedici aktiv maddələrin HG-nin daxilində tökülməsi, dağılması aşkar edildikdən dərhal sonra başlanması zəruridir. Kimyəvi maddələrin (məmulatların) yığılması və təmizlənməsi zamanı, işləyənlər, təhlükəsizlik texnikası qaydalarına riayət olunmasını təmin edən xüsusi geyimlə və respiratorla təchiz edilməlidirlər. 2. Əgər HG-nin konstruksiyasına hidrolizi zamanı turşu əmələ gətirən turşular və yaxud maddələr düşmüşsə, aşağıdakıların həyata keçirilməsi zəruridir: qumla və yaxud infuzoriyalı torpaqla hopdurma yolu ilə, konstruksiyanı mümkün qədər tam həcmdə onlardan təmizləmək; adsorbentləri sərt şotkanın və xəkəndazın köməyi ilə təmizləmək; konstruksiyanın çirklənmiş sahələrinin bikarbonat natriumun 10 faizli sulu məhlulu (çay sodası) ilə təmizləmək; bu zonaların bir neçə dəfə əsaslı surətdə isti su ilə, sonra isə yuyulan suyun neytral reaksiyasınadək soyuq su ilə yumaq; səthi təmiz pambıq salfetlərlə silmək; səthi sıxılmış isti hava ilə qurutmaq. Aralıq yerlər neytral reaksiyayadək daha əsaslı surətdə yuyulmalıdır. 3. Əgər HG-nin konstruksiyasına qələvilər düşübsə, neytrallaşdırıcı məhlul kimi, sirkə turşusunun 5%-li məhlulunu tətbiq etmək lazımdır. Qalan əməliyyatlar 2-ci bənddə verilənlərlə eyni şəkildə aparılmalıdır. 4. Əgər HG-nin konstruksiyasına digər kimyəvi preparatlar (məmulatlar) düşübsə, əvvəlcə onların qələviliyini və turşuluğunu müəyyən etmək zəruridir və ondan sonra isə işləri 2-ci və yaxud 3-cü bəndlər üzrə yerinə yetirmək. 5. HG-nin konstruksiyasına toz halında olan kimyəvi maddələr düşən zaman, onların təmizlənməsini, aralıqlardan və konstruksiya birləşmələri olan yerlərdən əsaslı surətdə təmizlənməsinə xüsusi diqqət yetirməklə, yumşaq şotkalar və xəkəndazlarla aparmaq lazımdır. Dənəvər maddələr düşən konstruksiya boşluqlarını kalium və yaxud yüksək keyfiyyətli paltar sabununun 3%-li sulu məhlulu ilə, yuyan suyun neytral reaksiyayadək, bir neçə dəfə əsaslı surətdə yumaq, sonra isə səthi silmək və isti hava ilə qurutmaq. 6. HG-nin konstruksiyasına civə düşən zaman, hava gəmisini uçuşdan kənarlaşdırmaq zəruridir və Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin laboratoriyasının gücü ilə havanın və civə töküldüyü yerlərdə olan yuyuntunun, eləcə də ekipajın kabinəsində analiz etmək. Civənin miqdarı, onun buxarlarının yol verilən qatılığından (0,01 mq/m3) və yuyuntularda (0,000005 mq/sm2) artıq olduqda, civəni yuxarıda göstərilən qatılıq qalığına qədər təmizləmək üçün Mülkü Aviasiya Nazirliyinin 1985-ci il 22 noyabr tarixli, 306/9 nömrəli göstərişinə tam uyğun olaraq demerkurizasiya işlərinə başlamaq lazımdır. Havada civə buxarlarının qatılığı yol verilən həddən artıq olduğu halda, onun təmizlənməsi ilə məşğul olan personal respiratorlarda işləməli və təhlükəsizlik texnikası qaydalarına ciddi riayət etməlidirlər. 7. Əgər yeyici (aşılayıcı) kimyəvi maddələrin tökülməsi və yaxud dağılması ətraf havanın temperaturunun sıfırdan aşağı olduğu zaman baş veribsə, onların konstruksiyadan mümkün qədər tam təmizlənməsini qumla və yaxud infuzorlu torpaqla aparmaq zəruridir və adsorbentləri şotka və xəkəndazla yığmaq lazımdır. Səthlərin tamamilə təmizlənməsini, neytrallaşdırılmasını və yuyulmasını — çirkablı su sisteminə axıtmaqla (əgər belə göstəriş varsa), yuyucu məhlulların və neytrallaşmış tullantılardan təmizləməklə isti anqar şəraitində aparmaq zəruridir. İsti anqarlar olmadıqda, hava gəmisində müsbət temperaturu yerüstü qızdırma vasitələri ilə yaratmaq zəruridir. Yeyici maddələrin konstruksiyanın çətin girilən yerlərindən təmizlənməsi üçün zəruri şərait təmin etmək mümkün olmadıqda, korroziyaya qarşı təmizlənmə, HG-si təmirə verilərkən, təmir müəssisəsi şəraitində yerinə yetirilməlidir. 11 nömrəli əlavə İlkin tibbi yardım tədbirləri və təhlükəli yüklərin daşınması ilə bağlı zədələnmələrin qarşısının alınması 1. Tibbi nəzarətin və təhlükəli yüklərin daşınması ilə bağlı zədələnmələrin profilaktikası 1.1. Təhlükəli yüklərlə iş aparılarkən və onların daşınması zamanı işçilərə, ən yaxın ərazi və yaxud idarə tibb təşkilatı (Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi, HH-nin tibbi xidməti) tərəfindən həyata keçirilən daimi tibbi nəzarət təyin edilir. Təhlükəli yüklərlə işləyən bütün şəxslər, müəyyən edilmiş qaydaya uyğun olaraq, ilkin və dövrü tibbi müayinədən keçməlidirlər. 1.2. Azacıq zəhərlənmə əlamətləri (peşə xəstəliyi) aşkar olunan işçilər tam sağalanadək dərhal işdən azad edilməlidirlər. Hər bir kəskin zəhərlənmə (peşə xəstəliyinə tutulma) halında, bu xəstəliyi aşkar edən və yaxud şübhələnən həkim (058/U №-li formada) təcili bildiriş tərtib etməli və sanitar orqanlarına məlumat verməlidir. 1.3. Təhlükəli yük daşınacaq HG-nin ekipajı və qarşısında yükləmə və boşaltma işlərinin aparılması duran işçilər, əvvəlcədən bu işlə bağlı zərərlilik və zəruri ehtiyat tədbirləri haqqında məlumatlandırılmalıdırlar, eləcə də təhlükəsizlik texnikası qaydalarının, bədbəxt hadisələr zamanı ilkin tibbi yardım göstərməyi bilməli və təcili yardım aptekçəsindən istifadə etməyi bacarmalıdırlar. 1.4. Təhlükəli yüklərin yüklənməsi (boşaldılması) yerlərində və bu yükləri daşıyan HG-nin bortunda aşağıdakı tibbi vasitələrlə komplektləşdirilmiş ilkin yardım aptekçəsi olmalıdır: ampulalarda olan naşatır spirti — 10 ədəd; ampulalarda olan yod məhlulu — 20 ədəd; kükürd turşulu maqnezium — 100 q; karbolen (aktivləşdirilmiş kömür) — 100 q; maqneziumlu kalium — 20 q; natrium hidrokarbonat (bikarbonat sodası) — 50 q; Strijijevski antidotu (metal antidotları) — 200 ml; amilnitrat — 10 ampul; cürbəcür sarğılar (bintlər) — 10 ədəd; hiqroskopik pambıq — 100 q; yanığa qarşı sarğılar (balacalardan — 3 ədəd, böyüklərdən — 2 ədəd); 3%-li hidrogen peroksidi — 500 ml. 1.5. Təhlükəli maddələrlə zədələnmə zamanı ilkin tibbi yardıma — təhlükəli yüklərin yüklənməsi və daşınmasında iştirak edən şəxslərin özləri tərəfindən, hava limanlarında (aerodromlarda) ilkin tibbi yardımın göstərilməsi üzrə tibbi tədbirlərin, eləcə də müalicə müəssisələrində ixtisaslaşdırılmış tibbi köməyin həyata keçirilməsi tədbirləri daxildir. Təcili yardımın göstərilməsi aşağıdakıları nəzərdə tutur: zəhərin orqanizmdən dərhal təmizlənməsi; zəhərin padzəhr vasitəsi ilə neytrallaşdırılması (antidot müalicəsinin aparılması); orqanizmin əsas həyati funksiyalarına yardım edilməsi (simptomatik müalicənin aparılması); zərərçəkənlərin müalicə ocaqlarına təxliyə edilməsi. 2. Təhlükəli maddələrlə zədələnmə zamanı özünə və qarşılıqlı ilkin yardım tədbirləri 2.1. Zəhərin orqanizmə daxil olmasının dayandırılması üçün özünə və qarşılıqlı ilkin yardım tədbirləri: nəfəsalma yollarından: əleyhqazı geyindirmək, zərərçəkəni zəhərlənmiş zonadan təmiz havaya çıxartmaq; zəif nəfəsalma (bihuş olduğu) zamanı naşatır spirti iylətmək, nəfəs alma dayandığı hallarda «ağızdan-ağıza» üsulu ilə süni nəfəsvermənin başlanması zəruridir; dəri toxumalarından: zəhəri su şırnağı ilə əsaslı surətdə yumaq və yaxud, yaymayaraq, onu hər hansı parça (pambıq lifi) ilə götürmək, sonra dərini su ilə yumaq; gözə düşən zaman: onları su ilə və yaxud çay sodasının məhlulu (bir stəkan suya 1 çay qaşığı soda qatılmış məhlul ilə) ilə çoxlu yumaq; mədə-bağırsaq traktından: bir neçə stəkan su (isti olsa yaxşı olar) və yaxud kalium permanqanatın zəif-çəhrayı məhlulunu içirtmək və udlağının (boğazının) arxa divarını (barmaqla) qıcıqlandırmaqla qusdurtmaq (iki-üç dəfə), ondan sonra iki-üç yemək qaşığı aktivləşdirilmiş kömür qatılmış yarım stəkan məhlul içirtmək, sonra isə (1 stəkan suya 20 q qatmaqla) duzlu işlətmə dərmanı qəbul etmək. 2.2. Alovun, qaynar mayenin, güclü turşuların və qələvilərin təsir etdiyi halda özünə və qarşılıqlı ilkin yardım zamanı mümkün qədər kimyəvi maddələrin təsirini və yüksək temperaturun təsirini tez dayandırmaq zəruridir: paltarla yanma zamanı: yanmış (zədələnmiş) yerlərə mümkün qədər tez soyuq su tökmək və yaxud paltarı çıxartmaq; paltar alışdığı zaman — yananın üzərinə odeyal, örtük atmaq və onu bədənə sıxaraq, alovu söndürmək, paltarın közərən hissələrinə su tökmək; kimyəvi yanıq zamanı: zədələnmiş sahələrə çoxlu su tökmək; güclü turşularla yanıqalma zamanı qələvi məhlullarından (2% soda məhlulu, sabunlu su, əhəng məhlulu) istifadə etmək, bədənin zədələnmiş hissələrinə təbaşir maqnezium, diş tozu səpmək; qələvilərlə yanıq alma zamanı zədələnmiş sahəni sirkə turşusunun 1 — 2%-li məhlulu ilə islatmaq (yumaq); fosforla yanıq alma zamanı zədələnmiş sahəni bolluca su ilə yumaq (suya salmaq), fosforun tikələrini naqqaşla çıxartmaq və quru mühafizə sarğısı ilə sarımaq; gözlərin turşularla və qələvilərlə yanıq alması zamanı: dərhal gözləri təmiz su ilə çoxlu yumaq; turşularla yanıq alma zamanı: gözləri çay sodasının 1 — 2%-li məhlulu ilə yumaq, qələvilərlə yanıq alma zamanı isə — azca turşulaşdırılmış su ilə yumaq. 2.3. Zədələnmələrin (yanıqların, yaralanmaların) bütün hallarında toxumaların çirklənməsinin və onlara infeksiyanın daxil olmasının qarşısını almaq üçün tədbirlər görmək; dəri qanaxmaları zamanı: hidrogen peroksidi ilə isladılmış tamponlar və qan kəsən sarğılar qoymaq; burundan qanaxmalar zamanı: zərərçəkəni oturtmaq, başını qaldırmaq və burunun üst hissəsinə soyuq kompres, burunun daxilinə isə hidrogen peroksidi ilə isladılmış tampon qoymaq. Zəhərlənmə zamanı (hətta yüngül) zərərçəkənə rahatlıq vermək zəruridir, mümkün qədər tez hava limanının (aerodromun) tibb məntəqəsinin həkiminə müraciət etmək və zərərçəkəni müalicə ocağına təxliyə etmək. 2.4. Bütün zədələnmə hallarında, ilkin yardım göstərildikdən sonra, zərərçəkəni təcili hava limanının (aerodromun) tibb məntəqəsinə göndərmək. 12 nömrəli əlavə TƏHLÜKƏLILIK NIŞANLARI 1-ci sinif PARTLAYICI MADDƏ (PM) (1.1, 1.2, 1.3 YARIMSINIFLƏR) PARTLAYICI MADDƏ 1.4 (PM 1.4) (1.4 YARIMSINIFI) PARTLAYICI MADDƏ 1.5 (PM 1.5) (1.5 YARIMSINIFI) 2-ci sinif Alışmayan qaz (AQ) Tezalışan qaz (TQ) (3-cü sinifin əlavə təhlükəliliyi ilə) Zəhərləyici qaz (6.1 yarımsinifinin əlavə təhlükəliliyi ilə) 3-cü sinif Tezalışan mayelər (TAM) 4-cü sinif Tezalışan bərk maddə (1.4 yarımsinifi) Özüalışan maddə (4-cü sinif, 4.2 yarımsinifi) Su ilə əlaqədə təhlükəlidir (tezalışan qazlara ayıran maddələr, 4.3 yarımsinifi) 5-ci sinif Oksidləşdirici (5.1 yarımsinifi) Üzvi peroksid (5.2 yarımsinifi) 6-cı sinif Zəhər (zəhərli (zəhərləyici) maddələr, 6.1 yarımsinifi, qablaşdırma qrupu I və II) Ərzaq məhsullarından ayrı saxlamaq (zəhərli (zəhərləyici) maddə, 6.1 yarımsinfi, qablaşdırma qrupu III) Yoluxucu maddə (6.2 yarımsinfi) 7-ci sinif Radioaktiv maddə (I qablaşdırma kateqoriyası) Radioaktiv maddə (II qablaşdırma kateqoriyası) Radioaktiv maddə (III qablaşdırma kateqoriyası) 8-ci sinif Korroziyaedici maddə 9-cu sinif Digər təhlükəli yüklər (DTY) Qeyd. 1. Əlavə təhlükəlilik nişanları əsas təhlükəlilik nişanları kimidir, lakin nişanın aşağı küncündə sinifin və yaxud yarımsinifin nömrəsi olmadan. 2. 1-ci sinifin yarımsiniflərinin uyğunluq qrupları 4.1 cədvəlində göstərilib. II. Təhlükəli yüklərin yüklənməsi qaydalarının işarələri ilə olan nişanlar Maqnitli maddə 13 nömrəli əlavə Sərnişin hava gəmiləri ilə təhlükəli yüklərin daşınmasına icazə verilən baqaj-yük və yük bölmələri Sıra № si HG-nin tipi Bölmənin № si Bölmənin sinifi (ENQLS-3) üzrə Yanğından mühafizə siqnalizasiya vasitələri Yanğınsöndürmə vasitələri 1 İL-62M İL-62 BYB № 3 BYB № 4 B V Tüstüdənxəbərdaredici DM-3M2 Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Əl odsöndürənləri Ekipajın kabinəsindən idarə olunan stasionar yanğınsöndürmə sistemi 2 İL-86 YB № 1 YB № 2 B B Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Əl odsöndürənləri Əl odsöndürənləri 3 Tu-134A BYB № 2 Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Əl odsöndürənləri 4 Tu-154 BYB № 1 BYB № 2 B B Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Əl odsöndürənləri Əl odsöndürənləri 5 YAK-42 BYB № 1 B Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 SSP-FK istilik sistemi Əl odsöndürənləri, boru sistemləri və püskürtmə kollektorları ilə vurulma (püskürmə) BYB № 2 B Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 SSP — 2 istilik sistemi —"— 6 L-410 UVP-E Qabaqdakı B Tüstüdənxəbərdaredici DS-3M2 Əl odsöndürənləri, boru vasitəsi ilə vurulma (püskürmə) Qeyd. Göstərilən bölmələrə təhlükəli yüklər Siyahısına (cədvəl 5.1) müvafiq olaraq, HG-də daşınmasına icazə verilən təhlükəli yüklərin yüklənməsinə yol verilir. 14 nömrəli əlavə Ölçü vahidləri və çevrilmə əmsalları Təhlükəli yüklərin hava yolu ilə daşınması zamanı Beynəlxalq sistemin ölçü vahidləri istifadə olunur. Kütlənin və həcmin əsas vahidləri kiloqram (kq) və litrdir (l), təzyiqinki isə — kilopaskaldır (kPa). Beynəlxalq sistemdə (Sİ) ən çox işlənilən vahidlər üçün çevrilmə əmsalları Çikaqo Konfransının 5-ci əlavəsində verilmişdir. Aşağıda verilən cədvəllərdə təhlükəli yüklərin daşınması zamanı geniş istifadə olunan bəzi vahidlər üçün çevirilmə əmsallarının qiymətləri verilmişdir. Sİ vahidlərinə çevrilmə Dəyişdirici Vahid Vurmaq Bar Kilopaskal (kPa) 100,0 Ber Sivert (Sv) 0,010 Qallonlar (İngiltərə) Litrlər (l) 4,546 Qallonlar (ABŞ) Litrlər (l) 3,785 Farengeyt dərəcələri Selsi dərəcələr (°S) Çıxmaq 32° və vurmaq 5/9 Düym Millimetrlər (mm) 25,40 Kvartlar (İngiltərə) Litrlər (l) 1,137 Kvartlar (ABŞ) Litrlər (l) 0,9464 Kiloqram-qüvvələr (kq-qüvvə) Nyuton (N) 9,807 Kvadrat santimetrə düşən kiloqram Kilopaskallar (kPa) 98,07 Küri (Kü) Riqabekkerel (QBk) 37,00 Pintlər (İngiltərə) Litrlər (l) 0,5683 Pintlər (ABŞ) Litrlər (l) 0,4732 Rad Qrey (Qy) 0,01000 Maye unsiya (İngiltərə) Millilitrlər (ml) 28,41 Maye unsiya (ABŞ) Millilitrlər (ml) 29,57 Funtlar (everdyupoys) Kiloqramlar (kq) 0,4536 Kvadrat düymə düşən funtlar Kilopaskallar (kPa) 6,895 Futlar Metrlər (m) 0,3048 Ersted Metrə düşən amperlər (A/m) 79,58 Metrə düşən amperlər Ersted 0,01257 Selsi qraduslar (°S) Farengeyt dərəcələri Çıxmaq 32° və vurmaq 5/9 Qrey (Qy) Rad 100,0 Kiloqramlar (kq) Funtlar 2,205 Kilopaskallar (kPa) Barlar 0,01000 Kilopaskallar (kPa) Kvadrat santimetrə düşən kiloqramlar 0,01020 Kilopaskallar (kPa) Kvadrat düymə düşən funtlar 0,1450 Litrlər (l) Qallonlar (İngiltərə) 0,2200 Litrlər (l) Maye qallonlar (ABŞ) 0,2642 Litrlər (l) Kvartlar (İngiltərə) 0,8799 Litrlər (l) Kvartlar (ABŞ) 1,057 Litrlər (l) Pintlər (İngiltərə) 1,760 Litrlər (l) Pintlər (ABŞ) 2,113 Metrlər (m) Futlar 3,281 Millilitrlər (ml) Maye unsiyalar (İngiltərə) 0,03520 Millilitrlər (ml) Maye unsiyalar (ABŞ) 0,03381 Millimetrlər (mm) Düymlər 0,03937 Nyuton (N) Kiloqram-qüvvə (kq-qüvvə) 0,1020 Sivert (Sv) Ber 100,0 Terabekkerel (TBk) Küri (Kü) 27,03 Aşağıda adlandırılan önlüklər aşağıdakı ədədləri göstərir. Tera (T) x 1012 Kilo (k) x 103 Nana (n) x 10-9 Qiqa (Q) x 109 Milli (m)x 10-3 Meqa (M) x 106 Mikro (mk) x 10-6 Misal üçün Kilo(k) = 103 = 1000 İSTİFADƏ OLUNMUŞ MƏNBƏ SƏNƏDLƏRİNİN SİYAHISI 1. 13 dekabr 2007-ci il tarixli 200 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2007-ci il, № 12, maddə 1336) 2. 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 143) 3. 7 avqust 2009-cu il tarixli 122 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı () QƏRARA EDİLMİŞ DƏYİŞİKLİK VƏ ƏLAVƏLƏRİN SİYAHISI [1] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 1-ci bənddə «Azərbaycan Respublikasının Hava Məcəlləsinə» sözləri «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununa» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [2] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 3-cü bənddə «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Sənayedə İşlərin Təhlükəsiz Görülməsinə Nəzarət və Dağ-Mədən Nəzarəti Komitəsi (bundan sonra - Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi)» sözlərindən sonra «Aviasiya haqqında» Qanunu və» sözləri əlavə edilmişdir. [3] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 4-cü bəndə yeni məzmunda ikinci abzas əlavə edilmişdir. [4] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 5-ci bənddə «Mülki Aviasiyasını idarə edən dövlət orqanı (MAİEDO)» sözləri «Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [5] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 8-ci bənddə «MAİEDO-ya» sözü «Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasına» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [6] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 10-cu bənddə «Azərbaycan Respublikası Mülki Aviasiyanı idarə edən dövlət orqanı» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası» sözləri ilə əvəz edilmişdir. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref1 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref2 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref3 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref4 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref5 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref6 [7] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 12-ci bənddə «Azərbaycan Respublikası MAİEDO-nun» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [8] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 15-ci bəndin birinci və dördüncü abzaslarında «Azərbaycan Respublikasının MAİEDO» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası» sözləri ilə əvəz edilmişdir. 7 avqust 2009-cu il tarixli 122 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı () ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın "Ümumi müddəalar" bölməsinin 15 ci bəndinin üçüncü və dördüncü abzaslarında ismin müvafiq hallarında «Dövdağmədəntexnəzarət Komitəsi» sözləri ismin müvafiq hallarında «Fövqəladə Hallar Nazirliyi» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [9] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın «Əsas anlayışlar» bölməsinin «Qeyd» hissəsində «Azərbaycan Respublikasının MAİEDO-nun» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [10] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 1.3-cü bənddə «Azərbaycan Respublikası MAİEDO» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [11] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 1.4-cü bəndin üçüncü abzasında «Azərbaycan Respublikasının MAİEDO-nun» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [12] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 1.5-ci bənddə «Azərbaycan Respublikasının MAİEDO-nun» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [13] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 1.6-cı bənddə «Azərbaycan Respublikası MAİEDO-nun» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [14] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 1.7-ci bənddə «Azərbaycan Respublikasının MAİEDO-nun uçuşların təhlükəsizliyi və nəzarəti üzrə Baş Müfəttişlik» sözləri «Azərbaycan http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref7 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref8 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref9 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref10 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref11 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref12 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref13 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref14 Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının müvafiq qurumu» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [15] 13 dekabr 2007-ci il tarixli 200 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2007-ci il, № 12, maddə 1336) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 2-ci bölməsinin 2.1-ci bəndinin birinci və ikinci abzaslarında ismin müvafiq hallarında «xüsusi icazə (lisenziya)» sözləri ismin müvafiq hallarında «xüsusi razılıq (lisenziya)» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [16] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 2.10-cu bəndin on beşinci abzasında «Azərbaycan Respublikası MAİEDO» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyası» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [17] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 4.7-ci bənddə «Mülki Aviasiyanın idarə edilməsi üzrə dövlət orqanının (MAİEDO)» sözləri «Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının» sözləri ilə əvəz edilmişdir. 7 avqust 2009-cu il tarixli 122 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı () ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın "Əsas anlayışlar" bölməsinin 4.7-ci bəndində "daşınma şərtləri" sözlərindən sonra "Fövqəladə Hallar Nazirliyi ilə razılaşdırılmaqla" sözləri əlavə edilmişdir. [18] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 9.1-ci bəndin ikinci cümləsində «aviasiya müəssisəsinin rəhbərinə (hərbi hissənin komandirinə)» sözlərindən əvvəl «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasına və» sözləri əlavə edilmişdir. [19] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 14.3-cü bəndin ikinci abzasının altıncı cümləsində «Azərbaycan Respublikasının mülki aviasiyasını idarə edən dövlət orqanının uçuşun təhlükəsizliyi və nəzarəti üzrə Baş Müfəttişliyinin rəisinə» sözləri «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Mülki Aviasiya Administrasiyasının müvafiq qurumunun rəhbərinə» sözləri ilə əvəz edilişdir. [20] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 17.3-cü bənddə «Azərbaycan Respublikasının Hava Məcəlləsi» sözləri «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [21] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 17.4-cü bənddə «Azərbaycan Respublikasının Hava Məcəlləsi» sözləri «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu» sözləri ilə əvəz edilmişdir. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref15 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref16 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref17 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref18 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref19 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref20 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref21 [22] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə «Təhlükəli yüklərin hava nəqliyyatı ilə daşınması Qaydaları»nın 17.5-ci bənddə «Azərbaycan Respublikasının Hava Məcəlləsi» sözləri «Aviasiya haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanunu» sözləri ilə əvəz edilmişdir. [23] 5 fevral 2009-cu il tarixli 21 nömrəli Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2009-cu il, №02, maddə 144) ilə 4 nömrəli əlavəsində «Azərbaycan Hava Yolları» Dövlət Konserni» sözləri «Azərbaycan Hava Yolları» Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti» sözləri ilə əvəz edilmişdir. http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref22 http://www.e-qanun.az/alpidata/framework/data/0/c f 217.htm# ednref23