Law No. 8443 regulating viticulture, wine and other products originating from grape

LIGJ Nr.8443, date 21.1.1999 PER VRESHTARINE, VEREN DHE PRODUKTET E TJERA QE RRJEDHIN NGA RRUSHI Ne mheshtetje te neneve 78 dhe 83 pika 1 te Kushtetutes, me propozimin e Keshillit te Ministrave, KUVENDI I REPUBLIKES SE SHQIPERISE VEND OS I: KRI;'.U I QELLIMI DHE PERKUFIZIMET Qellimi Neni 1 Ky ligj ka per qellim te percaktoje dhe te vendose rregullat baze per mbareshtimin e vreshtarise, per prodhimin e rrushit, te vererave dhe produkteve te tjera, qe rrjedhin prej tij, ne Republiken e Shqiperise. Kerkesave te ketij ligji u nenshtrohen te gjithe fermeret, subjektet fizike e juridike, vendase dhe te huaja, qe ushtrojne veprimtarite qe percaktohen ne kete ligj. Perkufizime Neni 2 Ne kete ligj temat e perdorur kane kete kuptim: 1. "Vreshtari" quhet shumellojshmeria e formave te shtimit dhe te kultivimit te hardhise. a. "Vreshta" quhen siperfaqet jo me te vogla se 250 m 2 • te mhjella me hardhi, ne distanca te ndryshme, qe kane jo me pak se 50 per qind te numrit te bimeve qe lejon skema e mhjclljcs. h ... Pjergulla" quhen hardhite qe mbeshteten ne drure pyjore ose frutore te ndryshem. ni.'. shtrate horizontale, te vetmuara ose ne grup. c. ''Ereke" quhen hardhite e mbajtura ne mbeshtetese vertikale, ne forme gardhesh, te vetmuara ose ne grup. 2. "Rajonizim" quhen percaktimi konkret i zonave klimatiko- tokesore, sipas pershtatshmerise se c;do varieteti apo grup varietetesh te hardhise, me synimin qe te sigurohet 21 maksimumi i prodhimit te rrushit me cilesine e kerkuar. 3. "Mbjelljet e reja" jane mbjelljet e vreshtave, qe realizohen ne toka qe kane mbi shtate vjet pa bime hardhie. 4. "Rimbjellje" kuptohet mbjellja e realizuar ne te njejten ngaster, e cila ka qene e mbjelle edhe me pare me hardhi, gjithmone pa kaluar shtate vjet nga shkulja e tyre. S. "Rikonstruksion" kuptohet teresia e masave qe kane te bejne me ndryshimin dhe me permiresimin e formes se mbajtjes e te mbeshtetjes se hardhise dhe zevendesimin e cungjeve apo bimeve jopruduktive ose te thara per shkaqe fizike ose biologjike . 6. "Kadastra e vreshtarise dhe e veres" eshte regjistri mete dhenat qe sherbejne per njohjen e sakte dhe ne c;do kohe te gjendjes se vreshtarise dhe te kantinave te perpunimit te rrushit, me strukturen e tyre, me prodhimin sasior dhe cilesor te rrushit sipas destinacionit, me prodhimin e veres dhe te produkteve te tjera qe perftohen nga rrushi . 7. "Fidan i shartuar hardhie" quhet bima njevjec;are e hardhise, qe perdoret per mbjellje, e perbere nga dy komponente: nenshartesa, e cila prodhon sistemin rrenjor, te qendrueshem ndaj filokseres dhe mbishartesa, qe jep prodhimin e rrushit nga varietete te ndryshme te hardhise . 8. "Rrush" quhet fruti i hardhise Vitis Vinifera L. Sipas destinacionit emertohet rrush per vere, per konsum, rrush tryeze dhe rrush i thate (stafidhe) . 9 . "Musht" quhet lengu i perftuar nga rrushi i fresket, nepermjet perpunimeve, ku nuk eshte shfaqur fermentimi . 10. "Leng rrushi" quhet mushti natyror, i perftuar nga rrushi i shendetshem dhe i paster, me/apo pa trajtime te metejshme, pa cipa e fara . 11 . "Prevede" (pekmez) quhet produkti i perftuar nga perqendrimi i mushteve me ngrohje dhe me karamelizimin e sheqernave. 12. "Karamel mushti" quhet produkti i perftuar nga perqendrimi i mushteve me ngrohje, deri ne ngjyrosjen ose djegien e sheqernave. 13. "Vere" quhet pija qe perftohet nga fermentimi alkoolik, i plote ose i pjesshem, i rrushit te fresket ose i mushtit. Permbajtja e al~lit nuk duhet te jete me e ulet se nente per qind. 14. "Alkool natyror rrushi" quhet alkooli etilik, i perftuar nga distilimi ose rektifikimi i produkteve te fermentimit alkoolik te rrushit dhe qe ploteson kushtet e pastertise. 15. "Raki rrushi" quhet pija qe perftohet ng distilimi i rrushit te fermentuar, i vererave te shendosha dhe te pastra ose i bersive dhe i llumrave te veres qe ruajne produktet dytesore te vete veres. Grada alkoolike e rakise nuk duhet te jete me teper se 70 per qind ne vellim. Minimumi i grades alkoolike percaktohet me akte nenligjore. 16 . "Bersi " quhen mbeturinat e presimit te rrushit , te fermentuara ose jo. 17. "LI urn" quhet bashkimi i lendeve organike dhe i kriperave qe precipitojne, ne menyre natyrore ne fundin e eneve te fermentimit te rrushit ose gjate ruajtjes se veres. Mund te jete Hum i fresket ose i thate. 18 . "Uthull rrushi" quhet Iengu i perftuar nga fermentimi acetik i veres natyrore ose te holluar nga fermetimi acetik i Iengjeve te veres, i Iengjeve te holluara te bersise , me nje permbajtjc minimale 40 gram per liter acid acetik . 19. "Pije alkoolike", ne kuptimin e ketij ligji do te quhen produktet e perftuara nga rakia e rrushit ose alkoolet natyrore te rrushit, nga perzierjet e tyre , te cilat aromatizohen drejtperdrejt ose ne c;astin e distilimit te tyre, duke ulur graden alkoolike, duke i vjeteruar ose jo, ku mund te shtohet musht ose karamel. 20. "Emertim origjine" quhet zona e prodhimit dhe zona e vjeterimit, emertimi gjeogrfik 22 i zones, krahines, vendit, qe perdoret per te percaktuar nje produkt qe rrjedh nga rrushi dhe cilesi e karakteristika specifike, kryesisht ne saj te mjedisit natyror, perpunimit e vjeterimit. 21. "Rektifikim" quhet procesi i distilimit te produkteve te femientuara te ~rushit nepermjet kolonave, te cilat realizojne nje produkt te pastertise se larte te alkoolit etilik, qe ploteson kerkesat cilesore te industrise ushqimore, te percaktuara me aktet nenligjore. 22. "Produkte enologjike" quhen produktet kimike qe perdoren ne industrine e veres per permiresimin e prodhimeve te saj ne hallkat e ndryshme te proceseve teknologjike. 23. "Kodcksi ushqimor'' eshte ligjshmeria qe percakton normat e prodhimit dhe te tregtirnit te produkteve ushqimore, per mbrojtjen e konsur.1atorit dhe sig:urimin e nje konkurrence te ndershrne te treg:ut. 24. '"Thyerje kimike" eshte dukuria e ndryshimit te kthjelltesise si rrjedhoje e bashkeveprimit te perberesve kimike qe ndodhen me teprice ne vere ose ne uthull. 25. ·'Nenprodukti i rrushit" eshte ~do produkt dytesor (bersi, llumra etj.) qe perftohet gjatc procesit te perpunimit te rrushit dhe qe mund te shnderrohet ne nje produkt te ri me perpunim te metejshem. KREU II PER VRES.HT A RINE Neni 3 Strategjia e zhvillimit te vreshtarise bazohet ne rajonizimin sipas zonave , te kryer nga organe te autorizuara nga Ministria e Bujqesise dhe Ushqirriit dhe te miratuar nga Keshilli i Ministrave . Neni 4 Lejohet te mbjelle dhe te kultivoje vreshta, pjergulla dhe ereke ne territorin e Republikes se Shqiperise ~do fermer, person fizik ose juridik, vendas ose i huaj, qe vepron ne perputhje me kriteret e percaktuara ne kete ligj. Neni5 I. Mhjelljet e reja dhe rimbjelljet ne vreshtari behen vetem me fidane te shartuara me rnhishartesa hardhi te llojit Vitis Vinifera L. dhe me nenshaFtesa te qendrueshme ndaj filokseres, nga hardhi te disa llojeve te gjinise Vitis sp. 2. LL'.johen mhjelljet me kalema , drejtperdrejt ose te rrenjezuar. te hardhise Vitis Vinit'era L. vetcm ne tokat ranore ose gurishtore. pasi te jene percaktuar si te tilla . Neni 6 Per mhjdljet e reja, rimhjelljet, rikonstruksionet dhe per klasifikimin e varieteteve me te preferuara. Ministria e Bujqesise dhe Ushqimit vendos rregulla ne perputhje me rajonizimin sipas zonavc tc vreshtarisc. 23 Neni 7 Ministria e Bujqesise dhe Ushqimit, sipas rastit, me akte te posac;me, vendos norma e kritere orientuese per strukturen varietore te prodhimit te fidaneve, copave dhe kalemave. KREU III PER VEREN DHE PRODUKTET E TJERA TE RRUSIIIT Neni 8 Ne perpunimin dhe ne vjeterimin e prodhimeve te percaktuara ne nenin 2 te ketij ligji, lejohet perdorimi i produkteve ne perputhje me ligjin nr.7941, date 3.5.1995 "Per ushqimin" dhe te akteve nenligjore qe do te dalin ne baze dhe per zbatimin e ketij Iigji. Neni 9 Kerkesat teknologjike per vjeljen, transportimin dhe perpunimin e rrushit per verc dhe produkte te tjera qe rrjedhin prej tij percaktohen me akte nenligjore. Neni 10 Vera qe prodhohet nga rrushi, qe nuk permbush kriteret e nevojshme shendetesore, do te quhet anormale. Perjashtohen rastet e proceseve biologjike qe prekin rrushin pa ulur cilesine e veres dhe te mushtit. Neni 11 Produktet enologjike, sipas perkufizimit ne nenin 2, duhet te kene karakteristika qe permbushin kriteret e pastertise, te cilat percaktohen me vendim te Keshillit te Ministrve. Per perdorimin e ty.re merret autorizim nga Ministria e Bujqesise dhe Ushqimit dhe hehet regjistrimi i tyre ne regjistrat perkates. Neni 12 Siperrnarrjet e perpunimit te veres, kantinat e vjeterimit, te trajtimit dhe aromatizimit, si dhe lokalet e tjera te perpunimit, te ruajtjes apo repartet e amballazhimit te produkteve qe i trajton ky ligj, duhet t'u pershtaten kritereve teknike dhe teknologjike qe percaktohen ne rregulloren e Ministrise se Bujqesise dhe Ushqimit. Neni 13 Do te quhen te papershtatshme per konsum: a. vererat e falsifikuara; b. vererat qe tejkalojne kufijte e kodeksit ushqimor shqiptar; c. vererat qe kane ndonjeren nga mangesite e meposhtme: 1. aciditet fluror te shprehur ne acid acetik, mbi nje gram per liter, kur permbajtja e 24 alkoolit te jete e baraharte ose me e ulet se 10 per qind. Per vererat me permbajtje alkooli me te Iarte, ky kufi i aciditetit dote ngrihet ne 0.06 gram per liter per i;do grade alkooli qe tejkalon permbajtjen e alkoolit prej 10 perqindesh ne vellim; 2. analizat kimike apo provat mikrobiologjike te te cilave vertetojne semundje te veres apo prishje qe nuk mund te ndreqen me praktikat e perpunimit; 3. jane me shume te meta per nga ngjyra, era dhe shija e tyre; 4. jane prodhuar nga hibride, prodhues te arejtperdrejte dhe varietete rrushi te paautorizuar per vere dhe perzierjet e tyre me verera me perberje normale; 5. me permbajtje alkooli etilik me te ulet se 9 per qind ne vellim; <;. lcngjet qe perftohen nga presimi i llumrave ose nga superpresimi i bersive, si dhe lengjet qe merren nga fermentimi i tyre dhe perzierjet e tyre me verera me perberje normale; d. vererat e prodhuara nga fermentimi i bersive me shtese lengu sheqeror dhe perzierjet e tyre; dh. uthullat qe kane te metat e meposhtme: 1. uthullat qe jane te turbullta dhe me funderine mjaft te dukshme; 2. uthullat me shume te meta nga ngjyra, era dhe shija; 3. uthullat qe kane fermetim ose thyerie kimike qe nuk mund te ndreqen me praktikat e amortizuara ose qe permbajne krimbeza; e. nenproduktet e rrushit, sipas perkufizimit ne nenin 2; e. produktet e mbetura anormale, kur nuk mund te shnderrohen ne produkte normale te nje klase tjeter. Neni 14 Destinacioni i perdorimit te produkteve qe perfshihen ne nenin 13, percaktohet me akte nenligjore nga Ministria e Bujqesise dhe Ushqimit. Neni 15 Ne sipermarrjet qe prodhojne produkte, sipas nenit 2 te ketij ligji, ndalohet depozitimi dhe ruajtja e c;do kimikati qe nuk lejohet sipas percaktimeve te vendosura nga Keshilli i Ministrave. Neni 16 Produktet enologj ike lejohen te tregtohen pasi te jene etiketuar sipas kerkesave te kodeksit ushqimor. Neni 17 Prodhimi, qarkullimi dhe tregtimi i alkooleve te rrushit eshte i lire, me perjashtim te kufizimeve te percaktuara nga Keshilli i Ministrave. 25 Neni 18 Prodhimi, manipulimi, qarkullimi i klasave te vec;anta te alkooleve te ndryshme nga ~ . } etiliket, si metiliket, izopropiliket dhe te tjere te ngjashem, dote rregullohen sipas percaktimeve te vendosura nga Keshilli i Ministrave, · ne menyre qe tc mhetet i ga.rantuar destinimi i tyre per perdorimc industrialc. KREUIV PER MBROJTJEN E CILESISE Neni 19 Emertimi i origjines percaktohet nga Ministria e Bujqesise dhe Ushqimit ne perputhje 111c pikcn 20 te nenit 2 dhe me nenin 20 te ketij ligji. Neni 20 Prane Ministrise se Bujqesise dhe Ushqimit ngrihet Keshilli Rregullator i Emertimit tc Origj ines, i cil i eshte organ keshillimor. Detyrat dhe funksionet e tij percaktohen me rregullore te Ministrise se Bujqesise dhe Ushqimit. Neni 21 Keshilli Rregullator perbehet nga kryetari, nga nje nenkryetar dhe deri ne pese-anetare qe perfaqesojne sektorin e vreshtarise dhe deri ne pese anetare qe perfaqesojne sektorin e veres dhe te eksportit, te emeruar me urdher te ministrit te Bujqesise dhe Ushqimit. Neni 22 Lejohet qarkullimi i vererave dhe i produkteve te tjera, te prodhuara nga rrushi, qe trajtohen nga ky ligj, vetem pasi te jene deklaruar nga prodhuesit. Derguesit dhe pritesit e produkteve, te cileve u referohet paragrafi i mesiperm, pajisen me regjistra, ne perputhje me modeler qe percaktojne aktet nenligjore. Perjashtohen nga detyrimet c mesiperme te ketij neni ata prodhues qe perpunojne vetem prodhimin e vet per konsum familjar. Neni 23 Etikctimi duhet tc permhaje te dhena te plota edhe nese produkti eshte i hapur (duke perfshirc datat e mbushjes, si dhe afatet e ruajtjes) dhe jo vetem perqindjen e alkoolit dhe tc aciditetit. 26 Neni 24 Menyra e tregtimit ambulant te prodhimeve te hapura dhe shperndarja ne vendbanime percaktohet me udhezim te Keshillit te Ministrave. Neni 25 Etiketimi i produkteve te percaktuara ne nenin 2 te ketij Iigji behet sipas kritereve te percaktuara ne rregulloren e Ministrise se Bujqesise dhe Ushqimit. KREUV KADASTRA E VRESHTAVE DHE E VERES Neni 26 Ministria e Bujqesise dhe Ushqimit organizon dhe mban kadastren e vreshtarise e te industrise se veres per njohjen e gjendjes se vreshtave, te prodhimit te rrushit e te produkteve qe rrjedhin prej tij. Neni 27 Vreshtaretjane te detyruar te deklarojne gjendjen e vreshtave dhe ndryshimet e karakterit fizik e agronomik te tyre brenda 6 muajve nga <;asti qe realizohet mbjellja ose ndryshimi, sipas mcnyres se percaktuar me rregullore e akte te tjera nenligjore. Neni 28 Per qellime statistikore, brenda muajit nentor te <;do viti, vreshtaret dhe prodhuesit e fidanave, te copave dhe kalemave jane te detyruar te paraqesin prane organeve shteterore te bujqesise dhe ushqimit ne rreth, nje informacion per te vjelat e realizuara, si dhe per prodhimin e fidaneve, te copave dhe kalemave, per sasine dhe destinacionin e tyre. Ne zonat ku perfundon kadastrimi i vreshtarise, keto informacione kerkohen duke iu referuar ngastrave e fermave, ku jane realizuar prodhimet. Neni 29 Zoteruesit e fidanishteve te hardhise jane te detyruar te deklarojne per gjendjen dhe ndryshimet e karakterit fizik e agronomik qe mund te ngjasin dhe te mbajne Iibrin e fidanishtes, ku te regjistrohen prodhimi dhe shitja e fidanave dhe ku te perfshihen te dhena per strukturen e fidanishtes. Neni 30 (:do kantine apo sipermarrje e perpunimit te rrushit, si dhe tregtaret e produkteve qe perpunohen prej tyre, detyrohen te deklarojne prane organeve te Ministrise se Bujqesise dhe 27 Ushqimit gjendjen dhe kapacitetin mbajtes e perpunues, si dhe produktet e realizuara nga perpunimi i rrushit per i;do sezon. Deklarata paraqitet ne afatet dhe sipas formaliteteve qe percaktohen ne aktet nenligjore. Neni 31 Te dhenat qe permbahen ne informacionet dhe deklaratat qe permenden ne nenet e ketij kreu mund te publikohen nga organet qe i marrin vetem ne forme numerike, pa asnje referim te karakterit individual. KREU VI KUNDERV AJTJET ADMINISTRATIVE Neni 32 Sipas ketij Iigji perbejne kundervajtje administrative shkeljet e dispozitave te parshikura per: 1. mbjelljet e reja dhe rimbjelljet, ne kundershtim me nenet 5 dhe 6; 2. moszbatimin e rregullave per prodhimin e fidaneve, te copave dhe kalemave, ne kundershtim me nenin 7; 3. mosdeklarimin e gjendjes dhe mosparaqitjen e te dhenave, ne kundershtim me nenet 26, 27 dhe 28; 4. mosdeklarimin e produkteve qe rrjedhin nga perpunimi i rrushit, ne kundershtim me nenin 30; 5. produktet qe rrjedhin nga perpunimi i rrushit, te cilat tejkalojne kufijte e kodeksit ushqimor shqiptar, sipas nenit 13 pika b; 6. mosrespektimin e kerkesave te emertimit te origjines se veres, sipas nenit 19; 7. mosrespektimin e kerkesave te ambalazhimit, marketimit dhe reklames se produkteve qe rrjedhin nga perpunimi i rrushit, sipas neneve 2 dhe 25. Ndeshkimet Neni33 Per kundervajtjet administrative, te parashikuar ne nenin 32 te ketij ligji, nga organet e kontrollit jepen keto ndeshkime: a. Per shkeljet e parashikura ne piken 1, masa e gjobes esht 50 - 100 mije !eke per h a vreshte. b. Per shkeljet e parashikuara ne piken 2, masa e gjobes eshte 200 - 300 mije !eke per ha fidanishte. c. Per shkeljet ·e parashikuara ne piken 3, masa e gjobes eshte 300 - 500 mije Ieke per ha vreshte. 9. Per shkeljet e parashikuara ne piken 4, masa e gjobes eshte 10 deri 20 mije !eke per ton. d. Per shkeljet e parashikuara ne piken 5, masa e gjobes eshte deri ne 500 mije !eke. 28 Sipas rastit malli bllokohet dhe asgjesohet. dh. Per shkeljet e parashikuara ne piken 6, masa e gjobes eshte deri 500 mije leke. Sipas rastit malli bllokohet deri ne plotesimin e kerkesave te shprehura ne kete ligj. e. Per·shkeljet e parashikuara ne piken 7, masa e gjobes eshte deri 200 mije leke. Sipas rastit malli bllokohet deri ne plotesimin e kerkesave re shprehura ne kete ligj. Neni34 I. Organet qe kane te drejte te vendosin masa administrative jane: a. Inspektori shteteror i ushqimit dhe inspektori sanitar shteteror per shkeljet e dispozitave qe parashikohen ne ·nenet 13, 19 dhe 25. b. Inspektorati shteteror i farerave dhe fidaneve per shkeljet e dispozitave qe parashikohen ne nenin 7. c. Drejtoria e Bujqesise dhe Ushqimit ne rreth per shkeljet e dispozitave qe parashikohen ne nenet 5, 6, 27, 28, 29 dhe 30. 2. Niveli hierarkik i se drejtes per vendosjen e masave te gjobes percaktohet me rregullore. 3. Kunder vendimit te denimit te dhent nga inspektori behet ankese me shkrim brenda 5 diteve nga dita e shpalljes ose e njoftimit te drejtuesit te organit te kontrollit ne rreth ose te drejtorit te organit te kontrollit ne ministrine perkatese. 4. Procedurat e ankimit dhe te ekzekutimit te mases administrative behen ne perputhje me ligjin nr.7697, date 7.4.1993 "Per kundervajtjet administrtive". KREU VII DISPOZITA TE PUNDIT Neni35 Ngarkohet Keshilli i Ministrave te nxjerre aktet perkatese ne baze dhe per zbatimin e ketij ligji. Neni 36 Ky ligj hyn ne fuqi 15 dite pas botimit ne Fletoren Zyrtare. Shpallur me dekretin nr.2302, date 1.2.1999 te Presidentit te Republikes se Shqiperise, Rexhep Meidani 29