تخطَّ إلى المحتوى
Nelum
قوانين بوروندي

Loi N°1/17 du 7 Juin 2024 Portant Modification Du Décret-Loi N°1/23 Du 26 Juillet 1988 Portant Cadre Organique Des Etablissements Publics

صدر في 2024-06-07 · النص بتاريخ 2026-10-01

القانون العام والإرشادات الرسمية منشورة بوصفها أبحاثاً. ليست مشورة قانونية أو ضريبية أو مالية.

البحث نفسه مكتوب بالإنجليزية. العناوين والوسوم مترجمة؛ أما النتائج والاقتباسات فغير مترجمة.

عن هذا القانون

اللغة
French
النوع
قانون
الدولة
بوروندي
الموضوعات
General
الكلمات المفتاحية
governance, institution, standards

أين تقرؤه

    لا يوجد رابط مصدر مسجل لهذا القانون.

النص

نص القانون نفسه، مادةً مادة، كما هو محفوظ. لكل مادة رابطها.

  1. Article 1: Ingingo ya 1: La présente loi a pour objet de déterminer les Iri bwirizwa rifise intumbero yo gushiraho règles générales régissant les établissements amategeko agenga muri rusangi publics. amashirahamwe ya Reta.

  2. Article 2: Ingingo ya 2: La présente loi s'applique aux établissements Iri bwirizwa rikurikizwa ku mashirahamwe ya publics ayant un caractère administratif, Reta afise intumbero yo gushikiriza industriel et/ou commercial selon leur objet abanyagihugu ivyo bakeneye, ku principal. mashirahamwe y'amahinguriro na/canke y'ubudandaji hisunzwe intumbero nyamukuru yayo. Section 2: Des définitions Agace ka 2: Insiguro y'amajambo

  3. Article 3: Ingingo 3: Au sens de la présente loi, on entend par : Muri iri bwirizwa, amajambo akurikira asiguwe uku: 1. établissement public, une personne 1. ishirahamwe rya Reta ni ishirahamwe morale de droit public ayant reçu de rigengwa n'amategeko y'igihugu ryahawe l'Etat, d'une commune ou d'un na Reta, ikomine canke umugwi groupement de communes, un patrimoine w'amakomine, uburyo bwo gukoresha d'affectation ou des subsides annuels en canke imfashanyo yo ku mwaka mu vue de la gestion d'un service public ou ntumbero y'ugutunganya igisata ca Reta d'une entreprise d'intérêt général dotée canke ishirahamwe rikora ku neza ya bose de l'autonomie financière et organique. II ryitunganiriza ikigega n'inzego ziriyobora. est placé sous la tutelle d'un ministre lyo ari ishirahamwe ryo ku rwego pour les établissements publics nationaux rw'igihugu rikukira Umushikiranganji mu ou celle de la commune pour les gihe na ho ari iryo ku rwego rwikomine établissements publics communaux; rigakukira ikomine; 2. établissement public à caractère 2. ishirahamwe rya Reta rifise intumbero administratif, établissement public un yo kuronsa abanyagihugu ivyo dont l'objet principal a un caractère bakeneye ni ishirahamwe rifise intumbero pédagogique, scientifique, culturel, social nyamukuru y'ugutanga inyigisho, ubuhinga, ou toute autre mission de service public imico kama, ibijanye n'imibano canke spécialisé d'intérêt général; uwundi murimo uwo ari wo wose ryiharije rirangura ku neza ya bose; e 4 3. établissement public à caractère 3. ishirahamwe rya Reta rikora industriel et/ou commercial, un ivy'amahinguriro n'ivy'ubudandaji établissement public dont l'objet principal canke kimwe muri ivyo ni ishirahamwe est une fonction de production de biens rya Reta rifise nyamukuru intumbero ou de services, de transformation et/ou y'ukugwiza umwimbu canke ubuzi, d'échange. uguhingura n'uguhanahana ibidandazwa canke kimwe muri ivyo. CHAPITRE II: DE LA PROCEDURE DE IGICE CA II : IVYEREKEYE INGENE CREATION AMASHIRAHAMWE ASHINGWA

  4. Article 4: Ingingo ya 4: Les établissements publics institués à Amashirahamwe ya Reta ashingwa biciye mu l'initiative de l'Etat sont créés par décret sur mugambi wa Reta ashigwaho n'itegeko proposition du ministre appelé à en assurer la ry'Umukuru w'lgihugu bisabwe tutelle administrative. n'Umushikiranganji ishirahamwe riba rikukira. Le décret de création précise l'objet de Itegeko ry'Umukuru w'lgihugu rishinga iryo l'établissement, définit organes ses shirahamwe riratomora intumbero yaryo, administratifs et de gestion ainsi que les inzego ziritwara n'iziritunganya hamwe modalités de l'exercice de la tutelle n'ibikurikizwa kugira Umushikiranganji rikukira administrative. arigenzure. Le décret spécifie également le patrimoine à Itegeko ry'Umukuru w'Igihugu riratomora kandi affecter à l'établissement, la nature de ses amatungo Reta igenera ishirahamwe, ahava ressources, ses dépenses et le mode de uburyo rikoresha, amafaranga rikoresha contrôle financier de ses activités. hamwe n'ingene hasuzumwa ivy'amafaranga akoreshwa mu mirimo yaryo.

  5. Article 5: Ingingo ya 5: Les établissements publics communaux ou Amashirahamwe ya Reta akukira ikomine intercommunaux sont créés par décision de canke mpuzakomine ashirwaho n'ingingo l'autorité communale après délibération du y'ubutegetsi bw'ikomine, Inama y'ikomine conseil communal conformément à la imaze kubica irya n'ino hisunzwe amategeko législation en vigueur. asanzwe akurikizwa.

  6. Article 6: Ingingo ya 6 : Les établissements publics ayant un objet Amashirahamwe ya Reta afise intumbero multiple peuvent être classés dans la zitandukanye arashobora gushirwa mu mugwi catégorie à caractère industriel ou commercial w'amahinguriro canke w'ubudandaji hisunzwe selon les critères retenus par le ministre de ivy'umushikiranganji ayajejwe yafatiyeko. tutelle. 4 5 CHAPITRE III: DE L'ORGANISATION IGICE CA III : IVYEREKEYE ITUNGANYWA ADMINISTRATIVE RY'INTWARO

  7. Article 7: Ingingo 7: L'administration d'un établissement public est Mw'ishirahamwe rya Reta, intwaro igizwe assurée par les organes suivants: n'inzego zikurikira: 1° le conseil d'administration; 1° urwego nshingwantwaro; 2° le comité de direction. 2° urwego nyobozi. Section 1: Du conseil d'administration Agace ka1: Urwego nshingwantwaro

  8. Article 8 : Ingingo ya 8: Un établissement public est administré par Ishirahamwe rya Reta ritwarwa n'Inama ifata une assemblée délibérante dénommée ingingo yiswe nshingwantwaro » < urwego << conseild'administration » constituée d'au rugizwe n'imiburiburi n'abantu batanu, moins cing membres dont la composition et le abarugize n'ikiringo bamara bigashingwa mandat sont fixés par le décret de création. n'itegeko ry'Umukuru w'lgihugu ririshiraho.

  9. Article 9: Ingingo ya 9: Le conseil d'administration comprend : Urwego nshingwantwaro rugizwe n'aba bakurikira: 1° des membres représentants l'Etat; 1° abaserukira Reta 2° des personnes nommées en raison de 2° abantu bagenwa harabwe ubumenyi leurs compétences; n'ubushobozi bafise; 3° le responsable de la gestion quotidienne 3° umuyobozi mukuru w'ishirahamwe; de l'établissement; 4° un représentant du personnel. 4° uwuserukira abakozi. Les membres visés aux points 1 et 3 perdent Abagize urwego nshingwantwaro bavugwa mu la qualité de membre du conseil karongo ka 1° n'aka 3° batakaza d'administration dès lors qu'ils cessent de uburenganzira bw'ukuba muri urwo rwego kuva faire partie du personnel de l'administration igihe batakiri mu kazi ka Reta canke publique ou de l'établissement qu'ils mw'ishirahamwe rya Reta baserukira. représentent.

  10. Article 10: Ingingo ya 10 : Le conseil d'administration ne peut Urwego nshingwantwaro rushobora gufata valablement délibérer que si 2/3 de ses ingingo zemewe iyo ibice 2/3 vy'abarugize membres sont présents. bitavye inama. En cas d'empêchement, un administrateur Mu gihe afatiriwe, uwuri mu rwego peut se faire représenter par un autre membre nshingwantwaro arashobora gutuma uwundi du conseil, mais aucun administrateur ne peut asanzwe ari muri urwo rwego akamuserukira recevoir plus d'une procuration. mu nama, ariko ntawushobora gutumwa n'uwurenga umwe. 4 6

  11. Article 11: Ingingo ya 11: En tout état de cause, aucune personne ne Uko bigenda kwose, nta n'umwe ashobora kuja peut siéger dans plus de deux conseils mu nzego nshingwantwaro zirenga zibiri. d'administration.

  12. Article 12: Ingingo ya 12: Les membres du conseil d'administration sont Abagize urwego nshingwantwaro bagenwa nommés par décret sur proposition du n'itegeko ry'Umukuru w'lgihugu bisabwe ministre de tutelle. n'Umushikiranganji ishirahamwe rikukira. Le responsable de la gestion quotidienne d'un Uwujejwe gutunganya imirimo ya misi yose établissement public est de droit membre et y'ishirahamwe rya Reta aca ategerezwa kuja en même temps secrétaire du conseil mu rwego nshingwantwaro kandi agaca aba d'administration. umunyamabanga w'urwego nshingwantwaro.

  13. Article 13: Ingingo ya 13 : Sous réserve des instructions du Hatirengagijwe ibindi Reta ishobora gutegeka, Gouvernement, le conseil d'administration a urwego nshingwantwaro rufise imirimo pour missions de : ikurikira: 1° définir les orientations de l'action de 1° gutomora intumbero zibikorwa birangurwa l'établissement; n'ishirahamwe; 2° adopter le règlement intérieur et prendre 2° kwemeza amategeko ntunganyabikorwa les mesures nécessaires à l'administration y'ishirahamwe no gufata ingingo zikenewe de l'établissement; mw'irongorwa ry'ishirahamwe; 3° voter le budget prévisionnel de l'exercice à 3° kwemeza amafaranga ategekanywa venir après examen des comptes de gukoreshwa mu mwaka ukurikira inyuma l'exercice écoulé; y'igenzura ry'amakonte y'amafaranga aba yakoreshejwe mu mwaka uheze; 4° veiller à l'exécution de ses décisions. 4° gukurikirana ko ingingo rwafashe zashizwe mu ngiro.

  14. Article 14: Ingingo ya 14: Le conseil d'administration se réunit en Urwego nshingwantwaro rukorana mu nama session ordinaire une fois par trimestre. zarwo zisanzwe rimwe mu mezi atatu. II se réunit en session extraordinaire à Rukorana mu nama zidasanzwe bisabwe l'initiative du président, à la demande du n'umukuru warwo canke bisabwe n'umuyobozi directeur général ou des 2/3 de ses membres. mukuru canke n'ibice 2/3 vy'abarugize. Sauf dérogation écrite du ministre de tutelle, Kiretse Umushikiranganji ishirahamwe rikukira le nombre de réunions extraordinaires ne peut abitangiye uruhusha rwanditse, igitigiri c'inama dépasser un par trimestre. zidasanzwe ntigishobora kurenga imwe ku mezi atatu. 4 7 Le conseil d'administration se réunit Urwego nshingwantwaro rutegerezwa obligatoirement dans la période qui précède la gukorana mu kiringo c'imbere yuko umwaka fin de l'exercice pour l'adoption du budget w'ibikorwa urangira mu ntumbero y'ukwemeza prévisionnel et en début d'exercice pour integuro y'amafaranga ategekanywa l'approbation des comptes de l'exercice gukoreshwa, rukongera rugakorana mu ntango écoulé. z'umwaka kugira rwemeze amafaranga ari ku makonte y'umwaka urangiye.

  15. Article 15: Ingingo ya 15: Les délibérations et les décisions du conseil Ivyihwejwe hamwe n'ingingo zifashwe d'administration prises à la majorité des voix n'urwego nshingwatwaro vyemejwe na benshi sont consignées dans un procès-verbal qui biciye mu gutora, bishirwa mu cegeranyo est envoyé au ministre de tutelle à la diligence umukuru w'urwego nshingwantwaro ashikiriza du président du conseil dans un délai ne Umushikiranganji vyerekeye mu kiringo dépassant pas huit jours calendaires à dater kitarenze imisi umunani ikurikirana giharurwa du jour de la réunion. kuva umusi inama yabereyeko.

  16. Article 16: Ingingo ya 16 : Sans préjudice des poursuites judiciaires ou Hatirengagijwe ko abagize urwego disciplinaires à raison des infractions ou nshingwantwaro bashobora gukurikiranwa d'autres fautes commises dans l'exercice de n'ubutungane canke bagakurikiranwa hafatiwe leur mandat, les membres du conseil ku makosa y'akazi canke ayandi makosa d'administration peuvent, en cas de bakoze mu kiringo c'ukurangura amabanga négligence ou d'incompétence, être bashinzwe, barashobora, iyo habaye remplacés de leur mandat par décret pris sur ugusamara, canke ukutabishobora, rapport du ministre de tutelle. gusubirizwa muri ayo mabanga biciye mw'itegeko ry'Umukuru w'lgihugu hafatiwe ku cegeranyo cashikirijwe n'Umushikiranganji ishirahamwe rikukira.

  17. Article 17: Ingingo ya 17: L'exécution des décisions du conseil Ubuyobozi bukuru ni bwo bushinzwe gushira d'administration et la gestion quotidienne de mu ngiro ingingo z'urwego nshingwantwaro l'établissement sont confiées à la direction hamwe no gutunganya ibikorwa vya misi yose générale. vy'ishirahamwe. Section 2: Du comité de direction Agace ka 2: Urwego nyobozi

  18. Article 18 : Ingingo ya 18: Tout établissement public est placé sous Ishirahamwe iryo ari ryo ryose rya Reta l'autorité d'un responsable dont la ritwarwa n'umuyobozi atomorwa n'ltegeko dénomination est fixée par le décret de ry'Umukuru w'lgihugu rishiraho iryo création. shirahamwe. Le responsable de l'établissement est assisté Uwurongoye ishirahamwe rya Reta afashwa d'un comité de direction dont les missions, les n'urwego nyobozi aho ivyo rujejwe, imirimo attributions et le mandat sont déterminés par hamwe n'ikiringo vyarwo bitegekanywa le texte de création. mw'itegeko rishiraho ishirahamwe rya Reta. 8 Le responsable de l'établissement est investi Umuyobozi w'ishirahamwe ni we afise de tous les pouvoirs nécessaires pour assurer ububasha bwose bukenewe kugira atunganye la gestion et la coordination de toutes les kandi akurikiranire hafi ibikorwa vyose kandi ni activités et représente l'établissement public we aserukira ishirahamwe rya Reta mu dans ses rapports avec les tiers. migenderanire rigiranira n'abandi.

  19. Article 19: Ingingo ya 19: Tout établissement public est soumis au Ishirahamwe iryo ari ryo ryose rya Reta contrôle de l'inspection générale du ministère ritegerezwa kugirirwa isuzuma n'ubugenduzi dont il relève ainsi que d'autres organes bukuru bw'Ubushikiranganji ishirahamwe d'inspection ou de contrôle prévus par les lois rikukira hamwe n'izindi nzego zijejwe et règlements. kugenzura canke gusuzuma zisanzwe zitegekanijwe n'amabwirizwa hamwe n'amategeko. CHAPITRE IV: DE LA TUTELLE IGICE CA IV: IVYEREKEYE AHO ADMINISTRATIVE AMASHIRAHAMWE AKUKIRA MU VY'INTWARO

  20. Article 20: Ingingo ya 20 : Tout établissement public est soumis à la Ishirahamwe ryose rya Reta ritegerezwa kuba tutelle administrative du ministre qui s'exerce rikukira mu vy'intwaro Umushikiranganji dans les conditions déterminées par le décret hisunzwe ibisabwa bitomorwa n'ltegeko de création. ry'Umukuru w'igihugu rishiraho iryo shirahamwe.

  21. Article 21: Ingingo ya 21 : La tutelle des établissements communaux est Amashirahamwe ya Reta yo ku rwego exercée au premier degré par l'administrateur rw'ikomine akukira ku rugero rwa mbere communal et au second degré par le Musitanteri, ku rugero rwa kabiri naho gouverneur de province territorialement agakukira Buramatari w'intara ayo compétent. mashirahamwe arimwo. Si l'établissement a un caractère lyo iryo shirahamwe ari mpuzakomine, itegeko intercommunal, l'acte de création désigne rishinga iryo shirahamwe ni ryo ritomora l'autorité de tutelle au premier degré. umutegetsi iryo shirahamwe rikukira ku rugero rwa mbere.

  22. Article 22 : Ingingo ya 22: La tutelle peut s'exercer par voie de veto Ubutegetsi ishirahamwe rikukira burafise suspensif, d'approbation, d'annulation ou de ububasha bwo guhagarika ingingo yafashwe, substitution. kuyemeza, kuyifuta canke kuyisubiriza n'iyindi.

  23. Article 23: Ingingo ya 23 : Le ministre de tutelle peut s'opposer Umushikiranganji ishirahamwe rya Reta temporairement à l'exécution d'une décision rikukira arashobora guhagarika prise par les organes d'un établissement vy'imfatakibanza ishirwa mu ngiro ry'ingingo public. yafashwe n'inzego z'iryo shirahamwe. 9

  24. Article 24: Ingingo ya 24: Ne sont sujettes à approbation ou à Ingingo zitegerezwa kubanza kwemezwa autorisation par l'autorité de tutelle que les canke kurekurirwa n'umutegetsi ishirahamwe décisions du conseil d'administration ou de rikukira ni izifatwa n'Urwego nshingwantwaro l'organe de direction expressément prévues canke n'urwego nyobozi zitegekanijwe mu sous cette condition dans le décret de buryo butomoye n'ltegeko ry'Umukuru création. w'lgihugu rishiraho iryo shirahamwe.

  25. Article 25: Ingingo ya 25: L'autorité de tutelle doit annuler toute décision Umutegetsi ishirahamwe rya Reta rikukira du conseil d'administration ou de l'organe de ategerezwa gufuta ingingo yose ifashwe direction contraire à la législation ou à la n'urwego nshingwantwaro canke n'urwego règlementation d'ordre public applicable en la nyobozi iteye kubiri n'amabwirizwa canke matière. L'annulation de la décision illicite est amategeko yerekeye umutekano opposable aux tiers concernés. w'abanyagihugu akurikizwa avyerekeye. Ugufuta ingingo yafashwe iteye kubiri n'amategeko iritwazwa imbere y'abo yerekeye. Elle peut également, dans le délai fixé par le Uwo mutegetsi arashobora kandi, mu kiringo décret de création de l'établissement, annuler gishingwa n'ltegeko ry'Umukuru w'lgihugu les décisions du conseil d'administration ou de rishinga ishirahamwe, gufuta ingingo z'urwego l'organe de direction qu'elle estime contraires nshingwantwaro canke iz'urwego nyobozi à l'intérêt général. L'annulation n'est pas abona ko ziteye kubiri n'ineza ya bose. Ukwo opposable aux tiers de bonne foi. gufuta iyo ngingo ntivyitwazwa imbere y'abandi bantu ata co bari babiziko. Le délai dont il est question à l'alinéa 2 du Ikiringo kivugwa mu gahimba ka 2 k'iyi ngingo présent article ne peut dépasser quinze jours. ntigishobora kurenza imisi icumi n'itanu. Il commence à courir à partir de la notification Gitangura guharurwa kuva ingingo yafashwe de la décision en cause et peut être prorogé imenyeshejwe kandi gishobora kwongerezwa de quinze jours au plus, par décision motivée iyindi misi icumi n'itanu itarenga biciye mu du ministre de tutelle. ngingo itangiwe imvo ifatwa n'Umushikiranganji iryo shirahamwe rikukira.

  26. Article 26: Ingingo ya 26 : L'autorité de tutelle peut prendre toutes Umutegetsi ishirahamwe rya Reta rikukira mesures utiles en se substituant au conseil arashobora gufata ingingo zose mu kibanza d'administration lorsque celui-ci, malgré deux c'urwego nshingwantwaro abona ko zikenewe avertissements successifs, manque mu gihe urwo rwego rwoba rumaze d'exécuter les obligations qui lui incombent en kugabishwa incuro zibiri zikurikirana, ariko vertu de son statut ou de la réglementation en ntirurangure ivyo rutegerejwe birwerekeye vigueur. hisunzwe amategeko arugenga canke amategeko asanzwe akurikizwa. etf 10 Le pouvoir de substitution s'exerce Ubwo bubasha bw'ukurangura ivyo urwego notamment en matière budgétaire pour nshingwantwaro rwokoze bukoreshwa nko mu l'engagement des dépenses obligatoires, la vyerekeye amafaranga ategekanywa perception des recettes et la bonne exécution gukoreshwa ku bijanye n'ugusohora des règles d'engagement et de liquidation des amafaranga ategerezwa gukoreshwa, ugutoza dépenses. amafaranga yinjira no mu vyerekeye ugukurikiza neza amategeko ajanye n'ugusohora amafaranga hamwe n'ukwishura ideni. CHAPITRE DE V: L'ORGANISATION IGICE CA V IVYEREKEYE FINANCIERE ET DU CONTROLE ITUNGANYWA RY'IKIGEGA N'IGENZURWA RYACO

  27. Article 27: Ingingo ya 27: Le décret ou l'acte de création Itegeko ry'Umukuru w'lgihugu canke itegeko d'un établissement public précise son organisation rishinga ishirahamwe rya Reta riratomora financière et comptable. ibijanye n'itunganywa ry'ikigega cayo hamwe n'uguharura amafaranga yinjira n'ayasohoka.

  28. Article 28: Ingingo ya 28 : L'exercice comptable de l'établissement Ikiringo ishirahamwe rya Reta rikoreshamwo correspond à l'année budgétaire. amafaranga gihuye n'umwaka amafaranga ategekanywa gukoreshwamwo. Le règlement des émoluments ou honoraires Amafaranga y'impembo canke des administrateurs est imputable au budget ay'agashirukabute ahabwa abagize urwego annuel de l'établissement et liquidé à la fin de nshingwantwaro akurwa mu yo ishirahamwe la même année budgétaire. ritegekanya gukoresha ku mwaka kandi bigaherana n'uwo mwaka nyene amafaranga ategekanywa gukoreshwamwo.

  29. Article 29 : Ingingo ya 29: Les comptes de chaque exercice doivent être Amakonte yo ku mwaka ku mwaka soumis, avant le 30 septembre de l'exercice ategerezwa kwemezwa n'urwego suivant, à l'approbation du conseil nshingwantwaro imbere y'igenekerezo rya 30 d'administration. Nyakanga kw'umwaka ukurikira. Sur rapport des commissaires aux comptes, le Rwishimikije icegeranyo cakozwe conseil d'administration peut mettre l'organe n'abakomiseri b'amakonte, urwego de direction ou le comptable de nshingwantwaro rurashobora kwandika ku l'établissement en débet des déficits dus à rwego nyobozi canke ku munyabigega leur négligence. Le recouvrement du débet w'ishirahamwe rya Reta umwenda est opéré de plein droit sur la rémunération de w'agahombo ishirahamwe ryagize kubera l'intéressé dans la limite de la quotité bafashe minenerwe ivyo bashinzwe. saisissable des traitements. Amafaranga y'umwenda aca akatwa ku mushahara w'uwo yanditsweko hafatiwe ku rugero rw'umushahara ushobora gukatwa. 4 11

  30. Article 30: Ingingo ya 30 : Les comptes de l'établissement public qui Amakonte y'ishirahamwe rya Reta ryinjiza génèrent des revenus d'exploitation sont amafaranga akoreshwa yama agenzurwa placés sous le contrôle permanent d'un ou de n'umukomiseri w'ikonte umwe canke benshi plusieurs commissaires aux comptes bagenwa n'Umushikiranganji mu vyo ajejwe désignés par le Ministre ayant les finances harimwo ikigega ca Reta mu kiringo dans ses attributions pour une durée fixée par gitomorwa n'itegeko ry'Umukuru w'lgihugu le décret de création. rishinga ishirahamwe.

  31. Article 31: Ingingo ya 31: Les commissaires aux comptes peuvent Abakomiseri b'amakonte barashobora consulter sur place tous les documents et les kurabira mw'ishirahamwe inzandiko zose écritures de l'établissement, demander toutes n'inyandiko vy'ishirahamwe, gusaba insiguro justifications et tous renseignements sur les zose n'ibitororokanywa vyose vyerekeye activités et les comptes de l'établissement. ibikorwa vyakozwe hamwe n'amakonte y'iryo shirahamwe. Ils établissent avant le 15 septembre de Barategura imbere y'igenekerezo rya 15 chaque année un rapport circonstancié sur les Nyakanga uko umwaka urangiye icegeranyo comptes de l'exercice de l'année précédente, cerekeye ivyaranguwe ku makonte y'umwaka donnant leur avis sur la régularité des warangiye, bakagira ico bashikirije ku kugene opérations, la qualité de la gestion et les amafaranga yagiye arasohoka n'ingene perspectives pour l'exercice suivant. yagiye arinjira, ko habaye itunganywa ryiza mu bijanye n'ayo makonte hamwe no ku vyitezwe gushikwako mu mwaka ukurikira. Le rapport est adressé au ministre de tutelle, Icegeranyo gishikirizwa umushikiranganji au ministre ayant les finances dans ses ishirahamwe rya Reta rikukira, attributions, aux membres du conseil Umushikiranganji mu vyo ajejwe harimwo d'administration, à l'organe de direction et au ikigega ca Leta, abagize urwego chef comptable de l'établissement. nshingwantwaro, urwego nyobozi hamwe n'umunyabigega mukuru w'iryo shirahamwe.

  32. Article 32 : Ingingo ya 32 : Si au cours de leurs opérations, les Mu gihe abakomiseri b'amakonte bariko commissaires aux comptes découvrent des bararangura ibikorwa bashinzwe, babonye irrégularités susceptibles de recevoir une ibitagenze neza bishobora gufatwa nk'ivyaha qualification pénale à charge des vyagirizwa abarongoye ishirahamwe, responsables de l'établissement, ils adressent bategerezwa gushikiriza badatevye aussitôt un rapport spécial au ministre de icegeranyo kidasanzwe umushikiranganji tutelle, au ministre ayant les finances dans ishirahamwe rikukira, Umushikiranganji mu ses attributions et au Procureur Général de la vyo ajejwe harimwo ikigega ca Reta République qui apprécient, chacun en ce qui n'Umushikirizamanza kizigenza wa le concerne, la suite à réserver audit rapport. Repuburika bakagira, umwe wese mu bimwerekeye, ico bavuga kuri ico cegeranyo bashikirijwe. 12

  33. Article 33: Ingingo ya 33 : Outre le contrôle par les commissaires aux Uretse isuzuma ry'abakomiseri b'amakonte comptes effectué comme il est dit aux articles rikorwa nk'uko bivugwa mu ngingo ziva ku ya 30 à 32 de la présente loi, les comptes des 30 gushika ku ya 32 z'iri bwirizwa, amakonte établissements publics peuvent être soumis y'amashirahamwe ya Reta ashobora au contrôle de l'Inspection Générale de l'Etat gusuzumwa n'Ubugenduzi bukuru bwa Reta ou de l'inspection générale du ministère de canke ubugenduzi bukuru bw'ubushikiranganji tutelle. ishirahamwe rikukira. CHAPITRE VI: DES STATUTS DES IGICE CA VI : IVYEREKEYE AMATEGEКО PERSONNELS AGENGA ABAKOZI

  34. Article 34: Ingingo ya 34 : Chaque établissement public est doté d'un Ishirahamwe rya Reta rimwerimwe ryose statut du personnel propre adopté par le ritegerezwa kuba rifise amategeko agenga conseil d'administration et approuvé abakozi baryo yemejwe n'urwego conjointement par le ministre de tutelle et le nshingwantwaro mu gihe ruhari akongera ministre ayant les finances dans ses akemezwa n'Umushikiranganji ishirahamwe attributions. rikukira hamwe n'Umushikiranganji mu vyo ajejwe harimwo ikigega ca Reta. Les statuts peuvent être complétés par un Amategeko agenga abakozi ashobora règlement d'ordre intérieur ou d'entreprise. kwunganirwa n'amategeko ntunganyabikorwa.

  35. Article 35: Ingingo ya 35: Le personnel d'un établissement public Abakozi b'ishirahamwe rya Reta bagizwe comprend: n'aba bakurikira : 1° des membres du comité de direction; 1° abagize urwego nyobozi ; 2° du personnel détaché; 2° abakozi bahora bakora ubundi buzi bagenywe gukorera muri iryo shirahamwe; 3° du personnel permanent ou temporaire 3° abakozi baronse akazi hisunzwe recruté conformément au statut du amategeko agenga abakozi b'iryo personnel propre à l'établissement et au shirahamwe rya Reta canke hisunzwe Code du travail. Igitabu c'amategeko agenga akazi. e 4 4 13 TITRE II: DISPOSITIONS IKIGABANE CA II : IVYEREKEYE INGINGO DES PARTICULIERES AUX ETABLISSEMENTS ZIHARIYE KU MA SHIRAHAMWE YA RETA PUBLICS A CARACTERE INDUSTRIEL AKORA IBIJANYE N'AMAHINGURIRO ET/OU COMMERCIAL N'UBUDANDAJI CANKE KIMWE MURI IVYO CHAPITRE DE1:L'ORGANISATION IGICE CA I: IVYEREKEYE ITUNGANYWA FINANCIERE ET COMPTABLE RY'IKIGEGA HAMWE N'AMAFARANGA YINJIRA N'AYASOHОКА

  36. Article 36: Ingingo ya 36: La comptabilité des établissements publics à Ubuhinga bw'ukwandika amafaranga yinjira caractère industriel et/ou commercial est n'ayasohoka y'amashirahamwe ya Reta akora tenue selon les usages commerciaux en ivyerekeye amahinguriro n'ubudandaji canke conformité avec le Plan Comptable National et kimwe muri ivyo butegerezwa gukorwa les modalités arrêtées par le décret ou la hisunzwe ibisanzwe bikores hwa mu budandaji décision de création ou par le conseil bihuye n'ibiri mu gitabu c'amategeko d'administration. aringaniza ikoreshwa ry'amafaranga mu gihugu hamwe n'ibikurikizwa bishingwa n'ltegeko ry'Umukuru w'lgihugu canke itegeko rishinga ishirahamwe canke irishinga urwego nshingwantwaro.

  37. Article 37 : Ingingo ya 37: Des comptes séparés peuvent être tenus pour Amakonte atandukanye arashobora les divers lieux ou branches d'activités de gutunganywa mu bibanza canke ku bikorwa l'établissement pour la réalisation des ou bitandukanye vy'ishirahamwe canke ku projets bénéficiant d'un financement extérieur. vyerekeye ishirwa mu ngiro ry'imigambi Le solde de ces comptes séparés doit entrer ironswa imfashanyo y'amafaranga avuye dans le compte général. hanze. Amafaranga ari kuri ayo makonte atandukanye ategerezwa guharurwa mu mafaranga yose y'ishirahamwe.

  38. Article 38: Ingingo ya 38 : Les dépenses ne peuvent être engagées que Amafaranga akoreshwa ashobora gusohorwa sur ordre du directeur général ou de son gusa ari uko bitegetswe n'umuyobozi mukuru délégué. canke intumwa yiwe.

  39. Article 39: Ingingo ya 39 : Les payements en espèces, par chèques ou Ivyo kuriha mu mafaranga abona, mu masheki virements, ne peuvent être opérés que par le canke mu kuyarungika ku makonte, bigirwa chef comptable de l'établissement et au vu n'umunyabigega gusa mukuru w'iryo des engagements pris conformément à shirahamwe kandi akabanza kwihweza l'article 38 de la présente loi. ibitegerezwa kurihwa hisunzwe ingingo ya 38 y'iri bwirizwa. Avec l'autorisation écrite du directeur général, Umuyobozi mukuru abitangiye uruhusha le chef comptable peut déléguer ses pouvoirs biciye mu rwandiko, umunyabigega mukuru à un ou plusieurs collaborateurs, dans les arashobora guha ububasha bwiwe umwe limites précises fixées par ladite autorisation. canke benshi mu bo bakorana, hisunzwe urugero rutomoye ruri muri urwo ruhusha. ent 4 14

  40. Article 40: Ingingo ya 40 : Le conseil d'administration fixe le plafond deUrwego nshingwantwaro rurashinga l'encaisse au-delà duquel les espèces doivent amafaranga ntarengwa yinjira mw'isandugu être déposées dans une institution financière y'ishirahamwe arenze naho aca ajanwa ou bancaire du pays. mw'ishirahamwe rikora nk'ibanki canke mw'ibanki ikorera mu gihugu.

  41. Article 41: Ingingo ya 41: Le décret de création fixe les conditions dans Itegeko ry'Umukuru w'lgihugu rishiraho lesquelles l'établissement peut recourir à ishirahamwe riratomora uburyo iryo l'emprunt. shirahamwe rishobora gusabamwo umwenda.

  42. Article 42: Ingingo ya 42: Le conseil d'administration détermine les Urwego nshingwantwaro ruratomora urugero limites et les modalités selon lesquelles le umuyobozi mukuru w'ishirahamwe atarenza directeur général de l'établissement peut mu gusaba ingurane y'ibanki hamwe recourir au crédit bancaire. n'ibikurikizwa mu kuyisaba.

  43. Article 43: Ingingo ya 43 : A la clôturede l'exercice comptable, le Mu gusozera umwaka ishirahamwe directeur général, avec le concours du chef rikoreshamwo amafaranga, umuyobozi comptable, établit le bilan, l'inventaire, le mukuru, abifashijwemwo n'umunyabigega compte d'exploitation faisant ressortir les mukuru, aragira icegeranyo c'umwaka, soldes caractéristiques de gestion et le urutonde rw'ivyakozwe vyose, icegeranyo tableau des amortissements. c'ivyaranguwe vyerekana amafaranga y'umusesekara canke ay'agahombo ku ma konte atandukanye yerekana ingene ishirahamwe rikora hamwe n'urutonde rutegekanya amafaranga akoreshwa mu gusubiriza ibikoresho igihe bishaje hamwe n'ayo kuriha imyenda. Le solde déficitaire de l'exercice est reporté à Amafaranga y'uruhombo yo ku mwaka aca l'exercice suivant. ashirwa ku mwaka ukurikira. En cas de solde bénéficiaire, il est affecté, sur Mu gihe ishirahamwe rya Reta ryaronse décision du conseil d'administration, après amafarang a y'inyungu, aca ashirwa, biciye mu approbation du ministre de tutelle, en réserves ngingo y'urwego nshingwantwaro, obligatoires, statutaires, en dividendes ou en Umushikiranganji ishirahamwe rikukira amaze report à nouveau. kuvyemeza, mu mafaranga y'integabizoza ategerejwe, mu yategekanijwe n'amategeko y'ishirahamwe, mu mafaranga y'inyungu agaburwa canke ayimurirwa ku mwaka ukurikira.

  44. Article 44 : Ingingo ya 44: Les établissements à caractère industriel Amashirahamwe akora ivyerekeye et/ou commercial sont soumis au même amahinguriro n'ubudandaji canke kimwe muri régime fiscal que les entreprises du secteur ivyo ategerezwa gukurikiza amategeko amwe privé. yerekeye amakori nk'ay'amashirahamwe y'abikorera utwabo. 4 an 15

  45. Article 45 : Ingingo ya 45: A la fin de chaque exercice, les comptes des Uko umwaka umwumwe w'ibikorwa urangiye, établissements publics à caractère industriel amakonte y'amashirahamwe ya Reta akora et/ou commercial sont vérifiés et certifiés ivyerekeye amahinguriro n'ubudandaji canke après redressement des écritures par un ou kimwe muri ivyo kandi arasuzumwa plusieurs commissaires aux comptes ou, s'il y akemezwa n'umukomiseri umwecanke a lieu, sur recommandation du conseil benshi b'amakonte abanje canke babanje d'administration, après avis du ministre de kuroranisha ibiri mu nzandiko canke igihe tutelle par un réviseur indépendant agréé. bishoboka, bitegetswe n'urwego nshingwantwaro, umushikiranganji ishirahamwe rikukira amaze kugira ico abivuzeko, afatiye ku vyo uwusubiramwo gusuzuma ibigega yigenga yashikirije. La rémunération du commissaire aux comptes Impembo y'umukomiseri w'amakonte est fixée par le conseil d'administration et est ishingwa n'urwego nshingwantwaro kandi iva imputée sur le budget de l'établissement. ku mafaranga ategekanywa gukoreshwa n'ishirahamwe. CHAPITRE II: DU STATUT DU IGICE CA II : IVYEREKEYE AMATEGEKO PERSONNEL AGENGA ABAKOZI

  46. Article 46: Ingingo ya 46: Tout établissement public à caractère Ishirahamwe iryo ari ryo ryose rya Reta rikora industriel et/ou commercial doit être doté d'un ivyerekeye amahinguriro n'ubudandaji canke statut du personnel adopté par le conseil kimwe muri ivyo ritegerezwa kuba rifise d'administration et approuvé conjointement amategeko agenga abakozi yemejwe par le ministre de tutelle et le Ministre ayant n'urwego nshingwantwaro hamwe les finances dans ses attributions. n'umushikiranganji ishirahamwe rikukira afadikanije n'Umushikiranganji w'ikigega ca Reta. Le conseil d'administration fixe, après Urwego nshingwantwaro rurashinga, approbation du ministre de tutelle, le niveau umushikiranganji ishirahamwe rikukira amaze de rémunération de chacun des emplois kuvyemeza, urugero rw'imishahara igenewe permanents ou temporaires de l'établissement akazi kamwekamwe mu buzi bwamaho canke en tenant compte des principes directeurs bw'igihe gito bw'ishirahamwe hafatiwe ku édictés par la politique salariale équitable en ngingo ngenderwako nkurunkuru zishingwa vigueur et particulièrement des éléments muri poritike yerekeye itunganywa constitutifs du salaire. ry'imishahara isanzwe ikurikizwa na canecane ibigize umushahara. Il détermine les conditions d'engagement et Urwo rwego ruratomora ingene abakozi de licenciement. baronka akazi n'ingene birukanwa. t 16

  47. Article 47 : Ingingo ya 47: Sans préjudice des dispositions plus Hatirengagijwe ingingo zitanga akarusho favorables pouvant être prises dans le cadre gusumba izindi zishobora gufatwa mu bijanye du statut du personnel de l'établissement, les n'amategeko agenga abakozi b'ishirahamwe, différends individuels et collectifs de travail amatati y'akazi umukozi umwumwe yisangije opposant l'établissement à ses agents sont canke abakozi bahuriyeko ari hagati réglés selon les règles de fond et de y'ishir ahamwe n'abakozi baryo atorerwa procédure de droit commun du travail. inyishu hisunzwe ibitegerejwe bihambaye hamwe n'ibisanzwe bikurikizwa mu mategeko agenga akazi. TITRE III: DES DISPOSITIONS IKIGABANE CA III : IVYEREKEYE INGING O PARTICULIERES AUX ETABLISSEMENTS ZIHARIYE KU MASHIRAHA MWE YA RETA PUBLICS A CARACTERE ADMINISTRATIF AFISE INTUMBERO YO KURONSA ABANYAGIHUGU IVYO BAKENEYE CHAPITRE 1: DE L'ORGANISATION IGICE CA 1: IVYEREKEYE ITUNGANYWA FINANCIERE ET COMPTABLE RY'UBUTUNZI N'IHARURWA RY'AMAFARANGA YINJIRA N'AYASOHOКА

  48. Article 48 : Ingingo ya 48: Les établissements publics à caractère Amashirahamwe ya Reta afise intumbero yo administratifs bénéficient subsides des kuronsa abanyagihugu ivyo bakeneye annuels compte tenu des services rendus et araronswa amafaranga atangwa na Reta ku suivant les besoins mentionnés dans le projet mwaka ku mwaka hisunzwe ibikorwa akora annuel des performances (PAP en sigle). hakurikijwe kandi ibikenewe vyatororokanirijwe mu ndinganizo y'ibikorwa bitegekanijwe gukorwa ku mwaka (PAP mumpfunyapfunyo y'igifaransa).

  49. Article 49 : Ingingo ya 49 : Les comptes des établissements publics à Amakonte y'amashirahamwe ya Reta afise caractère administratif sont soumis au intumbero yo kuronsa abanyagihugu ivyo règlement sur la comptabilité publique de bakeneye ategerezwa gukurikiza amategeko l'Etat ou de la commune, selon le caractère agenga ikoreshwa ry'amafaranga ya Reta national, communal ou intercommunal de canke y'ikomine bivanye n'uko ishirahamwe l'établissement. riri ku rwego rw'igihugu, urw'ikomine canke ku rwego mpuzakomine. Sans préjudice de l'alinéa 1 du présent article Hatirengagijwe ibitegekanijwe mu gahimba ka et en raison de la nature des opérations 1 k'iyi ngingo kandi bivanye n'ibikorwa confiées à l'établissement et dans l'intérêt ishirahamwe ryatumwe ivyo ari vyo no mu d'une meilleure gestion, l'acte de création ntumbero y'ukuritunganya neza, itegeko peut désigner un comptable spécial à ririshiraho rirash obora kugena umunyabigega l'établissement et prévoir l'ouverture d'un adasanzwe w'ishirahamwe no gutegekanya compte à la Banque de la République au nom ko hugururwa ikonte mw'lbanki nkuru de l'établissement. y'igihugu kw'izina ry'iryo shirahamwe. 17

  50. Article 50: Ingingo ya 50 : Les revenus générés par les établissements Amafaranga yinjijwe n'amashirahamwe ya publics à caractère administratif suite à la Reta afise intumbero yo kuronsa vente des services publics sont directement abanyagihugu ivyo bakeneye avuye versés sur le compte du Trésor public. mw'igurishwa ryavyo aca ashirwa kw'ikonte y'ikigega ca Reta.

  51. Article 51: Ingingo ya 51 : L'organe de direction de l'établissement public Urwego nyobozi rw'ishirahamwe rya Reta à caractère administratif a la qualité de rifise intumbero yo kuronsa abanyagihugu gestionnaire des crédits pour l'engagement et ivyo bakeneye rufise ububasha bwo la liquidation des dépenses autorisées par le gutunganya amafaranga y'ingurane mu budget de l'établissement. ntumbero y'ugusohora amafaranga hamwe n'ukwishura ideni, rwisunze amafaranga ishirahamwe ryategekanije gukoresha ku mwaka. CHAPITRE II: DU STATUT DU IGICE CA II : IVYEREKEYE AMATEGEKO PERSONNEL AGENGA ABAKOZI

  52. Article 52: Ingingo ya 52 : Tout établissement à caractère administratif Ishirahamwe ryose rifise intumbero yo doit être doté d'un statut du personnel. gushikiriza abanyagihugu ivyo bakeneye ritegerezwa kuba rifise amategeko agenga abakozi baryo. Le statut précise les modalités de Amategeko agenga abakozi aratomora recrutement, d'avancement de traitement et ibikurikizwa mu guha akazi abakozi, ingene de grade prévues pour les diverses catégories baduga umushahara n'ingene baduga ipete d'agents. bitegekanijwe ku yindi migwi itandukanye y'abakozi. Le statut peut être complété par un règlement Amategeko agenga abakozi ashobora d'ordre intérieur et/ou le règlement kwunganirwa n'amategeko ntunganyabikorwa. d'entreprise.

  53. Article 53 : Ingingo ya 53 : Le statut l'établissement public n'est de Amategeko agenga abakozi b'ishirahamwe exécutoire qu'après approbation conjointe du rya Reta akurikizwa ari uko amaze kwemezwa ministre de tutelle et du Ministre ayant les n'umushikiranganji ishirahamwe rikukira finances dans ses attributions. afadikanije n'umushikiranganji mu vyo ajejwe harimwo ikigega ca Reta.

  54. Article 54: Ingingo ya 54: Les litiges opposant le personnel affecté à Amatati ari hagati y'abakozi b'ishirahamwe rya l'établissement public à caractère administratif Reta rifise intumbero yo kuronsa sont tranchés selon les règles de fond et de abanyagihugu ivyo bakeneye ataturwa procédure posées par le Statut du personnel hakurikijwe ibitegekanijwe n'amategeko ou règlement d'entreprise, le ministre de agenga iryo shirahamwe; umushikiranganji tutelle jouant le rôle d'autorité au dernier ishirahamwe rikukira akaba ari we mutegetsi degré lors du recours administratif. yiturwa ku rugero rwa nyuma. 4 18

  55. Article 55: Ingingo ya 55: Les différends de travail concernant les Amatati ajanye n'akazi yerekeye abakozi agents contractuels de l'établissement sont bagiriraniye amasezerano n'ishirahamwe réglés conformément à la législation du travail ataturwa hisunzwe amategeko agenga akazi et les règles statutaires fixées par l'acte de hamwe n'amategeko ngenderwako yashinzwe création ou le règlement pris par le cons eil n'itegeko ririshiraho canke amategeko d'administration. yashizweho n'urwego nshingwantwaro. TITRE IV: DES DISPOSITIONS DIVERSES , IKIGABANE CA IV : IVYEREKEYE INGINGO TRANSITOIRES ET FINALES ZITANDUKANYE, IZ'IMFATAKIBANZA N'IZISOZERA

  56. Article 56 : Ingingo ya 56 : Les différends qui naissent entre les Amatati yadut se hagati y'amashirahamwe ya établissements publics à caractère Reta commercial et/ou industriel peuvent être akora ivyerekeye ubudandaji n'amahinguriro canke kimwe muri ivyo réglés par voie d'arbitrage. ashobora gutaturwa biciye mu kuyumvikanisha.

  57. Article 57: Ingingo ya 57: Le patrimoine de l'établissement public est Amatungo insaisissable. y'ishirahamwe rya Reta ntashobora gufatwa.

  58. Article 58 : Ingingo ya 58 : En cas d'insolvabilité, l'Etat est garant des Mu gihe c'uruhombo rukabije, Reta niyo obligations contractuelles ou délictuelles ibazwa ibitegekanijwe n'amasezerano souscrites ou encourues par l'établissement vy'ishirahamwe rya Reta ryo ku rwego public national à caractère administratif sous rw'igihugu rifise intumbero yo kuronsa réserve de l'action récursoire. abanyagihugu ivyo bakeneye ryagiraniye n'abandi canke amakosa ryakoze, hatirengagijwe ko abari bajejwe kuritunganya bashobora kubazwa ivyo Reta yarishe bivuye ku makosa yabo. De même, la commune ou le groupement de Muri ubwo buryo nyene, ikomine canke communes sont garants des obligations umugwi w'amakomine ni zo zibazwa incombant à l'établissement public communal ibitegerejwe ishirahamwe rya Reta ridafise ou intercommunal à caractère admini stratif. intumbero y'ukudandaza ryo ku rwego rw'ikomine canke mpuzakomine.

  59. Article 59 Ingingo ya 59 : Dans le délai d'une année à compter de la Mu kiringo c'umwaka giharurwa kuva umusi iri promulgation de la présente loi, les ministres bwirizwa ritangarijweko, abashikiranganji de tutelle veillent à ce que les textes régissant amashirahamwe ya Reta akukira baritwararika les établissements publics existants soient ko amategeko agenga ayo mashirahamwe rendus conformes aux dispositions de la yari ahasanzwe aroranishwa n'ibitegekanijwe présente loi. n'iri bwirizwa. 19

  60. Article 60 : Ingingo ya 60: Toutes dispositions antérieures contraires à la présente loi sont abrogées. Ingingo zose zahahora ziteye kubiri n'iri bwirizwa zirafuswe.

  61. Article 61: Ingingo ya 61: La présente loi entre en vigueur le jour de sa Iri bwirizwa ritangura gukurikizwa kuva umusi promulgation. ritangarijweko. Fait à Gitega, le 0-juin 2024 Bigiriwe i Gitega, ku wa 07- Ruheshi 2024 Evariste NDAYISHIMIYE.- NDAYISHIMIYE Evariste.- Ndeabefane MdanS PAR LE PRESIDENT DE LA REPUBLIQUE, KU BW'UMUKURU W'IGIHUGU, VUSCELLE DU SCEAU DE LA BIBONYWE OUBCANDY BISHIZWEKО REPUBAAK FYUBUR /A LE MINISTRE DELAQUSTICE IKIMANGOCA REPUBURIKHBO UMUSHIKIRANGANJI W'UBUTONGA NE, ‫ר‬ Domine BANYANKIMBONA BANYANKMBON

Loi N°1/17 du 7 Juin 2024 Portant Modification Du Décret-Loi N°1/23 Du 26 Juillet 1988 Portant Cadre Organique Des Etablissements Publics · Nelum