Decree No. 95 of the Cabinet of Ministers validating General Technical Regulation on ecological security
صدر في 2020-02-18 · النص بتاريخ 2026-10-01
القانون العام والإرشادات الرسمية منشورة بوصفها أبحاثاً. ليست مشورة قانونية أو ضريبية أو مالية.
البحث نفسه مكتوب بالإنجليزية. العناوين والوسوم مترجمة؛ أما النتائج والاقتباسات فغير مترجمة.
عن هذا القانون
- العنوان الأصلي
- O'ZBEКISTON RESPUВLJКASI VAZIRLAR МAНКAМASINING QARORI I8 февраль 2020 у. № 95 Экологик хавфсизлик туrрисидаги умумий техник регламентни тасдилаш хакиида.
- اللغة
- Uzbek
- النوع
- لائحة
- الدولة
- أوزبكستان
- الموضوعات
- Air and atmosphere, Environment, Land and soil, Water, Waste and hazardous substances
- الكلمات المفتاحية
- environmental security, waste non-domestic sources, waste management, waste disposal, ozone layer, recycling/reuse, emissions, certification, effluent waste water/discharge, ecofriendly products/ecofriendly processes, transport/storage, enforcement/compliance, soil pollution/quality, pollution control, freshwater pollution, air quality/air pollution
أين تقرؤه
النص
نص القانون نفسه، مادةً مادة، كما هو محفوظ. لكل مادة رابطها.
ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. O'ZBEКISTON RESPUВLJКASI VAZIRLAR МAНКAМASINING QARORI « I8. >> февраль 2020 у. № 95 ПОСТАНОВЛЕНИЕ КАБИНЕТА МИНИСТРОВ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН Toshkent sh. Экологик хавфсизлик туrрисидаги умумий техник регламентни тасди"лаш :х.а"ида Узбекистон Республикасининг "Техник жих.атдан тартибга солиш тугрисида"ги К,онунига мувофик,, шунингдек, экологик хавфсизлик ва атроф мух,итни мух,офаза к,илиш буйича ягона талабларни белгилаш маl\садида Вазирлар Мах.камаси 1'арор 1'Илади: 1. Экологик хавфсизлик тугрисидаги умумий техник регламент иловага мувофик, тасди!(лансин ва расмий эълон к,илинган кундан бошлаб ун саккиз ой утгач амалга киритилсин. 2. Узбекистон Республикаси Экология ва атроф мухитни мух.офаза килиш давлат к,умитаси ваколатли давлат органлари билан биргаликда икки ой муддатда экологик хавфсизлик талаблари билан белгиланган стандартлаштириш буйича илгари к,абул к,илинган норматив х.ужжатлар руйхатини тузсин ва "Узстандарт" агентлигига такдим этсин. 3. "Узстандарт" агентлиги ушбу Умумий техник регламент амалга киритилган кундан бошлаб экологик хавфсизлик талабларига тегишли стандартлаштириш буйича норматив х.ужжатларни к,уллашда уларнинг мажбурийлик хусусиятини бекар к,илиш ва ихтиёрийлигини таъминлаш чораларини курсин. 4. Узбекистан Республикаси Экология ва атроф мух,итни мух.офаза к,илиш давлат 1<;умитаси Узбекистон Миллий телерадиокомпанияси ва оммавий ахборот воситалари билан биргаликда Экологик хавфсизли:к туFрисидаги умумий техник реrламентнинг мак,садлари, мазмуни ва уни f\9ллаш тартиби тугрисида ах.олини, давлат ва хужалик бошк,арув органларини ва тадбиркорлик субъектларини кенг хабардор :!\Идиш ва улар уртасида тушунтириш ишлари олиб борилишини таъминласин. 5. "Узстандарт" агентлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда узлари к,абул 1<;илган норматив-х,ук,ук,ий х,ужжатларни икки ой муддатда ушбу :к,арорга мувофик,лаштирсин. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 6. Мазкур l(арорнинг бажарилишини назорат 1<илиш Узбекистон Республикаси Бош вазирининг биринчи уринбосари А.Ж. Раматов ва Узбекистон Республикаси Экология ва атроф м~итни мух,офаза к,илиш давлат к,умитаси раиси Б.Т. Кучк:оров зиммасига юклансин. Узбекистон Республикасининг Бош вазири А. Арипов ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. Вазирлар Мах,камасининг 2020 йил " ra " февралдаги 95 -сон к:арорига илова Экологик хавфсизлик туFрисида умумий техник регламент 1-боб. Умумий х:оидалар 1. Мазкур умумий техник регламент (кейинrи уринларда Техник регламент деб аталади) мах.сулотни ишлаб чи1<ариш, caIQiaш, ташиш ва утилизация 1<илиш жараёнларида экологик хавфсизликни таъминлашда мажбурий талабларни белгилайди. 2. Хужалик ва бош1<а фаолият юритувчи объектларда мах.сулотларни ( чи1<индиларни) ишлаб чик,ариш, са.J.<лаш, ташиш х.амда утилизация 1\ИЛишда ~<улланилаётган ёки к:улланиладиган жараёнлар ушбу Техник регламентнинг тартибга солиш объектлари х.исобланади. 3. Хужалик ва бош~<а фаолият юритувчи объектларнинг экологик хавфсизлиги: мазур Техник регламент, шунингдек, бошl\а .J.<онун х.ужжатлари билан белгиланган экологик хавфсизлик талабларини х.исобга олган х.олда, режалаштирилаётган хужалик ва бошI<а фаолият юритувчи объектнинг ушбу фаолиятни амалга ошириш х.а.J.<ида к:арор к,абул 1<илингунига .J.<адар атроф табиий мух.итга таъсирини бах.олаш; атроф табиий мух.итга салбий таъсирнинг камайишини, ходимлар хавфсизлигини ва авария х,олатлари пайдо булишининг олдини олишни таъминлайдиган конструктив тавсифларга зга булган машина ва ускуналардан фойдаланиш, шунингдек, технологик жараёнларни l\уллаш; атроф табиий мух.итга салбий таъсирни камайтириш имконини берувчи ажраб чик,аётган газларни ва х.осил буладиган ок,ава сувларни тозалашнинг самарали усул ва технологияларини, х,осил буладиган чик:индиларни утилизация 1\ИЛИШ технологияларини l\)'Ллаш ор.J.<али амалга оширилади. 4. Ушбу Техник регламентда .J.<уйидаги атама ва тушунчалардан фойдаланилади: экологи к сертификатлаштириш (кейинги уринларда экосертификатлаштириш деб аталади) - сертификатланаётган объектнинг техник жих.атдан тартибга солиш сох.асидаги норматив х.ужжатда белгиланган экологик хавфсизлик мезонларига мувофи:к:лигини тасдиIQiаш борасида учинчи томоннинг х,аракати; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 2 энг яхши "у лай технология - мах,сулот (товарлар) ишлаб чик,ариш, ишларни бажариш, хизматлар курсатиш буйича замонавий илм-фан ва техник ютумар х,амда уларни 1<уллашнинг техник имкониятлари мавжуд булиши шарти билан атроф табиий мух,итни мух,офаза :к,илиш ма:к,садларига эришиш мезонларини самарали уйFунлаштириш асосида белгиланадиган технология; атроф-мух,итни мух,офаза "илиш сох.асидаrи нормативлар - риоя этилганда табиий экологик таъминланиб, биологик хилма-хиллик сак.лаб :к,олинадиган атроф-мух,ит сифатининг белгиланrан нормативлари ва унга рухсат этилган таъсир курсатиш нормативлари; рухсат этилrан чекланган концентрация - инсон организмида рефлектор таъсирларни келтириб чи1<ариши мумкин булмаган х,аво, сув ва тупро:к,даги ифлослантирувqи модданинг концентрацияси; рухсат этилган чекланган ташлама - ташланмаларда атмосфера х,авоси учун белгиланган рухсат этилган чекланган квоталардан ошмайдиган ер усти концентрацияни шакллантирадиган ваI<;т бирлигидаги ифлослантирувчи моддалар массаси; рухсат этилrан чекланган О1'ава - 01<ава сувларда назорат пунктидаги сув сифати нормаларини таъминлаш ма1<садида ушбу пунктда белгиланrан режимда ташлашга максимал рухсат этилган ва1<т бирлигидаги моддалар массаси; атроф-мух,итга ифлослантирувчи моддалар ташламалари ва О1'аваларини, ЧИ1'ИНдиларнинг х,осил булиши ва жойлаштирилишини нормалаштириш узгаришларга энг сезгир булган организмлар ( индикаторлар) турининг таъсирланиши буйича аник,ланадиган, ифлослантирувчи моддалар ва чик;индиларнинг табиий хусусиятларини узгартиришга рухсат этиладиган чегараларни белгилаш; хужалик ва бош"а фаолият объекти - мах,сулот ишлаб чик;ариш, ЧИl\ИНдиларни R;айта ишлаш, хизмат курсатиш, мах,сулотни сак,лаш, ташиш, утилизация I<;илиш буйича бир ёки ундан ортик, фаолият амалга ошириладиган стационар ёки кучма объект; экологик хавфсизлик талаблари атроф-мух,итга зарар етказилишининг олдини олиш маI<;садида белгиланадиган ва бажарилиши мажбурий булган талаблар; экологик хавфсизлик - табиий мух,ит ва инсоннинг х,аётий мух.им манфаатларининг хужалик ва бошк,а фаолият, табиий х,амда техноген тусдаги фавк,улодда вазиятлар ва уларнинг о:к,ибатларининг эх,тимолий салбий таъсиридан х,имояланганлик х,олати; экологик экспертиза - режалаштирилаётган ёки амалга оширилаётган хужалик ва бош1<а турдаги фаолиятнинг экологик талабларга мувофик,лигини ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 3 аниl\ЛаШ х.амда экологик экспертиза объектини амалга ошириш туFрисида 1\арор 1\абул к;илингунга к:адар боск:ичларда амалга ошириш мумкинлигини белгилаш; экологик назорат - атроф-мух,итни мух,офаза :к:илиш ва табиий ресурслардан о:к:илона фойдаланиш сох,асидаги :к:онун х,ужжатлари талаблари бузилишининг олдини олиш, уни аНИI\ЛаШ ва унга чек -к:уйишга, табиатни мух.офаза к.илиш фаолияти самарадорлигини оширишга к:аратилган давлат ва жамоатчилик чора-тадбирлари тизими; чи((индиларнинг шаклланиш нормативлари - мах,сулот бирлигини ишлаб чик:аришда ёки бошланrич хомашё бирлигида х.осил буладиган муайян турдаги чик:индиларнинг белгиланган микдори; хавфли чи~индилар - таркибида хавфли (зах,арлилик, юк;умлилик, портловчанлик, тез алангаланиб ёнrин чик:арувчанлик, реакцияга тез киришувчанлик, радиоактивлик ва бошк:алар) хусусиятлардан биттасига эга булган ва ах,оли х,аёти х,амда соrлигига, атроф-мух.итга узи мустак:ил тарзда х,амда бош:к:а моддаларга :к:ушилган х.олда бевосита ёки яширин хавф туrдирадиган микдорда ва шаклда мавжуд булган моддалар; экологик хавфсизлик сох.асида техник жих.атдан тартибга солиш экология ва атроф-мух.итни мух.офаза I(ИЛИШ буйича мажбурий талабларни белгилаш, :к:уллаш ва бажариш сох.асидаги муносабатларни х.ук:у~<:ий тартибга солит тизимининг бир -к:исми. 2-боб. Экологик хавфсизликни таъминлаш талаблари 5. Техник регламент мах,сулотларни (чик:индиларни) ишлаб чик:ариш, сак;лаш, ташиш ва утилизация к:илиш жараёнларининг экологик хавфсизлигини таъминлаш учун: атмосфера х,авоси мух,офазасини; сув объектларининг мух.офазасини; х,айвонот ва усимлик дунёси объектларининг мух,офазасини; ер ресурсларининг мух,офазасини; к,онун х,ужжатларида белгиланган тартибда чик,инди билан боrли:к: ишлар амалга оширилишини таъминлайдиган мажбурий талабларни белгилайди. 3-боб. Мах:сулотларни ишлаб чи~ариш, са~лаш, ташиш ва утилизация ~илиш жараёнларида экологик хавфсизлик талаблари 1-§. Мах.сулотларни ишлаб чи~ариш, са~лаш, ташиш ва утилизация ~илиш жараёнларида экологик хавфсизликнинг умумий талаблари 6. Атроф табиий мух.ит х,олатининг барк,арорлиги ва яхшиланиши мавжуд хужалик ва бош:к:а фаолият объектларининг атроф табиий мух.итга ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 4 курсатаётган салбий таъсирининг рухсат этилган бос1<ичма-боск,ич камайиб борадиган даражаларига эришиш энг яхши 1\)'Лай технологияларни к,улланиши билан таъминланади. 7. Хужалик ва бошк,а фаолиятнинг мавжуд стационар объектлари учун атмосферага ифлослантирувчи моддаларнинг рухсат этилган чекланган ташламаларининг, ер усти сув х.авзалари ва жой рельефига ифлослантирувчи моддаларнинг рухсат этилган чекланган 01<авалари, чи1<индилар х.осил булиши ва жойлаштирилишининг экологик нормативлари белгиланади. 8. Нормативлар к,уйидаги курсаткичлар буйича белгиланади: ташланмаларнинг атмосфера х.авоси учун белгиланган рухсат этилган чекланган квоталардан ошмайдиган (рухсат этилган чекланган концентрациялар улушларида) ер усти концентрацияларини шакллантирувчи вак,т бирлигидаги ( секундига грамм) ифлослантирувчи моддаJ~ар массаси; ок,ава сувларда назорат пунктидаги сув сифати нормаларини таъминлаш мак,садида ушбу пунктда белгиланган режимда ташлашга максимал рухсат этилган ва1<т бирлигидаги моддалар массаси; са1<лашнинг муайян муддати курсатилган х.олда, жих.озланган уз ишлаб чи1<ариш майдонларида ва/ёки ишлаб чик,ариш чик,индиларини жойлаштириш объектларида х,осил булган х,амда жойлаштирилган ишлаб чик,ариш чик:индиларининг х,ар бир хавфлилик тоифаси буйича мимори. 9. Юк;орида келтирилган курсаткичлар буйича нормативлар мах,сулотнинг муайян тури учун махсус техник регламентларда белгиланади. 1 О. Хужалик юритувчи ва бошк;а субъектлар белгиланган нормативларни камайтиришнинг х,ар йили эришиладиган курсаткичларини курсатган х,олда, мазкур Техник регламентнинг 8-бандида белгиланган битта ёки бир 1<анча курсаткичлар буйича табиатни мух,офаза к,илиш буйича режали тадбирлар ва ифлослантирувчи моддалар ташланмалари ва 01<аваларининг, ишлаб чик:ариш х,амда истеъмол чик;индиларининг х,осил булиши ва камайиши буйича белгиланган нормативларни камайтириш режасини ишлаб чик:ади. А троф табиий мух,итга салбий таъсир курсатишнинг белгиланган даражаларини пасайтиришда 1\)'ЛЛаниладиган услуб ва воситалар хужалик ёки бош1<а фаолият субъекти томонидан ушбу Техник регламентда белгиланган экологик хавфсизлик талаблари х,исобга олинган х,олда муста1<ил равишда белгиланади. Хужалик юритувчи ва бошк,а субъектлар ишлаб чиI<;ариладиган мах.сулот бирлигига тугри келадиган ташламалар, 01<авалар, чи:к,индилар хосил булишининг солиштирма курсаткичларининг х,исоб-китобини х,ар йили амалга оширади. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 5 11. Ифлослантирувчи моддаларнинг ташламалари, ок.авалари, чик,индиларни х.осил булиши ва жойлаштирилишининг белгиланган нормаларини пасайтириш борасида к,айд этилган мажбуриятларни :х,исобга олган х.олда ёки ма:х,сулот ишлаб чик,ариш х.ажмлари ошган х.олларда, экологик нормативлар к.айта куриб чик:илади ва рухсат этилган нормаларга мувофик,лаштирилади. 12. Ифлослантирувчи моддаларнинг ташламалари, ок,авалари, чик,индиларнинг :х,осил булиши ва жойлаштирилишининг белгиланган нормативлари :х,амда салбий таъсирни пасайтириш буйича к,айд этилган курсаткичлар к,онун хужжатларида белгиланган тартибда тасдик,ланади. 13. Табиий ресурслардан ок:илона фойдаланиш мак,садларида мазкур Техник регламент кучга киргандан бошлаб рухсат берувчи х.ужжатларда (лицензиялар, рухсатномалар ва/ёки бошк.а шакллар) кузда тутилган муддатларда ушбу х.ужжатларга мувофик. табиий ( сув, ер, урмон, минерал хомашё, биологик) ресурсларини олиш х.ажмлари ва шартлари белгиланади. 14. Хужалик юритувчи субъектлар объект рах.барияти томонидан тасдик.ланган режа-жадвалга мувофик, ишлаб чик,ариш экологик назоратни амалга оширади. 15. Хужалик юритувчи субъектлар атроф-мух.итга тушадиган оrирликни норматив даражагача пасайтиришни таъминлайдиган табиатни мух.офаза к,илиш тадбирларни амалга оширади. Мах.сулотларни ишлаб чик,ариш, сакдаш, ташиш ва утилизация к,илиш жараёнларида хавфли моддалар ишлатилса, хужалик юритувчи ва бошк,а фаолият объекти учун фавк,улодда вазиятларни бартараф этиш режаси ишлаб чик.илади. Ушбу режада нок,улай об-х.аво шароити ёки бошк.а табиий х.амда техноген фавк.улодда х,олатлар сабабли юзага келиши мумкин булган салбий экологик о:к.ибатлар ва уларнинг олдини олиш юзасидан маълумотларни хужалик юритувчи субъектлар ёки тегишли давлат органлари томонидан ахолига етказилиши кузда тутилади. 16. Нефть, кимё ва бошк.а хавфли моддалар х.амда ма:х,сулотларни атроф-мух,ит ифлосланишининг олдини олиш воситалари ва мах,сулотлар сирк,иб ок,иб кетишини аникдайдиган назорат-улчов ускуналари билан жих.озланмасдан ташиш ва сак,лаш иншоотлари :х,амда !\урилмаларини ишга тушириш х.амда улардан фойдаланиш так,ик,ланади. Хавфли мах.сулот ва чик:индиларни сак;лаш, ташиш иншоотлари ва к,урилмалари фавк.улодда вазиятларда юзага келиши мумкин булган салбий экологик ок.ибатларни бартараф этиш воситалари туплами (кимёвий реагентлар, ут учириш воситалари ва бошк.алар) билан таъминланиши лозим. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 6 Барча турдаги мах,сулот (чик,инди)ни ташиш жараёнлари уларнинг техник жих,атдан тартибга солиш сох,асидаги норматив х,ужжатларда белгиланган талаблар буйича амалга оширилади. 17. Атроф табиий мух,итга бевосита ёки билвосита таъсир курсатадиган режалаштирилган хужалик ёки бошк,а фаолият объектларини лойих,алаштириш босJ<ичида экологик хавфсизлик талабларини х,исобга олиш уqун объект жойлашган жойга нисбатан атроф-мух,итга таъсир бах,оланади ва давлат экологик экспертизаси утказилади. Атроф-мух,итга таъсирни бах.олаш х,амда давлат экологик экспертизаси хужалик юритувчи субъектнинг фаолият йуналиши узгартирилганда ёки фаолиятнинг янги турлари жорий к,илинганда, шунингдек, унинг жойлашган жойи узгарганда амалга оширилади. Табиатни шовк.ин, тебраниш, электрмагнит майдонлари ва бош1<а зарарли физик таъсирлардан мух,офаза к,илиш, табиатни назорат этилмайдиган ва зарарли биологик таъсирлардан мух,офаза к,илиш сох,асидаги талабларга риоя этилиши l\абул к,илинган санитар к,оидалар ва нормаларга мувофи1< амалга оширилади. 2-§. Атмосфера :х,авосини му:х.офаза ~илишни таъминловчи экологик хавфсизлик талаблари 18. Атмосфера х,авосини мух,офаза к,илиш мак,садида: атмосфера х,авосига ташланадиган ифлослантирувчи моддаларни тозалаш к.урилмалари х.амда уларни назорат r<;илиш воситалари (шу жумладан тах,лилий) билан жих.озламасдан хужалик ва бошк,а фаолиятнинг стационар объектларини лойих,алаштириш; атмосфера х.авосига ифлослантирувчи моддалар ташламаларининг таркиби ва х.ажми х,амда шовк,ин даражаси буйича махсус техник регламент талабларига жавоб бермайдиган автотранспорт воситаларидан фойдаланиш; хужалик юритувчи ва бошк,а субъектлар, ах, оли nунктлари х,удудларида ишлаб чик,ариш ва истеъмол чик,индиларини кумиш, зарарсизлантириш ва ёк,иш; таркибида озонни емирувчи моддалар булган ускуналарнинг атмосфера озон к,атламига салбий таъсирининг олдини олиш чораларини курмасдан, улардан фойдаланиш ва уларни таъмирлаш та1<ик,ланади. 19. Стационар ва кучма манбалар ташламаларидаги ифлослантирувчи моддалар концентрацияси махсус техник регламентларда белгиланган талабларга мувофиJ< нормалаштирилади. 20. Фаолияти атмосфера х,авосига ифлослантирувчи моддалар ва озонни емирувчи моддалар ташламалари чик:ариш билан боrлик, булган корхона, муассаса ва ташкилотлар: ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 7 атмосферага ташламаларни тозалайдиган иншоот, жих,оз ва ускуналардан, шунингдек, уларни назорат к,илиш воситаларидан фойдаланиш к:оидаларига риоя этиш; хужалик ва бошf\а объектлар атрофида санитария-х,имоя зоналарини ташкил к:илиш; ифлослантирувчи модцалар ташламаларини камайтириш чораларини куриш; ифлослантирувчи модцаларнинг рухсат этилган чекланган ташламалари нормативларига риоя этилишини назорат l\ИЛИШ, уларнинг х,исобини юритиш ва давлат статистика х,исоботини белгиланган тартибда тамим этиш; энергия тежайдиган технологияларни жорий этиш, ёl\ИЛFи-энергетика ресурсларини тежаш, энергиянинг экологик тоза манбаларидан фойдаланиш; кутилаётган нок,улай об-х,аво шароитлари муносабати билан атмосфера х авосига ифлослантирувчи модцалар ва биол о гик организмлар ташламаларини камайтириш буйича Узбекистан Республикаси Экология ва атроф мух,итни мух,офаза к:илиш давлат к:умитаси билан келишилган чора-тадбирларни амалга ошириш; кучли таъсир курсатувчи зах,арли модцалар ва учувчан бирикмаларни сак:лаш, улардан фойдаланиш х,амда уларнинг к:адоI<Лаш идишларини зарарсизлантириш шартларига риоя к,илиш; атмосферага куплаб ва авариявий ташламалар чик,арилишининг, юзага келиши мумкин булган хавфли вазиятларнинг олдини олиш, шунингдек, атмосфера х,авосининг трансчегаравий ифлосланишини камайтириш чораларини куриш; чи}\индилар утилизация 1\ИЛИнишини таъминлаш х,амда уларни туплаш ва 1<айта ишлашда атмосфера х,авоси ифлосланишининг олдини олиш чораларини куриш; таркибида озонни емирувчи моддалар булган бюмлардан фойдаланиш ва уларни таъмирлаш, у ларнинг х,исобини юритиш х,амда озон учун хавфсиз модцалар билан алмаштиришини таъминлашга мажбурдир. 3-§. Сув объектлари му:х.офазасини таъминловчи эколоrик хавфсизлик талаблари 21. Сув объектларини мух,офаза 1\ИЛИШ мак:садида: сув объектларининг сувни мух,офаза 1щлиш зоналари х,амда санитария мух,офаза зоналари х,удудларида хавфли объектларни жойлаштириш; хужалик-ичимлик, коммунал-маиший ва балик:чилик хужалигига мулжалланган мак,садларда фойдаланиладиган сув объектларига, жой рельефига, шунингдек, ер ости сувли горизонтларига х,амда суFориш ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 8 майдонларига тозаланмаган ва зарарсизлантирилмаган ок;ава сувларни ташлаш; шах.ар ва посёлка канализация тизимларига мах,аллий тозалаш иншоотларида олдиндан тозаламасдан канализация тизимига I<;абул к:илиш талабларига жавоб бермайдиган ишлаб ЧИ!\ариш Оf\ава сувларини ташлаш; канализация тизимларига таркибида х.али аник:лаш усуллари белгиланмаган моддалар булган ишлаб чик:ариш ок:ава сувларини ташлаш; о:к:ава сув тозалашнинг талаб этиладиган ускуна ва иншоотлари ва уларни назорат к:илиш воситалари билан жих.озланмаган хужалик ва бошI<;а фаолиятнинг стационар объектларини ишга тушириш ва улардан фойдаланиш; сув объектларининг юзасидаги узи юрар ва узи юрмайдиган кемалар, шунингдек, бош1<а объектлардан уларда х.осил буладиган о:к.ава сув ва чиl\И.Ндиларни туплаш мосламаларисиз фойдаланиш; сув объектларига ишлаб чик.ариш, маиший ва бошк,а чи:к;индиларни ташлаш, шу жумладан сув объектлари ва уларнинг сох.илларини чи:к.индилар билан ифлослантириш; рухсат этилмаган жойларда ок:ава сувларнинг чукиндиларини caIQJaш ёки жойлаштириш; ок,ава сувларнинг сув объектларига ва жой рельефига куплаб чш\арилиши; ичимлик, хужалик-маиший ва даволаш ма:к;садларида фойдаланиладиган ёки фойдаланиш учун истик:болли булган ер ости сувларини туйинтириш ва олиш сох.асида кимёвий, бактериологик ёки радиациявий ифлосланиш манбаи булган ЧИI\ИНдиларни кумиш, ахлатхона, к:абристон, чорва моллари 1<;абристонлари ва бошк:а объектларни жойлаштириш; ичимлик суви сифатига эга булган ер ости сувларидан бошк,а эх,тиёжлар учун асоссиз фойдаланиш; бурFулаш жараёнида х,осил буладиган ок:ава сув ва шламларни ташлаш учун лойдан к,урилган турли х.имояланмаган омборлар, туплагич х,овузлар, шунингдек, карстли воронкалар ва бошк:а чук:урликлардан фойдаланиш; фойдали .к:азилмаларни :к;азиб олиш, сув сатх.ини пасайтириш ишлари, мелиоратив ерларда дренаж тизимларини к,уриш ва улардан фойдаланиш пайтида ер ости сувларини ифлослантириш; далаларнинг дренаж сувларини ва ах,оли пунктлари х,удудларида жала ёмrир ок.ава сувларини жарлик ва сойликларга чиI<;ариб ташлаш; марказлаштирилмаган сув таъминотида ишлатиладиган ер ости сувлари тупланадиган жойларда зах,арли кимёвий восита ва уrитларни к,уллаш ва са:к.лаш; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 9 J<ИШЛОI< хужалиги ерларини ушбу ерлар ва ер ости сувлари х.олатига таъсир курсатадиган ёки салбий таъсир кусатиши мумкин булган ОI<ава сувлар билан сугориш. 22. Фаолияти натижасида ОI<ава сувлар х.осил буладиган хужалик юритувчи ва бошк,а субъектлар: ифлослантирувчи моддаларнинг сув объектлари ва жой рельефига ташлаш нормативларига риоя этилишини, шунингдек, уларни камайтириш чора-тадбирларининг амалга оширилишини таъминлайди; ер усти ва ер ости манбаларидан олинадиган сув микдори х.амда сифати, шах.ар сув таъминоти тизими ёки бошl\а корхонанинг сув таъминоти тизимидан олинадиган сув х.ажми х.исобини, шунингдек, 01<ава сувлар ташламалари ( ер усти сув объекти, жой рельеф и, канализация тизими, алох.ида 1<азилган уралар, парланиш майдонлари, фильтрлаш майдонлари, сугориладиган дех.:к:ончилик далаларига ва бошк;аларга) х.исобини юритади; о:к,ава сувларни тозалашга мулжалланган ускуналар ва иншоотлардан фойдаланиш к,оида ва ре)кимларига риоя к,илади; хомашё, ишлаб чик,ариш мах.сулотлари, саноат ва 1\ИШЛОК. хужалиги ишлаб чик,ариш чи:к:индилари, к.аттик, ва сую!\ маиший чик,индиларни сак,лаш идишларининг сув утказмаслигини таъминлайди; тупрок, юзасидаги ифлосланган сувларнинг ер ости сув горизонтларига сизиб утишининг олди олинишини таъминлайди; нефть ва нефть герметиклигини таъминлайди; фойдаланиб таъминлайди. булган мах.сулотларини туплаш тизимларининг карьерларнинг рекультивация к;илишни 23. Шах.ар ва бошк.а ах,оли пунктларининг коммунал канализация тизимларига абонентларнинг мах,аллий тозалаш иншоотларида дастлаб тозаламасдан: абонентларнинг таркибида I\УВурлар, 1\У дук,лар, панжаларга ти1<илиб к,оладиган ёки к,увурлар, 1\)'дук,лар деворларида, панжараларда утириб к,оладиган (металл заки, тупон, о:х,ак, к,ум, гипс, металл к,ириндилари, х.айвон J\ОЛдИJ\Лари х.амда келиб чи-к;иши органик булган чик,индилар) моддалар, 1\)'рилиш ва маиший чик,индилар, шунингдек, бошк;а ишлаб чиI<ариш ва хужалик чик;индилари булган ишлаб ЧИI<ариш ОI<аваларининг; коммунал-экологик нормаларда белгиланмаган шартли тоза ок,ава сувларни, таркибида буё:к,лар булган ок,ава сувларни, саноат корхоналар майдонларида (ёмгир, к;ор ва муз эриган, сугориш-ювиш сувлари) х.осил буладиган юза ок,ава сувларни, ишлаб чик;ариш майдонлари ва х:удудларнинг (канализация тизимига умумий ёки алохида ташланадиган) сизот сувлар сатх.и пасайтиши туфайли хосил буладиган дренаж сувларнинг; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 10 канализация-тозалаш иншоотларининг J\увурлари ва технологик коммуникацияларига емирувчан таъсир курсатадиган моддалар, ишлаб чик,ариш ок,ава сувларини биологик тозалашга тус1<инлик 1<илувчи концентрациядаги зарарли моддала, хавфли бактериологик ифлослантирувчи моддалар, эримайдиган ишлаб чик,ариш нефть мах.сулотлари, биологик жих,атдан к,ийин оксидланадиган органик, юзага фаол таъсир курсатувчи моддалар, шунингдек, минерал моддаларнинг; сув объектига келиб тушадиган, сарфи ва таркиби ифлослантирувчи моддалар х,ажми ва мик,дорининг рухсат этилган белгиланган нормаларидан ошишига олиб келиши мумкин булган ишлаб чик;ариш ок,ава сувлари, х.арорати 40°С дан ю:к,ори, сув мух,итининг курсаткичи рН 6,5 дан паст ёки 9 дан юк,ори булган, кислороддаги кимёвий эх.тиёж даражаси (ККЭ) кислороддаги биологик эх.тиёжга (КБЭ5) нисбатан 2,5 мартадан ортик, булса ёки КБЭтулик 1,5 марта - 500 мг/л.дан ошмайдиган, муаллак, ва 1<алк.иб чик,увчи моддалар 500 мг/л дан ортик, концентрациялардан ошувчи, канализация тармок,ларига ташламаларнинг рухсат этилган чекланган лимитлари белгиланмаган моддалари булган ишлаб чик,ариш ОI<ава сувларининг; канализация тармок,лари ва тозалаш иншоотларида зах,арли газлар ( олтингугурт водороди, олтингугурт углероди, цианидводородли кислота, осон учувчан ароматик углеводородлар буFлари ва бошк,алар) х.амда бош~<а портлаш ва ёнгин хавфи булган, зах.арли аралашмалар, концентрацияланган к,ур ва куб эритмаларни х.осил к,илишга к,одир булган кислота, к,айнок: аралашма, токсик ва газсимон моддаларни, хусусан, эритувчилар (бензин, диэтилли эфир, дихлорметан, бензол ва бошк,алар) буёмар, шунингдек, таркибида радиоактив моддалар булган ок,ава сувларнинг ташланиши так;ик,ланади. 24. Таркибида радиоактив моддалар булган ишлаб чи1<ариш 01<ава сувларини к:абул 1<илиш учун махсус канализация тизими мавжуд булмаганда, улар шах.ар ёки бошк,а ах.оли пунктининг коммунал канализация тизимига радиоактив моддалар ва ионлаштирувчи нурланишнинг бошк,а манбалари билан ишлашнинг радиоактив хавфсизлик нормалари ва санитария к:оидаларига мувофиf\ к,абул к;илинади. 25. Шах.арлар ва бошк;а ах.али пунктларининг коммунал канализация тизимларида узаро таъсири эмульсиялар, зах,арли ёки портлаш хавфи булган газлар, шунингдек, катга мик,дордаги эримайдиган моддаларни (мисол учун, таркибида кальций ёки магний тузлари ва ишк,орли эритмалар; сода ва нордон сув; натрий сульфиди ва таркибида ишк,ор, хлор ва феноллар х,аддан ташк,ари куп булган ишлаб чик,ариш ок:ава сувлари) х,осил булишига олиб келиши мумкин булган ишлаб чи1<ариш 01<ава сувларининг к;ушилишига йул к:уйилмайди. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 11 4-§. Уснмлнк ва х,айвонот дунёсн объектларини мух,офаза к:илишни таъминловчи экологик хавфсизлик талаблари 26. Хужалик ва бollil\a фаолият объектларини лойих,алаштириш, к,уриш ва улардан фойдаланишда усимлик ва х,айвонот дунёси объектларини, шунингдек, уларнинг яшаш ва усиш жойларини сак,лаб 1\ОЛИШ мак,садларида: усимликларни ёr<иш, ёввойи х,айвонлар учун хавфли булган материаллар, хомашё, кимёвий мод,цалар, усимликларни х,имоя к,илиш воситалари, минерал уFитлар ва бош1<а препаратларни са1<лаш х,амда 1\)'Ллаш, х,айвонот дунёсини мух,офаза к,илиш ва ундан фойдаланиш талабларини х,исобга олмаrан х,олда, маиший ва ишлаб чик,ариш чи1<индиларини утилизация 1\ИЛИШ, ташиш ва кумиш; мух,офаза этиладиган табиий х,удудларнинг ер участкалари ва сувли акваториясида уларнинг ма1<садли вазифаларига зид булган х,ар 1<андай фаолият; х,айвонларнинг оммавий кучиш (миграция) йулларида махсус утиш жойлари булмаган туси1< ва иншоотлар урнатиш; хужалик ва бошк,а фаолият объектларини 1\уришда сук,момар, х,айвонларнинг купайиш даврида дарахт-бута усимликларини тозалаш; сув ва сув буйида яшайдиган х,айвон ва к,ушларнинг купайиш, {QfШлаш, ва оммавий тупланиш жойларида ифлослантирувчи мод,цаларнинг рухсат этилган чекланган концентрацияларидан ортик,ча булган ок,ава сув ва чик,индиларни ташлаш; атроф-мух,ит мух,офазаси сох,асидаги махсус ваколатли органнинг рухсатисиз х,айвонот ва усимлик дунёси объектларини олиш; У збекистон Республикаси К,изил китобига киритилган ва усимлик дунёси объектларини олиш, к,онун х,ужжатларида тутилган мак,садларда олиш бундан мустасно; х,айвон назарда ёввойи х,айвонларни узбошимчалик билан кучириш, ИI<ЛИмлаштириш ва чатиштириш так,ик,ланади. 27. Хужалик ва бошк,а фаолият объектларини лойих,алаштириш ва куришда х,айвонот дунёси объектларини х,имоя 1<илиш чоралари, шу жумладан уларнинг оммавий кучиш, купайиш ва туллаш, ёш х,айвонларни бок,иш, балщларни увилдирик, сочиш, ёш балимарни бок,иш, устириш ва сак,лаш даврларида ишларни чеклаш таъминланиши лазим. 28. Хужалик юритувчи ва боща субъектлар х,айвонот дунёси объектларининг ишлаб ЧИ!\ариш майдонларидаги хавфли модда ва хомашёлар таъсиридан нобуд булишининг олдини олиш учун: материаллар, хомашё ва ЧИl\ИНдиларни атрофи тусик, билан уралган, майдонлари бетонланган ва марзаланган ёпи1< канализация тизими мавжуд булган жойларда самаши; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 12 хужалик ва ишлаб чик:ариш ок:ава сувларини ишлаб чи:к:ариш майдончасининг узида ишлов бериш ёки кейинчалик утилизация к:илиш учун махсус полигонларга ташиш учун идишларга жойлаштириш; идиш ва резервуарларни уларга х,айвонлар тушиб кетишининг олдини олиш мак:садида х,имоя тизими билан жих,озлаши лазим. 29. Транспорт магистралларидан фойдаланувчи транспорт воситалари эгалари ва ташкилотлар х,айвонот дунёси объектларига зарар етказилишининг олдини олиш чораларини куришга мажбурдир. Транспорт магистралларида махсус огох,лантирувчи белгилар ёки транспорт х,аракати тезлигини чекловчи белгилар урнатилиши лозим. 30. Транспорт магистраллари кичик дарё ва сойлар (ер усти сув х,авзалари) билан кесишганда, балик: ва ер устида яшайдиган х,айвонларнинг эркин кучиб юриши таъминланиши лозим. 31. Электр узатиш линиялари электромагнит майдонининг таъсиридан хайвонот дунёси объектлари улишининг олдини олиш учун ушбу линиялар буйлаб санитария-х,имоя полосалари белгиланади. 32. Электр узатиш линияларидаги трансформатор подстанциялари, уларнинг тармок:лари ва ишлайдиган механизмлари х,айвонларнинг подстанция х,удудига киришини ва уларни ушбу тармок: ва механизмларга тушиб к:олишининг олдини олувчи к:урилмалар (тусик,лар, ураб турувчи к:оплама ва бошк:алар) билан жих.озланган булиши лозим. 1\ушлар оммавий кучиш жойларида уларнинг алок,а линиялари билан тук:нашуви туфайли улишининг олдини олиш учун х,аводаги алок,а сим тизимини ер ости кабел ёки радиорелей билан алмаштириш тавсия этилади. 33. Сув х,авзалари ва очи.к: сув ок,имларидан сув олишда сув ва сув буйида яшайдиган х,айвонларнинг нобу д булишининг олдини олувчи чора-тадбирлар кузда тутилиши лозим. 34. Узбекистон Республикаси х,удудидаги усимлик ва х,айвонот дунёси объектларидан фойдаланиш, шу жумладан йук: булиб кетиш хавфи булган ёввойи флора ва фаунанинг турлари билан халк:аро савдо (CITES) белгиланган тартибда амалга оширилади. 3 5. У збекистон Республикаси К,изил китобига киритилган усимликлар, х,айвонлар ва бошк,а организмлар турлари яшаш жойлари сак.лаб к:олиниши лазим. 36.Табиатдан фойдаланувчилар х,айвонот дунёси объектларининг овланадиган турларини овлаш ва доривор усимликларни йиrиш к,урол ва усулларини к.уллашнинг рухсат этилган к:оидалари, муддатлари ва руйхатига риоя этишлари керак. 37. Табиатдан фойдаланувчилар х,айвонот дунёси объектларини овлаш ва тутк,унликда са:к:лаш шартлари ва к:оидаларига риоя к:илишлари лозим. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 13 38. Урмондан фойдаланиш билан боглик, фаолиятни амалга оширишда табиатдан фойдаланувчиларга: тупроrщар эрозиясининг ривожланишига х.амда урмонлар х,олатига ва уларнинг к,айта тикланиши, шунингдек, сув ва бошк,а табиий объектларнинг х,олатига нормадан ортик, бошк,а салбий таъсирларга олиб келадиган усуллар билан ишларни амалга ошириш; урмонларнинг х.имоя хусусиятлари, ёнгинга к,арши, экологик ва санитар х,олати, шунингдек, уларни к,айта тиклаш шароитлари ёмонлашувига сабаб буладиган ишларни амалга ошириш; экотизимлар ва урмонларни 1<:айта тиклаш х,олатига зарарли таъсирнинг олдини олиш курилмалари билан таъминланмаган янги ва реконструкция к,илинган объектларни ишга тушириш; ёгочни йук,отиш, ишга ярок.ли ёгоч-тахтани утинга чик,ариш ва ундан мак,садсиз фойдаланиш; бино, иншоот ва коммуникацияларни I<)'ришда ишлаб чик,ариш-техник зарурат талаб этмаса, дарахт ва буталарни кесиш; миллий табиат боглари, буюртмахоналар, табиат ёдгорликлари урмонларида, илмий ва тарихий ах,амиятга зга булган урмонлар, урмон парклар, шах.ар урмонлари, яшил х,удудларнинг урмонзор парклари к,исмларида, ах,оли пунктлари ва саноат марказлари атрофларида, давлат урмон полосаларида, эрозияга к,арши урмонларда, дарё, кул ва бошк,а сув объектларининг к,ирFОI\ буйларидаги урмонларнинг ман этилган полосаларида иккиламчи ах,амиятга эrа булган урмон материалларини тайёрлаш, мол бОI\ИШ, ёгоч булмайдиrан урмон мах,сулотларини саноат усу лида тайёрлаш; тайёрлаш ва олиб чик,иш муддатлари тугагандан сунг кесиш жойларида чала кесилган ва тайёрланган ёгочлар l\ОЛдик,ларини к,олдириш так,иIQiанади. Урмон к,онун х,ужжатлари бузилган х.олларда, шунингдек, урмонлар ва бошl\а табиий объектларни мух,офаза 1\ИЛИШ, )Щмоя к,илиш ва к,айта тиклаш мак,садларида к,онун х.ужжатларида белгиланган тартибда урмондан фойдаланиш х.ук.ук.и чекланиши, вак.тинча тухтатилиши ёки так,ик,ланиши мумкин. 39. Урмондан доимий фойдаланувчилар: урмонлар, мух.офазаси, х,имояси, улардан ок,илона фойдаланиш ва уларнинг к,айта тикланишини таъминлаш; урмонларнинг давлат х.исобини юритиш; иmларни урмонлар х.олати ва уларни к.айта тиклаш х,олатига, тупрок:лар, х.айвонот дунёси, шунингдек, сув ва бош{\а табиий объектларнинг х,олатига салбий таъсир курсатишга йул :к;уйилмайдиган усуллар билан амалга ошириш; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 14 урмондан фойдаланганлик учун туловни уз вак,тида белгиланган тартибда амалга ошириш; мух,офаза этиладиган табиий х,удудлар режимини таъминлашга; урмондан бошк,а фойдаланувчиларнинг х:ак,-х,укуIQ.Iарини бузмасликка мажбурдир. Урмондан доимий фойдаланувчилар 1<онун х,ужжатларида белгиланган боШJ<а Х.УJ<УК.Ларга эга булиши ва бош1<а мажбуриятларни х,ам олишлари мумкин. Урмондан вак:тинча фойдаланувчилар: узларига берилган яйловлар, пичанзорлар ва бошк,а урмон ерларидан ок,илона фойдаланиш; ишларни урмонларнинг х,олати ва купайишига, тупро~<, ёввойи табиатнинг х,олатига, шунингдек сув ва бошк,а табиий объектларга салбий таъсир курсатмайдиган усулларда амалга ошириш; ишларни урмонлар х,олати ва уларни к;айта тиклаш х,олатига, тупро~<лар, х,айвонот дунёси, шунингдек, сув ва бошl\а табиий объектларнинг х,олатига салбий таъсирига йул к,уймайдиган усуллар билан амалга ошириш; урмондан фойдаланганлик учун туловни уз вак,тида белгиланган тартибда амалга оширишга; урмондан бошк,а фойдаланувчиларнинг x.al\-x,yl\yIQ.Iapини бузмасликка мажбурдир. Урмондан вак,тинча фойдаланувчилар 1\ОНУН х,ужжатларида белгиланган бошк,а x,yк,yIQ.Iapгa эга булиши ва бошк,а мажбуриятларни х,ам олишлари мумкин. 5-§. Ер ресурслари мух.офазасини таъминловчи экологик хавфсизлик талаблари 40. Тупро1< к,опламининг бузилиши билан боFЛИI< ишлар амалга оширилаётганда кейинчалик ерни биологик рекультивациялаш ёки унумдорлиги паст ерларда фойдаланиш учун тупроl\НИНГ унумдор 1<атлами олиниши, саIQ.Iаниши лозим. 41 . Вак,тинча кириш йуллари курилиши мах,аллий табиий шароитлар х,исобга олинган х,олда, мавжуд йул тармоFидан имкон к,адар фойдаланган х,олда амалга оширилади. 42. Транспорт ва махсус техника, усимлик ва тупро~< к,оплами бузилишини келтириб чик,армайдиган хавфсиз х,аракатни таъминлайдиган, фак,ат махсус .к;урилган йуллардан х,аракатланади. 43. Ер ости бойликларидан фойдаланиш билан боrли~< фаолият амалга оширилганда, табиатдан фойдаланувчиларга: ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 15 ах.оли пунктларида атмосфера х.авосини чанг, зарарли газлар, бадбуй анк.ийдиган моддалар билан ифлослантирувчи манба х.исобланган жинслар уюмлари ва чи1<;инди сак.лагичларни жойлаштириш; ер ости бойликларидан узбошимqалик билан фойдаланиш; ер усти ва ер ости бойликлари яхлитлигини бузиш билан боглик, булган ишларни давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси олингунга к.адар бажариш; давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси олингунга к,адар ер юзаси ва унинг к,аъри бутунлигини бузиш билан боглик, ишларни бажариш; фойдали 1<;азилмалар жойлашган майдонларда узбошимчалик билан к,урилишлар 1<;илиш х,амда ушбу ер майдонларидан бош1<а мак,садларда фойдаланиш; агар ер ости бойликларининг х.олати одамлар х.аёти ва соглигига хавф тугдирса, улардан фойдаланиш билан боглик, ишларни амалга ошириш; тоr-кон ажратмасидан таШl\арида фойдали к,азилмаларни к:азиб олиш билан боrли1< булмаган мак.садларда фойдали к.азилма конларини к:азиш ва ер 1<;аъридан фойдаланиш; алох.ида илмий ва маданий к,имматга эга булган ноёб rеологик очик. тог жинслари, минералогик х.осилалар, паленонтология объектлари ва бошк,а ер к.аъри участкаларининг яхлитлигини бузадиган х.ар к,айдай фаолият; ер к.аъри белгиланган тартибда давлат руйхатига олинмаган х.олда, уни геологик жих.атдан урганиш ишларини амалга ошириш ман этилади. Ер к.аърининг алох.ида участкаларидан фойдаланиш ах.али пунктлари, шах,арлар атрофидаги яшил зоналар, саноат, транспорт, алок,а объектлари, ер ости сувларини олиш жойлари ва уларнинг мух,офаза зоналари, шунингдек, бошк:а мух.офаза этиладиган табиий х.удудларнинг белгиланган чегараларида чекланиши ёки так.ик,ланиши мумкин. 44. Ер к,аъри ва фойдали к.азилмалардан: ер ости бойликлари ва фойдали к;азилмаларни ва тегишли табиий ресурсларни 1<азиб олишда улардан комплекс ва тежамкорлик билан фойдаланишни, шунингдек, атроф-мух.ит ва ер к,аъри ифлосланишининг олди олинишини таъминлаш; фойдали к;азилмаларни к.азиб олиш чогида бузилган ерларни рекультивация к,илиш; к,айта тикланадиган фойдали r<азилмалардан фак,ат табиий янгиланиш чегарасидагина фойдаланиш; ер к:аъри ва кенг тарr<алган фойдали к.азилмалардан фойдаланиш борасида белгиланган к:оидаларга риоя к;илиш; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 16 фойдали I<азилма конларини узлаштириш лойих,аларига, шунингдек, минерал хомашёни к:азиб олиш ва к,айта ишлаш корхоналарини I<УРИШ, реконструкция к,илиш ва кенгайтириш лойихаларига давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси мавжудлиги; ер I<аъри участкаларидан фойдаланиш "УJ.\УК.ИНИ берадиган лицензиянинг ёки ер к,аъри участкаларининг фойдаланишга берилиши кузда тутилган махсулот таI<симоти х,а:к,идаги келишувнинг мавжудлиги; атроф-~тга минимал таъсирни таъминлайдиган фойдали к,азилмалар юзини очишда х,амда сиFимли жинслар уюмлари, фойдали к,азилмаларни к,айта ишлашдан к:оладиган ЧИI\ИНдилар тупланадиган жойлар, конлардан чик.к.ан ярок,сиз жинслар уюмларини жойлаштириш шарти билан фойдаланишга йул к,уйилади. 45. Ер .к,аъридан фойдаланувчилар: ер к,аъридан белгиланган ма1<садга мувофи.I< фойдаланиш; ишларни ер 1<аъридан фойдаланиш лойих,асига мувофиI< амалга ошириш; ер к,аърини тулиI< геологик урганиш, ундан О!\ИЛона, комплекс фойдаланиш ва мух,офаза I<Илиш; конларнинг бой участкаларини танлаб I<ЗЗилишига, минерал хомашёни к,азиб олиш ва I<айта ишлашда нормадан ортиI< йуI<отишларга йул к,уймаслик; фойдали к,азилмалар захираларининг х,олати ва х,аракатини, уларнинг йу.к,отилиши ва нобудгарчилиги х,исобга олиниши, шунинrдек, уз ва1<тида к,айта х,исоблаб чик.илишини, 1<айта тасди1<ланиши ва х.исобдан чик.арилиши; бир ва1<тнинг узида I<азиб олинадиган, аммо ва1<тинча фойдаланилмайдиган фойдали к:азилмаларни саI<Лаш ва х,исобга олиш; сув олиш жойлари участкаларида ва уларга туташ х,удудлардаги ер ости сувларининг режими буйича кузатувлар амалга оширилиши; ер ости сувлари мух.офазасини назорат к.илувчи органларни ер ости сувлари х,олатининг узгариши туFрисида зудлик билан хабардор к,илиш; ер ости бойликларидан фойдаланиш билан боFЛИI< ишларнинг хавфсиз амалга оширилиши, аварияларни бартараф этиш режаларининг ишлаб чик,илиши; атроф табиий мух,итни, бино ва иншоотларни ер к:аъридан фойдаланиш билан боrлик. ишларнинг зарарли таъсиридан мухофаза к:илиш; ер к,аъридан фойдаланиш жараёнида геологик, маркшейдерлик ва бошк,а х,ужжат юритилиши ва унинг сак,ланиши; ер ости бойликлари туrрисидаги маълумотлар, шунингдек, фойдали к,азилмалар захираларининг х,олати ва харакати, уларнинг таркибидаги компонентлар туFрисидаги маълумотларнинг Давлат геология ва минерал ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 17 ресурслар фитаси х,узуридаги Давлат геология жамгармасига такдим этилиши; ер к,аъридан фойдаланишда бузилган ер участкаларининг кейинчалик улардан фойдаланиш учун ярок,ли х.олатга келтирилиши; ер к,аъридан фойдаланганлик учун туловлар уз вак,тида туланишини таъминлашга мажбурдир. 6-§. Чи1'индилар билан боFЛИ1' ишларни амалга ошириш со:х.асида экологик хавфсизлик талаблари 46. Чик,индилар билан боглик; ишларни амалга ошириш сох,асида экологик хавфсизлик талаблариrа риоя 1\ИЛИШ мак:садида: ушбу Техник регламент ва махсус техник регламентлар билан белгиланган талабларга мувофик, ЧИI\ИНдиларни зарарсизлантириш ва хавфсиз жойлаштирилишнинг техник воситалари билан жих.озланмаган хужалик ва бошк,а фаолият объектларини ишга тушириш; атроф-мух,ит учун хавфлилик тоифаси белгиланмаган чик;индиларни ишлаб чик:ариш ва улар билан боFЛИI\ ишларни амалга ошириш; сак,лаш ва кумиб таuшаш маl(садида Узбекистон Республикаси х,удудига чик,индиларни, шу жумладан четдан радиоактив чик;индиларнинг х,ар к;андай турларини олиб кириш; Узбекистон Республикасида утилизация к;илиш учун тегишли технологиялар мавжуд булган чик;индиларни кумиб ташлаш; чиl(Индиларни ах,оли пунктлари ерларида, табиатни мух,офаза к,илиш, соFломлаштириш, рекреация мак;садларига му лжалланган ерларда ва моддий маданий мерос объектлари жойлашган ерларда, ах,олининг х,аёти ва соглигига, шунингдек, табиатни мух,офаза к,илиш объектларига х,амда мух,офаза этиладиган табиий х,удудларга зарар етказиш хавфиюзага келиши мумкин булган бошк,а жойларда сак;лаш ва зарарсизлантириш; атроф-мух,итда к;аттик; ва суюк; чи1<индиларни рухсатсиз жойлаштириш; саноат ва маиший ЧИI\ИНдиларни махсус техник мосламаларсиз зарарсизлантириш; кумилган чи:r<индиларни узбошимчалик билан чщариб олиш; маиший чик,индиларни (х,ужжатда назарда тутилмаган) ташиш учун мулжалланмаган транспорт воситаларида, шунингдек, маиший чик,индиларни ташиш билан боглик, булмаган шахслар кузатувида ташиш, йирик габаритли маиший чик;индилар ва :курилиш чи:киндилари, шунингдек, дарахт ва буталарни кесиш х,амда агротехник ишлов беришда х,осил буладиган чи:киндилар (дарахт ва бута шох-шаббалари, кесиш ишлари к,олдик;лари ва бошк;алар) бундан мустасно. 4 7. Ер к:аърида чик,индиларни фук,ароларнинг х,аёти ва соrлиги, атроф мух,ит хавфсизлигини, табиий ресурслар сак;ланишини таъминлаш ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 18 талабларига риоя этган х:олда, фак,ат махсус тадк,ик,отлар натижаларига кура айрим х:оллардагина кумиб ташлашга рухсат этилади. 48. Чик,индиларни к,айта ишлаш, уларни полигонларда кумиб ташлаш ва сак,лаш давлат экологик экспертизасининг ижобий хулосаси булган такдирда амалга оширилади. 49. Узбекистан Республикаси х:удудида чик,индиларни кумиш ва утилизация к,илиш жойлари тугрисидаги маълумотларни туплаш, к,айта ишлаш, сакдаш ва тах,лил к,илишни таъминлаш мак,садида хужалик юритувчи ва боnща субъектлар чи~<индиларни кумиш ва утилизация 1<илиш объектларининг Давлат кадастри ягона тизимига киритилишини мажбурий тартибда таъминлайди. Чи1<индиларни кумиш ва утилизация 1<илиш жойлари давлат кадастри 1<онун х:ужжатларида белгиланган тартибда юритилади. 50.Узбекистон Республикаси х:удудида х:осил буладиган чик,индилар паспортланиши лозим. Чи1<инди паспорти чи1<индининг х:ар бир тури учун юридик шахслар томонидан тузилади. Ишлаб чи1<ариш технологияси билан боFлик, тарзда чик,индининг узига хос хусусиятлари узгарган х:олларда, чик,инди паспортига узгартишлар ва к,ушимчалар киритилади. Чик,индиларни паспортлаш тартиби к,онун х:ужжатлари билан белгиланади. 51. Чик,индиларнинг Узбекистан Республикаси х,удудига олиб кирилишига ах:олининг х,аёти ва соFлиги х:амда атроф табиий мух:ит хавфсизлигини таъминлаш шарти билан уларни фак,ат I(айта ишлаш ва утилизация к,илиш учун I(онун х,ужжатларида белгиланган тартибда йул к,уйилади. Чик,индиларни Узбекистан Республикаси х:удудига олиб кириш ва унинг х,удудидан олиб чик,ишни тартибга солиш к,онун хужжатлари билан белгиланади. 52. Хавфли чик,индилар уларнинг к,онун х,ужжатларида белгиланган тартибда берилган экологик сертификати х:амда рухсатнома мавжуд булган так,дирда, махсус жих,озланган транспорт воситаларида ташилади. 53. Олди-сотди, экспорт-импорт операцияси объекти булган чик,индилар, шунингдек, ташилиши керак булган хавфли ЧИl\ИНдилар чик,инди билан боглик; ишларни амалга ошириш сох:асидаги санитария норма.лари ва к,оидаларига, экологик нормативларга мувофик,лик буйича экологик сертификатлашдан утказилиши керак ва унинг натижаларига кура чик,индиларнинг мулкдорларига экологик сертификат берилади. Чик,индиларни экологик сертификатлаш тартиби к,онун х,ужжатлари билан белгиланади. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 19 54. Хужалик ва бошк;а фаолият объектларини лойих,алаштириш, в:уриш, улардан фойдаланиш, реконструкция к,илиш, консервациялаш ва тугатишда к,онун х,ужжатларида белгиланган талабларга мувофик, чик,индиларни самаш учун жих.озланган майдончалар назарда тутилиши лозим. 55. Хавфли чик,индилар уларни туплаш, самаш, утилизация к,илиш, кумиш ва/ёки йук, к,илиш жойларига: хавфли чикиндилар паспорти мавжуд булганда; махсус жих.озланган ва махсус белгилар билан таъминланган транспорт воситалари мавжуд булганда; хавфли чик,индиларни ташиш ва топшириш учун ташиладиган хавфли чиI<;индилар миI<;Дори, ташиш мак,садлари ва манзили курсатилган х.ужжатлар мавжуд булганда ташилади. 56. Хавфли ЧИI\Индилар ушбу Техник регламент талаблари х.исобга олинган х,олда, технологик жараёнлар ёрдамида зарарсизлантирилади. 57. Чик,индиларни жойлаштириш объектларида чик,индиларни сак;лашда (кумишда) кейинчалик ишлов бериш, юклаш, ташиш, тушириш, утилизация к,илиш ва йук, к:илиш ишларини амалга · ошириш маI<;садида уларнинг алох.ида сак,лаш талаблари таъминланиши лозим. 58. Юридик шахслар: чикиндилар билан боrлиl\ ишларни амалга ошириш сох,асида белгиланган санитария нормалари ва 1<оидаларига, экологик нормативларга риоя этиши; к,онун х,ужжатларида белгиланган тартибда чик,индиларнинг х,исобини юритиши, улар тугрисида х,исобот так,дим этиши; чик,индиларнинг фуI(аролар х,аёти ва соrлиги, атроф-мух.ит учун хавфлилик даражасини белгиланган тартибда аник,лаши; чик,индиларнинг х,осил булиш нормативлари ва уларни жойлаштириш лимитлари лойихаларини ишлаб чик.иши; ах.оли пунктларининг умумий фойдаланишдаги ерларига, йулларнинг четига, 1<атнов I(Исмига в:урилиш ва маиший ЧИI(Индилар ташланиши х,амда тупланишининг олдини олиши; чик,индилар тупланишини таъминлаши, узига тегишли булган биноларга ЯI(ИН ёки туташ х.удудларда к,атти1< маиший чик,индиларни туплаш ва ва1<тинча са1<лаш учун контейнерлар (в:утилар) урнатиши; ресурс к,имматига эга ва утилизация 1<илиниши лозим булган чик,индиларнинг тегишли даражада саманишини таъминлаши х.амда уларнинг йук, 1<илиниши ва бузилишига йул к:уймаслиги; ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 20 узининг мулки булган чик.индиларнинг утилизация к,илинишига доир технологияларни ишлаб чик,иш ва амалиётга жорий этиш чораларини куриши; ЧИ!\ИНдиларнинг аралашиб кетишига йул к;уймаслиги, ишлаб чик;ариш технологиясида назарда тутилган х.оллар бундан мустасно; чик.индиларнинг белгиланмаган жойларда ёки объектларда са:f\ланиши, к,айта ишланиши, утилизация к,илиниши ва зарарсизлантирилишига, шунингдек, бундай жойларга ёки объектларга жойлаштирилиши :х.амда ташланишига йул r<;уймаслиги; чик,индиларни махсус техник мосламаларни I<улламаган х.олда ёк,иб юбормаслиги; санитар тозалаш инфратузилмаси объектларини жойлаштириш ва улардан фойдаланиш буйича талабларни бузмаслиги; чиf\индилар жойлаштирилган уз объектларининг санитария ва экологик х.олатини назорат к,илиш; чи1<индилар билан боFлик. ишларни амалга ошириш ваI<Тида х,олати бузилган ер участкаларида рекультивация ишларини утказиши; чик.индиларни мумкин к,адар купрок, утилизация к.илиш, уларни чик.индиларни туплаш, сак,лаш ва утилизация к,илиш билан шуFулланувчи бош1<а юридик ва жисмоний шахсларга реализация к.илиш ёки бериш чора тадбирлари комплексини амалга ошириши, шунингдек, утилизация 1<илинмайдиган ЧИI<ИНдилар экологик жих.атдан хавфсиз тарзда зарарсизлантирилишини таъминлаши; мах.аллий давлат х.окимияти органларига, чик.индилар билан боrЛИI\ ишларни амалга ошириш сох.асидаги махсус ваколатли давлат органларига рухсат олинмаган тарзда атроф-мух.итга чик.индилар чик.арилганлиги х.олатлари туFрисида ва курилган чоралар :х,ак,ида белгиланган тартибда ахборот таI<дим этиши; чик.индиларни жойлаштирганлик учун белrиланган тартибда компенсация туловлари тулаши; чи:киндилар билан боrли1< ишларни амалга ошириш натижасида фук.ароларнинг х,аёти, соFлиги ва мол-мулкиrа, атроф-мух.итга, юридик шахсларга етказилган зарарнинг урнини к,оплаши шарт. Юридик шахслар к.онун х.ужжатларига мувофи1< чик.индилар билан боFлик, ишларни амалга ошириш сох,асида бошк;а мажбуриятларни х.ам олиши мумкин. 59. Чик,индиларни маълум бир вак;т давомида назоратда сак,лаш мак;садида, бинолар, иншоотлар ёки х.у дуддан ажратилган рухсат этилган участкага ( чиI<Индиларни жойлаштириш обектларида) жойлаштирилади, бу чиl(индилар партиясига теrишли х.ужжатларда акс эттирилади. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 21 4-боб. Мах.сулотлар ва чик:индиларни ишлаб чик:ариш, сак:лаш, ташиш ва утилизация к:илиш жараёнларининг экологик хавфсизлик талабларига мувофик:лигини бах.олаш 60. Мах,сулотлар ва ишлаб чик.ариш х,амда истеъмол чик.индиларини ишлаб чи1<ариш, са1<лаш, ташиш, ва утилизация к.илиш жараёнларининг экологик хавфсизлик талабларига мувофиI<Лигини бах,олаш ушбу Техник регламентнинг тартибга солинадиган объектларининг экологик хавфсизлик талабларига мувофик.лигини аник.лаш учун белгиланади. 61. Ушбу Техник регламентни к.уллаш учун мах,сулотлар, хизматлар, мах,сулотни ишлаб чи1<ариш, сакдаш, ташиш, утилизация к.илиш жараёнларининг мувофикдигини бах,олашнинг к.уйидаги шаклларига йул к.уйилади: давлат экологик экспертизаси; экологик сертификатлаштириш (экологик хавфли мах,сулот ва чик.индилар учун). Экологик хавфсизлик талаблари бузилиши натижасида ах,олидан асосли мурожаатлар булганда так.дирда, Техник регламент талабларига риоя этилиши юзасидан жамоат экологик экспертизаси утказилиши мумкин. 62. Ушбу Техник регламентнинг тартибга солинадиган объектларининг мувофик.лиги техник жих,атдан тартибга солиш сох,асидаги норматив х,ужжатлар ва Узбекистон Республикасининг норматИВ-Х.УI<УК.ИЙ х,ужжатларига мувофик. бах,оланади. 63. Техник регламент талабларига риоя этилиши буйича давлат назорати Узбекистон Республикаси Экология ва атроф мух,итни мух,офаза к.илиш давлат к.умитаси, шунингдек, давлатнинг ваколатли бошк,а органлари томонидан уз ваколатлари доирасида амалrа оширилади. 5-боб. Якунловчи к:оидалар 64. Ушбу Техник регламент кучга кирган пайтдан бошлаб, Узбекистон Республикаси х,удудида амалда булган техник жих,атдан тартибга солиш сох,асидаги норматив х,ужжатлар ва мах,сулотларни ишлаб чик.ариш, caIQiaш, ташиш, утилизация f\ИЛИШ технологик жараёнларининг экологик хавфсизлигини таъминлаш буйича белгиланадиган талаблар Техник регламентга мувофик.лаштирилгунига l\адар Техник регламентга зид булмаган х,олда к.улланилади. 65. Ушбу Техник регламент кучга киргунга к.адар Узбекистон Республикаси Экология ва атроф мух,итни мух,офаза к.илиш давлат !\УМИТаси тегишли вазирликлар ва идоралар, илмий ва таълим муассасалари билан биргаликда ик.тисодиётнинг турли сох,алари учун атроф-мух,итни мух,офаза к,илиш буйича энг яхши к.улай технологияларнинг янгиланадиган реестри (маълумотномасини) ишлаб чик.илиши ва юритилишини ташкил к,илади. ҚҲММБ: 09/20/95/0185-сон 19.02.2020 й. 22 Реестрдаги маълумотлар манфаатдор томонларнинг куриб чщиши учун очи:к; булади. 66. И!\тисодиётнинг турли тармо:к;лари учун энг яхши 1\)'Лай технологиялар реестрини (маълумотномасини) яратишда бундай технологиялардан фойдаланиш буйича хорижий тажриба, :к;онунчиликда белгиланган тартибда хужалик юритувчи ва бош1<а субъектлар материалларидан фойдаланиш мумкин".