Decree No. 2006/10752 of the Council of Ministers on ratifying the International Treaty on Plant Genetic Resources for Food and Agriculture

8 Ağustos 2006 SALI Resmî Gazete Sayı : 26253 MİLLETLERARASI ANDLAŞMA Karar Sayısı : 2006/10752 Türkiye Cumhuriyeti adına 4 Kasım 2002 tarihinde imzalanan ve 28/10/2005 tarihli ve 5414 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli “Gıda ve Tarım Ġçin Bitki Genetik Kaynakları Uluslararası AntlaĢması”nın onaylanması; DıĢiĢleri Bakanlığı’nın 7/7/2006 tarihli ve HUMġ/260523 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 17/7/2006 tarihinde kararlaĢtırılmıĢtır. Ahmet Necdet SEZER CUMHURBAġKANI Recep Tayyip ERDOĞAN BaĢbakan A. GÜL A. ġENER M. A. ġAHĠN B. ATALAY DıĢiĢleri Bak. ve BaĢb. Yrd. Devlet Bak. ve BaĢb. Yrd. Devlet Bak. ve BaĢb. Yrd. Devlet Bakanı A. BABACAN M. AYDIN N. ÇUBUKÇU K. TÜZMEN Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı Devlet Bakanı C. ÇĠÇEK M. V.GÖNÜL A.AKSU K. UNAKITAN Adalet Bakanı Milli Savunma Bakanı ĠçiĢleri Bakanı Maliye Bakanı H. ÇELĠK F. N.ÖZAK R.AKDAĞ B. YILDIRIM Milli Eğitim Bakanı Bayındırlık ve Ġskan Bakanı Sağlık Bakanı UlaĢtırma Bakanı M. M. EKER M. BAġESGĠOĞLU C.ÇĠÇEK Tarım ve KöyiĢleri Bakanı ÇalıĢma ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi ve Ticaret Bakanı V. M.H.GÜLER A. KOÇ O. PEPE Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman Bakanı GIDA VE TARIM ĠÇĠN BĠTKĠ GENETĠK KAYNAKLARI ULUSLAR ARASI ANTLAġMASI ÖNSÖZ SözleĢme Taraflar, Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının özel bir doğası olduğuna, bu kaynakların kendine has özelliklerinin ve problemlerinin kendine özgü çözümleri bulunduğuna inanarak; Bu kaynakların sürekli bir biçimde erozyona uğramasından kaygı duyarak; Kaynağı nerede olursa olsun, gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının bütün ülkelerde ilgi konusu olduğunun, bütün bu ülkelerde gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına gereksinim duyulduğunun idrakinde olarak; Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması, araĢtırılması, toplanması, karakterizasyonu, değerlendirilmesi ve dokümantasyonu, Ģimdiki ve gelecek nesillerin sürdürülebilir tarımsal kalkınması bakımından Dünya Gıda Güvenliği Roma Deklarasyonu ile Dünya Gıda Zirvesi Eylem Planının amacına ulaĢmasının ve geliĢmekte olan ülkelerle ekonomisi geçiĢsürecinde olan ülkelerin kapasitelerinin, bu konuda üzerlerine düĢen görevleri yerine getirmesi için acilen desteklenmesi gerektiğini kabullenerek; Gıda ve Tarım için Bitki Genetik Kaynaklarının Muhafazası ve Sürdürülebilir Kullanımı ile Küresel Eylem Planının bu etkinlikler için uluslar arası alanda üzerinde mutabık kalınan bir çerçeve olduğunu belirterek; Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının, çiftçi seleksiyonu, klasik bitki ıslahı veya modern biyoteknolojileryardımıyla yapacakları genetik geliĢtirme çalıĢmaları için vazgeçilmez bir ham madde olduğunu, ve öngörülemeyen çevresel değiĢikliklere uyum sağlama ile gelecekteki insani gereksinmeler için temel olduğunu da kabul ederek; Bu kaynakların muhafazası, geliĢtirilmesi ve kullanımında farklı bir konumu olan ve özellikle orijin ve çeĢitlilik merkezi durumunda olan ülkeler olmak üzere dünyanın her yerindeki çiftçilerin geçmiĢteki, günümüzde ve gelecekteki katkılarının Çiftçi Hakları için temel teĢkil edeceğini teyit ederek; Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının adil ve eĢit bir biçimde kullanılması ve bu konuda karar alma sürecine katılım ile çiftlik Ģartlarında muhafaza edilen tohum ile diğer üretim materyalinin muhafazası, kullanımı, ticareti ve satıĢı için bu AntlaĢmada tanınmıĢ olan haklar ile Çiftçi Haklarının ulusal ve uluslar arası düzeyde gerçekleĢtirilmesi ve teĢvik edilmesi bakımından önemli olduğunu da teyit ederek; Bu AntlaĢma ve bu antlaĢma ile ilgili diğer uluslar arası anlaĢmalar sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği bakımından karĢılıklı olarak desteklenmesi gerektiği hususunu kabul ederek; Bu AntlaĢmada yer alan hiç bir hususun SözleĢme Taraflarının diğer uluslar arası anlaĢmalarla tanınan hak ve yükümlülüklerde herhangi bir değiĢiklik önerdiğine dair bir yoruma meydan vermediğini onaylayarak; Yukarıdaki sunumun bu AntlaĢma ile diğer uluslar arası anlaĢmalar arasında hiyerarĢik bir oluĢuma zemin hazırlamadığının idrakinde olarak; Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının yönetimi ile ilgili sorunların tarım, çevre ve ticaret sektörlerinin buluĢma noktasında olduğunun ve bu sektörler arasında bir sinerji yaratılması gerektiğinin farkında olarak; Dünya üzerindeki gıda ve tarım bitki kaynaklarının korunması için geçmiĢ ve gelecek nesillerin sorumluluk taĢımakta olduğunun bilincinde olarak; Gıda ve tarım için bitki genetik kaynakların üzerinde egemenlik haklarını kullanarak, devletlerin bu kaynaklarına üzerinde mutabık kalınan ölçülerde eriĢiminin kolaylaĢtırılması için etkin bir çok yönlü sitemin oluĢturulmasından karĢılıklı olarak fayda sağlayacağının ve bu kaynakların kullanımından dolayı elde edilen faydaların adil ve eĢit bir biçimde paylaĢtırılmasını kabul ederek; ve Bundan böyle FAO olarak anılacak olan BirleĢmiĢ Milletler Gıda ve Tarım Örgütü çerçevesinde FAO Tüzüğünün XIV maddesi uyarınca bir uluslar arası anlaĢma akdetme niyetiyle; AĢağıdaki hususlarda anlaĢmaya varılmıĢtır: KISIM I – GĠRĠġ Madde 1 – Amaçlar 1.1 Bu AntlaĢmanın amacı gıda ve tarım için bitki kaynaklarının korunması ve sürdürebilir bir biçimde kullanılması ve sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği için Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi ile uyumlu olarak bu kaynakların kullanımından elde edilen faydaların adil ve eĢit bir Ģekilde paylaĢımının sağlanmasıdır. 1.2 Söz konusu amaçlara, bu AntlaĢmanın BirleĢmiĢ Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ve Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi ile yakından iliĢkilendirilmesi ile eriĢilecektir. Madde 2 – Terimlerin Kullanımı Bu AntlaĢmanın amaçları bakımından, aĢağıdaki terimler karĢılarında verilen anlamları taĢıyacaktır. Bu tanımlar mal ticaretini içermeyecek Ģekilde düĢünülmüĢtür. "In situ muhafaza", ekosistemler ile doğal habitatların muhafazası ve türlerin canlı populasyonlarının kendi doğal çevrelerinde; insan eliyle yetiĢtirilmiĢ veya kültüre alınmıĢ bitki türlerinde ise, bunların diğerlerinden ayırt edici özelliklerini geliĢtirmiĢ oldukları çevrelerin idamesi ve iyileĢtirilmesi anlamına gelmektedir. "Ex situ Muhafaza", gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının doğal ortamlarının dıĢında korunması anlamını taĢımaktadır. "Gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları", gıda ve tarım için gerçek veya potansiyel bir değer taĢıyan bitki kökenli genetik materyal anlamına gelmektedir. "Genetik Materyal", fonksiyonel kalıtım üniteleri içeren üreyebilen ve vegetatif üretim materyali dahil olmak üzere, her türlü bitki kökenli materyal anlamına gelmektedir. "ÇeĢit", farklı üreme özelliği ile diğer nitelikleri bakımından bilinen en düĢük düzeydeki tek bir botanik taksondagruplanan bitki anlamına gelmektedir. "Ex situ koleksiyon", doğal ortamının dıĢında muhafaza edilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları koleksiyonu anlamını taĢımaktadır. "Orijin Merkezi", kültüre alınmıĢ veya yabani bitki türlerinin ayırt edici özelliklerini ilk kazandığı coğrafi alan anlamına gelmektedir. "Ürün ÇeĢitlilik Merkezi", ürün türlerinin in situ koĢullarda yüksek düzeyde genetik çeĢitlilik içerdiği coğrafi alan anlamına gelmektedir. Madde 3 – Kapsam ĠĢbu AntlaĢma Gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ile ilgilidir. KISIM II – GENEL ġARTLAR Madde 4 – Genel Yükümlülükler AntlaĢmaya imza koyan her bir Taraf kanun, yönetmelik ve iĢlemlerinin iĢbu AntlaĢmada belirtilen yükümlülüklere uygun olmasını sağlayacaklardır. Madde 5 – Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının Muhafazası, Surveyi, Toplanması, Karakterizasyonu, Değerlendirilmesi ve Dokümantasyonu 5.1. AntlaĢmaya imza koyan her bir Taraf, ulusal mevzuatlarına tabi olarak ve uygun durumlarda diğer SözleĢme Taraflarıyla iĢbirliğine giderek, aĢağıda belirtilen hususlarda, gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının surveyi, korunması ve sürdürülebilir kullanımı için ortak bir yaklaĢım geliĢtirecektir. (a) Kullanma potansiyeli olan türler de dahil olmak üzere gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının surveyi, envanteri ve imkan dahilinde, maruz kaldıkları tehditlerin değerlendirmeye alınması; (b) Gıda ve tarım bitki genetik kaynakları ve tehdit altındaki yada kullanma potansiyeli olan bitki genetik kaynakları ile ilgili bilgilerin bir araya getirilmesinin teĢvik edilmesi; (c) Çiftçilerin ve yerel toplulukların gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının çiftçi Ģartlarında yönetimi ve korunması çabalarının, elverdiği ölçüde, teĢvik edilmesi ve desteklenmesi; (d) Diğer faaliyetlerle birlikte, yerli ve yerel toplulukların gıda üretimi için ürünlerin yabani akrabaları ve yabani ürünlerin in situ muhafazasına yönelik çalıĢmalarının korunmuĢ alanlar da dahil olmak üzere teĢvik edilmesi; (e) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını geliĢtirmek üzere, yeterli dokümantasyon, karakterizasyon, rejenerasyon ve değerlendirmesinin yapılmasını dikkate alarak, etkin ve sürdürülebilir bir ex situ muhafaza sisteminin geliĢtirilmesi yönünde iĢbirliği yapılması ve bu amaçla teknoloji geliĢtirme ve uygun teknolojilerin transferinin teĢvik edilmesi; (f) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının canlılık, genetik bütünlük ve çeĢitlilik düzeyinin izlenmesi; 5.2. SözleĢme Tarafları, elverdiği ölçüde, gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının karĢılaĢtıkları tehlikeleri en aza indirgemek ya da, mümkün olması halinde, ortadan kaldırılması amacıyla gerekli önlemleri alacaktır. Madde 6 – Bitki Genetik Kaynaklarının Sürdürülebilir Kullanımı 6.1. SözleĢme Tarafları gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının sürdürülebilir ölçüde kullanımın teĢvik edilmesi amacıyla uygun politikaları ve yasal önlemleri geliĢtirip uygulamaya koyacaklardır. 6.2. Gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı aĢağıdaki önlemlerin alınmasını içerebilir; (a) uygun olduğu ölçüde tarımsal biyolojik çeĢitlilik ve diğer doğal kaynakların değerini arttıracak Ģekilde farklı çiftlik sistemlerinin idamesi ve geliĢtirilmesine yönelik tarımsal politikalar izlenmesi; (b) faaliyetlerini özellikle hastalık, yabancı ot ile zararlılarla mücadelede toprak verimliliğini sürdürecek Ģekilde ekolojik prensipler içinde yapan ve kendi çeĢitlerini kullanan çiftçilerin yararına yürütülen, tür içi ve türler arası çeĢitliliği en üst düzeye çıkarmak suretiyle biyolojik çeĢitliliği geliĢtirmeye ve muhafazaya yönelik araĢtırmaların teĢvik edilmesi; (c) özellikle geliĢmekte olan ülkelerde çiftçilerin de katılımıyla bitki ıslah çalıĢmalarının teĢvik edilmesi, marjinal alanlar da dahil olmak üzere, sosyal, ekonomik ve ekolojik koĢullara uyumlu çeĢitlerin geliĢtirilmesi için kapasitesinin arttırılması; (d) ürünlerin genetik tabanının geniĢletilmesi ve genetik çeĢitliliğin çiftçilerin yararına arttırılması; (e) yerel ve yöreye adapte olmuĢ ürünlerin, çeĢitlerin ve ihmal edilmiĢ türlerin kapsamlı bir biçimde kullanılmasının mümkün olduğu ölçüde teĢvik edilmesi; (f) dünya gıda üretiminin sürdürülebilir kalkınmaya uygun yönde daha fazla teĢvikinin ve tarla ortamında farklı tür ve çeĢitlerin yönetimi, korunması ve ürünün geniĢ kapsamlı olarak sürdürülebilir kullanımı ile ürün verimsizliği ve genetik erozyonun azaltılması için bitki yetiĢtirme ve tarımsal kalkınma arasında güçlü bir bağ oluĢturulması için teĢvik sağlanması; (g) çeĢitliliğin arttırılması ve tohum dağıtımı ile ilgili olarak yetiĢtirme stratejileri ve yönetmeliklerinin incelenmesi ve uygun görülmesi halinde düzenlenmesi. Madde 7 – Ulusal Taahhütler ve Uluslar Arası ĠĢbirliği 7.1. SözleĢmeye imza koyan her bir Taraf, Madde 5 ve 6’da belirtilen faaliyetleri uygun olduğu ölçüde, tarım ve kırsal kalkınma politika ve programlarına dahil edecek ve gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı için diğer SözleĢme Taraflarıyla doğrudan yada FAO veya diğer ilgili uluslar arası kuruluĢlar aracılığı ile iĢbirliği yapacaktır. 7.2. Uluslar arası iĢbirliği özellikle aĢağıdaki hususlarda olacaktır: (a) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı bakımından geliĢmekte olan ve ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde kapasite oluĢturulması ve geliĢtirilmesi; (b) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ile ilgili bilgi ve teknolojiye uygun olarak, koruma, değerlendirme, dokümantasyon, genetik geliĢtirme, bitki yetiĢtiriciliği, tohum üretim ve paylaĢımı konularında, Bölüm IV’e uygun Ģekilde, uluslar arası etkinliklerin arttırılması; (c) Bölüm V’de belirtilen kurumsal düzenlemelerin yapılması ve geliĢtirilmesi, ve (d) Madde 18’deki finansal stratejinin uygulanması. Madde 8 – Teknik Yardım SözleĢme Tarafları bu SözleĢmenin uygulanmasını kolaylaĢtırmak amacıyla, tek taraflı olarak yada uluslar arası kuruluĢlar aracılığıyla özellikle geliĢmekte olan ülkelere ya da ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelere olmak üzere SözleĢme Taraflarına teknik yardım sağlayacaktır. KISIM III – ÇĠFTÇĠ HAKLARI Madde 9 – Çiftçi Hakları 9.1. SözleĢme Tarafları özellikle menĢei merkez ile ürün çeĢitlilik merkezindeki yerel topluluklar ile dünyanın bütün bölgelerindeki çiftçilerin önemli ölçüde katkı sağladığını ve bütün dünyada gıda ve tarımsal üretimin temelini oluĢturan bitki genetik kaynaklarının korunması ve geliĢtirilmesi için bu katkının devam edeceğini kabul etmektedir. 9.2. SözleĢme Tarafları, gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ile olan iliĢkisinden dolayı, Çiftçi Haklarının hayata geçirilmesi sorumluluğunun ulusal hükümetlerde olduğu hususunda mutabıktırlar. Gereksinim ve önceliklerine uygun olarak, SözleĢmeye imza koyan her bir Taraf ulusal mevzuatlarına tabi olarak ve uygun görüldüğü ölçüde, aĢağıdakiler de dahil olmak üzere, Çiftçi Haklarını koruma altına almak ve teĢvik etmek için önlemler alacaklardır: (a) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları konusunda geleneksel bilgilerin korunması; (b) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının kullanılmasından doğan yararların eĢit olarak paylaĢılması hakkı; ve (c) Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı ile ilgili konularda ulusal düzeyde karar alma sürecine katılım hakkı. 9.3. Bu maddede yer alan hiç bir hüküm ulusal kanunlara tabi olarak ve uygun görüldüğü ölçüde, çiftçi tarafından ayrılmıĢ tohum / üretim materyalinin saklanması, kullanımı, değiĢimi, ticareti ve satıĢı ile ilgili olarak çiftçilerin sahip olduğu hakların kısıtlanması Ģeklinde yorumlanmayacaktır. KISIM IV – ÇOK TARAFLI ERĠġĠM VE YARAR PAYLAġIMI SĠSTEMĠ Madde 10 – Çok Taraflı EriĢim ve Yarar PaylaĢımı Sistemi 10.1. Diğer Devletlerle olan iliĢkilerde SözleĢme Tarafları, Devletlerin kendi tarım ve gıda bitki genetik kaynakları üzerindeki hükümranlık hakları olduğunu, eriĢim konusunda karar vermek de dahil olmak üzere, ulusal mevzuata uygun Ģekilde hükümetlerin yetkisi dahilinde olduğunu kabul etmektedir. 10.2. Egemenlik haklarını kullanırken, SözleĢme Tarafları gerek gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına eriĢimi kolaylaĢtırmak gerekse bu kaynakların kullanımından doğan faydaların eĢit ve adil bir biçimde paylaĢımı için verimli, etkili ve Ģeffaf çok taraflı bir sistemin geliĢtirilmesi gerektiği üzerinde mutabıktırlar. Madde 11 – Çok Taraflı Sistemin Kapsamı 11.1. Madde 1’de belirtilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir bir biçimde kullanılması ile bu kaynakların kullanılmasından doğan yararların adil ve eĢit bir biçimde paylaĢımına iliĢkin amaçlar bakımından, gıda güvenliği ve aralarındaki karĢılıklı bağıntıya uygun bir Ģekilde oluĢturulan Çok Taraflı Sistem, Ek I’de liste halinde verilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını içermektedir. 11.2. Madde 11.1’de tanımlandırıldığı üzere, Çok Taraflı Sistem kamusal ağırlıklı olan ve SözleĢmenin Taraflarının kontrol ve yönetimindeki Ek I’de sıralanan bütün gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını içermektedir. Çok Taraflı Sistemin kapsamının mümkün olduğunca geniĢ tutulabilmesi amacıyla, SözleĢmenin Tarafları Ek I’de belirtilen diğer gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının Çok Taraflı Sisteme dahil edilebilmesi için gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını elinde tutan diğer tarafların da katılması yönünde davet yapmaktadır. 11.3. SözleĢmenin Tarafları, Ek I’de liste halinde verilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını elinde tutan bütün gerçek ve tüzel Ģahısları bu gibi gıda ve tarım bitki kaynaklarının Çok Taraflı Sisteme dahil edilebilmesi için, yetki alanları içerisinde uygun önlemleri alma yönünde teĢvikte bulunma konusunda mutabıktırlar. 11.4. SözleĢmenin yürürlülüğe girmesinden itibaren iki yıl içerisinde, Yönetim Organı 11.3. paragrafta belirtilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının Çok Taraflı Sisteme dahil edilmesi konusunda sağlanan ilerlemeleri değerlendirmeye alacaktır. Bu değerlendirmenin ardından, Yönetim Organı’da ve tarım bitki genetik kaynaklarını Çok Yönlü Sisteme dahil ettirmeyen paragraf 11.3’de adı geçen gerçek ve tüzel kiĢilere ulaĢılması gerekip gerekmediği ya da uygun göreceği diğer önlemlerin alınması gerekip gerekmediğine karar verecektir. 11.5. Çok Taraflı Sistem Madde 15.1 (a)’da belirtildiği üzere, Uluslararası Tarımsal AraĢtırmalar DanıĢma Grubu’na bağlı Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri ve diğer uluslar arası kuruluĢların ellerinde bulunan ex situ koleksiyonlarının, Madde 15.5’e uygun olarak bir araya getirdiği ve Ek 1’de liste halinde verilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını da kapsayacaktır. Madde 12 – Çok Taraflı Sistem Ġçerisinde Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına EriĢiminin KolaylaĢtırılması 12.1. SözleĢmenin Tarafları Madde 11’de belirtilen gıda ve tarım bitki kaynaklarına Çok Taraflı Sistem içerisinde eriĢiminin kolaylaĢtırılmasının iĢbu SözleĢmede öngörülen Ģartlara uygun olarak yapılacağı konusunda mutabık kalmıĢlardır. 12.2. SözleĢme Tarafları Çok Taraflı Sistem aracılığıyla, diğer SözleĢme Tarafları’na eriĢim sağlanması için gerekli yasal veya diğer uygun önlemleri alma konusunda anlaĢmıĢ bulunmaktadır. Bu bağlamda, Madde 14.4’de öngörülen Ģartlara tabi olarak; herhangi bir SözleĢme Tarafının yargı yetkisi altında olan gerçek ya da tüzel kiĢilere de eriĢim sağlanacaktır. 12.3. EriĢim aĢağıdaki Ģartlara uygun olarak sağlanacaktır: (a) EriĢim yalnızca kimyasal, farmakolojik ve/veya beslenmeyle ilgisi olmayan sanayi kullanımını hariç olmak kaydıyla, gıda ve tarım için araĢtırma, ıslah ve eğitime yönelik kullanım ve muhafazaya yönelik olacaktır. Çok amaçlı olarak kullanılabilen ürünlerde (gıda ve gıda dıĢı), bu ürünlerin gıda güvenliği bakımından sahip oldukları önem Çok Taraflı Sisteme dahil edilmesi ve kolaylıkla eriĢim sağlanabilmesi için belirleyici olmalıdır; (b) EriĢim kısa süre içerisinde, bireysel eriĢimlerin izlenmesine gerek kalmaksızın bedelsiz olarak sağlanmalı veya bir bedel istenecekse, asgari maliyeti aĢmamalıdır; (c) Eldeki tüm pasaport verileri ilgili kanuna tabi olarak, beraberindeki diğer bütün gizliliği olmayan bilgiler söz konusu gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ile birlikte verilmelidir. (d) Alıcı, Çok Taraflı Sistem içerisinde belirlenen biçimde, fikri mülkiyet veya gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları veya gen parçalarına ya da elemanlarına eriĢimi sınırlandırılan diğer haklar için talepte bulunamayacaktır. Alıcı, materyalin Çok Taraflı Sistemden sağlanan Ģekli ile, gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları veya bunların genetik parçaları veya öğeleri üzerinde eriĢimi sınırlayacak Ģekilde fikri mülkiyet hakları veya diğer haklar için talepte bulunamayacaktır; (e) GeliĢtirilmekte olan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına eriĢim konusunda yetki, çiftçiler tarafından geliĢtirilenler de dahil olmak üzere, geliĢtirme dönemi boyunca bu iĢlemi yapanlarda olacaktır; (f) Fikri mülkiyet ya da diğer telif hakları ile koruma altına alınmıĢ olan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına eriĢim, uluslar arası anlaĢmalara ve diğer ilgili ulusal kanunlara uygun olacaktır; (g) Çok Taraflı Sistem içerisinden temin edilen ve muhafazaya alınan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları, bu AntlaĢmanın hükümlerine bağlı olarak, Çok Taraflı Sisteme verilmek üzere alıcısı tarafından hazır bulundurulmaya devam edilecektir; ve (h) SözleĢmenin tarafları, bu maddede öngörülen diğer Ģartlara halel getirmeksizin, in situ koĢullarda bulunan gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarına eriĢimin, ulusal mevzuata uygun olarak veya böyle bir mevzuatın olmaması halinde, Yönetim Organı tarafından belirlenen standartlara uygun olarak sağlanması konusunda mutabıktırlar. 12.4. Bu bağlamda, yukarıdaki Madde 12.2 ve 12.3’e uygun olarak sağlanan eriĢim kolaylığı Yönetim Organı tarafından yürütülecek olan ve bu AntlaĢmada yer alan 12.3a, d, ve g maddeleri ile birlikte Madde 13.2 (ii)’de öngörülen yararların paylaĢımına iliĢkin Ģartlar ve AntlaĢmanın diğer ilgili maddelerini içeren standart Materyal Transfer AnlaĢmasına (MTA) uygun olacak, Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına eriĢim Ģartı MTA Ģartlarının bu kaynakların bir baĢka Ģahıs ya da Ģirkete devrini ya da gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının sonraki devirlerini olası kılan Ģartı uygulanacaktır. 12.5. SözleĢme Tarafları MTA ile üstlenilen yükümlülüğün yalnızca MTA’nı düzenleyen taraflar arasında olduğunu kabul ederek, MTA’ndan kaynaklanan sözleĢmeye dayalı anlaĢmazlıklarda yasal sistem çerçevesinde, gerekli yasal Ģartları karĢılayan müracaatlar için bir fırsat sağlayacaklardır. 12.6. SözleĢme Tarafları olağanüstü afet durumlarında, tarımsal sistemin tekrar kurulmasına katkı sağlamak amacıyla, afet koordinasyon organları ile iĢbirliğine giderek Çok Taraflı Sistem içerisindeki gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına eriĢim kolaylığı sağlamayı kabul etmektedir. Madde 13 – Çok Taraflı Sistemde Yarar PaylaĢımı 13.1. SözleĢme Tarafları Çok Taraflı Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları için sağlanan eriĢim kolaylığının Çok Taraflı Sistem için baĢlı baĢına bir fayda sağladığını kabul etmekle birlikte bundan dolayı elde edilen faydanın bu Maddedeki Ģartlara uygun olarak eĢit ve adil bir biçimde paylaĢılacağı hususunda mutabıktırlar. 13.2. SözleĢme Tarafları, Çok Taraflı Sistem içerisinde yer alan Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının ticari kullanımı da dahil olmak üzere kullanımından kaynaklanan faydaların Küresel Eylem Planındaki öncelikli faaliyet alanlarını dikkate alarak Yönetim Organı rehberliğinde, bilgiye eriĢim, bilgi alıĢveriĢi, teknolojik eriĢim ve transfer, kapasite geliĢtirme ve ticari etkinliklerden dolayı faydaların paylaĢımı gibi aĢağıda sıralanan mekanizmalar içerisinde eĢit ve adil bir biçimde paylaĢılması hususunda mutabakat sağlamıĢlardır: (a) Bilgi AlıĢveriĢi SözleĢme Tarafları Çok Taraflı Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının diğer konularla birlikte karakterizasyonu, değerlendirilmesi ve kullanımı iĢleriyle ilgili katalog ve envanterler, teknolojik bilgiler, teknik, bilimsel ve sosyo-ekonomik araĢtırmaların sonuçlarını içeren bilgileri hazır etmeyi kabul etmektedirler. Bu gibi bilgiler geçerli kanun ve ulusal düzeyde tanınan yetkilere tabi olarak gizli olmaması durumunda vermek üzere hazır edilecektir. Bu bilgiler Madde 17’de üzerinde durulan bilgi sistemi aracılığı ile SözleĢmenin bütün taraflarına verilecektir. (b) Teknolojiye eriĢim ve teknoloji transferi (i) SözleĢme Tarafları Çok Taraflı Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının muhafazası, karakterizasyonu, değerlendirilmesi ve kullanımı ile ilgili teknolojilerini vermek ve/veya eriĢim kolaylığı sağlamayı taahhüt ederler. Bazı teknolojilerin yalnızca genetik materyal ile transfer edilebileceğinden, SözleĢmenin Tarafları Madde 12’de yer alan Ģartlara uygun olarak, Çok Taraflı Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının kullanımı ile geliĢtirilen bu gibi teknoloji ve genetik materyale eriĢim kolaylığı ile gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının kullanımıyla geliĢtirilmiĢ çeĢitler ile genetik materyali sağlayacaktır. Bu teknolojilere eriĢim, geliĢtirilmiĢ çeĢit ve genetik materyale eriĢim bir taraftan mülkiyet hakları ile uygulanabilir ise eriĢimle ilgili kanunlara saygı gösterilirken diğer taraftan da ulusal kapasitelerine uygun olacak Ģekilde sağlanacak ve/veya kolaylaĢtırılacaktır. (ii) Özellikle geliĢmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde teknoloji transferi gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarının kullanımı üzerinde faaliyette bulunan ürün bazlı gruplar, araĢtırma ve geliĢtirmeye dayalı bütün ortaklıklar ve alınan materyal ile ilgili olarak kurulan ticari ortak giriĢimler, insan kaynaklarının geliĢtirilmesi ve etkin araĢtırma tesislerinin kurulması, yönetimi ve katılımıyla bir dizi önlemler alınarak yapılacaktır. (iii) GeliĢmekte olan ülkeler ile özellikle az geliĢmiĢ ve ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde, yukarıda (i) ve (ii) bentlerinde belirtilen teknoloji transferi ve eriĢim iĢlemleri, fikri mülkiyet hakları ile korunanlar da dahil olmak üzere, Çok Taraflı Sistem içerisinde araĢtırma ve geliĢtirmeye dayalı ortaklıklar kanalıyla üzerinde mutabık kalınan imtiyazlar ve tercihli koĢullar dahil olmak üzere, geliĢmekte olan ülkelerle, az geliĢmiĢ ülkeler ve ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde bu teknolojilerin muhafaza maksatlı kullanılması durumunda çiftçilerin yararına en adil ve en uygun Ģartlarda sağlanacak ve/veya kolaylaĢtırılacaktır. Söz konusu transfer ve eriĢim fikri mülkiyet haklarının yeterli ve etkin bir biçimde korunması yönünde uyumlu olan ve bu hakları tanıyan hükümlere göre yapılacaktır. (c) Kapasite oluĢturma Plan ve programlarında gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının geliĢtirilmesine yönelik öncelikleri bulunan geliĢmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerin ihtiyaçları göz önüne alınarak, SözleĢme Tarafları, Çok Taraflı Sistem kapsamında bulunan bu gibi gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları bakımından aĢağıdaki hususlara öncelik verecektir; (i) bilimsel ve teknik eğitim programları ile gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının muhafazası ve sürdürülebilir bir biçimde kullanılmasına iliĢkin eğitimlerin geliĢtirilmesi ve/veya güçlendirilmesi, (ii) geliĢmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı için tesislerin geliĢtirilmesi ve güçlendirilmesi, ve (iii) öncelikle ve mümkün olan yerlerde geliĢmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerdeki kurumlarla iĢbirliğine giderek mümkün olduğu ölçüde bilimsel araĢtırmaların yapılması ve gerek duydukları alanlarda bu gibi araĢtırmalar için kapasitelerinin geliĢtirilmesi. (d) TicarileĢtirmede parasal ve diğer yararların paylaĢımı (i) SözleĢme Tarafları Çok Taraflı Sistem kapsamında, araĢtırma ve teknolojik kalkınma alanlarında geliĢmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerdeki özel sektör de dahil olmak üzere ortaklık ya da iĢbirliği sağlayarak bu Maddede belirtilen alanlarda kamu ve özel sektörün katılımıyla ticari faydaların paylaĢımını sağlamak amacıyla önlemler almayı kabul etmektedir. (ii) SözleĢme Tarafları, Çok Taraflı Sistemden temin edilen bir materyal içeren gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının kullanımı sonucu ticari bir ürün geliĢtiren alıcının, Madde 19. 3f’de belirtildiği üzere mekanizmaya ödeme yapacağını, ürünün ticarileĢmesinden doğacak yararın eĢit bir Ģekilde paylaĢılacağını, böyle bir ürünün daha ileri araĢtırmalar yapmak üzere baĢkalarına verilmesi durumu bundan hariç tutulmak kaydıyla, ürünü ticarileĢtiren alıcının ödeme yapması yönünde teĢvik edilmesi hususlarını içeren hükümleri standart MTA dahil etmeyi kabul ederler. Yönetim Organı, ilk toplantısında ticari uygulamalara paralel olarak ödemenin Ģekli, düzeyi ve biçimini belirleyecektir. Yönetim Organı bu gibi bir ürünün ticaretini yapan muhtelif kategorilerdeki alıcıların farklı düzeylerde ödemede bulunmasına karar verebilecek; ayrıca ihtiyaç durumunda geliĢmekte olan ve ekonomileri geçiĢ sürecinde bulunan ülkelerdeki küçük çiftçilerin bu ödemelerden muaf tutulması yönünde karar alabilecektir. Yönetim Organı zaman zaman faydaların adil ve eĢit olarak dağıtılmasının sağlanması için ödeme düzeylerini incelemeye alacak ve bu AntlaĢmanın yürürlüğe girmesinden itibaren beĢ yıllık süre içerisinde söz konusu ürünün daha fazla araĢtırma ve üretim yapılması için diğerlerine herhangi bir kısıtlama getirmeksizin ticaretinin yapılması durumunda MTA’ndaki zorunlu ödeme Ģartlarının uygulanıp uygulanmayacağı konusunu da değerlendirecektir. 13.3. SözleĢme Tarafları gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının Çok Taraflı Sistem kapsamında kullanılmasından kaynaklanan faydaların, bu gibi gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını muhafaza eden ve sürdürülebilir biçimde kullanan özellikle geliĢmekte olan ve ekonomileri geçiĢ sürecindekiler olmak üzere tüm ülkelerin çiftçilerine, doğrudan ve dolaylı olarak öncelikle gitmesi gerektiğini kabul ederler. 13.4. Yönetim Organı ilk toplantısında özel gereksinimleri olan ve/veya Çok Taraflı Sistem içerisinde gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının çeĢitliliğine katkı sağlayan geliĢmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının muhafazası amacıyla, Madde 18’de belirtilen finans stratejisi ile ilgili özel yardım politika ve kriterlerini ele alacaktır. 13.5. SözleĢme Tarafları özellikle geliĢmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerin Küresel Eylem Planını bir bütün olarak uygulayabilme kabiliyetlerinin bu Maddedeki Ģartlar ve Madde 18’deki finansman stratejisi ile ilgili Ģartların tam anlamıyla uygulanmasına bağlı olduğunu görmektedirler. 13.6. SözleĢme Tarafları gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarından yararlanan gıda iĢleme sanayiinin Çok Taraflı Sisteme katkı sağlayacağını teslim etmekle birlikte gönüllü bir yarar paylaĢım stratejisi modeli üzerinde duracaklardır. KISIM V – DESTEKLEYĠCĠ UNSURLAR Madde 14 – Küresel Eylem Planı Gıda ve Tarım Ġçin Bitki Genetik Kaynaklarının Korunması ve Sürdürülebilir Kullanımı Küresel Eylem Planı’nın rolünün bu SözleĢme için önemli olduğunu tanıyarak, Madde 13’ün hükümlerini dikkate alarak, diğer konular yanında, kapasite tesisi, teknoloji transferi ve bilgi alıĢ veriĢi için uyumlu bir çerçeve sağlamak amacıyla, ulusal eylemler ve uygun olduğu durumlarda, uluslar arası iĢbirliği kanallarını da içine alacak Ģekilde, SözleĢme Tarafları Küresel Eylem Planı’nın sonuç verici uygulamalarını gerçekleĢtirmelidirler. Madde 15 – Uluslar Arası Tarımsal AraĢtırma DanıĢma Grubun- Uluslar Arası Tarımsal AraĢtırma Merkezlerinin ve diğer Uluslar Arası KuruluĢlar tarafından sahip olunan Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının Yeri DıĢında Muhafaza Edilen Koleksiyonları 15.1 SözleĢme Tarafları, Uluslararası Tarımsal AraĢtırma DanıĢman Grubu (CGIAR)-Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezlerinin (IARCs) güvenle elinde bulundurduğu gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının yeri dıĢında muhafaza edilen koleksiyonlarının bu sözleĢme için öneminin farkındadırlar. SözleĢme Tarafları böyle yeri dıĢında muhafaza edilen koleksiyonlarla ilgili olarak, Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezlerini aĢağıdaki hüküm ve Ģartlara uygun olarak Yönetim Organları ile anlaĢma yapmaya çağırmaktadır: (a) Ek: 1’de liste halinde verilen ve Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezlerin elinde bulunan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları, bu SözleĢmenin IV. Kısmında yer alan Ģartlara uygun olarak hazır bulundurulacaktır. (b) Bu SözleĢmenin Ek: 1’inde listelenenlerden farklı olan ve bu sözleĢmenin yürürlüğe girmesinden önce toplanan ve Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri tarafından elinde bulundurulan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri ile Gıda ve Tarım Örgütü arasında yapılan anlaĢmalar uyarınca geçerli olan Materyal Transfer AnlaĢması Ģartlarına uygun olarak hazır bulundurulacaktır. Söz konusu Materyal Transfer AnlaĢması, bu SözleĢmenin ilgili Ģartları ile özellikle 12. ve 13. Maddeleri uyarınca aĢağıdaki koĢullara tabi olarak Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri ile görüĢülmek suretiyle Yönetim Organı tarafından düzenli olarak yapılan ikinci oturumdan sonraya kalmadan değiĢtirilecektir. (ı) Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri, Yönetim Organı tarafından hazırlanan çizelgeye göre kayıtlara giren Materyal Transfer AnlaĢması’nı Yönetim Organı’na bildirecektir; (ii) Topraklarında in situ Ģartlarından (doğadan) toplanmıĢ gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları olan SözleĢme Tarafları’na, talepleri halinde, Materyal Transfer AnlaĢması olmaksızın, toplanan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının örnekleri verilecektir; (iii) Ulusal ve bölgesel programlarında, muhafazasında ve sürdürülebilir kullanımında sorun olan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları olan geliĢmekte olan ülkeler ve ekonomisi geçiĢ sürecinde olan ülkelere mahsus olmak üzere ve özellikle çeĢitlilik merkezlerine ve az geliĢmiĢ ülkelere, Madde 19.3f’de belirtilen mekanizmaya uyan durumlarda, yukarda bahsedilen Materyal Transfer AnlaĢması kapsamında doğacak faydalar uygulanacaktır; (iv) Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri, Materyal Transfer AnlaĢması’nda ileri sürülen koĢullara etkin bir biçimde uyulmasını teminen kendi yetki alanları içerisinde uygun önlemleri alacaklar ve uygun görülmeyen koĢulları vakit geçirmeksizin Yönetim Organı’na bildirecektir; (c) Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri, bu SözleĢmede öngörülen Ģartlara tabi olarak, ellerinde bulundurdukları ex situ koleksiyonlarla ilgili politik rehberlik sağlayan Yönetim Organı’nın sahip olduğu yetkileri tanımaktadır. (d) Ex situ koleksiyonların içinde tutulduğu bilimsel ve teknik olanaklar, özellikle Gıda ve Tarım Örgütü-Gıda ve Tarım Genetik Kaynakları Komisyonu tarafından belirlenen Gen Bankası Standartları olmak üzere, bu ex situ koleksiyonların uluslar arası düzeyde kabul görmüĢ standartlara uygun olarak yönetimini ve idaresini taahhüt eden Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri’nin yetkisinde kalacaktır. (e) Tarımsal AraĢtırma Merkezleri tarafından yapılan talep üzerine, Sekreterya uygun görülen teknik desteği sağlayacaktır. (f) Sekreterya bu Madde kapsamında yer alan malzemenin koruma altına alınması ve değiĢimi ile ilgili konularda yapılan bütün faaliyetleri doğrudan inceleme ve tesislere girme hakkına her zaman sahip olacaktır. (g) Eğer Tarımsal AraĢtırma Merkezleri tarafından tutulan ve dıĢarıdan elde edilen bu kaynakların düzenli olarak bakımı engellenirse ya da bu konuda mücbir sebep gibi nedenlerden dolayı herhangi bir Ģekilde tehdit söz konusu ise, Sekreterya, ev sahibi ülkenin onayıyla, mümkün olduğu ölçüde bu kaynakların tahliyesi ya da baĢka bir yere nakli konusunda yardımcı olacaktır. 15.2. SözleĢme Tarafları, bu SözleĢmeye uygun olarak Yönetim Organı ile anlaĢma yapan Uluslararası Tarımsal AraĢtırma DanıĢma Grubu’na bağlı Tarımsal AraĢtırma Merkezleri’ne Çok Taraflı Sistem çerçevesinde Ek 1’de verilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına eriĢim kolaylığı sağlanacaktır. SözleĢme Taraflarının isteği üzerine, bu Merkezler Sekreterya tarafından kayıdı tutulan bir Tarımsal AraĢtırma Merkezleri’nin listeye dahil edilecektir. 15.3. ĠĢbu SözleĢmenin yürürlüğe girmesinden sonra Tarımsal AraĢtırma Merkezleri tarafından alınan ve koruma altında tutulan Ek-1’de verilenlerin dıĢındaki materyal, Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi ya da yürürlükteki diğer kanunlara uygun olarak materyali alan Tarımsal AraĢtırma Merkezleri ile bu kaynakların menĢei olan ülke veya bu kaynaklara sahip olan ülke arasında karĢılıklı olarak mutabık kalınan esaslara göre eriĢim için hazır bulundurulacaktır. 15.4. SözleĢme Tarafları Yönetim Organı ile anlaĢma imzalayan Tarımsal AraĢtırma Merkezleri’ne, Tarımsal AraĢtırma Merkezleri’nin etkinlikleri ve yürüttükleri programlar için önem arz eden ve Ek 1’de yer almayan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına, karĢılıklı olarak varılan mutabakatın esaslarına göre eriĢim sağlamaya teĢvik edilirler. 15.5. Yönetim Organı diğer ilgili uluslar arası kuruluĢlarla bu Maddede öngörülen amaçlar için anlaĢmalar tesis etmeye çaba gösterecektir. Madde 16 – Uluslar Arası Bitki Genetik Kaynakları Ağı 16.1. Uluslararası gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları Ģebekesindeki mevcut iĢbirliği, gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına dair amaçlara bütünüyle ulaĢılması bakımından bu SözleĢmede öngörülen Ģartlara uygun olarak mevcut düzenlemeler esasında, teĢvik edilecek veya geliĢtirilecektir. 16.2. SözleĢme Tarafları devlet, özel, hükümet dıĢı, araĢtırma, üretim ve diğer kuruluĢlar dahil olmak üzere ilgili bütün kuruluĢları gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ağına katılmaya uygun olduğu ölçüde teĢvik edecektir. Madde 17 – Gıda ve Tarım Ġçin Bitki Genetik Kaynakları Küresel Bilgi Sistemi 17.1. Gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları hakkındaki bilgileri bütün SözleĢme Taraflarına hazır hale getirerek yapılacak bilgi değiĢimlerinin yararların paylaĢımına katkıda bulunacağı umudu ile, SözleĢme Tarafları, tarım için bitki genetik kaynakları ile ilgili bilimsel, teknik ve çevresel konularda bilgi alıĢ veriĢini kolaylaĢtırmak amacıyla, mevcut bilgi sistemlerine dayalı olarak küresel bir bilgi sistemi geliĢtirmek ve güçlendirmek için iĢbirliği yapacaklardır. Küresel bilgi sisteminin geliĢtirilmesinde Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi Bilgi DeğiĢim Mekanizması ile iĢbirliği araĢtırılacaktır. 17.2. SözleĢmenin Taraflarından yapılan bildirime dayalı olarak, malzemenin emniyetli bir biçimde korunması bakımından gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının etkili bir biçimde bakımını tehdit eden durumlar konusunda erken uyarı sağlanacaktır. 17.3. SözleĢmenin Tarafları, Madde 14’ de belirtilen Küresel Eylem Planının yürütülmesi ve güncelleĢtirilmesi amacıyla dünya üzerindeki gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının durumunun periyodik olarak değerlendirilmesinde Gıda ve Tarım Örgütü-Gıda ve Tarım Genetik Kaynakları Komisyonu ile iĢbirliği yapacaktır. KISIM VI – MALĠ ġARTLAR Madde 18 – Mali Kaynaklar 18.1. SözleĢme Tarafları bu Maddede öngörülen Ģartlara uygun olarak, bu SözleĢmenin uygulanması amacıyla bir finansman stratejisi belirleyecektir. 18.2. Finansman stratejisinin amacı bu SözleĢme çerçevesinde yürütülecek olan faaliyetlerin mali kaynaklarının uygunluğunu, Ģeffaflığını, etkinliğini ve verimliliğini sağlamaktır. 18.3. Özellikle geliĢmekte olan ülkelerde ve ekonomik bakımdan geçiĢ sürecini yaĢayan ülkelerde öncelik taĢıyan etkinlikler, planlar ve programlar için kaynak yönlendirmek amacıyla ve Küresel Eylem Planı göz önünde tutularak, Yönetim Organı bu finansman için periyodik olarak bir hedef belirleyecektir. 18.4. Bu finansman stratejisi uyarınca; (a) SözleĢme Tarafları, iĢbu SözleĢme çerçevesinde yer alan plan ve programların uygulanması için önceden belirlenen ve kabul görmüĢ olan kaynak tahsisatının etkili ve dikkatli bir biçimde kullanımını sağlamak için uluslar arası mekanizmaların, finansman kuruluĢlarının ve kurumların Yönetim Organları arasında gerekli ve uygun görülen bütün önlemleri alacaklardır. (b) ĠĢbu AntlaĢma çerçevesinde üstlenmiĢ oldukları yükümlülükleri etkili bir biçimde uygulayacak olan geliĢmekte olan ülkeler ya da ekonomik açıdan geçiĢ süreci yaĢayan ülkeler konumundaki SözleĢme Tarafları, bu Maddede belirtilen kaynakların, özellikle geliĢmiĢ ülkeler tarafından sağlanan, fiili ödenek tahsisatlarına bağımlı kalacaklardır. GeliĢmekte olan ülke ya da ekonomisi geçiĢ sürecinde olan ülke konumundaki SözleĢme Tarafları, gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarında kapasite oluĢturulmasında, kendi plan ve programlarında uygun olarak belirlenen önceliklere uyacaklardır. (c) GeliĢmiĢ ülke ya da geliĢmekte olan ülke ile ekonomik açıdan geçiĢ sürecinde olan ülke statüsündeki SözleĢme Tarafları tek tarafları, bölgesel ve çok taraflı kanallarla bu SözleĢmenin yürütülmesi için finans sağlayacaklardır. Bu kanallar Madde 19.3f’de belirtilen mekanizmayı içerecektir. (d) SözleĢmeye imza koyan her bir Taraf ulusal kapasiteleri ve mali kaynaklarına uygun olarak gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir bir biçimde kullanılması için ulusal düzeyde yürütülecek faaliyetlere mali kaynak sağlamayı ve bu kaynakları taahhüt etmeyi kabul ederler. Sağlanan mali kaynaklar bu SözleĢmeye uygunsuz bir biçimde, özellikle malların uluslar arası ticaretiyle ilgili alanlarda, kullanılmayacaktır. (e) SözleĢme Tarafları Madde 13.2d’den doğan faydaların finansman stratejisinin bir parçasını oluĢturduğunu kabul ederler. (f) Gönüllü katkı, Madde 13’de öngörülen Ģartlar dikkate alınarak, SözleĢmeye Taraf olan ülkelerdeki özel sektör, hükümet dıĢı kuruluĢlar ve diğer kaynaklardan sağlanabilir. SözleĢme Tarafları, bu gibi katkıların teĢvik edilmesinin Yönetim Organı tarafından bir strateji modeli olarak değerlendireceği hususunu kabul ederler. 18.5. SözleĢme Tarafları, geliĢmekte olan ülkelerde ve özellikle az geliĢmiĢ ülkeler ve ekonomisi geçiĢ sürecinde olan ülkelerde gıda ve tarım genetik kaynaklarını muhafaza eden ve sürdürülebilir olarak kullanan çiftçiler için kabul edilmiĢ plan ve programların uygulanmasına öncelik verileceğini kabul ederler. KISIM VII – KURUMSAL ġARTLAR Madde 19 – Yönetim Organı 19.1. Bu vesileyle bu AntlaĢma için, SözleĢme Taraflarının tamamından ibaret olan bir Yönetim Organı oluĢturulmuĢtur. 19.2. Belli baĢlı konularda bir karara varmak için oybirliği dıĢında bir baĢka yöntem olmadıkça Yönetim Organının bütün kararları oybirliği ile alınacaktır, ancak Madde 23 ve 24’le ilgili olarak daima oybirliği gerekli olacaktır. 19.3. Yönetim Organı görevleri, özellikle aĢağıdaki konularda, bu AntlaĢmanın tam uygulanmasını teĢvik etmek olacaktır; (a) Bu AntlaĢmanın uygulanması için, özellikle Çok Taraflı Sistemin iĢletilmesi için, izleme amacıyla politika yönlendirme ve rehberlik sağlama ve gerekli durumlarda benzer tavsiyeleri benimseme; (b) Bu AntlaĢmanın uygulanması için plan ve programların kabulü; (c) Madde 18’de öngörülen Ģartlara uygun olarak, bu AntlaĢma uygulanması için finansman stratejisinin ilk oturumda kabulü ve periyodik olarak incelenmesi; (d) Bu AntlaĢmanın bütçesinin kabulü; (e) Gerekli kaynakların ne derece uygun olduğuna bakılarak, ihtiyaç duyulması halinde yan kuruluĢların oluĢturulması ve bu yan kuruluĢların yapısının ve görevlerinin belirlenmesi; (f) Bu AntlaĢmanın hayata geçirilmesi amacıyla gerekli olan finansman kaynaklarının alımı ve kullanımı için, gerektiğinde Vakıf Hesabı gibi uygun mekanizmaların elverdiği ölçülerde kurulması; (g) SözleĢme Taraflarının finans stratejilerine katılımı dahil bu AntlaĢmanın kapsadığı konularda, özellikle Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi Taraflar Konferansını içine alacak Ģekilde, diğer ilgili uluslararası kuruluĢlar ve sözleĢme organları ile iĢbirliği tesis etmek ve iĢbirliğini sürdürmek; (h) Madde 23’de öngörülen Ģartlara uygun olarak bu AntlaĢma yapılabilecek değiĢiklikleri elverdiği ölçüde değerlendirmeye almak ve uygulamak; (i) Madde 24’de öngörülen Ģartlara uygun olarak, bu AntlaĢmanın eklerinde yapılabilecek değiĢikleri elverdiği ölçüde, değerlendirmeye almak ve uygulamak; (j) Madde 13 ve 18’e atfen gönüllü olarak yapılabilecek katkıları teĢvik etmek amacıyla bir strateji modeli geliĢtirmek; (k) Bu AntlaĢmanın amaçlarını yerine getirmek için gerekli olabilecek benzer diğer görevleri yerine getirmek; (l) Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi Taraflar Konferansı ve diğer ilgili uluslararası kuruluĢlar ve sözleĢme organlarının aldığı ilgili kararları kayıt altına almak; (m) Bu AntlaĢmanın uygulanmasıyla ilgili konularda Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi Taraflar Konferansı ve diğer ilgili uluslararası kuruluĢlar ve sözleĢme organlarını elverdiği ölçüde bilgilendirmek; ve (n) Madde 15 altındaki Uluslararası Tarımsal AraĢtırma Merkezleri ve diğer uluslararası kuruluĢlarla yapılan anlaĢma metinlerini ve madde 15’de bahsedilen Materyal Transfer AnlaĢma’larını incelemek ve değiĢiklik yapmak. 19.4. Madde 19.6’ya tabi olarak; AntlaĢmaya imza koyan her bir Tarafın tek bir oyu olacak ve Yönetim Organı oturumlarında bir temsilci ile temsil edilecek ve temsilciye alternatif temsilci, uzmanlar ve danıĢmanlar eĢlik edebilecektir. Yönetim Organı tarafından yürütülen iĢlemlerde alternatif temsilci, uzmanlar ve danıĢmanlar yer alabilecek, ancak delegasyonun yerine tam olarak yetkilendirilmiĢ olmaları dıĢında, oy kullanmayacaklardır. 19.5. BirleĢmiĢ Milletler, uzman kuruluĢları ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile Bu AntlaĢmaya imza koymayan herhangi bir devlet Yönetim Organı tarafından yürütülecek oturumlara gözlemci sıfatıyla katılabilecektir. Gerek devlet kuruluĢu olsun gerekse hükümet dıĢı kuruluĢ olsun, Yönetim Organı oturumlarına gözlemci olarak katılmak istediğini bildiren gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı konusunda yeterliliği olan diğer organ ya da kuruluĢ AntlaĢmaya imza koyan ülkelerin en az üçte biri tarafından bir itirazda bulunulmadıkça, oturuma katılımı kabul edilebilecektir. Gözlemcilerin kabul edilmesi ve katılımı Yönetim Organı tarafından kabul edilen Prosedür Kurallarına tabi olacaktır. 19.6. AntlaĢmaya taraf olan Gıda ve Tarım Örgütü Üye KuruluĢu ile bu KuruluĢa üye olan ve AntlaĢmaya Taraf olan devletler üyelik haklarını kullanacaklar ve üzerinde gerekli değiĢiklik yapılmıĢ haliyle Gıda ve Tarım Örgütü Genel Kuralları ve Tüzüğüne uygun olarak üyelik yükümlülüklerini yerine getireceklerdir. 19.7. Yönetim Organı bu AntlaĢmayı tutarlı olmayan Prosedür Kuralları ve mali kuralları elverdiği ölçüde değiĢtirebilecek ve uygulamaya koyabilecektir. 19.8. Yönetim Organının herhangi bir oturumda yeterli sayıyı oluĢturmak için, delegelerin mevcut sayısının AntlaĢma Taraflarını çoğunlukla temsil ediyor olması gerekli olacaktır. 19.9. Yönetim Organı düzenli olarak her iki yılda bir en az bir oturum düzenleyecektir. Bu oturumlar mümkün olduğu ölçüde, Gıda ve Tarım Genetik Kaynakları Komisyonu’nun düzenli oturumları ile artarda düzenlenmelidir. 19.10. Yönetim Organı’nın özel oturumları, Yönetim Organı tarafından uygun görülen baĢka bir zamanda, ya da SözleĢmeye Taraf olan ülkelerin en az üçte biri tarafından desteklenen bir talep olması koĢuluyla, SözleĢme Taraflarının yazılı talebi üzerine düzenlenecektir. 19.11. Yönetim Organı Prosedür Kurallarına uygun olarak BaĢkan ve BaĢkan Yardımcılarını (Bundan böyle "Büro" olarak anılacaktır) seçecektir. Madde 20 – Sekreter 20.1. Yönetim Organı’nın sekreteri Yetkili Makamın onayı ile Gıda ve Tarım Örgütü Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecektir. Sekreter gerek duyulduğu ölçüde öngörülen personel yardımı alacaktır. 20.2. Sekreter aĢağıdaki görevleri yerine getirecektir: (a) Yönetim Organı ve oluĢturulabilecek yan kuruluĢların oturumları için düzenleme ve idari destek sağlamak; (b) Yönetim Organı’nın yürütmeyi düĢündüğü özel görevler de dahil olmak üzere, bu görevlerin yerine getirilmesinde Yönetim Organı’na yardımcı olmak; (c) Faaliyetleri Yönetim Organı rapor etmek; 20.3. Sekreter, AntlaĢmanın bütün Tarafları ve Genel Müdür ile iletiĢim kuracaktır: (a) Hayata geçirileceği altmıĢ günlük süre içerisinde Yönetim Organı tarafından alınan kararlar; (b) AntlaĢmanın Ģartlarına uygun olarak SözleĢme Taraflarının eline geçen bilgiler. 20.4. Sekreter, Yönetim Organı oturumları için dokümanları BirleĢmiĢ Milletler’in altı dilinde hazır edecektir. 20.5. Sekreter, AntlaĢmanın amaçlarına ulaĢması için, özellikle Biyolojik ÇeĢitlilik SözleĢmesi Sekreteryası dahil olmak üzere diğer kuruluĢlar ve sözleĢme organları ile iĢbirliği yapacaktır. Madde 21 – Uyum Yönetim Organı ilk oturumda, bu AntlaĢmada öngörülen Ģartlara uyumun sağlanması için ve uyumsuz konuların çözümü için bütüncül ve etkin prosedürleri ve iĢlemsel mekanizmaları dikkate alacak ve onaylayacaktır. Bu prosedür ve mekanizmalar özellikle geliĢmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiĢ sürecinde olan ülkelerde, gerek duyulduğunda, yasal konularda danıĢmanlık ve yardım da dahil olmak üzere, tavsiye veya yardımların sunulması ve izlemeye alınmasını içerecektir. Madde 22 – AnlaĢmazlıkların Çözülmesi 22.1. ĠĢbu AntlaĢmanın yorumlanması veya uygulanmasıyla ilgili olarak SözleĢme Tarafları arasında çıkabilecek herhangi bir anlaĢmazlık olması durumunda, taraflar bu anlaĢmazlıkları görüĢmeler yoluyla çözüme kavuĢturmak için her türlü çabayı gösterecektir. 22.2. Eğer ilgili taraflar anlaĢmazlığı görüĢmelerde bulunarak çözüme kavuĢturamazlarsa, üçüncü tarafın aracılığını ve iyi niyetli yaklaĢımını birlikte isteyebilirler. 22.3. ĠĢbu AntlaĢmanın herhangi bir zamanda tasdiki, kabulü, onaylanması veya muvafakat verilmesi halinde, SözleĢmeye imza koyan Taraflardan birisi yukarıdaki Madde 22.1 veya Madde 22.2’ye uygun olarak çözüme kavuĢturulmayan bir anlaĢmazlığı yazılı olarak Yediemine baĢvuruda bulunarak, aĢağıdaki anlaĢmazlıkların çözüm yollarından birisini ya da her ikisini de zorunlu olarak kabul ettiğini beyan eder. (a) Bu AntlaĢmanın Kısım I Ek II’de yer alan prosedüre uygun olarak tahkim iĢlemleri, (b) AnlaĢmazlığın Uluslararası Adalet mahkemesine gönderilmesi. 22.4. Eğer anlaĢmazlığa düĢen Taraflar, yukarıdaki Madde 22.3’e uygun olarak herhangi bir prosedürü veya yukarıdakiyle aynı prosedürü kabule Ģayan görmemiĢse, anlaĢmazlık taraflar aksi yönde mutabakata varmadıkça, SözleĢmenin Kısım 2 Ek II’ye uygun olarak uzlaĢma komisyonuna havale edilecektir. Madde 23 – SözleĢmedeki DeğiĢiklikler 23.1. Bu SözleĢmede değiĢiklik yapılması için SözleĢme Taraflarından herhangi birisi öneride bulunabilir. 23.2. ĠĢbu SözleĢmede yapılabilecek değiĢiklikler Yönetim Organının herhangi bir oturumunda kabul edilecektir. Önerilen herhangi bir değiĢikliğin metni önerinin görüĢüleceği oturumdan en az altı ay önce Sekreter tarafından SözleĢme Taraflarına iletilecektir. 23.3. Bu SözleĢme üzerinde yapılacak bütün değiĢiklikler sadece, Yönetim Organının oturumuna katılan SözleĢme Taraflarının oy birliği ile yapılabilecektir. 23.4. Yönetim Organı tarafından benimsenen herhangi bir değiĢiklik, belgenin SözleĢme Taraflarının üçte ikisi tarafından tasdik, kabul veya onayından itibaren doksanıncı günde, değiĢikliği tasdik, kabul ya da onaylayan SözleĢmenin Tarafları arasında yürürlük kazanacaktır. Bundan sonra, söz konusu değiĢiklik diğer SözleĢmeye Taraflarında bu ülkenin belgeyi tasdik edip, onaylaması ve kabul görmesinden sonra doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. 23.5. Bu Maddenin amaçları bakımından, FAO’ne üye kuruluĢ tarafından verilen bir belge bu kuruluĢa üye ülkeler tarafından verilmiĢ bir belge olarak sayılmayacaktır. Madde 24 – Ekler 24.1. Bu AntlaĢmanın ekleri SözleĢmenin ayrılmaz bir parçasını oluĢturacak ve bu AntlaĢmaya yapılacak atıflar aynı zamanda eklerinden herhangi birine de yapılmıĢ olacaktır. 24.2. Bu AntlaĢmada SözleĢmede değiĢiklik yapılması ile ilgili olan Madde 23’de öngörülen Ģartlar ekler üzerinde yapılacak değiĢikliklere de uygulanacaktır. Madde 25 – Ġmza Bu SözleĢme 3 Kasım 2001 tarihinden 4 Kasım 2002 tarihine kadar FAO üyelerine ve FAO üyesi olmayan ancak BirleĢmiĢ Milletler veya uzman kuruluĢları ya da Uluslar Arası Atom Enerjisi üyesi olan Devletlerin imzasına açılmıĢtır. Madde 26 – Tasdik, Kabul ve Onay Bu SözleĢme Madde 25’de belirtilen FAO üyesi olan FAO üyesi olmayan devletlerin tasdik, kabul ve onayına tabidir. Tasdik, onay ve kabul belgeleri Yediemine gönderilecektir. Madde 27 – Katılım Bu AntlaĢma, imzaya açıldığı tarihten itibaren FAO üyelerine ve FAO üyesi olmayan ancak BirleĢmiĢ Milletler veya uzman kuruluĢları ya da Uluslar Arası Atom Enerjisi üyesi olan Devletlerin katılımına açık olacaktır. Madde 28 – Yürürlüğe Girme 28.1. Madde 29.2’de öngörülen Ģartlara tabi olarak, bu AntlaĢma, FAO Üyelerinden en az kırk tasdik, kabul, onay ve katılım belgesinin gönderilmiĢ olması Ģartıyla ve bunlardan yirmi tasdik, onay, kabul ve katılım belgesinin alınmasından sonra doksanıncı günde yürürlüğe girecektir. 28.2. Madde 28.1’e uygun olarak bu AntlaĢmayı tasdik eden, kabul eden, onaylayan ve katılım mutabakatını sunan FAO üyeleri ve FAO üyesi olmayan ancak BirleĢmiĢ Milletler veya uzman kuruluĢları ya da Uluslar Arası Atom Enerjisi üyesi olan Devletler, kırkıncı tasdik, kabul, onay ve katılım belgesinin verilmesiyle birlikte, kendi tasdik, kabul, onay veya katılım belgesini verdikten sonraki doksanıncı günde AntlaĢmayı yürürlüğe sokacaktır. Madde 29 – FAO Üyesi KuruluĢlar 29.1. FAO Üyesi bir KuruluĢ bu AntlaĢma için tasdik, onay, kabul veya katılım belgesi vermesi halinde, Üye KuruluĢ FAO tüzüğünün 11.7. maddesinde öngörülen Ģartlara uygun olarak, bu AntlaĢmanın kabulü çerçevesinde gerekli olabilecek, FAO tüzüğünün 11.2. Maddesi uyarınca verilen yetkiye istinaden, yetki dağılımındaki değiĢiklikleri de bildirecektir. AntlaĢmaya taraf olan herhangi bir devlet herhangi bir zamanda bu AntlaĢmaya taraf olan bir FAO Üyesi KuruluĢtan, bu AntlaĢma kapsamındaki uygulamalardan Üye KuruluĢ ya da Üyesi olan Devletlerden hangisinin sorumlu olduğu yönünde bilgi verilmesi talebinde bulunabilir. Üye kuruluĢ makul bir süre içerisinde bu bilgileri verecektir. 29.2. FAO üyesi bir KuruluĢ tarafından verilen tasdik, kabul, onay, katılım ya da geri çekme belgesi, kuruluĢun Üye Devletleri tarafından verilen bir belge olarak sayılmayacaktır. Madde 30 – Çekince ĠĢbu AntlaĢma üzerinde herhangi bir çekince konamaz. Madde 31- Taraf Olmayanlar SözleĢme Tarafları bu SözleĢmeye taraf olmayan FAO Üyesini veya baĢka bir Devleti bu SözleĢmeyi kabul etmeye teĢvik edecektir. Madde 32 – Geri Çekilme 32.1. SözleĢmenin Taraflarından birisi bu SözleĢmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde herhangi bir zamanda bu AntlaĢmadan geri çekildiğini Yediemine bildirir. Yediemin SözleĢmenin bütün Taraflarına durumu derhal bildirecektir. 32.2. Geri çekilme, bildirimin alındığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde yürürlük kazanacaktır. Madde 33 – Fesih 33.1. Geri kalan taraflar oybirliği ile aksi yönde bir karar almadıkça, iĢbu AntlaĢma SözleĢme Taraflarının sayısının geri çekmeler nedeniyle kırkın altına düĢmesiyle otomatik olarak feshedilmiĢ sayılır. 33.2. SözleĢme Taraflarının sayıca kırkın altına düĢmesi durumunda Yediemin geri kalan bütün Taraflara bilgi verecektir. 33.3. Fesih durumunda, aktif varlıkların yönetimi Yönetim Organı tarafından benimsenen mali kurallara uygun olarak yapılacaktır. Madde 34 – Yediemin (Kayyum) FAO Genel Müdürü bu AntlaĢmada yediemin olarak hareket edecektir. Madde 35 – Orijinal Metin ĠĢbu SözleĢmenin Arapça, Çince, Ġngilizce, Fransızca, Rusça ve Ġspanyolca metinleri eĢit oranda orijinaldir. EK I ÇOK TARAFLI SĠSTEME DAHĠL OLAN ÜRÜN LĠSTESĠ Gıda Ürünleri Ürün Genus (Cins) Gözlemler Ekmek ağacı Artocarpus Yalnızca ekmekmeyvesi. KuĢkonmaz Asparagus Yulaf Avena Pancar Brassica et al Cinsler Ģunları içermektedir: Brassica, Armoracia, Barbarea, Camelina, Camble, Diplotaxis, Eruca, Isatis, Lepidiu m, Raphanobrassica, Raphanus, Rorippa ve Sinapis. Bunlar lahana, kolza tohumu, hardal bitkisi, tere, roka, turp ve Ģalgam gibi yağlı tohumlar ve sebze ürünleri içermektedir. Lepidium meyenii (maca) türleri dıĢarda tutulmuĢtur. Bezelye Cajanus Nohut Cicer Narenciye Citrus Poncirus ve Fortunella cinsleri anaç olarak dahil edilmiĢtir Hindistan Cevizi Cocos Aroid Colocasia, Aroid kulkas, kokoyam, dasheen ve tanen Xanthosoma içermektedir. Havuç Daucus Japon patetesi Dioscorea Akdarı Eleusine Çilek Fragaria Ayçiçek Helianthus Arpa Hordeum Ürün Gen Gözlemler Tatlı Patetes Ipomoea YeĢil Bezelye Lathyrus Mercimek Lens Elma Malus Manyok Manihot Yalnızca manihot esculenta Muz Musa Musa textilis hariç Pirinç Oryza Ġnci Akdarı Pennisetum Fasulye Phaseolus Phaseolus polyanthus hariç. Bezelye Pisum Çavdar Secale Patetes Solanum Tuberosa Ģubesi dahil, Solanum phureja hariç. Patlıcan Solanum Maeongena Ģubesi dahil. Spürgedarısı Sorghum Triticale Triticosecale Buğday Triticum et al Agopyron, Elymus ve Secale dahil. Bakla/Yem Vicia Cowpea et al Vigna Mısır Zea Zea perennis, Zea diploperennis ve Zea luxurians hariç. Yem Bitkileri Genera Türler BAKLAGĠL YEM BĠTKĠLERĠ Astragalus chinensis, cicer, arenarius Canavalia ensiformis Coronilla varia Hedysarum cicera, cilliolatus, hirsutus, ochrus, odoratus, sativus Lespedeza cuneata, striata, stipulacea Lotus corniculatus, subbiflorus, uliginosus Lupinus albus, angustiflorus, luteus Medicago arborea, falcata, sativa, scutellata, rigidula, truncatula Melilotus albus, officinalis Onobrychis vicifolia Ornithopus sativus Prosopis affinis, alba, chilensis, nigra, palida Pueraria phaseoloides Trifolium alexandrinum, alpestre, ambigium, angustifolium, arvense, agrocicerum, hybridum, ancarnatum, pratese, repens, resupinatum, rueppelianum, semipilosum, subt erraneum, vesiculosum. ÇAYIR YEM BĠTKĠLERĠ Andropogon gayanus Agropyron cristatum, desertorum Agrostis stolonifera, tenuis Alopecurus pratensis Arrhenatherum elatius Dactylis glomerata Festuca arundinacea, gigantea, heterophylla, ovina, pratensis, rubra Genera Türler Lolium hybridum, multiflorum, perenne, rigidum, temulentum Phalaris aquatica, arundinacea Phleum pratense Poa alpina, annua, pratensis Tripsacum laxum DĠĞER YEM BĠTKĠLERĠ Atiplex halimus, nummularia Salsola vermiculata EK II Kısım 1 TAHKĠM Madde 1 Talepte bulunan taraf Sekreterliğe baĢvurarak anlamazlığa düĢen tarafların Madde 22 uyarınca anlaĢmazlığı tahkime götüreceğini bildirir. Bildirim tahkime götürülecek konuyu ve özellikle de bu AntlaĢma maddelerini, bunun uygulanması ve yorumlanması ile ilgili konuları belirtecektir. Eğer anlaĢmazlığa düĢen taraflar Tahkim Kurulu BaĢkanının önünde anlaĢmazlık mevzuu üzerinde bir mutabakat sağlayamazlarsa, tahkim kurulu anlaĢmazlık konusunu belirleyecektir. Sekreter alınan bütün bilgileri bu AntlaĢmanın bütün Taraflarına iletecektir. Madde 2 1. AnlaĢmazlık iki taraf arasındaysa, tahkim kurulu üç üyeden oluĢacaktır. AnlaĢmazlığa düĢen tarafların her biri bir hakem atayacak ve atanan iki hakem aralarında uzlaĢarak üçüncü hakemi belirleyecek olup bu üçüncü hakem BaĢkan olarak hareket edecektir. BaĢkan anlaĢmazlığa düĢen taraflardan herhangi birinin uyruğunu taĢımayacak veya anlaĢmazlığa düĢen tarafların herhangi birinde ikamet etmeyecek ya da bunların herhangi birisi tarafından istihdam edilmeyeceği gibi baĢka bir davada da herhangi bir sıfatla müdahil olmayacaktır. 2. SözleĢme Taraflarından ikiden fazlası arasında bir ihtilaf vuku bulması halinde, anlaĢmazlığa düĢen taraflar birlikte uzlaĢarak bir hakem belirleyeceklerdir. 3. Ġlk atamada belirtilen Ģekilde boĢ kalan pozisyonlar doldurulacaktır. Madde 3 1. Eğer tahkim kurulunun BaĢkanı ikinci hakemin belirlenmesinden sonraki iki ay içerisinde atanmazsa, FAO Genel Müdürlüğü anlaĢmazlığa düĢen taraflardan herhangi birinin isteği üzerine bir sonraki iki aylık süre içerisinde BaĢkanı atayacaktır. 2. Eğer anlaĢmazlığa düĢen taraflardan herhangi birisi talebin alınmasından itibaren iki ay içerisinde bir hakem atamazsa, diğer taraf atamayı bir sonraki iki aylık süre içerisinde yapacak olan FAO Genel Müdürlüğüne durumu bildirecektir. Madde 4 Tahkim kurulu kararlarını bu AntlaĢma ve uluslararası kanun hükümlerine göre verecektir. Madde 5 AnlaĢmazlığa düĢen taraflar aksi yönde bir mutabakata varmadıkça, tahkim kurulu kendi prosedürlerini tayin edecektir. Madde 6 Tahkim kurulu, anlaĢmazlığa düĢen taraflardan birisinin isteği üzerine, ara koruyucu önlemleri esas olarak önerebilecektir. Madde 7 AnlaĢmazlığa düĢen taraflar kendi ellerindeki bütün imkanları kullanacak ve tahkim kurulunun çalıĢmalarını kolaylaĢtıracaktır : (a) Ġlgili bütün bilgi, belge verecekler ve kolaylık göstereceklerdir. (b) Gerek duyulması halinde, eksper ve uzman çağrılacak ve onlardan kanıt istenecektir. Madde 8 AnlaĢmazlığa düĢen taraflar tahkim kurulunun iĢlemlerini yürütmesi sırasında elde ettikleri gizli bilgileri tutmaktan sorumlu olacaktır. Madde 9 Davanın özel bir yapısı olmasından dolayı tahkim kurulu aksi yönde bir saptamada bulunmadıkça, tahkim masrafları anlaĢmazlık içerisinde olan taraflar arasında eĢit miktarda paylaĢtırılacaktır. Tahkim kurulu bütün giderlerin bir kaydını tutacak ve anlaĢmazlık içerisinde olan taraflara kesin bir hesap çıkaracaktır. Madde 10 Davanın kararından etkilenebilecek olan ve anlaĢmazlık mevzunundan yasal anlamda bir menfaati bulunan SözleĢme Taraflarından herhangi birisi kurulun rızasıyla iĢlemlere müdahale edebilecektir. Madde 11 Kurul anlaĢmazlık konusu ile doğrudan alakalı olmayan karĢı talepleri dinleyecek ve bunlar üzerinde saptamada bulunabilecektir. Madde 12 Tahkim kurulu usul ve esasları ile ilgili kararları üyelerinin oy çokluğu ile alacaktır. Madde 13 Eğer anlaĢmazlığa düĢen taraflardan birisi tahkim kurulunun karĢısına çıkmazsa veya davayı savunamazsa, diğer taraf kuruldan iĢlemlere devam etmesini ve bir karara varmasını isteyebilecektir. AnlaĢmazlık içerisinde olan taraflardan birinin yokluğu ya da anlaĢmazlığa düĢen taraflardan birisinin talebini savunamaması, iĢlemler açısından bir engel teĢkil etmeyecektir. Kesin karara varmadan önce, tahkim kurulu talebin kanunen ve esas olarak incelenmiĢ olduğu konusunda kendisini tatmin etmiĢ olması gerekmektedir. Madde 14 Kurul beĢ ayı geçmeyecek bir süre ile süre uzatımı verilmesi gerekli olmadıkça, baĢvurunun usulüne uygun olarak yapıldığı tarihten itibaren beĢ ay içerisinde kesin kararını verecektir. Madde 15 Tahkim kurulunun kesin kararı anlaĢmazlık konusu ile sınırlı olacak ve gerekçeleri belirtecektir. Kesin karara varıldığı tarihte oturuma katılan üyelerin adlarını da belirtecektir. Kurulun herhangi bir üyesi kesin karara karĢı itiraz ya da Ģerh koyabilecektir. Madde 16 Karar anlaĢmazlığa düĢen taraflar üzerinde bağlayıcı olacaktır. AnlaĢmazlık içerisinde olan taraflar önceden temyize gitme konusunda mutabakata varmadıkça, temyize gidilmeyecektir. Madde 17 Kesin kararın yorumlanması ya da yorumlanma Ģekli ile ilgili olarak anlaĢmazlığa düĢen taraflar arasında bir tezatlık çıkması durumunda, taraflardan herhangi birisi kesin kararı, kararı veren tahkim kuruluna sunabilecektir. Kısım 2 UZLAġMA Madde 1 Ortaya çıkan ihtilafın taraflarından birinin isteği üzerine bir uzlaĢma komisyonu kurulacaktır. Komisyon, ihtilafın tarafları aksi yönde bir mutabakata varmadıkça, ikisi ilgili taraflarca belirlenmek üzere ve bu üyeler tarafından seçilen BaĢkan ile birlikte beĢ üyeden oluĢacaktır. Madde 2 AntlaĢmanın ikiden fazla Tarafı arasında çıkan anlaĢmazlıklarda, ortaya çıkan ihtilafın benzer çıkarları olan tarafları komisyondaki kendi üyelerini anlaĢarak atayacaklardır. Ġhtilafın taraflarının iki ya da daha fazlasının farklı bir çıkarı varsa veya benzer çıkarı oldukları konusunda aralarında bir mutabakat sağlanmamıĢsa, üyelerini ayrı ayrı atayacaklardır. Madde 3 Ġhtilafın tarafları atamaları uzlaĢma komisyonunun oluĢturulması yönünde yapılan talepten itibaren iki ay içerisinde yapmazsa, FAO Genel Müdürü talepte bulunan tarafların istemeleri halinde, bu atamaları sonraki iki aylık süre içerisinde yapar. Madde 4 Eğer uzlaĢma komisyonunun BaĢkanı son olarak atanan komisyon üyesinin atandığı tarihten itibaren iki ay içerisinde seçilmezse, FAO Genel Müdürü talepte bulunan tarafların istemeleri halinde, BaĢkanın atamasını sonraki iki aylık süre içerisinde yapar. Madde 5 UzlaĢma Komisyonu üyelerinin oy çokluğu ile kararlarını alır. Ġhtilafın taraflarının aksi yönde bir mutabakatı olmadıkça, kendi prosedürlerini belirleyeceklerdir. Tarafların iyi niyetle değerlendirmeye alacağı anlaĢmazlığın çözümüne iliĢkin önerilerini ortaya koyacaklardır. Madde 6 UzlaĢma komisyonunun yeterliği konusunda ortaya çıkan anlaĢmazlık komisyon tarafından karara bağlanacaktır. Türkiye adına : Necati UTKAN Türkiye’nin Ġtalya Büyükelçisi 4.11.2002 Ġmza Yukarıdaki imza Kasım 2001 tarihinde yapılan FAO Konferansının otuz birinci oturumunda FAO Tüzüğünün XIV. Maddesi uyarınca, uyarlanan Gıda ve Tarım için bitki genetik kaynakları Uluslar Arası SözleĢmesinin 25. Maddesine atfen atılan imzadır.