Communiqué on combating Globodera rostochiensis Wollenweber, Globodera pallida Stone

Tanm ve Koyisleri Bakanhgmdan : Patates Kist Nematodlar1 (Globodera rostochiensis Wollenweber, Globodera pallida Stone) ile Miicadele Hakkmda Teblig (Teblig No: 2002/60) Am•~ Madd• 1- Bu Teblij palaces kist nematodlan (G.ro,tochimsis Woll. ve G.palllda Stone)'n,n varhj1n1n tesbiti, yay1lmas1n1n Onlcnme,i ve mOcadelesinin yap1lmas1 am1c1yl1 hazrrtanm1$t1r. Kapsam Madde l• Bu Teblij patales ki.s1 nemalodlanmn, varhj,n,n tesbili, yay,lmason,n Onlenmesi, mllcadelesinin yap,lmas,, eradike edilmesi ve ahnacak asgari Onlemleri kapsar. llukuki dayanak Maddt J. Bu Teblit; I SIS/I 957 larihli ve 6968 say,h Ziral MOcadele ve Zirai Kaninlina Kanunu ile 618/1964 larihli Zirai Karantina TOil!IO'ne dayamlarak ve AB mevzuat,na uyum ~evesinde haz,rlanm•Jlir. SOn,ey Madde 4- Bu :r:ararh etmenlerin m Onemli konuk~u patates olmas, sebebiyle sOrveylerin Oncdikle palales Oretim alanlan, depolar, yay,lmada risk oluJturan diAer konukyular ( patl1can ve domales), bu konukyulann sulanma v,,. il~lanmas,nda kullanllan yOzey suyu, endOstriyet iJleme ve paketlerne binalanndan bopltJlan SIV1 ve ka11 811klar 01.Crinde bu organiunalann lespitine yOnelik olank belir!i arahklar!a sOrvey!er yO,OtOIOr. Aynca IDketim arnayh palates yumrvlann,n sa11ld1&1 hal, pazar gibi yerferde de sQrvey yahJmalan yaptlabilir. SGn,ey metodu Madde S- Bu sUrveylcr TOrl<iyc k0$ullan ve EPPO standart mclotlan dikkale ahnarak hazirtanm,, olan Palates kiSI ncmatodlan (G.ro:uochl~n1ls Woll.ve G.pal/lda Stone) (Tylenchida: Heteroderidae) Zirai Mlkadele Telcnik Talimalt'na (El•I) gOrc yOrOIDIUr. Palates d1J1ndaki dip konukyu bitkiler, ka11 ve SIYI auklar ve di&er materyall« iyinde uygun metotlara gOre sOrvey ve analizlcr yap1hr. SOn,e)'in yap,lmas, l\l■dde 6- SOrveyfenle ahnacak Omok miktan ve Omelc alma :r:am1111 Zirai Mllaldele A~urma EnstitOleri taralindan haZJrtanm,, olan Zirai MOcadele Telcnik Talimall (Ek-l)'na gOrc belirtenir. Yqil aksam dOnemi bitki kOk sOrveyleri Bakanhk II Tanm MOdOrlDAO Bitki K0ntma ~•be MOdOrlOkleri elernanlan tarafindan yapthr. Hasada yakon ve hasat sonras, tarla 1opnt11 olmalt o,.,.. yap1lan sOtw)'i« yine ad, g~en kurvtu, elemanlan laralindan yOrOIOlmekle birtikte, ahnan bu lopnk Omelclerinin kiSI yOnOyle analizleri Bakanhk Ziral MOcadele AraJltrma EnstitO!eri ve Bakanhj1n ilgili diier •~••rm• enstitOler tarafindan yap,hr. Bakanl,ta blldirim Madde 7• Bu zararh organiunalann g6rOldOJO yerferde kqif ve s1n1rtand1rma, gOflJlmcdiAi yerferd,e kqif sOrveyferi yOrOtOIOr. SDrvey son~lan gerckli bilgileri iyerccek Jokilde her y,I 20 may,s'a kadar Bakanhp bildirilir. Bunun d1J1ndaki tespiller ya da JOpheli duNmlar, acilcn Bakanh&- bildirilir. Tes pit ve nakll yuat, Madde ~Qpheli durvmlann olmu, halinde; bu durumun ol"'tuju bOlgedeki palates tartalanndan alinan IOpnk Omcklerine EPPO'ca kabul edilm )Ontemlerden birisi uygulanarak laboratuvar analizleri yap1hr. Bu :r:arart, o,ganizmanm varhjm1n dolrvlanmu, durvmunda, palates kist nernalodlanna Zirai MOcadele Telmik Talimall'nda yer alan (Ek-I) yasal ve kOltOrcl Onlemler uygulanir ve bu durumun gO<llldDiO yerf«deki OrOnlerc ail !Om bitki ve yumrvlann naldi yasaklamr. Bula,,11 alanlann bellrlenmesi Mackle 9- Zirai Mllaldele Teknilt Talimat,na (Ek•I) uygun olank ahnan bir Omelcte organiunan,n vart1&1 dolrvlandti•nda. bul~•k al111lann s1n1r!an belirlenmelidir. Bu am~la; . a) Omqin ahnd1&1 ve buta,,k olank belir!enm bilkisel materyal, parti vdveya parscl, aynca topnlda bull$m1$ makine, IIJ1t, depo, toprakh paketleme Matttyili, &Metin hml edildili veya ahnd,t, tarlalar •• &10 al11 Oretim yerleri de buiaJ1k olank kabul cdilir. b) BuiaJmarun mm,ei "" sonirlan belirlenir. Sulama, ~k,nlar veya r!bgar yoluyla yay,lma ay1sondan risk allonda bulunan palales Oretim alanlanndaki dii<r Solanaceae'le,, endDslriycl iJleme ve pakctleme binalanndan attlan kall "" s,v, 111klar ve yO:r,cy suyu ifin isc; bulqmamn dcm:csini "" yaydman,n s1n1rtann1 bclirtcmck amaayta uygun zamanlarda 6mcklcr ahntr ve sQrveylcr yap1hr. Palates Qrctiminin yapdd1J1 On,Jliltle IOhumluk Dmimi ned<njylc daha fazla risk alllnda bulunan ycrlcrde yetiJCR diJcr konukfu bitkilcr (palhcan"" domal<S) ~• de bu maddcnin (a) bcndi ve bu bcnttcki hususlar dikkatc ahmr. MOtodelo •• ko~u 6nlemler Madde ,. Bu mrarh organi2malarta yapilan milcadelcnin esaslan at•l•da bclirtilmiJtir. a)Bulqok yumrular kesinliklc tohumluk olarak kullantlamu. b)Bula11k olarak bulunan pa1a1cs tartalanmn OrDnleri, II Tanm MlldOrlogo Bilki Koruma ~ubcsi clcmanlanmn gOzetiminde topraklan tcmizlencrck tOkctim amafh olarak kullan1labilir. c)Muhtcmcl bir bul111khk durumunda ""YO bulq1k tartalara yal1.1nhj1 nedcniylc risk alt,nda bulunan arazilcrdcki palates yumrulan da yay,lma riski yaratmamak kayd,yla 9 uncu maddcdcki Onlcrnlcr ahnarak llikctim am~I• kull1n1ma sunulabilir yeya sah,1 yapllabilir. d)Tohumluk palates Orctimi: palates kist ncmatodlanndan lri oldu&u toprak analizi ile bclirlenmi1 olan ~ilmi1 lartalarda yaptlor. e)Bula11khltn bclirlmdi&i larlalarda ve yayg1nhk gOrtllen yerlcrde, palates Drctimi yapdma,. I) Bulq1k alanlarda; bqka ycre blJtnarak dikim am~h h~bir bitki yctiJtirilmez, topnkla ""YO herhangi bir iekilde depolanma,. g) Bulq1k olan ""YO bu~1khg,ndan 1Dphdenilen tohumluk Omen llltalann petateslerinin IOhumluk olarak kullan1Jmamas, hususu ahnacak Onlcmlerin bq,nda gelmdde birtikte, Bakanhkf& bclirtenecelt. ~ pm,li hallcrde sOz konll$u larlalann petatesleri uygun bir i1lcrne tabi lutularak kisllcrden anndmld1klan sonra tohumluk olarak dag,ttlabilir. h) Patales kist ncrna1odlanyla bulq1k olc!ugu belirlencn "")'a risk 1lt1nd1 bulunan yerlerdcki makine, lal•t. depo vc pakctlcmc matcryali ilc bcnuri dilcr mn1cryal uygun bir mCIOt kullandarak imha ""YO dczcnfckle cdilir. f Onlemlerln bHdlrlml Madde I I• Bu mrarh organi2mayla mlkadde amaciyla 10 uncu maddcde bclirtilcn hususlarta llgili yaptlan i1lcmlcr Bakanhta bildirilir. Pata! .. tohu111lutu Madde 12- Tohumluk palateslcr kabul cdilebilir m-lar kullandarak palates kist ncmatodlanndan &ri bulunmu1 olmah, sertifikasyon sonucu eldc edilmi1 dirckt pablles hatlanndan Qrctilmil olmahdir. Zlral karantlna yOnellllellti ve If kanntlna teblltlndeld yerl •• llneml Madde IJ. Pa1a1es kist nem■todlanyla bulq,k palates tohum.luklann,n, 1/3/1991 blrihli vc 20801 say,h Zirai Karantina YOnctmclijiinin (EK-I) listesinde ve 17Nl995 lanl,li "" 22377 say,h Rcsmi Gtmtcde ya)'lnlanan If Karantina Teblil (Teblil No:199513) hOkOmleri gercgince de bulundurulmas,, dag111m, "" bir ycrden bir yen, nakli yasakttr. 8akanl1t1n yetkisl Madde 14- Bu o,pni2malar11 ilgili olarak periyodik dcnctimlcrin yapddtit, uygun mllcadde yOnlemleri"" koruyucu Onlcmlerin uyguland1g1 "" ya)'llma riskinin olmad•I• yerlerdc Tanm ve KOyi1leri Bakanhlt BJ811daki hususlara ir.in verebilir. a) Bilimsel nedenlerte 10 uncu maddeye iliJkin Onlcrnlerde aultma, b) Bulaj1k tartalardaki patal<S kist ncrnalodu ~iplcrine d1yan1kh oldugu bilinen palates f"litlerinin bulaj1k alanlarda ycti1brilmesi ile 10 uncu maddcnin (e) w( t) bcntlcrinde bir dc&i1iltlik, c) Bulq1k tarlalarda yetiftirilen yancklik palateslerin, pabllOS kist ncrnatodlann,n e,gin hale gelmesindcn Once hasat edilmcsi ilc 10 uncu maddelerin (e) ""(I) bcntlerinde bir dclJ1iklik, d) Tohumluk palates haricindeki palllleslerin; bulq,k alanlann uygun bir metotla dezcnfckte cdilmcsinden sonra bu alanlarda Orctimi ile 10 uncu maddclcrin (e )ve (I) bcntlerinde bir deliJiklik, e) Palates kist nematodlann1n -1111 ve dayan1kh palates l'Clitleri Bakanhk~• bclirtenen g~erti ve kahul edilcbilir metotlarta iespit edilmelidir. Oayan1kh fqit Madde IS- Bir palates ~"lidi; <&er yeriJlirildili alanda me..:ut olan palates kist nmiatodu patotipinin populasyonunda y,lhk dol•I bir azalmaya ncden oluyo,sa, sOz konll$u palOtipe dayan1kh olarak kabul cdilmelidir. !;opll1111 matoryall Madde 16 Tohumluk palates Orctim alanlannda z,nrl1 orpnizmalann varoldutuna iliJkin bulgulann olmas1 durumunda: anaf, sertifikah ve kontrollO dahil lilm kademelerdeki ~lt1m ma1eryali sislematik olarak incelcrneye tabi 1utulur. £k tcdbirlcr Maddc 17- Pa1>1e, On:lim bOlgclcrindc zararh orguni,molann yaydmasom cngcllc:mck vc kontrol alhno almak amac,yla gcn:kti8indc Tonm vc Koyiilcri Bakanh8J 'nca ilavc vc darui S1k1 Onlemler ahnabilir. YGrilrlGktcn kald1rma Maddc 18- Bu Tcbli8 kapsam,ndo yer alan palates kist nc:matodlanmn mocadelcsine ve yay,lmasona yonclik Onlcmlcr, bu ncmatodlann a.rt1k mcvcut olmad181 durumda yurorlOkten kaldmhr. Yurilrlilk Maddc 19- Ou Tcbli8 yay1m1 tarihindc yororlOSc girc:,. Yuriltmt Maddc 21 Ou Tcbli8 hOkOmlcrini Tanm vc Koyiileri Bakan, yilliltOr. EK-I 8-Patalet Kill Nemalodlan (Globoura , hlmslJ Woll..,weber, G/obodero palUadJ, Scoao) (1)l,ndlida : Heteroderidae) Zlnl MOcaclele Tekalk Tallmab 1-Taaim, ve Y"f8:rit• : l'llalm ltisl ncmacodlan bilki kllklai lmrinde dikulli b1luld1J1nda g0c1llebilen Oncelai mm,. alhn sans, raikte olan daba IOMII ~lk bhWRngiieten yuvarlak kisUcrle tanuurlar, Kistlcrin cnaJam,, boyu 0.68 mm cnj ise O.S4 mrn.dir. Kis1Jcr i9i )'UIDwta dolu olan 010 di,i vOcudu olllp pa,laiOr losnunda i•kinb ydnur. ateklai ince uzun !iplik teklindedir. Day.nlkh dOoan olan kistlcr topnk1a konu~ bitkilcrinin buhwnamas, halinde; canh yumurtalan )'lllarc& (I 0 30 )'II bdar) topruta muhatiua edcrler. Uygun prtlar satland1t,nda yumurtaden i•kan 2. dOnem lar;alar ltlsti delcrek dqan 91kar. Bu larvalar bitki kllklaini mfelcte ode:, ve klllc ~• bmlencrek 3. ve 4. cMlnem larva haline &e9<' daha scrua ergin olurlar. Ergin ditiltr kllklcr llminde boyun kisunlan kllk ~me gOmDIO vui},etle vOcul kis,mlan ise kllkOn d11mda olualt bmlaunderine devam edcrler. D~iler bqlang19ta armut teklinde ve t,ey,mms, ra,ktecli,, Dalla scrualan yuvarlaklapr. Realtlai G.ro.stoclal.,als'de alhn sansa, G.pollk>dt1'da ban raigini alir. Dltiler OldOklell sonra kisl halini ald11Jnda kahvermgiletir ve eopr.aa dOkOIGr. PalaleS llretilmeoi ~in uygun olan klanlu. hunwslu, % S0-7S SU upuiteli topnklar, killi q1r IOpraldan rwann oemalOd &ditmesi· ~in daha uygundur. P.,. klst -.iodlan )'Ilda bir omil -vcrir. A-it populas)Olllan bir dOI ,or..ince I 00 kat1 ltadar artabilir. TopruUI paWes ~rilmanesi balinde populas)'Oftu her oene % 30 - 33 onn1nda azahr. Billdler S haftal1kkcn ii¢tlcnme bqlangac, dOneminde diJiler kllkler Omindo g6rGIOr, dlha scrua klst balinc d0n0$enk IOpr81■ dOk1110rler. 2-Zarar ,ekll, ek-11< aaeml ve )'lly>bfl Konuk9U bitkilcrin kOldlnde nemillOdlann bmlenmesi sooucu ;kllkOn iletim demetlcrinde olutan dev hOcrelcr bitkinia su ve bmin alun d02mini bcmr. Kllklenle ~lanmt. Jqkinlik, kDtlqme olur, Enfeksi)'OllUD bqlang,anda bitkilain topnk llstO aksammda ocaltlar halinde D)'IOama. gcli,me gailili, solgunluk &OrGIGr. 8&1~ man dikul 9ekici olmayan kisi -"ldlan paWes llnlimlde¥am euiii cakdirde llrGnde Onanli azalmalara oeden olmakcad1r. Avrupeda ekonomik zanr qill hekw '-Ima 8 yumurta/ pam IOpral< olarak saplaMIJ111t. Bu onuun 20 yumwta / pam topnk ohnas1, balinde; bd<larda 2.S ton 11111n uyl,1 g&Gbnektedir. Danyanu, pa&asa yetiflirilen bir\,olt yaindo bu ncmatodlar n>e'YCUffllr. Ilk olarak;Ollncy Amcrik.a'da sapcanm" daha sonra Avrupa Olkclerine (lngiltae, Almanya. Holland& v.b) tohumhak palalmlcrle yayllm"tll', S.,z konusu nanatodlar Asya (lsn,11, Hindisbln). Kll2IO)' A6ilca, Kanarya Adalan, lzlanda, Kam:y w Ona Amerib'da Datu w B-11 !Canada da en ron olarak da lapon)'ll ve Yw Zellanda'da bulunrnuttur. Bu nemat<>dlarin 47 Olkode pmtesin Onemli zararlis1 oldu&u belimlmdccedir. Kistler, ~ topnklarin iasanlar, akanular, kUJlar, rGzprlarla. k>humluk pata1etlcrle veya dip bilki kOklcri ilo topnk ~lcrne aledcri veya pakedemo m~lkri ile tatwnas• ile bir yadca ditcr bir y<n )'ll)'lhrlar. Bulatlk alanlarin belirlaunesi amac,y\a Jlqil altsam dOneminde ve basal sonras1 dOncrnde konlloller yapdabilir. Yqil aksam dOnemi kontrollenlc bilki'lcr S haftalddcen ~~eklenme bt4lang,c1 dOneminde (yalclatlk Hazina ortalan veya soou) kOltlerde kistlcrin mCVQldiy<ti arenll', Yqil aksam dOneminddti sorveytenlc 9i9eklaune bqlang10"' ~i9eklaune batlanc,c, ve ~ic;eklcnme sOrmince kontroller yapd1r. Tarluun lccnanndan onas,na dolru 10 - SO ad,m yGr1lnadc Omclc alma w sayun nolctalan belirlcnir. Bu duraklama noktalannda larlarun bOyOldOIOnc gOre taadllfi olualt &rich yOolenlc olmak O:iiere 20 ddwdln daha boyok tarlalar i9in 200 bitlti inc:elenir. llodurla;ma. 98111afma solgunluk ""saihks11 aelitme g&zla,cn bitltilerdca her 20 debr ~ ai u IO add bilk! kOklenerelc bu bitkilerin kllklai gOzle incclcnir ve kOkler Darinde beyu,ms1, alcm sans, rai&inde incl tanderi gibi dizilm~ kistlerin mevcut olup olmad11J belirlenir. Aynca kOkler polictilcn torbalara konularalc labontuara gctirilir ve steftUllikroskop albnda incclencrek kisllain mevcut olup olmad1&1na balcd1r. Hasll sonras, di5naninde, olgunlapn kistlc.- toprap dOkOlm0$ oldutw,dan bu dOoandc sadcco toprak Omdtlcri alllllllk ~ yaptlabilir. Aynca Bitlr.iler hasat edildikun sonra bot tarlaludan toprak Gmeklcri alan,p bu Omdclcrde kistlc.- ve bu kisllerdcn elde edilen yumuna w larva sayunlan )'lllllank yotwduklar bdirknebilir. lllerimiade sllrleylc.- suuanda toprak Omeklerinin alan1p mikrookobik olarsk incelemclerin yopdmu, zor vc dcta)'l1 bilgiyi ga,,ktirdilinden; sadcco yqil aksam dOncminde bitlr.i kllltleyerdt &Ozie kOklcrin mikroskobik kcnlrollerinin yopdmas, ve kistlerin bulw,up bulwunamas111& gOre sllrle)' raporlann,n d!lzallcnmesi y<:leriidir. 3-Koeulr.~.i.n En Ooemli konukfusu patatcslir. Aynca Domates Pllhcan gibi digc.- Solanacca'lerde de beslendi.li sapwun1Jt&r. Olkaniade Patales kilt nematOdlaranm varl,&wn Cftayo konulmuma yOnclik olarak sllrley fallflllalan ~ eski y,llaldan bcri yOrOIOlmektcdir. Mannara bOlgesinde 1910' - . 1982 y,.llannda )'llldan bir sOrvcyde bu nematodun m....,di)"'linden ,ophelenilmi,, ancak kesinlik lwanmam"tir. hiates kist nanalodlann.m Ona Anadolu bOlaesinde .aria&• ilk defl 1985 y,hnda bir tarlada (Bolu ile DMdivan i~esi Canaller kOyO) belirtenmi, an<ak 1993 y,hnda logil='de IC$hisleri yophnlarak bu kistlerin G.rostoehiensis •• G.pallida oldulu sapcanm,,11,. 01kani2in dl.J lwantina listesinde bulunan bu nemalodlar patatesin ~ Onemli nenlllodlancbr. 4-Dotol Dllfm■•n -.c clklaliklerl Pek ~ kist nematodlannda endoparazilik runauslar yumuna ve diJileri enll,kic dmektc w, nanatod 90lalmu11\1 bulu altmda llltmaktadar. Po,cl/o,wyca /i/ac/11113 rungusunun Pc.-u'da G.pa/lida yumur1alann1 enli,kic enlli sapll1111111Jlu. N,.-opluhora gynopl,Jla ln&illc.-ede G.pa//ida'da obligat parazil olarak; Cylindrocorpon dutn,clan, Rusyo ve Pcnida G.rosuoc/tu,uil de flkOltatifparu,1 olarak; Fusarium oxysporium Almanyo, Kanada, Rusyo. Peru'da G.ros11oc/ut,ui, Ozerinde fakOlwif parazit olaralt saptanm"tir. Anluir■ Zirai MOc:adele A""''""" EnstilOsOnOn )'lllbl1 bir fah$ml ile palates kisl n<malodlann,n bulundu&u tarlayo ail kistlerdeki yumunalaldan Fusarl, axy,porum' a ail 2 imlal ile Uloc/orli,,,,. tvbem.lahuff tunauslan sap1anm,, ve bu tunguslann canh nemll<>d yumurtalann1 % 29 ile % 60.5 oranmda enfckk oai&i sapwunl.Jt&r. Fakal dllr\yoda .. Dlkcmi2:dc sapianan bu runguslarm palates klst nem11odlaruun biyolojik mllcadelesindc mwobiyol ajan olarak kuJlarulmalan bugOn ~in mDmkOn gOt11lmemekledir. 5-Mllcodclal Bu nematod Olkanizde ilk defl sapcanm14 olup (Bolu iii DOrtdivan ilfesi Cemaller kGyO) pllllesin ? l<hlikdi bir ....,,todudur. Bu ncmllOdun yoy,11.Jm• qdleyici tedbirlerin aluvnas, l!ncelikli olarsk diqtlllOlmesi gerekli bir mllclddeye )'llolemi olmaJMlir. 5.1. Klkln10...aler 5.1.1. Bulafdt alanluda palllel, domaies.., polbc:an Drelimi en 112 8 y,I sore ile yapdmamahdar. 5.1.l. Patates bitkisinin ~ ekirni .. erbn hasada populas)onu k11men ~nnekledir. 5.1.3. Tobumluk olaralt kullandacak palllellerin bu nemalOdla bulqdt olmayon ycrlcrde ~tirilmesi Jar" aranmohdir. 5.U. Bulqdt ycrlcrde )"'14tirilen pallle5 yumrulann111 yOayine )'1111.Jik olan topraklaran; ayn,:a bunda )"'li,tirilen diicr bidtilerin kl!kleri, yumrulan. S0pllan, ri2omlan u llzauldeki topraklann y,bnarak veyo fi~ topraklanndan - arandinlmalan acnJ<mck1edir. 5.1.5. Palates kw nematodlanna dayon1kl1 pa1a1a 90Jitlcrinin kullarulmu, (lngil= de Maris Pipe.- fqidi dayonakl1 olaralt UjlCallnllfbl.) 5.U. Nc.-natoda hassu IIIDk bidtiler kullanllank nemalodua populasyonu dOtlkOlcbilir (OmctJ,i ban d1J Olkdade hassu pallleller ekilerdt haada beklemeden air.en dOocmde sCl<Olmek suretiylo nem■IOd populasyonu dqar111ebilmekledir.) 5.1. Yuol Oalemler Patates klst ncm■lodlan l9 w d" karantin■ listesine dahil olup, temiz bOlaclere nematOdun b1J1nmu1n1 engclliyici yosal Onlcmler al1nmal1dar. 5. l. Klmyual Mlndcle FDmipnl cekili nenwisilladen biri ile bot saha ilAflamas• aanatod populasyonunu ADlur. (NematOdlara karJ• bot saha i~lamalar) Kist nem■IOdlan ile mllaldcle de ~ bir )'C5IJl.em lck baf1na wn olarak cdtili olmam■ktadir. Bu oedenle lllm mOc:adele yOntemleriuin birlikte uyguland1g1 bir entcgruyono gidilmesi yorart, aMlmekledir. OlkemiJde henOz bu -IIOdlar yoy,hJ gOstcrmedi&inden patatcs )"'liJtirilen alanlarda sOr;cylere dcvam edilerek t.qka yerlc.-e yay,hp yoy,lmad1&a lakip edilmdidir.