Royal Decree on the Conservation and Maintenance Project of Natural Resources within National Parks under Section 64 of the National Park Act, B.E. 2562 (2019), B.E. 2567 (2024)

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา พระราชกฤษฎีกา โครงการอนุรกัษ์และดแูลรกัษา ทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติตามมาตรา ๖๔ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ พ.ศ. ๒๕๖๗ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธบิดีศรสีินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ให้ไว้ ณ วนัที� ๑๔ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๗ เป�นป�ที� ๙ ในรชักาลป�จจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธบิดีศรสีินทรมหาวชิราลงกรณ พระ วชิรเกล้าเจ้าอยูหั่ว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที�เป�นการสมควรกําหนดโครงการอนุรกัษ์และดูแลรกัษา ทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๑๗๕ ของรฐัธรรมนูญแห่งราช อาณาจักรไทย และมาตรา ๖๔ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ จึงทรง พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาขึ�นไว้ ดังต่อไปนี� มาตรา ๑ พระราชกฤษฎีกานี�เรยีกวา่ “พระราชกฤษฎีกาโครงการอนุรกัษ์ และดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติตามมาตรา ๖๔ แห่งพระราช บัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ พ.ศ. ๒๕๖๗” มาตรา ๒ พระราชกฤษฎีกานี�ให้ใช้บังคับตั�งแต่วันถัดจากวันประกาศใน ราชกิจจานุเบกษาเป�นต้นไป มาตรา ๓ พระราชกฤษฎีกานี�มิให้ใช้บังคับกับส่วนราชการ รฐัวิสาหกิจ องค์การมหาชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ�น และหน่วยงานของรฐั ที�มีภารกิจและปฏิบัติ งานในพื�นที�อุทยานแห่งชาตินั�น มาตรา ๔ ในพระราชกฤษฎีกานี� “ครอบครวั” หมายความว่า บุคคลตั�งแต่สองคนขึ�นไปซึ�งใช้ชีวติรว่มกันฉัน สามีภรยิา หรอืมีความผูกพันทางสายโลหิต ทางกฎหมาย หรอืเกี�ยวดองเป�นเครอืญาติ ซึ�งมี บทบาทและหน้าที�ต่อกัน และมีความสัมพันธเ์กื�อกูลกัน และให้หมายความรวมถึงบุคคลซึ�ง บรรลนิุติภาวะที�อยู่อาศัยตัวคนเดียวในการสํารวจตามมาตรา ๖๔ วรรคหนึ�ง แห่งพระราช บัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ด้วย “ครวัเรอืน” หมายความว่า ครอบครวัตั�งแต่สองครอบครวัขึ�นไปที�ทํากิน รว่มกันในสถานที�เดียวกันหรอืในบรเิวณพื�นที�ทํากินเดียวกัน หรอือยู่อาศัยในอุทยานแห่ง ชาตินั�น � [1] 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 1/14 “สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืน” หมายความวา่ บุคคลซึ�งเป�น ครอบครวัหรอืครวัเรอืนของผู้ครอบครองที�ดินในการสํารวจตามมาตรา ๖๔ วรรคหนึ�ง แห่ง พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ และปรากฏรายชื�อในแบบสํารวจการครอบ ครองที�ดิน “ผู้ครอบครองที�ดิน” หมายความวา่ บุคคลซึ�งมีสถานะเป�นผู้ถือครองที�ดิน แต่ละแปลงในอุทยานแห่งชาติแต่ละแห่งในการสาํรวจตามมาตรา ๖๔ วรรคหนึ�ง แห่งพระ ราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ และปรากฏรายชื�อในบัญชีรายชื�อราษฎรผู้ได้รบั การบรหิารจัดการพื�นที� “ชุมชน” หมายความวา่ กลุ่มคนซึ�งรวมตัวกันอย่างต่อเนื�องและมีอัต ลักษณ์รว่มกันโดยมีวตัถุประสงค์เพื�อทําประโยชน์รว่มกัน และมีกฎ ระเบียบ หรอืระบบ บรหิารจัดการรว่มกันโดยมีผู้นําชุมชนที�สามารถแสดงเจตนาของชุมชน และบังคับการตาม กฎหรอืระเบียบนั�นได้ “อธบิดี” หมายความวา่ อธบิดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตวป์�า และพันธุพ์ืช มาตรา ๕ ให้มีโครงการอนุรกัษ์และดแูลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายใน อุทยานแห่งชาติ เพื�อช่วยเหลือประชาชนที�อยูอ่าศัยหรอืทํากินในอุทยานแห่งชาติโดยมิได้ สทิธใินที�ดินตามมาตรา ๖๔ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ เรยีกโดยย่อ วา่ “โครงการ” โครงการนี�มีกําหนดระยะเวลายี�สิบป�นับแต่วันที�พระราชกฤษฎีกานี�มีผลใช้ บังคับ มาตรา ๖ ผู้อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการตามพระราชกฤษฎีกานี� มี สองประเภท ได้แก่ (๑) ผู้ครอบครองที�ดิน (๒) สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืน มาตรา ๗ โครงการนี�มีวัตถุประสงค์เพื�อให้ประชาชนที�อยูอ่าศัยหรอืทํา กินในอุทยานแห่งชาติมาก่อนวนัที�พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ใช้บังคับ ได้อยูอ่าศัยหรอืทํากินเป�นการชั�วคราว โดยกําหนดเป�นโครงการอนุรกัษ์และดแูลรกัษา ทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ และกําหนดเขตพื�นที�อยู่อาศัยหรอืทํากินให้ ชัดเจน มิให้มีการขยายพื�นที�อีก รวมทั�งป�องกันมิให้มีการครอบครองที�ดิน บุกรุก ก่อสรา้ง หรอืแผ้วถางพื�นที�ในอุทยานแห่งชาติ ตลอดจนกําหนดให้มีการดําเนินการ ดังต่อไปนี� (๑) การอนุรกัษ์ ฟ�� นฟู ดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และ ความหลากหลายทางชีวภาพภายในพื�นที�โครงการ (๒) การอยู่อาศัยเชิงอนุรกัษ์ โดยไม่กระทําการอันก่อให้เกิดความเสียหาย ต่อคณุภาพสิ�งแวดล้อม ทรพัยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ หรอืสัตวป์�า ในอุทยานแห่งชาติ (๓) การสง่เสรมิให้มีการบรหิารจัดการการใช้ประโยชน์จาก ทรพัยากรธรรมชาติในเขตรกัษาพันธุส์ตัวป์�าหรอืเขตห้ามล่าสัตวป์�า และอนุรกัษ์ดูแลรกัษา พื�นที�โดยชุมชน � � 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 2/14 (๔) การอนุรกัษ์ คุ้มครอง และดแูลสัตวป์�า รวมทั�งแหล่งที�อยู่อาศัยและ แหล่งหากินของสตัวป์�าในอุทยานแห่งชาติ เพื�อให้สัตว์ป�าดํารงชีพอยู่ได้ตามวถีิธรรมชาติ และเอื�ออํานวยต่อระบบนิเวศ ในการดําเนินการตามวรรคหนึ�ง รฐัสามารถรกัษาไวแ้ละสง่เสรมิการคืน พื�นที�ต้นน�าลําธาร พื�นที�ที�มีความอ่อนไหวต่อระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพ และป�องกันมิให้มีการบุกรุกพื�นที�อุทยานแห่งชาติ โดยความรว่มมือของชุมชนในพื�นที� มาตรา ๘ โครงการนี�ให้ดําเนินการในพื�นที�อุทยานแห่งชาติตามที�ระบุไว้ ในบัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกานี� และให้มีแนวเขตโครงการตามที�กําหนดไวใ้นแผนที�ท้าย พระราชกฤษฎีกานี� มาตรา ๙ ผู้อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการต้องเป�นผู้อยู่อาศัยหรอื ทํากินตามผลการสํารวจตามมาตรา ๖๔ วรรคหนึ�ง แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ และได้อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้กรอบเวลาตามมติคณะรฐัมนตรเีมื�อวันที� ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ เรื�อง การแก้ไขป�ญหาที�ดินในพื�นที�ป�าไม้ หรอืตามคําสั�งคณะรกัษาความ สงบแห่งชาติ ที� ๖๖/๒๕๕๗ เรื�อง เพิ�มเติมหน่วยงานสําหรบัการปราบปราม หยุดยั�งการ บุกรุกทําลายทรพัยากรป�าไม้ และนโยบายการปฏิบัติงานเป�นการชั�วคราวในสภาวการณ์ ป�จจุบัน ลงวนัที� ๑๗ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๕๗ ให้อธบิดีจัดทําบัญชีรายชื�อผู้อยู่อาศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการตาม วรรคหนึ�งตามแบบที�อธบิดีกําหนด มาตรา ๑๐ การอยู่อาศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการนี�ให้กระทําได้ใน จํานวนเนื�อที�ตามผลการสาํรวจแต่ไม่เกินครอบครวัละยี�สิบไร ่และในกรณีครวัเรอืนให้อยู่ อาศัยหรอืทํากินได้ไม่เกินสี�สิบไร่ ในกรณีที�ครอบครวัหรอืครวัเรอืนใดมีที�ดินเกินกวา่จํานวนที�กําหนด ให้ พนักงานเจ้าหน้าที�กันพื�นที�สว่นเกินและให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป�า และพันธุพ์ืชฟ�� นฟู สภาพที�ดินนั�นหรอืดําเนินการด้านการอนุรกัษ์ให้คงความสมบูรณ์ตามธรรมชาติต่อไปโดย รว่มกับชุมชนในพื�นที�โครงการ เวน้แต่พื�นที�สว่นกลางหรอืพื�นที�ชุมชน มาตรา ๑๑ ผู้อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการต้องมีคุณสมบัติและ ไม่มีลักษณะต้องห้าม ดังต่อไปนี� (๑) มีสญัชาติไทย (๒) อยูอ่าศัยและทําประโยชน์บนที�ดินที�อยู่อาศัยหรอืทํากินตามโครงการ นี�อยา่งต่อเนื�อง และไม่มีที�ดินทํากินอื�นนอกเขตพื�นที�โครงการ (๓) ไม่มีที�ดินที�เป�นกรรมสทิธิ�หรอืมีสิทธคิรอบครองในที�ดินทํากินหรอืที�อยู่ อาศัยอื�น (๔) ไม่เคยต้องคําพิพากษาถึงที�สุดให้ออกจากอุทยานแห่งชาติหรอืเขต รกัษาพันธุส์ตัวป์�า (๕) ไม่เคยต้องคําพิพากษาถึงที�สุดในความผิดเกี�ยวกับการยึดถือหรอื ครอบครองที�ดิน ก่อสรา้ง แผ้วถาง เผาป�า หรอืกระทําด้วยประการใด ๆ ให้เสื�อมสภาพ หรอื เปลี�ยนแปลงพื�นที�จากเดิม ทําไม้ ล่าสัตวป์�าสงวนหรอืสัตว์ป�าคุ้มครอง หรอืค้าสัตวป์�าสงวน 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 3/14 สตัวป์�าคุ้มครอง ซากสัตว์ป�า หรอืผลิตภัณฑ์จากซากสัตวป์�าดังกล่าว ตามกฎหมายว่าด้วย อุทยานแห่งชาติหรอืกฎหมายวา่ด้วยการสงวนและคุ้มครองสตัว์ป�านับแต่วันที�พระราช กฤษฎีกานี�มีผลใช้บังคับ (๖) ไม่เคยถูกพนักงานเจ้าหน้าที�มีคําสั�งถึงที�สดุให้เพิกถอนสิทธกิารอยู่ อาศัยหรอืทํากินในอุทยานแห่งชาติ และเขตรกัษาพันธุส์ัตวป์�าหรอืเขตห้ามล่าสัตวป์�า มาตรา ๑๒ ให้ผู้ครอบครองที�ดินสิ�นสุดการอยู่อาศัยหรอืทํากินในกรณีดัง ต่อไปนี� (๑) เมื�อโครงการตามพระราชกฤษฎีกานี�สิ�นสุดลง (๒) ผู้ครอบครองที�ดินไม่ประสงค์จะอยู่อาศัยหรอืทํากินในที�ดินนั�นต่อไป โดยแจ้งความประสงค์ตามหลักเกณฑ์และวิธกีารที�อธบิดีประกาศกําหนด (๓) ผู้ครอบครองที�ดินไม่ทําประโยชน์หรอือยู่อาศัยติดต่อกันเกินหนึ�งป� โดยไม่มีเหตอัุนควร (๔) ผู้ครอบครองที�ดินตาย และพ้นกําหนดระยะเวลาหนึ�งป�แล้วไม่มีผู้ใด ได้รบัอนุญาตให้อยู่อาศัยหรอืทํากินในที�ดินแปลงนั�นต่อไปตามมาตรา ๑๔ (๕) ผู้ครอบครองที�ดินขาดคุณสมบัติหรอืมีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๑๑ (๖) ผู้ครอบครองที�ดินต้องคําพิพากษาถึงที�สุดให้จําคุกตามกฎหมายว่า ด้วยอุทยานแห่งชาติ กฎหมายวา่ด้วยการสงวนและคุ้มครองสัตวป์�า กฎหมายวา่ด้วยป�า สงวนแห่งชาติ หรอืกฎหมายวา่ด้วยป�าชุมชน (๗) ผู้อยู่อาศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการผู้หนึ�งผู้ใดยดึถือหรอืครอบ ครองที�ดิน ก่อสรา้ง แผ้วถาง เผาป�า หรอืกระทําด้วยประการใด ๆ ให้เสื�อมสภาพหรอื เปลี�ยนแปลงสภาพพื�นที�ไปจากเดิมตามมาตรา ๑๙ (๑) แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่ง ชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ในพื�นที�นอกเขตโครงการ หรอืเป�นผู้ใช้หรอืผู้สนับสนุนในการกระทําความ ผิดดังกล่าว (๘) ผู้ครอบครองที�ดินกระทําความผิดตามมาตรา ๑๙ (๒) (๓) (๔) (๕) (๖) (๘) (๙) หรอื (๑๐) หรอืมาตรา ๒๑ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ใน พื�นที�นอกเขตโครงการ เวน้แต่กรณีตามมาตรา ๑๙ (๒) ที�เป�นการกระทําแก่ ทรพัยากรธรรมชาติที�เกิดใหม่ทดแทนได้ตามฤดูกาลและมีมูลค่ารวมกันไม่เกินสองพันบาท และกรณีตามมาตรา ๒๑ ที�มิใช่การนําหรอืปล่อยสตัว์ที�เป�นอันตรายหรอืก่อให้เกิดผลกระ ทบต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรง (๙) ผู้ครอบครองที�ดินไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๑๖ มาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ มาตรา ๒๐ มาตรา ๒๑ มาตรา ๒๒ หรอืมาตรา ๒๓ คําสั�งของพนักงานเจ้าหน้าที�ตาม มาตรา ๒๔ หรอืระเบียบที�ออกตามมาตรา ๖๔ วรรคสี� แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ การออกและการสั�งให้ออกจากพื�นที� ให้เป�นไปตามหลักเกณฑ์และวิธกีาร ที�อธบิดีประกาศกําหนด � � � � 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 4/14 เมื�อผู้ครอบครองที�ดินสิ�นสุดการอยู่อาศัยหรอืทํากิน ให้จําหน่ายชื�อผู้ ครอบครองที�ดินและสมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนออกจากบัญชีตามมาตรา ๙ วรรค สอง และให้พนักงานเจ้าหน้าที�ป�ดป�ายว่าเป�นพื�นที�อุทยานแห่งชาติห้ามบุกรุกครอบครอง รวมทั�งฟ�� นฟูสภาพที�ดินนั�นหรอืดําเนินการด้านการอนุรกัษ์ให้คงความสมบูรณ์ตาม ธรรมชาติต่อไป มาตรา ๑๓ สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนสิ�นสุดการอยู่อาศัยหรอืทํา กิน ในกรณีดังต่อไปนี� (๑) การครอบครองที�ดินสิ�นสุดลงโดยผลแห่งมาตรา ๑๒ (๒) สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนผู้นั�นตาย (๓) สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนขาดคุณสมบัติหรอืมีลักษณะต้อง ห้ามตามมาตรา ๑๑ (๔) สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนต้องคําพิพากษาถึงที�สุดให้จําคุก ตามกฎหมายว่าด้วยอุทยานแห่งชาติ กฎหมายว่าด้วยการสงวนและคุ้มครองสตัวป์�า กฎหมายวา่ด้วยป�าสงวนแห่งชาติ หรอืกฎหมายวา่ด้วยป�าชุมชน (๕) สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนกระทําความผิดตามมาตรา ๑๙ (๒) (๓) (๔) (๕) (๖) (๘) (๙) หรอื (๑๐) หรอืมาตรา ๒๑ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ในพื�นที�นอกเขตโครงการ เวน้แต่กรณีตามมาตรา ๑๙ (๒) ที�เป�นการกระทําแก่ ทรพัยากรธรรมชาติที�เกิดใหม่ทดแทนได้ตามฤดูกาลและมีมูลค่ารวมกันไม่เกินสองพันบาท และกรณีตามมาตรา ๒๑ ที�มิใช่การนําหรอืปล่อยสตัว์ที�เป�นอันตรายหรอืก่อให้เกิดผลกระ ทบต่อระบบนิเวศอย่างรุนแรง (๖) สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนผู้นั�นไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ มาตรา ๒๑ มาตรา ๒๒ หรอืมาตรา ๒๓ คําสั�งของพนักงานเจ้าหน้าที�ตาม มาตรา ๒๔ หรอืระเบียบที�ออกตามมาตรา ๖๔ วรรคสี� แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ การสิ�นสุดการอยูอ่าศัยหรอืทํากินของสมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืน ตามวรรคหนึ�ง เป�นกรณีเฉพาะตัวของสมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืน เว้นแต่กรณีตาม (๑) ให้มีผลกับสมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนของผู้ครอบครองที�ดินทุกคน และเมื�อ สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนสิ�นสุดการอยู่อาศัยหรอืทํากิน ให้จําหน่ายชื�อออกจาก บัญชีตามมาตรา ๙ วรรคสอง และบุคคลนั�นจะยื�นคําขอตามมาตรา ๑๔ อีกมิได้ ให้นําหลักเกณฑ์และวิธกีารที�อธบิดีประกาศกําหนดตามมาตรา ๑๒ วรรค สอง มาใช้บังคับกับการออกและการสั�งให้ออกจากพื�นที�ของสมาชิกในครอบครวัหรอืครวั เรอืนด้วย โดยอนุโลม มาตรา ๑๔ ภายใต้บังคับแห่งบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและ พาณิชย์ ที�ดินอุทยานแห่งชาติที�ให้อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการนี�เป�นทรพัย์นอก พาณิชย์ตามกฎหมาย ทั�งนี� ในกรณีที�ผู้ครอบครองที�ดินถึงแก่ความตาย บุคคลที�ประสงค์ จะอยูอ่าศัยหรอืทํากินในที�ดินแปลงนั�นต่อไป ให้ยื�นขออนุญาตต่ออธบิดีหรอืผู้ซึ�งอธบิดีมอบ หมาย โดยการอนุญาตให้อยูอ่าศัยหรอืทํากินต่อไปได้ ให้อยู่ภายใต้เงื�อนไขดังต่อไปนี� � � 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 5/14 (๑) เป�นสมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนของผู้ครอบครองที�ดินที�มีราย ชื�ออยูใ่นบัญชีรายชื�อผู้อยูอ่าศัยหรอืทํากินในที�ดินแปลงนั�นตามมาตรา ๙ วรรคสอง หรอื (๒) เป�นบุตรที�ชอบด้วยกฎหมายของผู้ครอบครองที�ดินหรอืบุตรนอก กฎหมายที�ผู้ครอบครองที�ดินได้รบัรองแล้ว หรอืเป�นคู่สมรสที�ยังมีชีวิตอยู่ของผู้ครอบครอง ที�ดิน ในกรณีเป�นบุตรที�ยงัไม่บรรลนิุติภาวะ เมื�อบรรลุนิติภาวะแล้ว ต้องแสดงเจตนาที�จะอยู่ อาศัยหรอืทํากินในโครงการนี�ต่ออธบิดีหรอืผู้ซึ�งอธบิดีมอบหมาย การขอ การอนุญาต และการแสดงเจตนาอยู่อาศัยหรอืทํากิน ให้เป�นไป ตามหลักเกณฑ์ วธิกีาร และเงื�อนไขที�อธบิดีประกาศกําหนด ให้ผู้ได้รบัอนุญาตตามวรรคหนึ�งมีหน้าที�เช่นเดียวกับผู้ครอบครองที�ดิน ตามพระราชกฤษฎีกานี� และการอยูอ่าศัยหรอืทํากินตามมาตรานี�ต้องไม่กระทบต่อจํานวน เนื�อที�ที�ดินที�ให้อยู่อาศัยหรอืทํากินในโครงการตามมาตรา ๑๐ และเป�นไปตามหลักเกณฑ์ วธิกีาร และเงื�อนไขที�กําหนดในพระราชกฤษฎีกา มาตรา ๑๕ ให้หัวหน้าอุทยานแห่งชาติบรหิารจัดการโครงการที�อยู่ใน อุทยานแห่งชาติตามแผนการบรหิารจัดการพื�นที�อุทยานแห่งชาติแต่ละแห่งที�ได้จัดทําขึ�น ตามมาตรา ๑๘ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ ในการดําเนินการตามวรรคหนึ�งต้องกําหนดเป�าหมายและแนวทางในการ ป�องกันมิให้มีการขยายพื�นที�โครงการและบุกรุกพื�นที�อุทยานแห่งชาติเพิ�มขึ�น รวมทั�งการ ป�องกันและแก้ไขความเสียหายต่อคุณภาพสิ�งแวดล้อม ระบบนิเวศ และความหลากหลาย ทางชีวภาพ จากการใช้ประโยชน์ที�ดินภายในพื�นที�โครงการ มาตรา ๑๖ ผู้ครอบครองที�ดินจะโอนการครอบครองให้บุคคลอื�นหรอื ยนิยอมให้บุคคลอื�นที�มิใช่สมาชิกในครอบครวัหรอืครวัเรอืนเข้าอยู่อาศัยหรอืทํากินมิได้ มาตรา ๑๗ ผู้อยู่อาศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการมีหน้าที�ต้องกระทําการ ดังต่อไปนี� (๑) ดํารงชีพในพื�นที�โครงการอย่างเป�นปกติธุระโดยปฏิบัติตามระเบียบที� ออกตามมาตรา ๖๔ วรรคสี� แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ (๒) อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการโดยไม่รบกวนการดํารงชีวติของ สตัวป์�าและพันธุพ์ืช ไม่ทําลายแหล่งอาศัยหรอืหากินของสตัวป์�า และไม่ล่าสัตว์ป�าในพื�นที� โครงการและโดยรอบโครงการโดยผิดกฎหมาย (๓) ทําการเกษตรหรอืทําการอื�นใดเพื�อการดํารงชีพภายใต้โครงการโดย ไม่สง่ผลกระทบต่อคณุภาพดิน น�า อากาศ สัตว์ป�า ระบบนิเวศ และความหลากหลายทาง ชีวภาพ รวมทั�งไม่ก่อให้เกิดหรอืการแพรก่ระจายของมลพิษจนไม่สามารถฟ�� นฟูสภาพได้ หรอืเป�นอันตรายอย่างรุนแรงต่อชีวติ รา่งกาย หรอืสุขภาพอนามัยของประชาชนที�อยู่อาศัย หรอืทํากินในโครงการหรอืโดยรอบโครงการ มาตรา ๑๘ นอกจากหน้าที�ตามที�กําหนดในมาตรา ๑๗ แล้ว ผู้อยู่อาศัย หรอืทํากินภายใต้โครงการมีหน้าที�ในการอนุรกัษ์ ฟ�� นฟู ดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพภายในพื�นที�โครงการ ดังต่อไปนี� � � 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 6/14 (๑) รกัษาและป�องกันไว้ซึ�งทรพัยากรป�าไม้ที�เป�นแหล่งอาศัยหรอืหากิน ของสตัวป์�า และการคุ้มครองสตัวป์�าหรอืพันธุพ์ืชให้คงไว้ซึ�งสภาพธรรมชาติของพื�นที� ความสมดลุของระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพ (๒) รว่มมือกับทางราชการและให้ความช่วยเหลือพนักงานเจ้าหน้าที�ใน การปลกูป�าเลียนแบบธรรมชาติ หรอืปลูกป�าด้วยวิธกีารอื�นใดตามนโยบายของรฐั (๓) อนุรกัษ์ดินและน�าโดยมีมาตรการที�สอดคล้องกับระบบนิเวศ (๔) ดําเนินการอื�นใดเพื�อป�องกันหรอืบรรเทาความเสยีหายที�เกิดแก่ ทรพัยากรป�าไม้ และทรพัยากรสัตว์ป�า (๕) รว่มมือกับทางราชการและให้ความช่วยเหลือพนักงานเจ้าหน้าที�ใน การดแูล สอดสอ่ง และป�องกันการบุกรุก ยึดถือ ครอบครอง แผ้วถาง ป�องกันและแก้ไข ป�ญหาไฟป�า และรกัษาระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพในพื�นที�โครงการ มาตรา ๑๙ เพื�อประโยชน์ในการอนุรกัษ์ ฟ�� นฟู ดูแลรกัษา ทรพัยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพภายในพื�นที�โครงการ ของผู้อยูอ่าศัยหรอืทํากินภายใต้โครงการตามมาตรา ๑๘ และเมื�ออธบิดีเห็นสมควรหรอื เมื�อมีคําขอจากผู้ครอบครองที�ดิน อธบิดีอาจดําเนินการให้ชุมชนทําหน้าที�รว่มกันใน โครงการหรอืช่วยเหลือการปฏิบัติหน้าที�ของพนักงานเจ้าหน้าที�เพื�อให้เป�นไปตาม วตัถุประสงค์ของโครงการได้ การดําเนินการตามวรรคหนึ�ง ให้เป�นไปตามหลักเกณฑ์ วธิกีาร และ เงื�อนไขที�อธบิดีประกาศกําหนด มาตรา ๒๐ ผู้ครอบครองที�ดินต้องควบคุมดูแลสมาชิกในครอบครวัหรอื ครวัเรอืนมิให้กระทําการใดที�เป�นการฝ�าฝ�นกฎหมายว่าด้วยอุทยานแห่งชาติ ตลอดจนให้ ปฏิบัติตามมาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ มาตรา ๒๑ มาตรา ๒๒ และมาตรา ๒๓ คําสั�งของ พนักงานเจ้าหน้าที�ตามมาตรา ๒๔ และระเบียบที�ออกตามมาตรา ๖๔ วรรคสี� แห่งพระราช บัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ มาตรา ๒๑ การก่อสรา้ง ดัดแปลง หรอืเปลี�ยนแปลงการใช้อาคาร โรง เรอืน หรอืสิ�งปลูกสรา้งในพื�นที�โครงการ ต้องเป�นไปเพื�อการอยู่อาศัยหรอืทํากินเท่าที�จําเป�น แก่การดํารงชีพ และอาคาร โรงเรอืน หรอืสิ�งปลูกสรา้งนั�นต้องสูงไม่เกินสองชั�น มีลักษณะ กลมกลืนกับธรรมชาติ ภูมิทัศน์ และสิ�งแวดล้อมภายในอุทยานแห่งชาติ ไม่ก่อให้เกิดความ เสยีหายต่อสิ�งแวดล้อม และการก่อสรา้ง ดัดแปลง หรอืเปลี�ยนแปลงการใช้อาคาร โรงเรอืน หรอืสิ�งปลกูสรา้งเพื�อใช้ในวัตถุประสงค์อื�น เช่น โรงงานหรอืโรงแรมจะกระทําไม่ได้ ความในวรรคหนึ�งมิให้นํามาใช้บังคับกับอาคาร โรงเรอืน หรอืสิ�งปลกู สรา้ง ที�มีอยู่ก่อนพระราชกฤษฎีกานี�ใช้บังคับ แต่ทั�งนี�ไม่รวมถึงกรณีที�อาคาร โรงเรอืน หรอื สิ�งปลกูสรา้งนั�นถูกรื�อถอนหรอืทําให้เสื�อมสภาพ ถูกเพลิงไหม้ หรอืประสบภัยพิบัติอื�นไม่ว่า ทั�งหมดหรอืบางสว่น และผู้อยู่อาศัยหรอืทํากินในพื�นที�โครงการประสงค์จะก่อสรา้งหรอื ดัดแปลงอาคารเพื�อทดแทนอาคารเดิมที�ได้รบัความเสียหาย การพิจารณาให้ก่อสรา้ง ดัดแปลง หรอืเปลี�ยนแปลงการใช้อาคาร โรง เรอืน หรอืสิ�งปลูกสรา้งในพื�นที�โครงการ ให้หัวหน้าอุทยานแห่งชาติที�อาคาร โรงเรอืน หรอื � � 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 7/14 สิ�งปลกูสรา้งนั�นตั�งอยูห่ารอืรว่มกับเจ้าพนักงานท้องถิ�นตามกฎหมายว่าด้วยควบคมุอาคาร ด้วย ในกรณีที�มีการก่อสรา้ง ดัดแปลงหรอืเปลี�ยนแปลงการใช้อาคาร โรงเรอืน หรอืสิ�งปลกูสรา้งโดยฝ�าฝ�นวรรคหนึ�ง และพนักงานเจ้าหน้าที�ได้มีคําสั�งให้แก้ไขแล้ว หากไม่ ปฏิบัติตาม ให้พนักงานเจ้าหน้าที�มีอํานาจรื�อถอนโดยเรยีกเก็บค่าใช้จ่ายจากเจ้าของอาคาร โรงเรอืน หรอืสิ�งปลูกสรา้งนั�นได้ มาตรา ๒๒ หากปรากฏว่ามีโรคระบาดสัตว์ในท้องที�ที�เป�นที�ตั�งของ อุทยานแห่งชาติ ให้หัวหน้าอุทยานแห่งชาติประกาศและควบคุมมิให้มีการเคลื�อนย้ายสัตว์ ประเภทหรอืชนิดที�มีโรคติดต่อนั�นเข้าออกในพื�นที�โครงการ และปฏิบัติตามกฎหมายวา่ด้วย โรคระบาดสตัวอ์ยา่งเครง่ครดั มาตรา ๒๓ ห้ามมิให้ผู้ใดนําชนิดพันธุต่์างถิ�นที�รุกรานตามที�อธบิดี ประกาศกําหนดเขา้มาในเขตพื�นที�โครงการ รายการชนิดพันธุต่์างถิ�นที�รุกราน ให้ป�ดประกาศ ณ ที�ทําการผู้ใหญ่บ้าน ที�ทําการกํานัน และที�ทําการอุทยานแห่งชาติภายใต้โครงการนั�นตั�งอยู่ และจัดการอบรม เพื�อสรา้งความรูค้วามเขา้ใจเกี�ยวกับลักษณะของชนิดพันธุดั์งกล่าวและผลกระทบต่อสิ�ง แวดล้อม มาตรา ๒๔ ให้พนักงานเจ้าหน้าที�มีหน้าที�และอํานาจภายในพื�นที� โครงการ ดังต่อไปนี� (๑) สั�งห้ามการกระทําใด ๆ ที�อาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อ ทรพัยากรธรรมชาติ สิ�งแวดล้อม ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพ หรอือาจ ทําให้แนวเขตพื�นที�โครงการเปลี�ยนแปลง แม้จะทําไปเพื�อการดํารงชีพอย่างเป�นปกติธุระ หรอืได้รบัอนุญาตก็ตาม (๒) สั�งให้ระงับหรอืหยุดการกระทําใด ๆ ที�ฝ�าฝ�นบทบัญญัติแห่งพระราช กฤษฎีกานี� และระเบียบที�ออกตามมาตรา ๖๔ วรรคสี� แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ (๓) สั�งให้ปฏิบัติหน้าที�ตามมาตรา ๑๗ มาตรา ๑๘ หรอืมาตรา ๑๙ (๔) สั�งให้ปฏิบัติหรอืดําเนินการเพื�อให้เป�นไปตามมาตรา ๒๐ มาตรา ๒๑ หรอืเพื�อป�องกันหรอืแก้ไขป�ญหาโรคระบาดหรอืการรุกรานของชนิดพันธุต่์างถิ�นตาม มาตรา ๒๒ หรอืมาตรา ๒๓ (๕) สั�งให้ออกจากพื�นที�โครงการภายหลังการสิ�นสุดการอยู่อาศัยหรอืทํา กินตามมาตรา ๑๒ หรอืมาตรา ๑๓ มาตรา ๒๕ ในกรณีที�พื�นที�ป�าภายในแนวเขตโครงการ มี ทรพัยากรธรรมชาติที�สามารถเกิดใหม่ทดแทนได้ตามฤดูกาลจํานวนจํากัดไม่เพียงพอต่อ การเก็บหาหรอืใช้ประโยชน์ หรอืการเก็บหาหรอืใช้ประโยชน์จากทรพัยากรดังกล่าวอาจสง่ ผลกระทบต่อสภาพธรรมชาติ สตัวป์�า ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพ ให้ หัวหน้าอุทยานแห่งชาติกํากับ ควบคุมดแูล และพิจารณาให้เกิดความเป�นธรรม โดยอาจจัด � � � � � 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 8/14 ให้มีการประชุมรว่มกันระหว่างผู้แทนแต่ละชุมชนที�เกี�ยวข้องในพื�นที�เพื�อรบัฟ�งความคิดเห็น และข้อเสนอแนะได้ ในกรณีที�มีข้อพิพาทเกิดขึ�นจากเหตตุามวรรคหนึ�ง ให้หัวหน้าอุทยานแห่ง ชาติทําการไต่สวนและรบัฟ�งคู่กรณี และวินิจฉัยชี�ขาด มาตรา ๒๖ การติดตามและประเมินผลการดําเนินโครงการ และการ ตรวจสอบการบุกรุก หรอืขยายพื�นที�ภายในโครงการหรอืบรเิวณโดยรอบโครงการ ให้เป�น ไปตามหลักเกณฑ์และวิธกีารที�อธบิดีกําหนด มาตรา ๒๗ ให้รฐัมนตรวี่าการกระทรวงทรพัยากรธรรมชาติและสิ�ง แวดล้อมรกัษาการตามพระราชกฤษฎีกานี� ผู้รบัสนองพระบรมราชโองการ ภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรฐัมนตรี บัญชีท้ายพระราชกฤษฎีกา โครงการอนุรกัษ์และดแูลรกัษา ทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติตามมาตรา ๖๔ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ พ.ศ. ๒๕๖๗ ลําดับที� โครงการอนุรกัษ์และดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ ๑ โครงการอนุรกัษ์และดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ น�าหนาว ในท้องที�ตําบลวงักวาง ตําบลหลักด่าน และตําบลน�าหนาว อําเภอ น�าหนาว จังหวัดเพชรบูรณ์ ๒ โครงการอนุรกัษ์และดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ เขาคิชฌกูฏ ในท้องที�ตําบลฉมัน และตําบลวังแซม้ อําเภอมะขาม จังหวดั จันทบุรี ๓ โครงการอนุรกัษ์และดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ เขาสบิห้าชั�น ในท้องที�ตําบลขนุยอ่ง อําเภอแก่งหางแมว จังหวัดจันทบุรี ๔ โครงการอนุรกัษ์และดูแลรกัษาทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ ตาดหมอก ในท้องที�ตําบลห้วยใหญ่ อําเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์ 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 9/14 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 10/14 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 11/14 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 12/14 หมายเหตุ :- เหตผุลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี� คือ เนื�องจากรฐับาลมีแผน งานหรอืนโยบายเพื�อช่วยเหลือประชาชนที�ไม่มีที�ดินทํากินและได้อยู่อาศัยหรอืทํากินใน อุทยานแห่งชาติภายใต้กรอบเวลาตามมติคณะรฐัมนตรเีมื�อวันที� ๓๐ มิถุนายน ๒๕๔๑ เรื�อง การแก้ไขป�ญหาที�ดินในพื�นที�ป�าไม้ หรอืตามคําสั�งคณะรกัษาความสงบแห่งชาติ ที� ๖๖/๒๕๕๗ เรื�อง เพิ�มเติมหน่วยงานสาํหรบัการปราบปราม หยุดยั�งการบุกรุกทําลาย ทรพัยากรป�าไม้ และนโยบายการปฏิบัติงานเป�นการชั�วคราวในสภาวการณ์ป�จจุบัน ลงวันที� 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 13/14 ๑๗ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๕๕๗ ให้ได้อยูอ่าศัยหรอืทํากินเป�นการชั�วคราว โดยมิได้สิทธิ ในที�ดิน ประกอบกับมาตรา ๖๔ แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๖๒ กําหนด ให้กรมอุทยานแห่งชาติ สตัวป์�า และพันธุพ์ืช โดยความเห็นชอบของคณะกรรมการอุทยาน แห่งชาติตราพระราชกฤษฎีกาจัดทําโครงการเกี�ยวกับการอนุรกัษ์และดูแลรกัษา ทรพัยากรธรรมชาติภายในอุทยานแห่งชาติ เพื�อกําหนดหลักเกณฑ์และคุณสมบัติ หน้าที�ใน การอนุรกัษ์ ฟ�� นฟู ดแูลทรพัยากรธรรมชาติ ระบบนิเวศ และความหลากหลายทางชีวภาพ ตลอดจนหลักเกณฑ์ วธิกีาร และเงื�อนไขการอยู่อาศัยหรอืทํากิน การสิ�นสุดการอยู่อาศัย หรอืทํากินของผู้อยูอ่าศัยหรอืทํากิน รวมทั�งกําหนดมาตรการในการกํากับดูแล การติดตาม และการประเมินผลการดําเนินโครงการดังกล่าว จึงจําเป�นต้องตราพระราชกฤษฎีกานี� ชนิกานต์ / Maker 17 มีนาคม 2568 พิไลภรณ์ / Checker 17 มีนาคม 2568 สุภาทิพย์ / Authorizer 17 มีนาคม 2568 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๔๑/ตอนที� ๖๘ ก/หน้า ๓/๑๕ พฤศจิกายน ๒๕๖๗ [1] 29/05/2025, 08:56 สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎกีา about:blank 14/14