Ministerial Regulation on the Division or Transfer of Land Rights of Land Recipients under Agricultural Land Reform, B.E. 2567

Office of the Council of State กฎกระทรวง การแบ่งแยกหรอืโอนสิทธใินที�ดิน ของผู้ได้รบัสทิธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๖๗ อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ�ง แห่งพระราชบัญญัติการ ปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๘ ซึ�งแก้ไขเพิ�มเติมโดยพระราชบัญญัติการปฏิรูป ที�ดินเพื�อเกษตรกรรม (ฉบับที� ๒) พ.ศ. ๒๕๑๙ และมาตรา ๓๙ แห่งพระราชบัญญัติการ ปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๘ รฐัมนตรวีา่การกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ออก กฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี� ขอ้ ๑ ในกฎกระทรวงนี� “ผู้ได้รบัสทิธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม” หมายความวา่ บุคคลผู้ ได้รบัโฉนดที�ดินหรอืหนังสอืรบัรองการทําประโยชน์โดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม “หนี�ที�เกิดกับสถาบันการเงินที�รว่มโครงการกับ ส.ป.ก.” หมายความวา่ หนี� ที�เกิดกับสถาบันการเงินที�รว่มโครงการกับ ส.ป.ก. เฉพาะกรณีที�สถาบันการเงินดังกล่าวได้ รบัหนังสอืแสดงสทิธจิากการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมของผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูป ที�ดินเพื�อเกษตรกรรมไวเ้ป�นหลักประกัน และให้หมายความรวมถึงหนี�ที�เกิดจากการกู้ยืม เงินกองทุนการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม “ส.ป.ก.” หมายความวา่ สาํนักงานการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม “ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�” หมายความวา่ สํานักงานการปฏิรูปที�ดิน จังหวดัแห่งท้องที�อันเป�นที�ตั�งของที�ดิน “เลขาธกิาร” หมายความวา่ เลขาธกิารสํานักงานการปฏิรูปที�ดินเพื�อ เกษตรกรรม ขอ้ ๒ การแจ้ง การยื�นเอกสารและหลักฐาน หรอืการติดต่อใด ๆ และการ ออกเอกสารหลักฐานต่าง ๆ ตามกฎกระทรวงนี� ให้เป�นไปตามกฎหมายวา่ด้วยการปฏิบัติ ราชการทางอิเล็กทรอนิกส์ ในกรณีที�มีเหตไุม่สามารถดําเนินการโดยวิธกีารทางอิเล็กทรอนิกส์ได้ตาม วรรคหนึ�ง ให้ดําเนินการ ณ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที� หมวด ๑ การตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรม ขอ้ ๓ เมื�อผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมถึงแก่ความตาย หรอืศาลมีคําสั�งให้เป�นคนสาบสญู ให้สิทธใินที�ดินดังกล่าวตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดย ธรรมที�มีสิทธไิด้รบัมรดกตามลําดับญาติที�กําหนดไวใ้นประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยการแบ่งสทิธใินที�ดินให้แก่ทายาทโดยธรรมดังกล่าวให้อยู่ภายใต้บังคับบรรพ ๖ แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และตามหลักเกณฑ์และเงื�อนไข ดังต่อไปนี� [1] 18/06/2025, 21:19 Office of the Council of State about:blank 1/5 (๑) กรณีไม่มีทายาทโดยธรรมหรอืมีทายาทโดยธรรมแต่ทายาทโดยธรรม ทุกคนไม่ประสงค์จะรบัสิทธใินที�ดิน ให้สิทธใินที�ดินตกเป�นของ ส.ป.ก. (๒) กรณีมีทายาทโดยธรรมเพียงคนเดียว ให้สิทธใินที�ดินตกเป�นของ ทายาทโดยธรรมผู้นั�นทั�งหมด (๓) กรณีมีทายาทโดยธรรมหลายคน ให้แบ่งสทิธใินที�ดินแก่ทายาทโดย ธรรมทุกคนตามสทิธทิี�พึงมีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ เว้นแต่ทายาทโดยธรรม จะตกลงแบ่งกันเองเป�นอยา่งอื�น คู่สมรสที�ยงัมีชีวติอยูถื่อเป�นทายาทโดยธรรม ขอ้ ๔ ทายาทโดยธรรมหรอืผู้จัดการมรดกผู้ใดประสงค์จะแบ่งแยกหรอื โอนสทิธใินที�ดินมรดกตามขอ้ ๓ ให้มีหนังสอืแจ้งให้ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที� ทราบตามวิธี การที�เลขาธกิารกําหนด เมื�อ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�เห็นวา่การแบ่งแยกหรอืโอนสทิธใิน ที�ดินถูกต้องตรงตามขอ้ ๓ ให้มีหนังสอืรบัรองการโอนสิทธใินที�ดินไว้เป�นหลักฐานเพื�อใช้ ประกอบการแบ่งแยกหรอืโอนดังกล่าว ณ สาํนักงานที�ดิน ขอ้ ๕ ทายาทโดยธรรมที�ได้รบัที�ดินมรดกตามข้อ ๓ ต้องใช้ที�ดินที�ได้มา จากการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมเพื�อประโยชน์ในการประกอบเกษตรกรรม หากใช้ที�ดิน โดยฝ�าฝ�น ให้ ส.ป.ก. แจ้งเตือนเป�นหนังสือเพื�อดําเนินการให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที� กําหนด และเมื�อพ้นระยะเวลาดังกล่าวแล้ว หากไม่แก้ไขให้ถูกต้อง ให้ ส.ป.ก. มีคําสั�งให้ ทายาทโดยธรรมผู้รบัที�ดินมรดกนั�นโอนสิทธใินที�ดินคืนให้ ส.ป.ก. ขอ้ ๖ สทิธใินการแบ่งแยกหรอืโอนสิทธใินที�ดินของทายาทโดยธรรมที�ได้ รบัที�ดินมรดกตามข้อ ๓ ให้เป�นไปตามมาตรา ๓๙ หมวด ๒ การแบ่งแยกหรอืโอนสทิธใินที�ดินไปยังสถาบันเกษตรกร ขอ้ ๗ ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมอาจแบ่งแยกหรอื โอนสทิธใินที�ดินบางส่วนหรอืทั�งหมดให้แก่สถาบันเกษตรกรได้เฉพาะเพื�อชําระหนี�แก่ สถาบันเกษตรกรตามที�ตกลงกัน ขอ้ ๘ ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมผู้ใดประสงค์จะแบ่ง แยกหรอืโอนสทิธใินที�ดินตามขอ้ ๗ ให้มีหนังสอืแจ้งให้ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที� ทราบตาม วธิกีารที�เลขาธกิารกําหนด เมื�อ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�เห็นวา่เป�นการชําระหนี�กันจรงิตาม ขอ้ ๗ ให้มีหนังสอืรบัรองการโอนสทิธใินที�ดินไว้เป�นหลักฐานเพื�อใช้ประกอบการแบ่งแยก หรอืโอนดังกล่าว ณ สาํนักงานที�ดิน ขอ้ ๙ สถาบันเกษตรกรที�รบัโอนสิทธใินที�ดินจากผู้ได้รบัสิทธโิดยการ ปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม ต้องใช้ที�ดินนั�นเพื�อดําเนินการ ดังต่อไปนี� (๑) ประกอบเกษตรกรรม (๒) จะทําการแบ่งแยกหรอืโอนสิทธใินที�ดินไปยังผู้อื�นมิได้ เว้นแต่ให้ เจ้าของเดิมหรอืทายาทโดยธรรมของเจ้าของเดิมซื�อคืนเพื�อประกอบเกษตรกรรมตามที� � � � � 18/06/2025, 21:19 Office of the Council of State about:blank 2/5 ตกลงกันได้ แต่ทั�งนี� ไม่เป�นการห้ามสถาบันเกษตรกรที�จะนําที�ดินไปให้เจ้าของเดิม ทายาท โดยธรรมของเจ้าของเดิม หรอืเกษตรกรอื�น ตามลําดับ เช่าเพื�อประกอบเกษตรกรรม (๓) โอนสทิธใินที�ดินคืนให้ ส.ป.ก. หากสถาบันเกษตรกรใช้ที�ดินโดยฝ�าฝ�นตาม (๑) หรอื (๒) ให้ ส.ป.ก. แจ้ง เตือนเป�นหนังสอืเพื�อดําเนินการให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที�กําหนด และเมื�อพ้นระยะเวลา ดังกล่าวแล้ว หากไม่แก้ไขให้ถูกต้อง หรอืสถาบันเกษตรกรเลิกกิจการ ให้ ส.ป.ก. มีคําสั�งให้ สถาบันเกษตรกรหรอืผู้ชําระบัญชีของสถาบันเกษตรกรนั�นโอนสิทธใินที�ดินคืนให้ ส.ป.ก. หมวด ๓ การแบ่งแยกหรอืโอนสทิธใินที�ดินไปยัง ส.ป.ก. ขอ้ ๑๐ ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมผู้ใดประสงค์จะ แบ่งแยกหรอืโอนสทิธใินที�ดินบางส่วนหรอืทั�งหมด คืนให้ ส.ป.ก. ไม่วา่จะขอรบัค่าตอบแทน หรอืไม่ก็ตาม ให้ทําหนังสอืแจ้ง ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที� พรอ้มด้วยสําเนาหนังสอืแสดงสทิธิ หรอืแผนที�แสดงที�ตั�งที�ดินโดยสงัเขป ขอ้ ๑๑ เมื�อ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�ได้รบัเอกสารตามข้อ ๑๐ แล้ว ใน กรณีที�ขอรบัค่าตอบแทน ให้ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�จัดส่งเอกสารดังกล่าวให้ ส.ป.ก. พรอ้ม ทั�งความเห็นและรายงานผลการตรวจสอบ ดังนี� (๑) สภาพความเหมาะสมทางการเกษตรของที�ดิน และลักษณะการทํา ประโยชน์ในที�ดินและสิ�งปลูกสรา้ง (๒) ภาระผูกพันเหนือที�ดิน รวมตลอดทั�งหนี�ที�เกิดกับสถาบันการเงินที�รว่ม โครงการกับ ส.ป.ก. (๓) ราคาประเมินที�ดินตามกฎหมายว่าด้วยการประเมินราคาทรพัย์สิน เพื�อประโยชน์แห่งรฐั สาํหรบักรณีที�ไม่ขอรบัค่าตอบแทน ให้ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�ส่งเรื�องให้ ส.ป.ก. เพื�อรบัโอนสิทธใินที�ดินดังกล่าว ขอ้ ๑๒ ค่าตอบแทน ให้จ่ายเฉพาะค่าที�ดิน โดยให้คิดตามราคาประเมิน ที�ดินตามกฎหมายวา่ด้วยการประเมินราคาทรพัยสิ์นเพื�อประโยชน์แห่งรฐั หากที�ดินที�จะคืน ส.ป.ก. นั�นมีภาระผูกพันเหนือที�ดินหรอืหนี�ที�เกิดกับสถาบันการเงินที�รว่มโครงการกับ ส.ป.ก. ให้หักค่าภาระผูกพันเหนือที�ดินและหนี�ดังกล่าวออกจากค่าที�ดิน ในกรณีที�ค่าภาระผูกพัน เหนือที�ดินและหนี�ดังกล่าวสงูกวา่ค่าที�ดิน ให้ ส.ป.ก. รบัผิดชอบแต่เฉพาะส่วนที�ไม่เกินค่าที� ดิน ขอ้ ๑๓ ทรพัยส์นิที�ติดอยูกั่บที�ดิน ให้ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อ เกษตรกรรมมีสทิธริื�อถอนไปภายในระยะเวลาที�เลขาธกิารกําหนด โดยไม่ตัดสิทธผิู้ได้รบั สทิธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมที�จะสละสิทธใินทรพัย์สินดังกล่าว ในกรณีที�ไม่รื�อ ถอนไปภายในระยะเวลาที�กําหนด หรอืสละสิทธ ิให้ ส.ป.ก. มีอํานาจรื�อถอนหรอืขายทอด ตลาดทรพัยส์นินั�นได้ � 18/06/2025, 21:19 Office of the Council of State about:blank 3/5 การขายทอดตลาดอันมิใช่กรณีที�เกิดจากการสละสิทธใินทรพัย์สิน ให้ ส.ป.ก. เก็บเงินที�ได้จากการขายทอดตลาดไว้แทน เงินดังกล่าวเมื�อได้หักค่าใช้จ่ายในการ เก็บรกัษาและการรื�อถอนแล้ว ให้แจ้งให้ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมมา รบัคืนไป ขอ้ ๑๔ ในกรณีที�ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมขอโอน สทิธใินที�ดินคืนให้ ส.ป.ก. โดยประสงค์จะขอรบัค่าตอบแทน หากที�ดินมีสภาพไม่เหมาะสมที� จะใช้เป�นที�ดินเพื�อประกอบเกษตรกรรมอันเนื�องมาจากการกระทํา หรอืการงดเว้นการกระ ทําอันพึงต้องกระทําในการประกอบอาชีพเกษตรกรรม ส.ป.ก. จะรบัคืนได้ต่อเมื�อผู้ได้รบั สทิธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมยินยอมชดใช้ค่าเสียหายที�เกิดขึ�นกับที�ดินแล้ว แต่ ไม่วา่กรณีจะเป�นประการใด ส.ป.ก. จะคิดค่าเสียหายเกินค่าตอบแทนที�กําหนดตามข้อ ๑๒ ไม่ได้ ขอ้ ๑๕ เมื�อ ส.ป.ก. ได้พิจารณาหนังสือ ความเห็น และรายงานผลการ ตรวจสอบตามขอ้ ๑๑ วรรคหนึ�ง แล้ว ผลการพิจารณาเป�นประการใด ให้ ส.ป.ก. มีหนังสอื แจ้งผลการพิจารณาดังกล่าวให้ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมซึ�งขอแบ่ง แยกหรอืโอนสทิธใินที�ดินทราบ พรอ้มทั�งแจ้งให้ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที�ทราบด้วย ขอ้ ๑๖ ในกรณีที� ส.ป.ก. มีคําสั�งให้ผู้ได้รบัสิทธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อ เกษตรกรรมโอนสทิธใินที�ดินคืนให้แก่ ส.ป.ก. ตามข้อ ๕ และข้อ ๙ วรรคสอง ให้มีหนังสอื แจ้งไปยังผู้ได้รบัสทิธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมและ ส.ป.ก.จังหวดัแห่งท้องที� เพื�อ ให้ผู้ได้รบัสทิธโิดยการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมมาทําการแบ่งแยกหรอืโอนสิทธใินที�ดิน ณ สาํนักงานที�ดิน และรบัค่าตอบแทน ค่าตอบแทนตามวรรคหนึ�ง ให้จ่ายในราคาค่าเช่าซื�อที�ผู้ได้รบัสิทธโิดยการ ปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมได้เช่าซื�อจาก ส.ป.ก. โดยให้หักค่าภาระผูกพันเหนือที�ดินและหนี� ที�เกิดกับสถาบันการเงินที�รว่มโครงการกับ ส.ป.ก. และค่าเสียหายที�เกิดขึ�นกับที�ดินจากการ ฝ�าฝ�นหรอืไม่ปฏิบัติตามขอ้ ๕ และขอ้ ๙ วรรคสอง ออกจากราคาค่าตอบแทน ในกรณีที�ค่า ภาระผูกพันเหนือที�ดินและหนี�ดังกล่าวสูงกว่าค่าตอบแทน ให้ ส.ป.ก. รบัผิดชอบแต่เฉพาะ สว่นที�ไม่เกินค่าตอบแทน สาํหรบัทรพัยส์ินที�ติดอยู่กับที�ดิน ให้ดําเนินการตามข้อ ๑๓ ให้ไว้ ณ วันที� ๒๘ กุมภาพันธ ์พ.ศ. ๒๕๖๗ รอ้ยเอก ธรรมนัส พรหมเผ่า รฐัมนตรวี่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี� คือ โดยที�มาตรา ๓๙ แห่งพระราช บัญญัติการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม พ.ศ. ๒๕๑๘ บัญญัติว่า ที�ดินที�บุคคลได้รบัสิทธโิดย การปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรมจะทําการแบ่งแยกหรอืโอนสิทธใินที�ดินนั�นไปยังผู้อื�นมิได้ เวน้แต่เป�นการตกทอดทางมรดกแก่ทายาทโดยธรรม หรอืโอนไปยังสถาบันเกษตรกร หรอื ส.ป.ก. เพื�อประโยชน์ในการปฏิรูปที�ดินเพื�อเกษตรกรรม ทั�งนี� ให้เป�นไปตามหลักเกณฑ์ วิธี การ และเงื�อนไขที�กําหนดในกฎกระทรวง จึงจําเป�นต้องออกกฎกระทรวงนี� อัมพิกา / Maker 18/06/2025, 21:19 Office of the Council of State about:blank 4/5 29 พฤษภาคม 2567 อัมพิกา / Checker 30 พฤษภาคม 2567 ปาจรยี์ / Authorizer 30 พฤษภาคม 2567 ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๔๑/ตอนที� ๑๒ ก/หน้า ๓/๑๗ มีนาคม ๒๕๖๗ [1] 18/06/2025, 21:19 Office of the Council of State about:blank 5/5