Regulation on the conditions under which the foods and items of general use which have been conserved by ionizing radiation can be placed on the market

Pravilnik o uslovima pod kojima se mogu stavljati u promet namirnice i predmeti opšte upotrebe koji su konzervisani jonizujućim zračenjem (“Službeni list SRJ”, br. 42/98) Član 1 Namirnice i predmeti opšte upotrebe određeni ovim pravilnikom mogu se konzervisati jonizujućim zračenjem radi produženja trajnosti i očuvanja zdravstvene ispravnosti i stavljati u promet ako: 1) se nalaze na Listi I – Namirnice i predmeti opšte upotrebe koji se mogu konzervisati jonizujućim zračenjem i maksimalno dozvoljene doze zračenja; 2) nisu organoleptički odnosno hemijski izmenjeni usled delovanja mikroorganizama; 3) nisu sekundarno kontaminirani mikroorganizmima usled loših higijensko-sanitarnih uslova prerade, transporta i skladištenja; 4) se ozračivanjem ne menjaju hranljiva vrednost namirnica, fizička, hemijska i organoleptička svojstva karaktristična za pojedinu namirnicu, odnosno predmet opšte upotrebe; 5) i posle ozračivanja odgovaraju propisima o kvalitetu i zdravstvenoj ispravnosti za tu vrstu proizvoda; 6) se postupak ozračivanja sprovodi u skladu sa odredbama ovog pravilnika. Lista I data u prilogu ovog pravilnika čini njegov sastavni deo. Član 2 Namirnice i predmeti opšte upotrebe mogu se konzervisati jonizujućim zračenjem samo radi postizanja efekata datih u koloni 3 Liste I (svrha ozračivanja) i sa dozom zračenja koja predstavlja najmanju apsorbovanu dozu da se postigne željeno dejstvo i koja ne sme prelaziti gornju granicu datu u koloni 4 Liste I (maksimalno dozvoljene doze zračenja). Maksimalno dozvoljena doza zračenja odgovara ukupnoj srednjoj apsorbovanoj dozi zračenja u namirnici i predmetu opšte upotrebe i predstavlja aritmetičku sredinu minimalne i maksimalne dozvoljene doze. Razlika između minimalne i maksimalne apsorbovane doze ne sme biti veća od razlike minimalne potrebne doze da bi se postigao efekat ozračivanja, i maksimalne dozvoljene doze. Član 3 Namirnice i predmeti opšte upotrebe iz Liste I mogu se konzervisati: 1) gama zracima radionuklida 60C i 137 Cs; 2) rendgenskim zračenjem iz uređaja koji rade na energetskom nivou od 5 MeV ili niže; 3) elektronima proizvedenim uređajima koji rade na energetskom nivou od 10 MeV ili niže. Član 4 Namirnice i predmeti opšte upotrebe mogu se samo jedanput ozračiti na način iz čl. 2 i 3 ovog pravilnika, osim namirnica sa niskim sadržajem vlage (žita, leguminoze, dehidrirane namirnice i sl.), koje se ozračuju niskim dozama zračenja zbog dezinsekcije, s tim da ukupna apsorbovana doza ne sme preći 10 kGy. Član 5 Ponovo ozračenom namirnicom ne smatra se: http://www.tehnologijahrane.com/pravilnik/pravilnik-o-namirnicama-konzervisanim-jonizujucim-zracenjem http://www.tehnologijahrane.com/pravilnik/pravilnik-o-namirnicama-konzervisanim-jonizujucim-zracenjem http://www.tehnologijahrane.com/pravilnik/pravilnik-o-namirnicama-konzervisanim-jonizujucim-zracenjem http://www.tehnologijahrane.com/pravilnik/pravilnik-o-namirnicama-konzervisanim-jonizujucim-zracenjem 1) namirnica koja je pripremljena od sastojaka koji su u prethodnom postupku ozračeni apsorbovanim dozama manjim od 1 kGy, koja se ozračuje u druge tehnološke svrhe; 2) konzervisana namirnica koja sadrži manje od 5% sastojaka ozračenih u prethodnom postupku; 3) namirnica na koju je doza zračenja za postizanje željenog dejstva primenjena višekratno kao deo jedinstvenog postupka, s tim da ukupna apsorbovana doza u namirnicama ne sme biti veća od 10 kGy. Član 6 Namirnice i predmeti opšte upotrebe u originalnom pakovanju koji su konzervisani jonizujućim zračenjem moraju u deklaraciji sadržati oznaku o konzervisanju zračenjem ili podatak o nekoj drugoj svrsi ozračivanja, datum konzervisanja i naziv pravnog lica koje je izvršilo konzervisanje jonizujućim zračenjem. Namirnice iz stava 1 ovog člana u rasutom stanju moraju podatke iz tog stava sadržati u propratnoj dokumentaciji. Odredba stava 1 ovog člana ne odnosi se na proizvode koji u svom sastavu sadrže 5% komponenti koje su dodate jonizujućim zračenjem. Član 7 Jonizujuće zračenje namirnica i predmeta opšte upotrebe mogu vršiti ovlašćena prvna lica i ovlašćeni stručnjaci u tim pravnim licima koje odredi savezni ministar za rad, zdravstvo i socijalnu politiku. Član 8 Pravno lice koje se bavi konzervisanjem namirnica i predmeta opšte upotrebe jonizujućim zračenjem mora da poseduje dokumentaciju i da vodi evidenciju za svaku pojedinu seriju proizvoda, i to: 1) naziv proizvoda i njegovo trgovačko ime ako ga proizvod ima; 2) naziv i sedište proizvođača, odnosno preduzeća koje pakuje ili prodaje proizvod i vlasnika proizvoda; 3) broj serije proizvoda; 4) uslove čuvanja i skladištenja kod ovlašćenog pravnog lica koje vrši jonizujuće ozračivanje proizvoda; 5) podatke o kvalitetu i zdravstvenoj ispravnosti proizvoda pre ozračivanja, koje obezbeđuje naručilac usluge ozračivanja; 6) podatke o optimalnoj dozi da bi se postigao efekat ozračivanja; 7) tip ambalaže koja se koristi za vreme ozračivanja; 8) datum ozračivanja, ime i prezime lica odgovornog i ovlašćenog za ozračivanje; 9) podatke o radu postrojenja i kontroli procesa, uključujući i rezultate dozimetrijske kontrole; 10) druge podatke koji mogu biti od značaja za ocenu ozračenog proizvoda. Nadzor kod određivanja optimalne doze ozračivanja mora da vrši radnik sa visokom stručnom spremom – specijalista za radijacionu hemiju u saradnji sa specijalistom za mikrobiologiju namirnica i koji je zaposlen (ili radi) u ovlašćenoj organizaciji za vršenje superanaliza namirnica i predmeta opšte upotrebe. Član 9 Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da važi Pravilnik o uslovima pod kojima se mogu stavljati u promet životne namirnice i predmeti opšte upotrebe konzervirani zračenjem (“Službeni list SFRJ”, br. 68/84). Član 10 Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u “Službenom listu SRJ”. Lista I NAMIRNICE I PREDMETI OPŠTE UPOTREBE KOJI SE MOGU KONZERVISATI JONIZUJUĆIM ZRAČENJEM I MAKSIMALNO DOZVOLJENE DOZE ZRAČENJA R. br. Namirnice i predmeti opšte upotrebe Svrha ozračenja Maksimalno dozvoljena doza zračenja (kGy) 1 2 3 4 1. Žita uništavanje insekata 1 2. Mleveni proizodi od žita uništavanje insekata 1 dekontaminacija* 10 3. Leguminoze uništavanje insekata 1 4. Mleveni proizvodi od leguminoza uništavanje insekata 1 dekontaminacija 10 5. Dehidrirano voće i povrće, sušene pečurke uništavanje insekata 1 dekontaminacija 10 6. Crni i beli luk, krompir sprečavanje klijanja 0,15 7. Čajevi i ekstrakti čajeva u prahu uništavanje insekata 1 dekontaminacija 10 8. Začini i smeše začina uništavanje insekata 1 dekontaminacija 10 9. Surutka i jogurt u prahu dekontaminacija 2 10. Na-kazeinat u prahu dekontaminacija 6 11. Jaja u prahu dekontaminacija 3 12. Ribe i proizvodi od ribe uništavanje insekata 1 dekontaminacija 2,2 13. Pileće meso dekontaminacija, produženje održivosti 3 14. Dehidrirani proizvodi od krvi zaklanih životinja dekontaminacija 8 15. Arapska guma dekontaminacija 10 16. Dehidrirani enzimski preparati dekontaminacija 10 17. Sredstva za održavanje lične higijene, negu i ulepšavanje lica i tela dekontaminacija 10 18. Ambalaža za namirnice dekontaminacija 25 *bakterijska (radiopasterizacija, radiosterilizacija)