Regulation on working out a project of a protection plan for national park, nature reserve and landscape park, making changes in the plan, and protection of resources, formations and elements of the nature

794 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ÂRODOWISKA1) z dnia 12 maja 2005 r. w sprawie sporzàdzania projektu planu ochrony dla parku narodowego, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego, dokonywania zmian w tym planie oraz ochrony zasobów, tworów i sk∏adników przyrody Na podstawie art. 21 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880) za rzàdza si´, co nast´puje: Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne § 1. Rozporzàdzenie okreÊla dla parku narodowe go, rezerwatu przyrody i parku krajobrazowego: 1) tryb sporzàdzania projektu planu ochrony; ——————— 1) Minister Ârodowiska kieruje dzia∏em administracji rzàdo wej — Êrodowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzà dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Âro dowiska (Dz. U. Nr 134, poz. 1438). 2) zakres prac na potrzeby sporzàdzenia projektu pla nu ochrony; 3) tryb dokonywania zmian w planie ochrony; 4) zakres i sposoby ochrony zasobów, tworów i sk∏adników przyrody. Rozdzia∏ 2 Tryb sporzàdzania projektu planu ochrony § 2. Tryb sporzàdzania projektu planu ochrony, zwanego dalej „projektem planu”, obejmuje: 1) przystàpienie do sporzàdzenia projektu planu; 2) wykonanie prac na potrzeby sporzàdzenia projektu planu; 3) sporzàdzenie projektu planu; 4) przeprowadzenie konsultacji, uzyskanie opinii i do konanie uzgodnieƒ projektu planu. § 3. Informacj´ o przystàpieniu do sporzàdzenia projektu planu sporzàdzajàcy projekt planu og∏asza w prasie lokalnej, umieszcza na tablicy og∏oszeƒ w sie dzibie sporzàdzajàcego projekt planu i na jego stronie internetowej oraz przesy∏a do w∏aÊciwych miejscowo organów samorzàdu terytorialnego, jednostek zarzà dzajàcych lasami Skarbu Paƒstwa, podmiotów wyko nujàcych prawa w∏aÊcicielskie w stosunku do wód pu blicznych stanowiàcych w∏asnoÊç Skarbu Paƒstwa i organów administracji morskiej oraz organizacji po zarzàdowych zainteresowanych ochronà przyrody, których obszary dzia∏ania obejmujà obszar obj´ty pro jektem planu. § 4. Prace na potrzeby sporzàdzenia projektu planu przeprowadza si´ zgodnie z art. 20 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, z dosto sowaniem ich zakresu do zasobów, tworów i sk∏adni ków przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych obszaru, dla którego sporzàdza si´ pro jekt planu. § 5. Projekt planu sporzàdza si´, uwzgl´dniajàc za kres planu okreÊlony w art. 20 ust. 3 i 4, art. 12 ust. 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 2, 4, 11, 14 i 16 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, na podstawie wyników prac, o których mowa w § 4. § 6. 1. Sporzàdzajàcy projekt planu zapewnia zain teresowanym osobom i podmiotom mo˝liwoÊç zapo znawania si´ z wynikami prac na potrzeby sporzàdze nia projektu planu i z projektem planu oraz mo˝liwoÊç zg∏aszania do nich wniosków i uwag. 2. Informacj´ o sposobie zapewnienia mo˝liwoÊci, o której mowa w ust. 1, oraz o sposobie, w jaki nastà pi ustosunkowanie si´ do zg∏oszonych wniosków i uwag, sporzàdzajàcy projekt planu zamieszcza w in formacji, o której mowa w § 3. § 7. Sporzàdzajàcy projekt planu przesy∏a projekt planu do organów w∏aÊciwych do dokonania opinii i uzgodnieƒ, o których mowa w art. 19 ust. 2, art. 97 ust. 3 pkt 2, art. 98 ust. 3 pkt 2 oraz art. 99 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Rozdzia∏ 3 Zakres prac na potrzeby sporzàdzenia projektu planu ochrony w parku narodowym i rezerwacie przyrody § 8. 1. Zakres prac na potrzeby sporzàdzenia pro jektu planu w parku narodowym i rezerwacie przyro dy, o których mowa w § 4, obejmuje w szczególnoÊci: 1) zebranie materia∏ów niepublikowanych i opraco waƒ publikowanych przydatnych do sporzàdzenia projektu planu; 2) wyszczególnienie gruntów w granicach obszaru obj´tego sporzàdzeniem projektu planu na pod stawie danych z katastru nieruchomoÊci lub ewi dencji gruntów i budynków, wed∏ug numerów dzia∏ek ewidencyjnych, a dla gruntów b´dàcych w zarzàdzie Paƒstwowego Gospodarstwa LeÊnego Lasy Paƒstwowe wed∏ug numeracji przyj´tej w planie urzàdzenia lasu, z podaniem rodzaju u˝ytków gruntowych oraz ze wskazaniem gruntów Skarbu Paƒstwa oraz gruntów b´dàcych w trwa ∏ym zarzàdzie parku narodowego; 3) wyszczególnienie wód, z podaniem ich w∏aÊcicieli i zarzàdców, kategorii wód, przynale˝noÊci do do rzecza i regionu wodnego oraz ustaleƒ planów go spodarowania wodami; 4) inwentaryzacj´ zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych z ich charakterystykà, ocenà stanu i prognozà przysz∏ych zmian, w zakresie niezb´d nym do zaplanowania ochrony; 5) dokonanie ustaleƒ niezb´dnych do identyfikacji i oceny istniejàcych i potencjalnych zagro˝eƒ we wn´trznych i zewn´trznych; 6) wykonanie ekspertyz w zakresie niezb´dnym do zaplanowania ochrony; 7) charakterystyk´ i ocen´ uwarunkowaƒ spo∏ecz nych i gospodarczych ochrony parku narodowego lub rezerwatu przyrody, w szczególnoÊci w zakre sie dotychczas prowadzonej na terenie parku na rodowego lub rezerwatu przyrody dzia∏alnoÊci wy twórczej, handlowej i rolniczej i jej wp∏ywu na stan zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych; 8) charakterystyk´ i ocen´ stanu zagospodarowania przestrzennego, ze szczególnym uwzgl´dnieniem uwarunkowaƒ zewn´trznych; 9) analiz´ skutecznoÊci dotychczasowych sposobów ochrony, w tym rozpoznanie dotychczasowych zmian zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych i wartoÊci kulturowych oraz przyczyn tych zmian, ze szczególnym uwzgl´dnieniem rezultatów przeprowadzonych dzia∏aƒ ochronnych; Dziennik Ustaw Nr 94 — 6202 — Poz. 794 10) opracowanie koncepcji ochrony zasobów, tworów i sk∏adników przyrody oraz wartoÊci kulturowych, a tak˝e eliminacji lub ograniczania istniejàcych i potencjalnych zagro˝eƒ wewn´trznych i ze wn´trznych, w szczególnoÊci: a) okreÊlenie strategicznych celów ochrony parku narodowego lub rezerwatu przyrody, b) okreÊlenie potrzeb i uwarunkowaƒ zastosowa nia ochrony Êcis∏ej, czynnej i krajobrazowej, c) okreÊlenie priorytetów realizacji zadaƒ ochron nych i sposobów ich szczegó∏owego planowa nia, d) okreÊlenie, w razie potrzeby, miejsc i zasad sto sowania poszczególnych sposobów ochrony oraz szczegó∏owych sposobów wykonywania zabiegów ochronnych na obszarach ochrony czynnej i krajobrazowej, e) okreÊlenie sposobów udost´pniania obszaru parku narodowego lub rezerwatu przyrody dla celów naukowych, edukacyjnych, turystycz nych, rekreacyjnych, sportowych, amatorskiego po∏owu ryb i rybactwa, niewp∏ywajàcych nega tywnie na jego przyrod´, f) okreÊlenie dzia∏aƒ edukacyjnych, które w razie potrzeby mogà byç prowadzone w oparciu o wartoÊci przyrodnicze parku narodowego lub rezerwatu przyrody, g) okreÊlenie miejsc, w których mo˝e byç prowa dzona dzia∏alnoÊç wytwórcza, handlowa i rolni cza, oraz obszarów i miejsc udost´pnianych dla rybactwa lub polowania, h) zaplanowanie zasad monitoringu skutecznoÊci ochrony; 11) wskazanie zadaƒ ochronnych, wynikajàcych z kon cepcji, o której mowa w pkt 10, z podaniem ich ro dzaju, zakresu i lokalizacji; 12) ocen´ przewidywanych skutków planu, w tym oszacowanie kosztów jego realizacji. 2. Prace, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´ w formie opisów, zestawieƒ oraz map tematycznych. § 9. Zakres inwentaryzacji zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych w parku narodowym, o której mowa w § 8 ust. 1 pkt 4, obejmuje w szczególnoÊci: 1) rodzaje u˝ytków gruntowych ujawnione w kata strze nieruchomoÊci lub ewidencji gruntów i bu dynków oraz dla gruntów rolnych dane glebo znawczej klasyfikacji gruntów podane w operacie gleboznawczej klasyfikacji gruntów, wchodzàcym w sk∏ad paƒstwowego zasobu geodezyjnego i kar tograficznego; 2) typy gleb; 3) wody powierzchniowe w uj´ciu zlewniowym wraz z ocenà stanu ekologicznego wód; 4) formy rzeêby terenu, w tym w szczególnoÊci twory przyrody nieo˝ywionej: jaskinie, okaza∏e g∏azy na rzutowe i wychodnie skalne, formy skalne, ods∏o ni´cia geologiczne, osuwiska, êród∏a, wydmy, wà wozy, miejsca aktywnych procesów rzeêbotwór czych; 5) ekosystemy leÊne w zakresie: a) typów ekosystemów leÊnych i zbiorowisk ro Êlinnych wraz z ocenà zachodzàcych w nich pro cesów, b) drzewostanów, z podaniem typu siedliskowego lasu, potencjalnego i rzeczywistego zbiorowi ska roÊlinnego, sk∏adu gatunkowego, zasobno Êci w m3/ha, zdrowotnoÊci, bonitacji, stopnia zwarcia i zadrzewienia, struktury wiekowej i przestrzennej, stanu odnowieƒ naturalnych, zgodnoÊci sk∏adu gatunkowego ze sk∏adem zbiorowiska naturalnego, zasobów martwych drzew wa˝nych dla zachowania ró˝norodnoÊci biologicznej; 6) làdowe ekosystemy nieleÊne, z wyszczególnie niem typów zbiorowisk roÊlinnych wraz z analizà i ocenà zachodzàcych procesów sukcesji; 7) ekosystemy wodne, z wyszczególnieniem typów zbiorowisk roÊlinnych wraz z analizà i ocenà stanu wody, osadów dennych oraz krà˝enia pierwiast ków; 8) ekosystemy torfowiskowe i bagienne, z wyszcze gólnieniem typów zbiorowisk roÊlinnych wraz z analizà i ocenà budowy z∏o˝a torfowego oraz je go zasilania w wod´; 9) gatunki roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wyst´ pujàcych oraz ich siedliska i stanowiska: a) w szczególnoÊci obj´te ochronà gatunkowà oraz zagro˝one wygini´ciem lub rzadko wyst´ pujàce, b) wyst´pujàce poza granicami naturalnego zasi´ gu, w szczególnoÊci zagra˝ajàce gatunkom ro dzimym; 10) typy krajobrazów, punkty, osie i przedpola widoko we, w tym drogi i szlaki turystyczne; 11) wartoÊci kulturowe, z wyszczególnieniem: a) obszarów i obiektów stanowiàcych zabytki w rozumieniu ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959 i Nr 238, poz. 2390), b) niematerialnych wartoÊci kulturowych. § 10. Zakres inwentaryzacji zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych w rezerwacie przyrody obejmu je elementy niezb´dne do zaplanowania jego ochrony, wybrane spoÊród elementów wymienionych w § 9, stosownie do specyfiki rezerwatu, w tym w szczegól noÊci: Dziennik Ustaw Nr 94 — 6203 — Poz. 794 1) we wszystkich rezerwatach przyrody: typy ekosys temów, siedliska przyrodnicze, zbiorowiska roÊlin ne z ocenà zachodzàcych w nich procesów oraz gatunki roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wyst´ pujàcych obj´tych ochronà gatunkowà oraz zagro ˝onych wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 2) w rezerwatach przyrody, w których celem ochrony sà stanowiska roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wyst´pujàcych: charakterystyk´ struktury i liczeb noÊci populacji gatunków, dla ochrony których uznano obszar za rezerwat przyrody; 3) w rezerwatach przyrody obejmujàcych ekosyste my leÊne: drzewostany, z podaniem typu siedli skowego lasu, potencjalnego i rzeczywistego zbio rowiska roÊlinnego, sk∏adu gatunkowego, zasob noÊci w m3/ha, zdrowotnoÊci, bonitacji, stopnia zwarcia i zadrzewienia, struktury wiekowej i prze strzennej, stanu odnowieƒ naturalnych, zgodnoÊci sk∏adu gatunkowego ze sk∏adem zbiorowiska na turalnego, zasobów martwych drzew wa˝nych dla zachowania ró˝norodnoÊci biologicznej; 4) w rezerwatach przyrody obejmujàcych ekosyste my wodne: wody powierzchniowe z analizà i oce nà stanu wody, osadów dennych oraz krà˝enia pierwiastków; 5) w rezerwatach przyrody obejmujàcych ekosyste my torfowiskowe: z∏o˝e torfowe, jego budow´ i sposób zasilania w wod´; 6) wartoÊci kulturowe, z wyszczególnieniem obsza rów i obiektów stanowiàcych zabytki w rozumie niu ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabyt ków i opiece nad zabytkami, w rezerwatach przy rody, w których znajdujà si´ takie obszary i obiek ty. § 11. 1. Zakres ustaleƒ niezb´dnych do identyfika cji i oceny istniejàcych i potencjalnych zagro˝eƒ we wn´trznych i zewn´trznych, o których mowa w § 8 ust. 1 pkt 5, obejmuje w szczególnoÊci: 1) istniejàce i projektowane lokalizacje przedsi´wzi´ç mogàcych znaczàco oddzia∏ywaç na Êrodowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony Êrodowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627, z póên. zm.2)); 2) êród∏a, rodzaje i st´˝enia zanieczyszczeƒ powietrza atmosferycznego, zanieczyszczenia gleb, nat´˝e nie ha∏asu; 3) zagro˝enia i stopieƒ uszkodzenia drzewostanów przez czynniki abiotyczne i biotyczne; 4) stan czystoÊci i êród∏a zanieczyszczenia wód po wierzchniowych i podziemnych; 5) pobór wód powierzchniowych i podziemnych; 6) dzia∏alnoÊç gospodarczà, rekreacyjnà, turystycznà i sportowà; 7) gospodark´ wodnà, w tym infrastruktur´ hydro technicznà, ochron´ przeciwpowodziowà i syste my melioracyjne; 8) elementy infrastruktury utrudniajàce migracj´ ro Êlin, zwierzàt lub grzybów; 9) naturalne procesy mogàce mieç wp∏yw na osiàga nie celów ochrony, jak: sukcesja roÊlinnoÊci uwol nionej od presji antropogenicznej, eutrofizacja wód, rozprzestrzenianie si´ obcych gatunków za gra˝ajàcych rodzimym gatunkom, zaburzenia w strukturze populacji zwierzàt, ocieplenie klima tu, obni˝enie poziomu wód podziemnych; 10) zagro˝enia dla walorów krajobrazowych; 11) szkody powodowane przez k∏usownictwo, kradzie ˝e drewna, nielegalne pozyskiwanie p∏odów runa leÊnego i surowców zielarskich oraz nielegalne sk∏adowanie odpadów. 2. Zagro˝enia, o których mowa w ust. 1, ocenia si´ w odniesieniu do ca∏oÊci przyrody oraz poszczegól nych jej sk∏adników, bioràc pod uwag´ ich wp∏yw na naturalne procesy przyrodnicze, siedliska przyrodni cze, ekosystemy, siedliska oraz populacje roÊlin, zwie rzàt lub grzybów, ró˝norodnoÊç ekosystemowà i krajo brazowà, przyrod´ nieo˝ywionà, wartoÊci kulturowe oraz krajobraz. § 12. Zakres ustaleƒ do studiów uwarunkowaƒ i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzen nego, planów zagospodarowania przestrzennego wo jewództw oraz planów zagospodarowania przestrzen nego morskich wód wewn´trznych, morza terytorial nego i wy∏àcznej strefy ekonomicznej dotyczàcych eli minacji lub ograniczenia zagro˝eƒ zewn´trznych, o których mowa w art. 20 ust. 3 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w zale˝noÊci od zakresu tych dokumentów, wynika z potrzeb ochro ny przyrody i walorów krajobrazowych i obejmuje w szczególnoÊci: 1) obszary wymagajàce rekultywacji i odtworzenia ekosystemów cennych pod wzgl´dem przyrodni czym na obszarach obj´tych ochronà krajobrazo wà; 2) utrzymanie korytarzy ekologicznych ∏àczàcych park narodowy lub rezerwat przyrody z otocze niem, w tym kszta∏towanie obiektów infrastruktu ry w sposób umo˝liwiajàcy migracj´ roÊlin, zwie rzàt lub grzybów; 3) rozmieszczenie obiektów i urzàdzeƒ s∏u˝àcych ce lom parku narodowego lub rezerwatu przyrody; 4) stosunki wodne, w tym gospodarowanie wodami; Dziennik Ustaw Nr 94 — 6204 — Poz. 794 ——————— 2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 115, poz. 1229, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 233, poz. 1957, z 2003 r. Nr 46, poz. 392, Nr 80, poz. 717 i 721, Nr 162, poz. 1568, Nr 175, poz. 1693, Nr 190, poz. 1865 i Nr 217, poz. 2124, z 2004 r. Nr 19, poz. 177, Nr 49, poz. 464, Nr 70, poz. 631, Nr 91, poz. 875, Nr 92, poz. 880, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1263, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2784 oraz z 2005 r. Nr 25, poz. 202 i Nr 62, poz. 552. 5) gospodark´ rolnà, leÊnà i rybackà, w tym: a) kierunki i zasady kszta∏towania przestrzeni pro dukcyjnej, b) wskazanie obszarów, które powinny byç zale sione, oraz obszarów wy∏àczonych z zalesiania; 6) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia ich u˝ytkowania, w tym w zale˝ noÊci od potrzeb: a) wy∏àczenie terenów spod zabudowy, b) ograniczanie lokalizacji infrastruktury technicz nej i komunikacyjnej lub ograniczanie skutków jej oddzia∏ywania, c) ograniczanie lokalizacji infrastruktury turystycz nej i edukacyjnej lub ograniczanie skutków jej oddzia∏ywania, d) wskazanie zasad ochrony stylu budownictwa i architektury, charakterystycznego dla danego obszaru. § 13. Mapy tematyczne, o których mowa w § 8 ust. 2, sporzàdza si´ w formie cyfrowej, z wykorzysta niem systemu informacji przestrzennej (GIS), w paƒ stwowym systemie odniesieƒ przestrzennych, o któ rych mowa w rozporzàdzeniu Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 2000 r. w sprawie paƒstwowego systemu odniesieƒ przestrzennych (Dz. U. Nr 70, poz. 821), w celu przedstawienia wyst´powania w szczególno Êci, w zale˝noÊci od potrzeb: 1) typów gleb; 2) sieci hydrograficznej i granic zlewni; 3) roÊlinnoÊci; 4) siedlisk przyrodniczych; 5) siedlisk i stanowisk gatunków roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wyst´pujàcych obj´tych ochronà gatunkowà oraz zagro˝onych wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 6) drzewostanów wed∏ug g∏ównych gatunków drzew; 7) typów siedliskowych lasu; 8) typów ekosystemów; 9) walorów krajobrazowych; 10) walorów przyrody nieo˝ywionej; 11) korytarzy ekologicznych; 12) wartoÊci kulturowych; 13) infrastruktury technicznej, turystycznej i edukacyj nej; 14) u˝ytkowania gruntów oraz gruntów wed∏ug form w∏asnoÊci; 15) zagro˝eƒ wewn´trznych i zewn´trznych oraz zapla nowanych sposobów ich eliminacji lub ogranicza nia; 16) obszarów obj´tych ochronà Êcis∏à, czynnà i krajo brazowà; 17) projektowanych sposobów ochrony czynnej, w tym projektowanych zabiegów ochronnych; 18) obszarów i miejsc udost´pnianych dla celów na ukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyj nych i sportowych. Rozdzia∏ 4 Zakres prac na potrzeby sporzàdzenia projektu planu ochrony w parku krajobrazowym § 14. 1. Zakres prac na potrzeby sporzàdzenia pro jektu planu w parku krajobrazowym, o których mowa w § 4, obejmuje w szczególnoÊci: 1) zebranie materia∏ów niepublikowanych i opraco waƒ publikowanych przydatnych do sporzàdzenia projektu planu; 2) wyszczególnienie wód, z podaniem ich w∏aÊcicieli i zarzàdców, kategorii wód, przynale˝noÊci do do rzecza i regionu wodnego oraz ustaleƒ planów go spodarowania wodami; 3) inwentaryzacj´ zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych z ich charakterystykà, ocenà stanu i prognozà przysz∏ych zmian, w zakresie niezb´d nym do zaplanowania ochrony; 4) dokonanie ustaleƒ niezb´dnych do identyfikacji i oceny istniejàcych i potencjalnych zagro˝eƒ we wn´trznych i zewn´trznych; 5) wykonanie ekspertyz w zakresie niezb´dnym do zaplanowania ochrony; 6) charakterystyk´ i ocen´ uwarunkowaƒ spo∏ecz nych i gospodarczych ochrony parku krajobrazo wego, w szczególnoÊci w zakresie dotychczas pro wadzonej na terenie parku dzia∏alnoÊci gospodar czej i polityki przestrzennej oraz turystyki i rekre acji; 7) charakterystyk´ i ocen´ stanu zagospodarowania przestrzennego w zakresie elementów zagospoda rowania przestrzennego wp∏ywajàcych lub mogà cych wp∏ywaç na zasoby, twory i sk∏adniki przyro dy, walory krajobrazowe oraz wartoÊci kulturowe chronione w parku krajobrazowym; 8) wskazanie istniejàcych i projektowanych form ochrony przyrody, form ochrony zabytków wpro wadzonych na podstawie art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, lasów ochronnych wyznaczanych na podstawie ustawy z dnia 28 wrzeÊnia 1991 r. o la sach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435) oraz obsza Dziennik Ustaw Nr 94 — 6205 — Poz. 794 rów wyznaczanych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229, z póên. zm.3)); 9) analiz´ skutecznoÊci dotychczasowych sposobów ochrony, w tym rozpoznanie dotychczasowych zmian zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych i wartoÊci kulturowych oraz przyczyn tych zmian, ze szczególnym uwzgl´dnieniem rezultatów przeprowadzonych dzia∏aƒ ochronnych; 10) opracowanie koncepcji ochrony zasobów, tworów i sk∏adników przyrody oraz wartoÊci kulturowych parku krajobrazowego, w szczególnoÊci: a) okreÊlenie strategicznych celów ochrony parku krajobrazowego, b) okreÊlenie zasad i kierunków prowadzenia go spodarki rolnej, leÊnej i rybackiej oraz zagospo darowania przestrzennego, umo˝liwiajàcych re alizacj´ celów parku krajobrazowego, c) okreÊlenie sposobów korzystania z obszarów parku krajobrazowego udost´pnianych dla ce lów naukowych, edukacyjnych, turystycznych, rekreacyjnych, amatorskiego po∏owu ryb i dla innych form gospodarowania, d) okreÊlenie dzia∏aƒ edukacyjnych, które w razie potrzeby mogà byç prowadzone w oparciu o wartoÊci przyrodnicze i kulturowe parku krajo brazowego, e) okreÊlenie potrzeby uzupe∏nienia form ochrony, o których mowa w pkt 8, po˝àdanych z punktu widzenia realizacji celów parku krajobrazowe go, f) okreÊlenie zakresu prac zwiàzanych z ochronà przyrody i kszta∏towaniem krajobrazu, w tym priorytetów tych prac, niezb´dnych dla realiza cji celów parku krajobrazowego, g) zaplanowanie zasad monitoringu skutecznoÊci ochrony; 11) wskazanie zadaƒ ochronnych, wynikajàcych z kon cepcji, o której mowa w pkt 10, z podaniem ich ro dzaju, zakresu i lokalizacji; 12) ocen´ przewidywanych skutków planu, w tym oszacowanie kosztów jego realizacji. 2. Prace, o których mowa w ust. 1, wykonuje si´ w formie opisów, zestawieƒ oraz map tematycznych. § 15. Zakres inwentaryzacji zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, walorów krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych w parku krajobrazowym, o któ rej mowa w § 14 ust. 1 pkt 3, obejmuje w szczególno Êci: 1) wody powierzchniowe w uj´ciu zlewniowym wraz z ocenà stanu ekologicznego wód; 2) formy rzeêby terenu, w tym w szczególnoÊci twory przyrody nieo˝ywionej: jaskinie, okaza∏e g∏azy na rzutowe i wychodnie skalne, formy skalne, ods∏o ni´cia geologiczne, osuwiska, êród∏a, wydmy, wà wozy, miejsca aktywnych procesów rzeêbotwór czych; 3) roÊlinnoÊç, procesy sukcesji, a tak˝e wyst´powa nie i stan siedlisk przyrodniczych wymagajàcych ochrony; 4) zgodnoÊç drzewostanów ze zbiorowiskami roÊlin nymi charakterystycznymi dla poszczególnych sie dlisk; 5) gatunki roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wyst´ pujàcych oraz ich siedliska i stanowiska: a) w szczególnoÊci obj´te ochronà gatunkowà oraz zagro˝one wygini´ciem lub rzadko wyst´ pujàce, b) wyst´pujàce poza granicami naturalnego zasi´ gu, w szczególnoÊci zagra˝ajàce gatunkom ro dzimym; 6) wymagajàce ochrony charakterystyczne dla dane go obszaru odmiany drzew owocowych i roÊlin uprawnych oraz lokalne rasy zwierzàt gospodar skich; 7) zadrzewienia; 8) krajobrazy ekologiczne, z uwzgl´dnieniem ich sk∏adników i powiàzaƒ ekologicznych, w tym ob szary spe∏niajàce funkcj´ korytarzy ekologicznych; 9) punkty, osie i przedpola widokowe, w tym drogi i szlaki turystyczne; 10) wartoÊci kulturowe, z wyszczególnieniem: a) obszarów i obiektów stanowiàcych zabytki w ro zumieniu ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochro nie zabytków i opiece nad zabytkami, b) niematerialnych wartoÊci kulturowych; 11) charakterystyczne dla danego obszaru metody u˝ytkowania ekosystemów. § 16. 1. Zakres ustaleƒ niezb´dnych do identyfika cji i oceny istniejàcych i potencjalnych zagro˝eƒ we wn´trznych i zewn´trznych, o których mowa w § 14 ust. 1 pkt 4, obejmuje w szczególnoÊci: 1) gospodarowanie przestrzenià, w tym osadnictwo i zabudow´; 2) istniejàce i projektowane lokalizacje przedsi´wzi´ç mogàcych znaczàco oddzia∏ywaç na Êrodowisko w rozumieniu art. 51 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony Êrodowiska; Dziennik Ustaw Nr 94 — 6206 — Poz. 794 ——————— 3) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1803, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 130, poz. 1112, Nr 233, poz. 1957 i Nr 238, poz. 2022, z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 165, poz. 1592, Nr 190, poz. 1865 i Nr 228, poz. 2259, z 2004 r. Nr 92, poz. 880, Nr 96, poz. 959, Nr 116, poz. 1206 i Nr 273, poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 85, poz. 729. 3) êród∏a, rodzaje i st´˝enia zanieczyszczeƒ powietrza atmosferycznego, zanieczyszczenia gleb, nat´˝e nie ha∏asu; 4) stan czystoÊci i êród∏a zanieczyszczenia wód po wierzchniowych i podziemnych; 5) pobór wód powierzchniowych i podziemnych; 6) gospodark´ odpadami; 7) gospodark´ rolnà; 8) gospodark´ leÊnà; 9) gospodark´ rybackà; 10) gospodark´ wodnà, w tym infrastruktur´ hydro technicznà, ochron´ przeciwpowodziowà i syste my melioracyjne; 11) infrastruktur´ komunikacyjnà; 12) eksploatacj´ surowców mineralnych; 13) zagospodarowanie turystyczne; 14) elementy infrastruktury utrudniajàce migracj´ ro Êlin, zwierzàt lub grzybów. 2. Zagro˝enia, o których mowa w ust. 1, ocenia si´ w odniesieniu do ró˝norodnoÊci biologicznej, krajo brazu oraz wartoÊci kulturowych. § 17. Zakres ustaleƒ do studiów uwarunkowaƒ i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzen nego, planów zagospodarowania przestrzennego wo jewództw oraz planów zagospodarowania przestrzen nego morskich wód wewn´trznych, morza terytorial nego i wy∏àcznej strefy ekonomicznej dotyczàcych eli minacji lub ograniczenia zagro˝eƒ zewn´trznych, o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w zale˝noÊci od zakresu tych dokumentów, wynika z potrzeb ochro ny przyrody i walorów krajobrazowych i obejmuje w szczególnoÊci: 1) zachowanie ekosystemów cennych pod wzgl´dem przyrodniczym, w szczególnoÊci bagiennych, oczek wodnych i starorzeczy; 2) utrzymanie korytarzy ekologicznych w parku krajo brazowym oraz ∏àczàcych park krajobrazowy z oto czeniem; w tym kszta∏towanie obiektów infrastruk tury w sposób umo˝liwiajàcy migracj´ roÊlin, zwierzàt lub grzybów; 3) stosunki wodne, w tym gospodarowanie wodami i ochron´ przeciwpowodziowà; 4) gospodark´ odpadami; 5) gospodark´ rolnà, leÊnà i rybackà, w tym w zale˝ noÊci od potrzeb: a) kierunki i zasady kszta∏towania przestrzeni pro dukcyjnej, b) wskazanie obszarów, które powinny byç zale sione, oraz obszarów wy∏àczonych z zalesiania; 6) szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczanie ich u˝ytkowania, w tym w zale˝ noÊci od potrzeb: a) wy∏àczenie terenów spod zabudowy lub ograni czenia funkcji, parametrów i wskaêników kszta∏ towania zabudowy oraz zagospodarowania te renu, b) ograniczanie lokalizacji infrastruktury technicz nej i komunikacyjnej, c) ograniczanie lokalizacji infrastruktury turystycz nej, edukacyjnej i rekreacyjnej, d) wskazanie zasad ochrony cech zabudowy cha rakterystycznych dla danego obszaru, e) tworzenie i kszta∏towanie terenów zieleni i za drzewieƒ, f) wskazanie obszarów dopuszczalnej koncentra cji osadnictwa oraz wydobycia kopalin; 7) warunki lokalizacji planowanych inwestycji celu publicznego, w tym zw∏aszcza infrastruktury tech nicznej i komunikacyjnej, oraz eliminacj´ lub ogra niczanie zwiàzanych z nimi zagro˝eƒ zewn´trz nych. § 18. Mapy tematyczne, o których mowa w § 14 ust. 2, sporzàdza si´ w formie cyfrowej, z wykorzysta niem systemu informacji przestrzennej (GIS), w paƒ stwowym systemie odniesieƒ przestrzennych, o któ rych mowa w rozporzàdzeniu Rady Ministrów z dnia 8 sierpnia 2000 r. w sprawie paƒstwowego systemu odniesieƒ przestrzennych, w celu przedstawienia wy st´powania w szczególnoÊci, w zale˝noÊci od potrzeb: 1) sieci hydrograficznej i granic zlewni; 2) siedlisk przyrodniczych wymagajàcych ochrony; 3) siedlisk i stanowisk gatunków roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wyst´pujàcych obj´tych ochronà gatunkowà oraz zagro˝onych wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 4) typów ekosystemów; 5) walorów krajobrazowych i wartoÊci kulturowych; 6) korytarzy ekologicznych; 7) zagro˝eƒ wewn´trznych i zewn´trznych oraz zapla nowanych sposobów ich eliminacji lub ogranicza nia; 8) obszarów udost´pnianych dla lokalizacji zagospo darowania turystycznego, rekreacyjnego i eduka cyjnego; 9) istniejàcych i projektowanych form ochrony przy rody; 10) gruntów przeznaczonych do zalesienia oraz no wych zadrzewieƒ i zalesieƒ; 11) gruntów, które nie powinny byç zalesiane; Dziennik Ustaw Nr 94 — 6207 — Poz. 794 12) obszarów, które powinny byç chronione przed za budowà i lokalizacjà elementów niekorzystnie wp∏ywajàcych na krajobraz; 13) projektowanych dzia∏aƒ ochronnych. Rozdzia∏ 5 Tryb dokonywania zmian w planie ochrony § 19. Tryb dokonywania zmian w planie ochrony obejmuje: 1) ocen´ zmian w stanie zasobów, tworów i sk∏adni ków przyrody, ocen´ zmian zagro˝eƒ wewn´trz nych i zewn´trznych oraz ocen´ skutecznoÊci ochrony przyrody, okreÊlonych w obowiàzujàcym planie ochrony; 2) opracowanie projektu zmiany planu ochrony w trybie okreÊlonym dla sporzàdzenia projektu planu, je˝eli oceny, o których mowa w pkt 1, wska zujà na zasadnoÊç zmiany planu ochrony, w szcze gólnoÊci w przypadkach: a) wystàpienia zagro˝eƒ dla przyrody obszaru ob j´tego planem ochrony, nieuwzgl´dnionych w planie ochrony, b) ujawnienia znaczàcych zmian w stanie zaso bów, tworów lub sk∏adników przyrody, wyma gajàcych podj´cia nowych dzia∏aƒ ochronnych, nieuj´tych w planie ochrony, c) rozwoju wiedzy o sposobach ochrony poszcze gólnych zasobów, tworów i sk∏adników przyrody, d) nieskutecznoÊci ochrony wykonywanej zgodnie z planem ochrony; 3) przed∏o˝enie projektu zmiany planu ochrony do ustanowienia go przez organ do tego uprawniony. Rozdzia∏ 6 Zakres i sposoby ochrony zasobów, tworów i sk∏ad ników przyrody w parku narodowym i rezerwacie przyrody § 20. Zakres ochrony zasobów, tworów i sk∏adni ków przyrody w parku narodowym i rezerwacie przy rody obejmuje w szczególnoÊci: 1) naturalne procesy przyrodnicze; 2) siedliska przyrodnicze oraz siedliska roÊlin, zwie rzàt lub grzybów dziko wyst´pujàcych, obj´tych ochronà gatunkowà oraz zagro˝onych wygini´ ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 3) populacje roÊlin, zwierzàt lub grzybów dziko wy st´pujàcych, w szczególnoÊci gatunków obj´tych ochronà Êcis∏à, zagro˝onych wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàcych, z uwzgl´dnieniem ich ró˝ norodnoÊci genetycznej; 4) ró˝norodnoÊç ekosystemowà, z uwzgl´dnieniem zmiennoÊci siedliskowej, faz rozwojowych i sta diów sukcesyjnych ekosystemów; 5) ró˝norodnoÊç krajobrazowà, z uwzgl´dnieniem es tetycznych i widokowych walorów krajobrazo wych; 6) przyrod´ nieo˝ywionà, w szczególnoÊci: wody, po wietrze, gleby, jaskinie, g∏azy, ska∏y, rzeêb´ terenu, procesy rzeêbotwórcze i procesy glebowe; 7) walory krajobrazowe i wartoÊci kulturowe. § 21. Sposoby ochrony zasobów, tworów i sk∏adni ków przyrody sà zró˝nicowane na obszarach obj´tych ochronà: Êcis∏à, czynnà oraz krajobrazowà. § 22. Sposoby ochrony na obszarach obj´tych ochronà Êcis∏à polegajà na rozpoznawaniu, monitoro waniu i eliminowaniu lub ograniczaniu zagro˝eƒ an tropogenicznych oraz na umo˝liwieniu przebiegu na turalnych procesów przyrodniczych. § 23. Sposoby ochrony na obszarach obj´tych ochronà czynnà polegajà w szczególnoÊci na: 1) rozpoznawaniu, monitorowaniu i eliminowaniu lub ograniczaniu zagro˝eƒ antropogenicznych; 2) umo˝liwieniu przebiegu naturalnych procesów przyrodniczych, je˝eli ich przebieg s∏u˝y osiàganiu celów ochrony; 3) wykonywaniu zabiegów ochronnych, je˝eli sà one niezb´dne dla osiàgni´cia celów ochrony. § 24. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do ekosystemów leÊ nych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) poprawianie stanu siedlisk, w szczególnoÊci przy wracanie i utrzymywanie w∏aÊciwych stosunków wodnych; 2) przywracanie, zgodnie z typem ekosystemu natu ralnego, sk∏adu gatunkowego i struktury prze strzennej drzewostanu przez siew lub sadzenie drzew charakterystycznych dla ekosystemu oraz usuwanie drzew przeszkadzajàcych poprawie sta nu ekosystemu; 3) zwalczanie nadmiernie rozmna˝ajàcych si´ grzy bów i owadów w przypadku zagro˝enia przez nie trwa∏oÊci ekosystemów; 4) zabezpieczanie drzewostanów przed nadmiernymi uszkodzeniami powodowanymi przez zwierz´ta roÊlino˝erne; 5) zachowanie lub odtwarzanie ró˝norodnoÊci biolo gicznej w∏aÊciwej dla danego typu ekosystemu, w szczególnoÊci przez zachowanie lub przywraca nie siedlisk roÊlin, zwierzàt lub grzybów, a w razie potrzeby, przez wprowadzanie tych gatunków; 6) eliminowanie obcych gatunków zagra˝ajàcych ro dzimym gatunkom. § 25. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do làdowych ekosyste mów nieleÊnych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: Dziennik Ustaw Nr 94 — 6208 — Poz. 794 1) poprawianie stanu siedlisk, w szczególnoÊci przy wracanie i utrzymywanie w∏aÊciwych stosunków wodnych; 2) hamowanie sukcesji przez usuwanie drzew i krze wów; 3) wykaszanie roÊlinnoÊci lub wypas dostosowane do typu zbiorowisk roÊlinnych oraz biologicznych w∏a ÊciwoÊci gatunków roÊlin, zwierzàt lub grzybów, charakterystycznych dla danego ekosystemu; 4) zachowanie lub odtwarzanie ró˝norodnoÊci biolo gicznej w∏aÊciwej dla danego typu ekosystemu, w szczególnoÊci przez zachowanie lub przywraca nie siedlisk roÊlin, zwierzàt lub grzybów, a w razie potrzeby, przez wprowadzanie tych gatunków; 5) eliminowanie obcych gatunków zagra˝ajàcych ro dzimym gatunkom. § 26. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do ekosystemów wod nych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) ograniczanie nadmiernego odp∏ywu wód przez wykonywanie zastawek lub likwidacj´ rowów od wadniajàcych; 2) ograniczanie dop∏ywu substancji biogennych i eli minowanie dop∏ywu zanieczyszczonych wód, w tym Êcieków; 3) rekultywacj´ i odtwarzanie terenów podmok∏ych i podtopieƒ, drobnych zbiorników i cieków wod nych, w szczególnoÊci oczek wodnych, oraz przy wracanie naturalnego biegu cieków wodnych; 4) usuwanie zanieczyszczeƒ antropogenicznych; 5) zachowanie lub odtwarzanie ró˝norodnoÊci biolo gicznej w∏aÊciwej dla danego typu ekosystemu, w szczególnoÊci przez zachowanie lub przywraca nie siedlisk roÊlin i zwierzàt, a w razie potrzeby, przez wprowadzanie tych gatunków; 6) regulacj´ struktury gatunkowej i liczebnoÊci popu lacji zwierzàt, w szczególnoÊci ryb, w przypadku wystàpienia istotnych zaburzeƒ w strukturze tro ficznej ekosystemu lub sk∏adzie gatunkowym ich tiofauny; 7) utrzymanie lub odtwarzanie mo˝liwoÊci migracji ryb, w szczególnoÊci przez budow´ lub przebudo w´ urzàdzeƒ wodnych w sposób umo˝liwiajàcy migracj´ ryb oraz zapewniajàcy utrzymanie w cie kach co najmniej przep∏ywu nienaruszalnego; 8) ograniczenie wielkoÊci poboru wód powierzchnio wych i podziemnych; 9) eliminowanie obcych gatunków zagra˝ajàcych ro dzimym gatunkom. § 27. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do roÊlin i grzybów dziko wyst´pujàcych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) odtwarzanie siedlisk gatunków roÊlin lub grzybów; 2) eliminowanie zagro˝eƒ dla populacji gatunków ro Êlin lub grzybów chronionych oraz zagro˝onych wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 3) wspomaganie rozmna˝ania si´ gatunków roÊlin lub grzybów na stanowiskach naturalnych; 4) zabezpieczanie reprezentatywnej cz´Êci populacji przez hodowl´ prowadzonà w formie ochrony ex situ; 5) zasilanie populacji naturalnych przez wprowadza nie osobników z hodowli prowadzonej w formie ochrony ex situ oraz przywracanie roÊlin lub grzy bów z hodowli prowadzonej w formie ochrony ex situ do Êrodowiska przyrodniczego; 6) zwi´kszanie liczby korzystnych mikrosiedlisk, w szczególnoÊci dla gatunków zagro˝onych wygi ni´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 7) regulowanie liczebnoÊci roÊlin, zwierzàt lub grzy bów majàcych wp∏yw na gatunki chronione, za gro˝one wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàce; 8) eliminowanie obcych gatunków zagra˝ajàcych ro dzimym gatunkom. § 28. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do zwierzàt dziko wyst´ pujàcych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) odtwarzanie siedlisk gatunków zwierzàt, w tym miejsc rozmna˝ania si´, w´drówek i ˝erowania; 2) eliminowanie zagro˝eƒ dla przetrwania populacji gatunków zwierzàt chronionych oraz zagro˝onych wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 3) stwarzanie dogodnych warunków rozrodu i byto wania oraz utrzymywanie w odpowiednim stanie miejsc ˝erowania i szlaków migracyjnych; 4) budow´ sztucznych miejsc l´gowych, w szczegól noÊci skrzynek i platform; 5) przywracanie gatunków zanik∏ych na obszarze par ku narodowego lub rezerwatu przyrody; 6) budow´ przep∏awek i kana∏ów s∏u˝àcych udro˝nie niu cieków wodnych dla zwierzàt oraz zachowanie w ciekach co najmniej przep∏ywu nienaruszalnego; 7) budow´ przejÊç dla zwierzàt pod i nad drogami pu blicznymi oraz liniami kolejowymi; 8) utrzymanie bazy pokarmowej dla zwierzàt roÊlino ˝ernych, w szczególnoÊci zagro˝onych wygini´ ciem lub rzadko wyst´pujàcych, stanowiàcej natu ralny pokarm dla tych zwierzàt; 9) zwi´kszanie liczby korzystnych mikrosiedlisk, w szczególnoÊci dla gatunków zagro˝onych wygi ni´ciem lub rzadko wyst´pujàcych; 10) regulowanie liczebnoÊci roÊlin, zwierzàt lub grzy bów majàcych wp∏yw na gatunki chronione, za gro˝one wygini´ciem lub rzadko wyst´pujàce; Dziennik Ustaw Nr 94 — 6209 — Poz. 794 11) eliminowanie obcych gatunków zagra˝ajàcych ro dzimym gatunkom. § 29. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do przyrody nieo˝ywio nej i gleb, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) zachowanie trwa∏oÊci pokrywy roÊlinnej w celu ochrony gleb; 2) usuwanie pokrywy roÊlinnej w celu aktywowania naturalnych procesów rzeêbotwórczych; 3) kszta∏towanie roÊlinnoÊci zapewniajàcej w∏aÊciwy przebieg procesów glebotwórczych; 4) przywracanie w∏aÊciwych stosunków wodnych od powiednich dla poszczególnych typów gleb; 5) eliminowanie lub zapobieganie ska˝eniom oraz erozji gleb; 6) zachowanie swoistego mikroklimatu oraz zabez pieczanie jaskiƒ i formacji skalnych przez ograni czanie ich penetracji; 7) zachowanie w nienaruszonym stanie ska∏ i g∏azów przez ograniczanie lub eliminowanie sukcesji ro Êlin zagra˝ajàcych ich trwa∏oÊci, wspinaczki i in nych form eksploracji; 8) wykonywanie zabiegów ograniczajàcych rozmiary wietrzenia i erozji cennych ods∏oni´ç skalnych; 9) stosowanie Êrodków technicznych chroniàcych unikatowe sk∏adniki przyrody nieo˝ywionej. § 30. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do walorów krajobrazo wych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) usuwanie lub przes∏anianie antropogenicznych elementów dysharmonijnych w krajobrazie; 2) usuwanie roÊlinnoÊci zas∏aniajàcej linie i punkty widokowe oraz panoramy. § 31. Zabiegi ochronne na obszarach obj´tych ochronà czynnà, w stosunku do wartoÊci kulturowych, mogà obejmowaç w szczególnoÊci: 1) sprawowanie opieki nad zabytkami w rozumieniu ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w tym prowadzenie prac restauratorskich i konserwatorskich przy zabyt kach; 2) dostosowywanie istniejàcych i nowo budowanych budynków i budowli do form architektonicznych charakterystycznych dla obszaru obj´tego ochronà. § 32. 1. Sposoby ochrony na obszarach obj´tych ochronà krajobrazowà polegajà w szczególnoÊci na: 1) rozpoznawaniu, monitorowaniu i eliminowaniu lub ograniczaniu zagro˝eƒ antropogenicznych, w szczególnoÊci urbanizacji, ska˝enia i zanieczysz czenia powietrza, wód i gleb; 2) modyfikowaniu sposobów gospodarczego u˝ytko wania obszarów, w tym dostosowaniu gospodarki rolnej, leÊnej, rybackiej i turystyki, w sposób uwzgl´dniajàcy potrzeby ochrony zasobów, two rów i sk∏adników przyrody; 3) wykonywaniu, w uzgodnieniu z w∏aÊcicielami gruntów, zabiegów ochronnych, je˝eli sà one nie zb´dne dla osiàgni´cia celów ochrony. 2. Do zabiegów ochronnych, o których mowa w ust. 1 pkt 3, stosuje si´ odpowiednio § 24—31. Rozdzia∏ 7 Zakres i sposoby ochrony zasobów, tworów i sk∏ad ników przyrody w parku krajobrazowym § 33. Zakres ochrony zasobów, tworów i sk∏adni ków przyrody w parku krajobrazowym obejmuje w szczególnoÊci: 1) krajobraz wraz z jego sk∏adnikami, walorami fizjo nomicznymi i powiàzaniami ekologicznymi; 2) ró˝norodnoÊç biologicznà na poziomie gatunko wym, ekosystemowym i krajobrazowym; 3) charakterystyczne dla danego obszaru formy go spodarki rolnej, leÊnej i rybackiej s∏u˝àce zrówno wa˝onemu u˝ytkowaniu ekosystemów i zachowa niu ich ró˝norodnoÊci biologicznej. § 34. Sposoby ochrony zasobów, tworów i sk∏adni ków przyrody obejmujà w szczególnoÊci: 1) eliminowanie lub ograniczanie êróde∏ zagro˝eƒ, w szczególnoÊci zanieczyszczenia powietrza, wód i gleb, przez: a) usuwanie zanieczyszczeƒ antropogenicznych, b) kszta∏towanie prawid∏owej gospodarki wodno Êciekowej, c) eliminowanie lub zapobieganie ska˝eniom oraz erozji gleb przez promowanie takich sposobów gospodarowania gruntami, aby ograniczaç roz miary erozji gleb, d) ograniczanie stosowania chemicznych Êrodków ochrony roÊlin przez promowanie ograniczania stosowania tych Êrodków; 2) zachowanie lub popraw´ stosunków wodnych przez: a) ograniczanie nadmiernego odp∏ywu wód, b) zachowanie lub odtwarzanie zbiorników i cie ków wodnych oraz ekosystemów wodno-b∏ot nych, w szczególnoÊci oczek wodnych i torfo wisk, c) gospodarowanie zasobami wodnymi w sposób uwzgl´dniajàcy potrzeby ekosystemów wod nych i wodno-b∏otnych, d) zachowanie naturalnego charakteru cieków wodnych, Dziennik Ustaw Nr 94 — 6210 — Poz. 794 e) zachowanie lub przywracanie dobrego stanu ekologicznego wód, w tym ró˝norodnoÊci bio logicznej zbiorników i cieków wodnych; 3) kszta∏towanie zagospodarowania przestrzennego w sposób umo˝liwiajàcy zachowanie walorów przyrodniczych i krajobrazowych oraz wartoÊci kulturowych, w szczególnoÊci przez: a) ochron´ otwartej przestrzeni przed nadmiernà zabudowà, b) kszta∏towanie zalesieƒ w sposób optymalny dla ochrony ró˝norodnoÊci biologicznej i walorów krajobrazowych, c) ochron´ punktów, osi i przedpoli widokowych, d) zachowanie ciàg∏oÊci korytarzy ekologicznych i niewprowadzanie barier ekologicznych; 4) niewznoszenie obiektów zmniejszajàcych walory przyrodnicze i krajobrazowe; 5) uwzgl´dnianie potrzeb ochrony przyrody w gospo darce cz∏owieka, w tym w gospodarce rolnej, leÊ nej, wodnej, rybackiej i turystyce; 6) ochron´ czynnà zasobów, tworów i sk∏adników przyrody w warunkach zrównowa˝onego rozwoju i w uzgodnieniu z w∏aÊcicielami gruntów, w szcze gólnoÊci przez: a) zachowanie lub odtwarzanie ró˝norodnych sie dlisk przyrodniczych, w tym w razie potrzeby, wykonywanie zabiegów ochronnych, b) wzbogacanie zieleni i zadrzewieƒ, c) wprowadzanie gatunków zagro˝onych wygini´ ciem, z uwzgl´dnieniem koniecznoÊci ochrony ich zasobów genowych, d) eliminowanie obcych gatunków roÊlin, zwierzàt lub grzybów zagra˝ajàcych rodzimym gatun kom, w tym ograniczanie mo˝liwoÊci ich roz przestrzeniania, e) obejmowanie szczególnymi formami ochrony obszarów i obiektów cennych pod wzgl´dem przyrodniczym, f) zachowanie lub odtwarzanie korytarzy ekolo gicznych, g) budow´ podziemnych i nadziemnych przejÊç dla zwierzàt oraz przep∏awek dla ryb, h) konserwacj´ lub przywracanie walorów zieleni zabytkowej; 7) ochron´ wartoÊci kulturowych, w szczególnoÊci przez: a) sprawowanie opieki nad zabytkami w rozumie niu ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie za bytków i opiece nad zabytkami, w tym prowa dzenie prac restauratorskich i konserwator skich przy zabytkach, b) dostosowywanie istniejàcych i nowo budowa nych budynków i budowli do form architekto nicznych charakterystycznych dla obszaru obj´ tego ochronà; 8) edukacj´ ekologicznà spo∏eczeƒstwa; 9) ochron´ walorów przyrodniczych obszarów pro dukcji rolniczej i leÊnej przez: a) stosowanie dobrych praktyk rolniczych, b) uwzgl´dnianie potrzeb ochrony przyrody w go spodarce leÊnej, c) wdra˝anie przedsi´wzi´ç rolnoÊrodowiskowych i rozwój rolnictwa ekologicznego. Rozdzia∏ 8 Przepis koƒcowy § 35. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia4). Minister Ârodowiska: w z. T. Podgajniak Dziennik Ustaw Nr 94 — 6211 — Poz. 794 ——————— 4) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia tracà moc rozporzàdzenia Ministra Ârodowiska: 1) z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegó∏owych za sad sporzàdzania projektu planu ochrony dla parku na rodowego (Dz. U. Nr 55, poz. 495), 2) z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegó∏owych za sad sporzàdzania projektu planu ochrony dla rezerwatu przyrody (Dz. U. Nr 55, poz. 496), 3) z dnia 15 kwietnia 2002 r. w sprawie szczegó∏owych za sad sporzàdzania projektu planu ochrony dla parku kra jobrazowego (Dz. U. Nr 55, poz. 497), zachowane w mocy na podstawie art. 157 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880).