Regulation on the detailed conditions for granting regional investment aid for environmental protection purposes
صدر في 2015-03-30 · النص بتاريخ 2026-10-01
القانون العام والإرشادات الرسمية منشورة بوصفها أبحاثاً. ليست مشورة قانونية أو ضريبية أو مالية.
البحث نفسه مكتوب بالإنجليزية. العناوين والوسوم مترجمة؛ أما النتائج والاقتباسات فغير مترجمة.
عن هذا القانون
- العنوان الأصلي
- Rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska.
- اللغة
- Polish
- النوع
- لائحة
- الدولة
- بولندا
- الموضوعات
- Environment
- الكلمات المفتاحية
- protection of environment, investment, subsidy/incentive, environmental standards, special fund, standards
أين تقرؤه
لا يوجد رابط مصدر مسجل لهذا القانون.
النص
نص القانون نفسه، مادةً مادة، كما هو محفوظ. لكل مادة رابطها.
Obwieszczenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 1 grudnia 2025 r. Poz. 1670 OBWIESZCZENIE MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 listopada 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska 1. Na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1461) ogłasza się w załączniku do niniejszego obwieszczenia jednolity tekst rozpo- rządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 752), z uwzględnieniem zmian wpro- wadzonych rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 lipca 2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska (Dz. U. poz. 952). 2. Podany w załączniku do niniejszego obwieszczenia tekst jednolity rozporządzenia nie obejmuje § 2 i § 3 rozporzą- dzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 lipca 2025 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych wa- runków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska (Dz. U. poz. 952), które stanowią: „§ 2. Złożone i nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia wnioski o udzielenie re- gionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska rozpatruje się zgodnie z przepisami rozporządzenia zmienianego w § 1 w brzmieniu nadanym niniejszym rozporządzeniem. § 3. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 23 lipca 2025 r.”. Minister Klimatu i Środowiska: P. Hennig-Kloska 1) Minister Klimatu i Środowiska kieruje działem administracji rządowej – klimat, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. poz. 995). Dziennik Ustaw – 2 – Poz. 1670 Załącznik do obwieszczenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 listopada 2025 r. (Dz. U. poz. 1670) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 30 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska Na podstawie art. 400a ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2025 r. poz. 647 i 1080) zarządza się, co następuje: § 1. 1. Rozporządzenie określa szczegółowe warunki udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska, zwanej dalej „pomocą”, ze środków pozostających w dyspozycji Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. 2. Pomoc jest udzielana zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającym niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1, z późn. zm.2)), zwanym dalej „rozporządzeniem Komisji (UE) nr 651/2014”. § 2. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o: 1) dużym projekcie inwestycyjnym – oznacza to inwestycję objętą pomocą, dla której samodzielnie lub łącznie z innymi inwestycjami objętymi pomocą regionalną, rozpoczętymi w okresie trzech następujących po sobie lat, realizowanymi przez tego samego lub innego przedsiębiorcę w ramach tej samej grupy kapitałowej oraz w tym samym regionie na poziomie 3 w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) (Dz. Urz. UE L 154 z 21.06.2003, str. 1, z późn. zm.3)), zsumowane koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą prze- kraczają 50 mln euro; 2) mikroprzedsiębiorcy, małym lub średnim przedsiębiorcy – oznacza to odpowiednio mikroprzedsiębiorstwo, małe lub średnie przedsiębiorstwo, o którym mowa w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014; 3) dużym przedsiębiorcy – oznacza to przedsiębiorcę innego niż mikroprzedsiębiorca, mały i średni przedsiębiorca; 4) takiej samej lub podobnej działalności – oznacza to działalność, o której mowa w art. 2 pkt 50 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014; 5) zakończeniu inwestycji – oznacza to dzień protokolarnego odbioru końcowego inwestycji. § 3. 1. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się do: 1) udzielania pomocy w sektorach: a) hutnictwa żelaza i stali, b) węgla kamiennego i brunatnego, c) transportu i infrastruktury powiązanej z transportem, d) rybołówstwa i akwakultury, 1) Na dzień ogłoszenia obwieszczenia w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej działem administracji rządowej – klimat kieruje Minister Klimatu i Środowiska, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 25 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Klimatu i Środowiska (Dz. U. poz. 995). 2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 329 z 15.12.2015, str. 28, Dz. Urz. UE L 149 z 07.06.2016, str. 10, Dz. Urz. UE L 156 z 20.06.2017, str. 1, Dz. Urz. UE L 236 z 14.09.2017, str. 28, Dz. Urz. UE L 26 z 31.01.2018, str. 53, Dz. Urz. UE L 215 z 07.07.2020, str. 3, Dz. Urz. UE L 89 z 16.03.2021, str. 1, Dz. Urz. UE L 270 z 29.07.2021, str. 39, Dz. Urz. UE L 119 z 05.05.2023, str. 159, Dz. Urz. UE L 167 z 30.06.2023, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 2025/90138 z 13.02.2025. 3) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone w Dz. Urz. UE L 309 z 25.11.2005, str. 1, Dz. Urz. UE L 39 z 10.02.2007, str. 1, Dz. Urz. UE L 61 z 05.03.2008, str. 1, Dz. Urz. UE L 311 z 21.11.2008, str. 1, Dz. Urz. UE L 13 z 18.01.2011, str. 3, Dz. Urz. UE L 158 z 10.06.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 342 z 18.12.2013, str. 1, Dz. Urz. UE L 241 z 13.08.2014, str. 1, Dz. Urz. UE L 322 z 29.11.2016, str. 1, Dz. Urz. UE L 350 z 29.12.2017, str. 1, Urz. UE L 205 z 05.08.2019, str. 33, Dz. Urz. UE L 270 z 24.10.2019, str. 1 oraz Dz. Urz. UE L 87 z 24.03.2023, str. 1. Dziennik Ustaw – 3 – Poz. 1670 e) rolnictwa w zakresie działalności związanej z produkcją podstawową produktów rolnych wymienionych w załącz- niku I do Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, f) wytwarzania, magazynowania, przesyłu i dystrybucji energii oraz związanej z tym infrastruktury; 2) podmiotów, które dokonały przeniesienia w rozumieniu art. 2 pkt 61a rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 do zakładu, w którym planuje się dokonać inwestycji początkowej, takiej samej lub podobnej działalności lub jej części w okresie dwóch lat poprzedzających złożenie wniosku o pomoc lub które nie zobowiązały się do niedokonywania takiego przeniesienia w okresie dwóch lat od zakończenia inwestycji; 3) przedsiębiorców znajdujących się w trudnej sytuacji w rozumieniu art. 2 pkt 18 rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014; 4)4) dużych projektów inwestycyjnych, w przypadku których całkowita wartość zamierzonej pomocy zsumowanej z inną pomocą publiczną lub pomocą de minimis ze wszystkich źródeł przekracza wartość pomocy obliczoną zgodnie ze wzorem: wartość pomocy = R × 82,5 mln euro gdzie symbol R oznacza maksymalną intensywność pomocy określoną w załączniku do rozporządzenia Rady Mini- strów z dnia 14 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2022–2027 (Dz. U. poz. 2422 oraz z 2025 r. poz. 908). 2. Pomoc nie może być udzielana ani wypłacana przedsiębiorcy, na którym ciąży obowiązek zwrotu pomocy publicznej wynikający z decyzji Komisji Europejskiej uznającej taką pomoc przyznaną przez Rzeczpospolitą Polską za niezgodną z prawem oraz z rynkiem wewnętrznym. § 4. 1.5) Pomoc może być udzielana na realizację inwestycji będącej inwestycją początkową na obszarach określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2022–2027. 2. Za inwestycję początkową uznaje się: 1) w przypadku dużych przedsiębiorców realizujących inwestycję w województwach dolnośląskim i wielkopolskim oraz w następujących gminach należących do regionu warszawskiego stołecznego: Baranów, Błonie, Dąbrówka, Dobre, Góra Kalwaria, Grodzisk Mazowiecki, Jadów, Jaktorów, Kałuszyn, Kampinos, Kołbiel, Latowicz, Leoncin, Leszno, Mrozy, Nasielsk, Osieck, Prażmów, Serock, Siennica, Sobienie-Jeziory, Strachówka, Tarczyn, Tłuszcz, Zakroczym i Żabia Wola: a) inwestycję w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z utworzeniem nowego zakładu lub dywersyfikacją działalności zakładu pod warunkiem, że nowa działalność nie będzie taką samą lub podobną dzia- łalnością do tej, która była prowadzona już w zakładzie, lub b) nabycie aktywów bezpośrednio związanych z zakładem, który został zamknięty lub zostałby zamknięty, gdyby zakup nie nastąpił, przy czym aktywa są nabywane przez inwestora niezależnego od zbywcy, a działalność pro- wadzona przy wykorzystaniu tych aktywów nie jest taką samą lub podobną działalnością do prowadzonej już w zakładzie; wyklucza się samo nabycie akcji lub udziałów przedsiębiorstwa; 2) w pozostałych przypadkach: a) inwestycję w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z utworzeniem nowego zakładu, zwięk- szeniem zdolności produkcyjnej istniejącego zakładu, dywersyfikacją produkcji zakładu przez wprowadzanie pro- duktów uprzednio nieprodukowanych w zakładzie lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego w ist- niejącym zakładzie lub b) nabycie aktywów należących do zakładu, który został zamknięty lub zostałby zamknięty, gdyby zakup nie nastąpił, przy czym aktywa są nabywane przez inwestora niezależnego od zbywcy; wyklucza się samo nabycie akcji lub udziałów przedsiębiorstwa. 3. Za inwestycję początkową nie uznaje się inwestycji odtworzeniowej. § 5. Pomoc może być udzielana w formie: 1) dotacji, w tym dopłat do oprocentowania kredytów bankowych, lub 2) oprocentowanych pożyczek, lub 3) częściowych umorzeń oprocentowanych pożyczek. 4) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 lipca 2025 r. zmieniającego rozpo- rządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania regionalnej pomocy publicznej inwestycyjnej na cele z zakresu ochrony środowiska (Dz. U. poz. 952), które weszło w życie z dniem 23 lipca 2025 r. 5) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 2 rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. Dziennik Ustaw – 4 – Poz. 1670 § 6. 1. Pomoc może zostać udzielona pod warunkiem, że wniosek o jej udzielenie został złożony przed rozpoczęciem inwestycji. 2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności: 1) nazwę przedsiębiorcy i informację o jego wielkości; 2) opis inwestycji, wraz ze wskazaniem daty jej rozpoczęcia i zakończenia; 3) wskazanie miejsca realizacji inwestycji; 4) wykaz kosztów inwestycji; 5) wskazanie formy pomocy; 6) wskazanie kwoty dofinansowania publicznego potrzebnego do realizacji inwestycji. 3. Przez rozpoczęcie inwestycji należy rozumieć podjęcie robót budowlanych lub złożenie pierwszego prawnie wiążą- cego zobowiązania do zamówienia urządzeń, lub jakiegokolwiek zobowiązania, które będzie czynić realizację inwestycji nieodwracalną. W przypadku nabycia aktywów, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. b lub pkt 2 lit. b, przez rozpoczęcie inwestycji należy rozumieć moment nabycia aktywów. 4. Przez podjęcie robót budowlanych należy rozumieć rozpoczęcie budowy, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r. poz. 418, 1080 i 1535). 5. Mikroprzedsiębiorca, mały i średni przedsiębiorca jest obowiązany zapewnić użytkowanie inwestycji na obszarze, na którym jest realizowana inwestycja, przez okres co najmniej trzech lat, a duży przedsiębiorca – przez okres co najmniej pięciu lat od zakończenia inwestycji. § 7. 1. Do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą zalicza się koszty poniesione bezpośrednio na: 1) projekt budowlany i wykonawczy; 2) nabycie lub dzierżawę gruntu i prace przygotowawcze na terenie budowy; 3) budowle i budynki; 4) maszyny i urządzenia, wraz z kosztami transportu, załadunku lub wyładunku; 5) roboty demontażowe, budowlane oraz związane z instalacją i uruchomieniem urządzeń oraz całego obiektu, pod wa- runkiem że podczas uruchomienia nie powstaje produkt, który jest sprzedawany; 6) obiekty i infrastrukturę związane z inwestycją, w tym zaopatrzenie w wodę, energię elektryczną, ciepło, gaz oraz przy- łączenie do systemu odprowadzania ścieków, ogrodzenie, oświetlenie, zagospodarowanie terenu, urządzenia automa- tyki i sterowania, aparaturę kontrolno-pomiarową, zaplecze techniczne i laboratoryjne; 7) wartości niematerialne i prawne w formie: patentów, licencji, nieopatentowanej wiedzy technicznej, technologicznej lub z zakresu organizacji i zarządzania, jeżeli łącznie spełniają następujące warunki: a) będą wykorzystywane wyłącznie w zakładzie, w którym jest realizowana inwestycja, b) będą podlegać amortyzacji zgodnie z przepisami o rachunkowości, c) będą nabyte od osób trzecich niezależnych od kupującego na warunkach rynkowych, d) będą stanowić aktywa przedsiębiorstwa otrzymującego pomoc i pozostaną związane z inwestycją przez co naj- mniej pięć lat – w przypadku dużego przedsiębiorcy, a w przypadku mikroprzedsiębiorcy, małego i średniego przedsiębiorcy – przez co najmniej trzy lata; 8) nadzór inwestorski i autorski oraz badania potwierdzające prawidłowe funkcjonowanie urządzeń i instalacji. 2. Koszty poniesione na nabycie środków trwałych zalicza się do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, jeżeli nabywane środki są nowe, z wyjątkiem: 1) środków trwałych nabywanych przez mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców; 2) inwestycji, o której mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. b lub pkt 2 lit. b. 3. W przypadku gdy przed nabyciem aktywów, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1 lit. b lub pkt 2 lit. b, na nabycie tych aktywów udzielono już pomocy publicznej, ceny ich nabycia nie zalicza się do kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. 4. Koszty związane z uzyskaniem innej formy władania środkami trwałymi niż nabycie lub wykonanie we własnym zakresie można uznać za kwalifikowane wyłącznie, jeżeli: 1) władanie będzie trwało przez okres co najmniej pięciu lat od zakończenia inwestycji w przypadku dużych przedsię- biorców, a w przypadku mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców przez okres co najmniej trzech lat od zakończenia inwestycji – w odniesieniu do gruntów, budynków lub budowli; 2) władanie pozostałymi środkami trwałymi ma formę leasingu finansowego i umowa leasingu zawiera zobowiązanie do przeniesienia własności tych środków na przedsiębiorcę po zakończeniu trwania umowy. Dziennik Ustaw – 5 – Poz. 1670 5. W przypadku dużego przedsiębiorcy koszt nabycia wartości niematerialnych i prawnych, o których mowa w ust. 1 pkt 7, uwzględnia się w kosztach kwalifikujących się do objęcia pomocą w wysokości nieprzekraczającej 50 % wartości wszystkich kosztów, o których mowa w ust. 1. 6. W przypadku pomocy przyznanej dużym przedsiębiorcom na zasadniczą zmianę procesów produkcji koszty kwali- fikujące się do objęcia pomocą muszą przekraczać koszty amortyzacji aktywów związanych ze zmienianym procesem pro- dukcji poniesione w okresie trzech lat obrotowych poprzedzających rok udzielenia pomocy. 7. W przypadku pomocy przyznanej na dywersyfikację działalności istniejącego zakładu koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą muszą przekraczać co najmniej o 200 % wartość księgową ponownie wykorzystywanych aktywów, odno- towaną w roku obrotowym poprzedzającym rozpoczęcie prac. 8. Koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą są dyskontowane do wartości na dzień udzielenia pomocy, przy zasto- sowaniu stopy dyskontowej, o której mowa w § 2 pkt 3a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowego sposobu obliczania wartości pomocy publicznej udzielanej w różnych formach (Dz. U. z 2018 r. poz. 461). § 8. 1.6) Intensywność pomocy, z wyjątkiem wsparcia udzielanego zgodnie z ust. 5, nie może przekraczać wielkości określonych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2022–2027. 2. Z wyjątkiem pomocy na rzecz dużych projektów inwestycyjnych, wielkości, o których mowa w ust. 1, ulegają zwiększeniu o: 1) 10 punktów procentowych – w przypadku średniego przedsiębiorcy; 2) 20 punktów procentowych – w przypadku mikroprzedsiębiorcy i małego przedsiębiorcy. 3. Warunkiem udzielenia pomocy jest pokrycie przez przedsiębiorcę, ze środków własnych, co najmniej 25 % kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą. 4. Do środków własnych przedsiębiorcy zalicza się środki, które nie zostały uzyskane przez przedsiębiorcę w ramach wsparcia udzielonego mu ze środków publicznych. 5.7) W przypadku wsparcia dużego projektu inwestycyjnego maksymalną wartość pomocy oblicza się zgodnie ze wzorem: maksymalna wartość pomocy = R × (55 mln euro + 0,50 × B) gdzie poszczególne symbole oznaczają: R – maksymalną intensywność pomocy określoną w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 2021 r. w sprawie ustalenia mapy pomocy regionalnej na lata 2022–2027, B – wielkość kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą w części przekraczającej 55 mln euro i nieprze- kraczającej 110 mln euro. § 9. 1. Pomoc podlega sumowaniu z inną pomocą publiczną lub pomocą de minimis, udzielaną na te same koszty kwa- lifikujące się do objęcia pomocą, bez względu na jej formę i źródło pochodzenia, w tym także ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. 2. Intensywność całkowitej pomocy zsumowanej zgodnie z ust. 1 nie może przekroczyć maksymalnej intensywności określonej zgodnie z § 8 ust. 1 i 2, a w przypadku dużego projektu inwestycyjnego wartość całkowitej pomocy zsumowanej zgodnie z ust. 1 nie może przekroczyć maksymalnej wartości pomocy ustalonej zgodnie ze wzorem określonym w § 8 ust. 5. 3. W przypadku gdy na te same koszty kwalifikujące się do objęcia pomocą zostało udzielone dofinansowanie przy wsparciu z Funduszu InvestEU objętym sekcją 16 rozdziału III rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014, stosuje się zasady kumulacji określone w art. 8 ust. 3 lit. b akapit drugi i czwarty rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014. § 10. Złożone i nierozpatrzone przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia wnioski o udzielenie pomocy rozpatruje się zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia. § 11. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia8). 6) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. 7) W brzmieniu ustalonym przez § 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia, o którym mowa w odnośniku 4. 8) Rozporządzenie zostało ogłoszone w dniu 17 kwietnia 2015 r. 2025-12-01T14:25:48+0000 Monika Salamończyk