Geological and Mining Act

Art. 1. 240, poz. 2055, z 2003 Ustawa określa zasady i warunki: r. Nr 223, poz. 2219, z 2004 r. Nr 96, poz. 1) wykonywania prac geologicznych, 959, Nr 173, poz. 2) wydobywania kopalin ze złóż, 1808, Nr 273, poz. 2703, z 2005 r. Nr 90, 2a) składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach poz. 758, Nr 163, poz. górniczych, z wyjątkiem składowania odpadów w odkrywkowych wyrobi- 1362, Nr 167, poz. skach górniczych, 1398, Nr 175, poz. 1462. 3) ochrony złóż kopalin, wód podziemnych i innych składników środowiska w związku z wykonywaniem prac geologicznych i wydobywaniem kopalin. 1) Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia następujących dyrektyw Wspól- not Europejskich: 1) dyrektywy 92/91/EWG z dnia 3 listopada 1992 r. dotyczącej minimalnych wymagań mających na celu poprawę warunków bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników w zakładach górni- czych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi (jedenasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.Urz. WE L 348 z 28.11.1992), 2) dyrektywy 92/104/EWG z dnia 3 grudnia 1992 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie poprawy bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników odkrywkowego i podziemnego prze- mysłu wydobywczego (dwunasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz.Urz. WE L 404 z 31.12.1992), 3) dyrektywy 94/22/WE z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z ze- zwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów (Dz.Urz. WE L 164 z 30.06.1994). Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie - z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej - dotyczą ogłosze- nia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej - wydanie specjalne. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 2/2

Art. 2. Przepisy ustawy stosuje się odpowiednio do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie bezzbiornikowego magazynowania substancji w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, z wyjątkiem takiej działalności prowadzonej w odkrywkowych wyrobiskach górniczych.

Art. 3. Jeżeli wymaga tego potrzeba zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, bezpie- czeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska, Rada Ministrów, w drodze roz- porządzenia, obejmie przepisami ustawy, w całości lub w części, prowadzenie okre- ślonych robót podziemnych z zastosowaniem techniki górniczej, określając miejsce oraz cel wykonywanych robót i zakres stosowania ustawy.

Art. 4. Ustawy nie stosuje się do: 1) korzystania z wód w zakresie uregulowanym odrębnymi przepisami, 1a) wykonywania ujęć wód podziemnych do głębokości 30 m na potrzeby zwy- kłego korzystania z wód, 2) geologicznych badań naukowych i działalności dydaktycznej, które są prowa- dzone bez wykonywania robót geologicznych, 3) pozyskiwania okazów minerałów, skał i skamielin w celach naukowych, ko- lekcjonerskich i dydaktycznych, które następuje bez wykonywania robót gór- niczych, 4) ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych bez wykonywania robót geologicznych, 5) wykonywania robót związanych ze sztucznym zasilaniem strefy brzegowej piaskiem, pochodzącym z osadów dennych obszarów morskich Rzeczypo- spolitej Polskiej.

Art. 5. 1. Kopaliny dzieli się na podstawowe i pospolite. 2. Do kopalin podstawowych zalicza się: 1) gaz ziemny, ropę naftową oraz jej naturalne pochodne, węgiel brunatny, wę- giel kamienny i metan z węgla kamiennego, 2) kruszce metali szlachetnych, rudy metali (z wyjątkiem darniowych rud żela- za) i metale w stanie rodzimym, łącznie z rudami pierwiastków rzadkich i rozproszonych oraz pierwiastków promieniotwórczych, 3) apatyt, baryt, fluoryt, fosforyt, gips i anhydryt, piryt, siarkę rodzimą, sole po- tasowe i potasowo-magnezowe, sole strontu, sól kamienną, 4) azbest, bentonit, diatomit, dolomit, gliny biało wypalające się i kamionkowe, gliny i łupki ogniotrwałe, grafit, kaolin, kamienie szlachetne i ozdobne, kwarc, kwarcyt, magnezyt, miki, marmury i wapienie krystaliczne, piaski formierskie i szklarskie, skalenie, ziemię krzemionkową. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 3/3 2a. W rozumieniu ustawy wszystkie kopaliny występujące w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej są kopalinami podstawowymi. 3. Kopaliny nie wymienione w ust. 2 i ust. 2a są kopalinami pospolitymi. 4. W rozumieniu ustawy nie są kopalinami wody podziemne, z wyjątkiem solanek, wód leczniczych i termalnych. 5. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi: 1) złoża wód podziemnych zaliczonych do solanek, wód leczniczych i termal- nych, mając na względzie ich szczególne walory wynikające z mineralizacji, własności fizycznych i chemicznych, ilości i warunków występowania, 2) złoża innych kopalin leczniczych o szczególnie cennych walorach ze wzglę- du na rodzaj i jakość kopaliny. 6. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, może zaliczyć kopalinę pospolitą, występującą w określonym złożu lub określonej jednostce geologicznej, do ko- palin podstawowych, biorąc pod uwagę jej rodzaj, ilość lub warunki zalegania.

Art. 6. W rozumieniu ustawy: 1) złożem kopaliny jest takie naturalne nagromadzenie minerałów i skał oraz in- nych substancji stałych, gazowych i ciekłych, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą, 2) pracą geologiczną jest projektowanie i wykonywanie badań w celu ustalenia budowy geologicznej kraju, a zwłaszcza poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin, wód podziemnych, określania warunków geologiczno-inżynierskich, a także sporządzanie map i dokumentacji geologicznych oraz projektowanie i wykonywanie badań na potrzeby wykorzystania ciepła Ziemi lub ujmowania wód podziemnych, 3) robotą geologiczną jest wykonywanie w ramach prac geologicznych wszel- kich czynności poniżej powierzchni ziemi, w tym wykonywanych przy uży- ciu materiałów wybuchowych, oraz likwidacja wyrobisk po tych czynno- ściach, 4) poszukiwaniem jest wykonywanie prac geologicznych w celu odkrycia i wstępnego udokumentowania zasobów złóż kopalin lub wód podziemnych, 5) rozpoznawaniem jest wykonywanie prac geologicznych na obszarze wstępnie udokumentowanego złoża kopaliny lub wód podziemnych, 5a) ujęciem wód podziemnych jest otwór wiertniczy, grupa otworów wiertni- czych, obudowane źródło naturalne lub inne wyrobisko konstrukcyjnie przygotowane do korzystania z wód podziemnych, 6) przedsiębiorcą jest podmiot posiadający koncesję na prowadzenie działalności regulowanej ustawą, 7) zakładem górniczym jest wyodrębniony technicznie i organizacyjnie zespół środków służących bezpośrednio do wydobywania kopaliny ze złoża, w tym wyrobiska górnicze, obiekty budowlane oraz technologicznie związane z ni- mi obiekty i urządzenia przeróbcze, 8) obszarem górniczym jest przestrzeń, w granicach której przedsiębiorca jest uprawniony do wydobywania kopaliny oraz prowadzenia robót górniczych związanych z wykonywaniem koncesji, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 4/4 9) terenem górniczym jest przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego, 10) wyrobiskiem górniczym jest przestrzeń w nieruchomości gruntowej lub w górotworze powstała w wyniku robót górniczych, 11) robotami górniczymi jest wykonywanie, zabezpieczanie lub likwidowanie wyrobisk górniczych w związku z działalnością regulowaną ustawą, 12) wtłaczanie wód do górotworu jest to wprowadzanie wód z odwodnień wyro- bisk górniczych, wód złożowych oraz wykorzystanych solanek, wód leczni- czych oraz termalnych polegające na ich wtłaczaniu otworami wiertniczymi do formacji geologicznych, izolowanych od użytkowych poziomów wodo- nośnych lub w uzasadnionych przypadkach również do użytkowych pozio- mów wodonośnych, 13) środkami strzałowymi są materiały wybuchowe w rozumieniu ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 117, poz. 1007). 14) informacją geologiczną są dane oraz próbki uzyskane w wyniku prowadze- nia prac geologicznych, 15) składowiskiem podziemnym jest górotwór, w tym podziemne wyrobisko górnicze, w którym odpady są unieszkodliwiane przez ich składowanie, z wyjątkiem składowania odpadów w odkrywkowych wyrobiskach górni- czych, 16) wykorzystaniem ciepła Ziemi jest odbiór energii z gruntu lub górotworu za pośrednictwem nośników energii wprowadzonych do otworu wiertniczego. Rozdział 2 Własność i użytkowanie górnicze

Art. 7. 1. Złoża kopalin nie stanowiące części składowych nieruchomości gruntowej są własnością Skarbu Państwa. 2. W granicach określonych przez ustawy Skarb Państwa może, z wyłączeniem in- nych osób, korzystać ze złóż kopalin oraz rozporządzać prawem do nich przez ustanowienie użytkowania górniczego. 3. Uprawnienia Skarbu Państwa, o których mowa w ust. 2, wykonują organy wła- ściwe do udzielania koncesji, zwane dalej „organami koncesyjnymi”.

Art. 8. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do własności złóż kopalin stosuje się od- powiednio przepisy o własności nieruchomości gruntowej.

Art. 9. W granicach określonych przez ustawy oraz przez umowę o ustanowieniu użytko- wania górniczego użytkownik górniczy może, z wyłączeniem innych osób, poszuki- wać, rozpoznawać lub wydobywać oznaczoną kopalinę. W tych samych granicach użytkownik górniczy może rozporządzać swym prawem. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 5/5

Art. 10. 1. Ustanowienie użytkowania górniczego następuje w drodze umowy za wynagro- dzeniem, pod warunkiem uzyskania koncesji. 2. Umowa o ustanowienie, zmianę treści lub przeniesienie użytkowania górniczego powinna być pod rygorem nieważności zawarta na piśmie. 3. W razie wygaśnięcia albo cofnięcia koncesji, użytkowanie górnicze wygasa.

Art. 11. 1. Ustanowienie użytkowania górniczego może być poprzedzone przetargiem, je- żeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. 2. Z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1, ustanowienie użytkowania górniczego, obejmują- cego poszukiwanie, rozpoznawanie lub wydobywanie gazu ziemnego, ropy naf- towej oraz jej naturalnych pochodnych, a także metanu z węgla kamiennego, poprzedza się przetargiem. 2a. Użytkowanie górnicze, obejmujące poszukiwanie, rozpoznawanie lub wydoby- wanie gazu ziemnego, ropy naftowej oraz jej naturalnych pochodnych, a także metanu z węgla kamiennego, może zostać ustanowione w trybie bezprzetargo- wym, jeżeli jest spełniony co najmniej jeden z następujących warunków: 1) wykaz obszarów, w których użytkowanie górnicze może być ustanowione w takim trybie, organ koncesyjny podał do publicznej wiadomości oraz opubli- kował w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, 2) obszar objęty projektowanym użytkowaniem górniczym był w przeszłości przedmiotem przetargu, który nie zakończył się ustanowieniem użytkowania górniczego. 3. Organami właściwymi do przeprowadzenia przetargu na nabycie prawa użytko- wania górniczego są organy właściwe do udzielania koncesji. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zasady zamieszczania ob- wieszczeń o przetargu na nabycie prawa użytkowania górniczego i dane, które powinny być zamieszczone w obwieszczeniu, wymagania, jakie powinien speł- niać oferent oraz jakim powinna odpowiadać oferta, termin składania ofert oraz zakończenia przetargu, a także zasady i tryb organizowania i przeprowadzania przetargu, w tym powoływania i pracy komisji przetargowej. 5. Rada Ministrów, wydając rozporządzenie, o którym mowa w ust. 4, będzie kie- rowała się potrzebą zapewnienia obiektywnych i niedyskryminujących kryte- riów wyboru oferenta na nabycie użytkowania górniczego.

Art. 12. 1. Ten, kto rozpoznał i udokumentował złoże kopaliny, stanowiące przedmiot wła- sności Skarbu Państwa, oraz sporządził dokumentację geologiczną z dokładno- ścią wymaganą do uzyskania koncesji na wydobywanie kopaliny, może żądać ustanowienia na jego rzecz użytkowania górniczego z pierwszeństwem przed innymi. 2. Spory w sprawach, o których mowa w ust. 1, rozstrzygają sądy powszechne. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 6/6 3. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa z upływem dwóch lat od dnia pi- semnego zawiadomienia o przyjęciu dokumentacji przez organ administracji geologicznej.

Art. 13. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do użytkowania górniczego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego o użytkowaniu.

Art. 14. 1. Przepisy rozdziału stosuje się odpowiednio do innych części górotworu niż zło- nowe brzmienia ust. ża kopalin. 2 i pkt 6 w ust. 3 w [2. W odniesieniu do działalności, na którą ustawa nie wymaga koncesji, upraw- art. 16 wchodzą w nienia Skarbu Państwa, określone w art. 7 ust. 2, wykonują wojewodowie. W życie z dn. 1.01.2006 odniesieniu do takiej działalności, lecz prowadzonej w granicach obszarów r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1462) morskich Rzeczypospolitej Polskiej, organem właściwym jest minister właściwy do spraw środowiska, działający w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej.] <2. W odniesieniu do działalności, na którą ustawa nie wymaga koncesji, uprawnienia Skarbu Państwa, określone w art. 7 ust. 2, wykonują zarządy województw. W odniesieniu do takiej działalności, lecz prowadzonej w gra- nowe brzmienie ust. 2 nicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, organem właściwym w art. 14 wchodzi w życie z dn. 1.01.2006 jest minister właściwy do spraw środowiska, działający w porozumieniu z r. (Dz.U. z 2005 r. Nr ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej.> 175, poz. 1462) Rozdział 3 Koncesje

Art. 15. 1. Koncesji wymaga działalność gospodarcza w zakresie: 1) poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, 2) wydobywania kopalin ze złóż, 3) bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych. 2. W sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie do koncesjonowania stosuje się przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807). 3. (uchylony). 4. Zabrania się wydobywania kopalin wykonywanego inaczej niż jako koncesjo- nowana działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 i Nr 281, poz. 2777 oraz z 2005 r. Nr 33, poz. 289).

Art. 16. 1. Koncesji na działalność: 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 7/7 1) określoną w art. 15 ust. l, wykonywaną w granicach obszarów morskich Rze- czypospolitej Polskiej, 2) w zakresie poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin podstawo- wych wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1-3, solanek, wód leczniczych i ter- malnych oraz innych kopalin leczniczych zaliczonych do kopalin podstawo- wych na podstawie art. 5 ust. 6, 3) określoną w art. 15 ust. 1 pkt 3. - udziela minister właściwy do spraw środowiska. [2. Z zastrzeżeniem przepisów ust. l i 2a, koncesji na poszukiwanie, rozpoznawa- nie lub wydobywanie kopalin podstawowych i pospolitych udziela wojewoda.] <2. Z zastrzeżeniem przepisów ust. l i 2a, koncesji na poszukiwanie, rozpo- znawanie lub wydobywanie kopalin podstawowych i pospolitych udziela marszałek województwa.> 2a. Koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin pospolitych, jeżeli jednocześnie spełnione są odpowiednio następujące wymagania: 1) obszar zamierzonej działalności nie przekroczy powierzchni 2 ha, 2) wydobycie kopaliny w roku kalendarzowym nie przekroczy 20 000 m3, 3) działalność będzie prowadzona bez użycia materiałów wybuchowych - udziela starosta. 3. Udzielenie koncesji na: 1) wydobywanie kopalin podstawowych wymaga uzgodnienia z ministrem wła- ściwym do spraw gospodarki, 2) wydobywanie kopalin leczniczych wymaga uzgodnienia z ministrem właści- wym do spraw zdrowia, 3) działalność w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej wy- maga uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej, 4) poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie rud pierwiastków promienio- twórczych wymaga opinii Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki, 5) wydobywanie kopalin z gruntów pod wodami śródlądowymi oraz z obszarów narażonych na niebezpieczeństwo powodzi wymaga opinii organu odpowie- dzialnego za utrzymanie wód oraz uzgodnienia z organem właściwym do wydania pozwolenia wodnoprawnego, [6) działalność, o której mowa w ust. 2a, wymaga uzgodnienia z właściwym wo- jewodą oraz z właściwym organem nadzoru górniczego.] <6) działalność, o której mowa w ust. 2a, wymaga uzgodnienia z właściwym organem nadzoru górniczego oraz zaopiniowania przez właściwego mar- szałka województwa.> 4. Z wyjątkiem poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, udzielenie koncesji na taką działalność wymaga zasięgnięcia opinii właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta mia- sta. 5. Udzielenie koncesji na działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3, z wyjątkiem takiej działalności wykonywanej w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, wymaga uzgodnienia z właściwym wójtem, burmi- strzem albo prezydentem miasta. Uzgodnienie następuje na podstawie miejsco- wego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku na 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 8/8 podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzenne- go gminy. 5a. Do zmiany koncesji stosuje się odpowiednio przepisy o udzieleniu koncesji. 6. Udzielenie koncesji nie narusza wymagań wynikających z przepisów odrębnych.

Art. 17. 1. Jeżeli przemawia za tym szczególnie ważny interes państwa lub szczególnie ważny interes społeczny, związany zwłaszcza z ochroną środowiska, udzielenie koncesji może być uzależnione od ustanowienia zabezpieczenia roszczeń, mogą- cych powstać wskutek wykonywania działalności objętej koncesją. 2. Formę i wielkość zabezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, ustala się w koncesji w zależności od rodzaju prowadzonej działalności, przestrzeni objętej koncesją, czasu, na jaki koncesja została wydana, oraz stopnia szkodliwości zamierzonej działalności dla środowiska. 3. W koncesji na działalność w zakresie składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, ustalenie formy i wielkości za- bezpieczenia, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązkowe.

Art. 18. 1. O ile ustawa nie stanowi inaczej, wniosek o udzielenie koncesji powinien zawie- rać: 1) (uchylony), 2) (uchylony), 2a) oznaczenie wnioskodawcy, jego siedziby i adresu, 2b) określenie numeru w rejestrze przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej, 2c) określenie rodzaju i zakresu wykonywania działalności gospodarczej, na któ- rą ma być udzielona koncesja, 3) określenie prawa wnioskodawcy do terenu (przestrzeni), w ramach którego projektowana działalność ma być wykonywana, lub prawa, o ustanowienie którego ubiega się wnioskodawca, 4) określenie czasu, na jaki koncesja ma być udzielona, wraz ze wskazaniem da- ty rozpoczęcia działalności, 5) określenie środków, jakimi dysponuje podmiot ubiegający się o koncesję w celu zapewnienia prawidłowego wykonywania działalności objętej wnio- skiem. 2. Dane objęte wnioskiem należy uzupełnić dowodami ich istnienia, w szczególno- ści przez dołączenie załączników graficznych sporządzonych zgodnie z wyma- ganiami dotyczącymi map górniczych. 3. Organ koncesyjny może zobowiązać wnioskodawcę do przedstawienia danych określających stan prawny nieruchomości objętych wpływami zamierzonej dzia- łalności, a w przypadku nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym - danych z ewidencji gruntów i budynków. Organ koncesyjny może również żą- dać złożenia kopii wniosku koncesyjnego wraz z załącznikami. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 9/9

Art. 19. Do wniosku o udzielenie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złóż kopalin, poza wymaganiami określonymi w art. 18, należy dołączyć projekt prac geologicz- nych.

Art. 20. 1. Wniosek o udzielenie koncesji na wydobywanie kopalin, poza wymaganiami przewidzianymi w art. 18, powinien określać: 1) złoże kopaliny lub jego część, która ma być przedmiotem wydobycia, 2) wielkość i sposób zamierzonego wydobycia kopaliny, 3) stopień zamierzonego wykorzystania zasobów złoża, w tym kopalin towarzy- szących i współwystępujących użytecznych pierwiastków śladowych, jak również środki umożliwiające osiągnięcie tego celu, 4) projektowane położenie obszaru górniczego i terenu górniczego oraz ich gra- nic. 2. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć: 1) dowód istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do wykorzystania do- kumentacji geologicznej w celu ubiegania się o koncesję, 2) projekt zagospodarowania złoża, zaopiniowany przez właściwy organ nadzo- ru górniczego, 3) dowód istnienia prawa przysługującego wnioskodawcy do nieruchomości gruntowej, w granicach której ma być wykonywana zamierzona działalność w zakresie wydobywania kopaliny metodą odkrywkową, lub dowód przyrze- czenia jego ustanowienia. 2a. Jeżeli w związku z wydobywaniem kopaliny ze złoża przewiduje się wtłaczanie do górotworu wód pochodzących z odwodnienia wyrobisk górniczych, wód zło- żowych lub wykorzystanych solanek, wód leczniczych lub termalnych, do wnio- sku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć przyjętą dokumentację hydroge- ologiczną określającą warunki hydrogeologiczne w związku z wtłaczaniem wód do górotworu. 3. Wymagania określonego w ust. 2 pkt 3 nie stosuje się do wniosku o udzielenie koncesji na wydobywanie węgla brunatnego. 4. Organ koncesyjny może żądać przedłożenia dokumentacji geologicznej. 5. Wymagania określonego w 2 pkt 2 nie stosuje się do wniosku o udzielenie kon- cesji na wydobywanie kopalin pospolitych w zakresie uregulowanym art. 16 ust. 2a.

Art. 21. 1.Wniosek o udzielenie koncesji na bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, poza wymaganiami przewidzianymi w art. 18, powinien określać: 1) rodzaj, ilość i właściwości substancji lub odpadów, 2) aktualne i przewidywane warunki geologiczne, hydrogeologiczne i geolo- giczno-inżynierskie, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 10/10 3) technologię magazynowania lub składowania, 4) projektowane granice przestrzeni, w której przewiduje się bezzbiornikowe magazynowanie substancji lub składowanie odpadów, oraz granice prze- strzeni objętej przewidywanymi szkodliwymi wpływami takiej działalności. 1a. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć przyjętą dokumentację hydrogeologiczną i geologiczno-inżynierską, sporządzoną w celu wykonywania działalności objętej wnioskiem. 2. W razie zamierzonego składowania odpadów promieniotwórczych w górotwo- rze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, do wniosku, o którym mo- wa w ust. 1, należy dołączyć zezwolenie Prezesa Państwowej Agencji Atomi- styki, jeżeli wydania tego zezwolenia wymagają przepisy Prawa atomowego. 3. Wniosek o udzielenie koncesji na działalność w zakresie składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, powinien wska- zywać proponowaną formę i wielkość zabezpieczenia roszczeń oraz zakres i sposób monitorowania składowiska podziemnego.

Art. 22. Koncesja powinna określać: 1) rodzaj i sposób prowadzenia działalności objętej koncesją, 2) przestrzeń, w granicach której ma być prowadzona ta działalność, 3) okres ważności koncesji ze wskazaniem terminu rozpoczęcia działalności, 4) inne wymagania dotyczące wykonywania działalności objętej koncesją, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa powszechnego i ochrony środowi- ska.

Art. 23. 1. Koncesja na poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, poza wymaganiami przewidzianymi w art. 22, powinna ponadto określać: 1) cel, zakres, rodzaj i harmonogram prac geologicznych, 2) wymaganą dokładność rozpoznania geologicznego. 2. Powierzchnia terenu, na którym na podstawie jednej koncesji mogą być wyko- nywane prace, o których mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 1200 km2.

Art. 23a. Koncesja na działalność w zakresie składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, poza wymaganiami przewidzianymi w art. 22, powinna określać: 1) typ składowiska podziemnego, 2) rodzaj i ilość odpadów, 3) zakres i sposób monitorowania składowiska podziemnego, 4) zakres i termin składania informacji dotyczących składowania odpadów or- ganowi koncesyjnemu. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 11/11

Art. 24. (uchylony).

Art. 25. 1. Koncesja na wydobywanie kopalin, poza wymaganiami przewidzianymi w art. 22, powinna ponadto wyznaczać granice obszaru i terenu górniczego oraz okre- ślać zasoby złoża kopaliny możliwe do wydobycia, a także minimalny stopień ich wykorzystania. 1a. W razie gdy koncesja na wydobywanie kopaliny ze złoża przewiduje wtłaczanie do górotworu wód pochodzących z odwodnienia wyrobisk górniczych, wód zło- żowych lub wykorzystanych solanek, wód leczniczych oraz termalnych, powinna ponadto określać warunki wtłaczania wód do górotworu. 2. Granice obszaru górniczego i terenu górniczego wyznacza organ koncesyjny, w uzgodnieniu z Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego. 3. Jeżeli rzeczywiste szkodliwe wpływy robót górniczych zakładu górniczego przekroczą granice określonego w koncesji terenu górniczego, organ koncesyjny zmienia decyzję w zakresie dotyczącym granic terenu górniczego. 4. Koncesja na działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 3, powinna także wyznaczać granice przestrzeni bezzbiornikowego magazynowania substancji lub składowania odpadów oraz granice przestrzeni objętej przewidywanymi szko- dliwymi wpływami takiej działalności. Przy wyznaczaniu tych granic stosuje się odpowiednio przepisy ust. 2 i 3.

Art. 26. W uzasadnionych przypadkach, gdy nie zagraża to środowisku, organ koncesyjny może zwolnić ubiegającego się o koncesję na wydobywanie kopalin pospolitych z niektórych wymagań koncesji określonych ustawą. Zwolnienie to nie może dotyczyć wymagań określonych w art. 22 pkt 1-3.

Art. 26a. 1. Jeżeli nie sprzeciwia się temu interes publiczny związany z ochroną środowiska, zwłaszcza z racjonalną gospodarką złożami kopalin, bądź szczególnie ważny in- teres gospodarki narodowej, organ koncesyjny jest obowiązany, za zgodą przed- siębiorcy, na rzecz którego koncesja została wydana, do przeniesienia tej konce- sji na rzecz podmiotu, który: 1) wyraża zgodę na wszystkie wynikające z niej warunki, 2) w zakresie niezbędnym do wykonywania zamierzonej działalności wykaże się prawem do informacji geologicznej, prawem do nieruchomości grunto- wej, prawem użytkowania górniczego, bądź przyrzeczeniem ich uzyskania, z zastrzeżeniem art. 20 ust. 3, 3) wykaże, iż jest w stanie spełnić wymagania związane z wykonywaniem za- mierzonej działalności. 2. Przeniesienie koncesji, o której mowa w ust. 1, powoduje również przeniesienie praw i obowiązków wynikających z innych decyzji podjętych na podstawie ustawy. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 12/12 3. W razie podjęcia decyzji, o której mowa w ust. 1, organ koncesyjny może, w drodze odrębnej decyzji, zmienić warunki zabezpieczenia, o których mowa w art. 17.

Art. 26b. Odmowa udzielenia koncesji może nastąpić, jeżeli zamierzona działalność narusza wymagania ochrony środowiska, w tym związane z racjonalną gospodarką złożami kopalin, również w zakresie wydobycia kopalin towarzyszących, bądź uniemożliwia wykorzystanie nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem. Odmowa udzielenia koncesji na działalność w zakresie składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, może również nastąpić, jeżeli istnieje uza- sadniona technicznie, ekologicznie lub ekonomicznie możliwość odzysku lub moż- liwość unieszkodliwiania odpadów w inny sposób niż składowanie.

Art. 26c. 1. Przedsiębiorca, który uzyskał koncesję na działalność, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 3, obowiązany jest utworzyć fundusz likwidacji zakładu górnicze- go, zwany dalej „funduszem”, chyba że obowiązek taki wynika z odrębnych przepisów. 2. Przedsiębiorca, o którym mowa w ust. 1, prowadzący: 1) wydobywanie kopaliny systemem podziemnym lub otworowym, bezzbiorni- kowe magazynowanie substancji lub składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, przeznacza na fundusz rów- nowartość od 3% do 10% odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych zakładu górniczego, ustalanych stosownie do przepisów o podatku dochodo- wym, 2) wydobywanie kopaliny systemem odkrywkowym przeznacza na fundusz równowartość 10% należnej opłaty eksploatacyjnej, o której mowa w art. 84. 3. Przedsiębiorca gromadzi środki funduszu na wyodrębnionym rachunku banko- wym, dokonując wpłat na fundusz począwszy od dnia powstania obowiązku uiszczania opłaty eksploatacyjnej albo od rozpoczęcia działalności, o której mowa w ust. 2 pkt 1, nieobjętej obowiązkiem uiszczania opłaty eksploatacyjnej, do rozpoczęcia likwidacji zakładu górniczego. 4. Środki funduszu stanowią koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepi- sów o podatku dochodowym i mogą być wykorzystane wyłącznie w celu pokry- cia kosztów likwidacji zakładu górniczego lub jego oznaczonej części, również w razie upadłości przedsiębiorcy. 5. O ile ustawa nie stanowi inaczej, bank rozpoczyna dokonywanie wypłat z fun- duszu wyłącznie po przedstawieniu przez przedsiębiorcę ostatecznej decyzji właściwego organu nadzoru górniczego zatwierdzającej plan ruchu likwidowa- nego zakładu górniczego lub jego oznaczonej części, a w przypadku przedsię- biorcy wydobywającego kopalinę pospolitą w warunkach okre0ślonych w art. 16 ust. 2a - po przedstawieniu decyzji stwierdzającej wygaśnięcie koncesji. 6. Przedsiębiorca jest obowiązany przedstawiać organowi koncesyjnemu oraz or- ganowi nadzoru górniczego, na ich żądanie, aktualne wyciągi z rachunku ban- kowego, na którym gromadzi środki funduszu, a także informacje o sposobie ich wykorzystania. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 13/13 7. Środki funduszu nie podlegają egzekucji, z wyjątkiem przypadków, gdy egzeku- cja jest prowadzona w związku z niewykonaniem przez przedsiębiorcę obo- wiązków w zakresie likwidacji zakładu górniczego lub jego oznaczonej części. 8. Po zakończeniu likwidacji zakładu górniczego organ nadzoru górniczego, po za- sięgnięciu opinii właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, wyraża zgodę na likwidację funduszu. 9. Określone w ust. 1-8 wymagania stosuje się odpowiednio do następcy prawnego przedsiębiorcy, który przejmuje niewykorzystane środki funduszu. 10. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właści- wym do spraw finansów publicznych oraz ministrem właściwym do spraw śro- dowiska, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady: 1) tworzenia i funkcjonowania funduszu, 2) ustalania wysokości równowartości odpisów, o których mowa w ust. 2 pkt 1, w zależności od rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, 3) ustalania terminów przekazywania środków na fundusz, 4) wykorzystania środków funduszu, kierując się metodą i wielkością prowadzonej działalności oraz jej szkodliwo- ścią dla środowiska, a także potrzebą skutecznego zabezpieczenia środków na likwidację zakładów górniczych.

Art. 27. (uchylony).

Art. 27a. 1. W razie gdy przedsiębiorca narusza przepisy ustawy, w szczególności w zakre- sie ochrony środowiska, racjonalnej gospodarki zasobami złóż kopalin, lub nie wypełnia warunków koncesji, w tym nie podejmuje działalności lub trwale jej zaprzestaje, organ koncesyjny wzywa go do niezwłocznego zaniechania naru- szeń. 2. Jeżeli przedsiębiorca mimo wezwania, o którym mowa w ust. 1, nadal narusza przepisy ustawy lub nie wypełnia warunków koncesji, organ koncesyjny może cofnąć koncesję albo ograniczyć jej zakres bez odszkodowania.

Art. 28. 1. Koncesja wydana na podstawie ustawy wygasa: 1) z upływem czasu, na jaki została wydana, 2) jeżeli stała się bezprzedmiotowa, 3) w razie likwidacji, 4) w razie zrzeczenia się koncesji. 1a. W razie ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy organ koncesyjny w drodze decyzji może cofnąć koncesję bez odszkodowania. 2. W przypadkach określonych w ust. 1 organ koncesyjny, w drodze decyzji, stwierdza wygaśnięcie koncesji. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 14/14

Art. 29. 1. Cofnięcie albo wygaśnięcie koncesji nie zwalnia dotychczasowego przedsiębior- cy z wykonania obowiązków dotyczących ochrony środowiska oraz obowiąz- ków związanych z likwidacją zakładu górniczego. 2. Zakres i sposób wykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1, ustala organ koncesyjny w decyzji o cofnięciu koncesji albo w decyzji stwierdzającej wyga- śnięcie koncesji, w uzgodnieniu z właściwym wójtem, burmistrzem albo prezy- dentem miasta oraz z właściwym organem nadzoru górniczego, a w przypadku działalności prowadzonej w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej - z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej. 3. W decyzji, o której mowa w ust. 2, organ koncesyjny określa termin wygaśnięcia obowiązku zabezpieczenia, o którym mowa w art. 17. 4. Do podmiotu, na który nałożono obowiązki określone w ust. 2, stosuje się od- powiednio przepisy ustawy dotyczące przedsiębiorcy.

Art. 29a. nowe brzmienie pkt 2 Kopie decyzji wydawanych na podstawie przepisów niniejszego rozdziału organ w ust. 1a w art. 31 wchodzi w życie z dn. koncesyjny przesyła do wiadomości właściwym miejscowo organom administracji 1.01.2006 r. (Dz.U. z geologicznej i nadzoru górniczego. 2005 r. Nr 175, poz. 1462)

Art. 30. (uchylony). Dział II Prace geologiczne Rozdział 1 Projektowanie i wykonywanie prac geologicznych

Art. 31. 1. Prace geologiczne mogą być wykonywane, dozorowane i kierowane tylko przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje. 1a. Kwalifikacje osób, o których mowa w ust. 1, stwierdza: 1) minister właściwy do spraw środowiska, z zastrzeżeniem pkt 2, [2) wojewoda - w odniesieniu do osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do wykonywania czynności dozoru geologicznego nad pracami geologiczny- mi, z wyjątkiem badań geofizycznych oraz uprawnień do kierowania w tere- nie robotami geologicznymi wykonywanymi poza granicami obszaru górni- czego, wykonywanymi bez użycia materiałów wybuchowych, albo gdy projek- towana głębokość wyrobiska nie przekracza 100 m.] <2) marszałek województwa - w odniesieniu do osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do wykonywania czynności dozoru geologicznego nad pracami geologicznymi, z wyjątkiem badań geofizycznych oraz uprawnień do kierowania w terenie robotami geologicznymi wykonywa- nymi poza granicami obszaru górniczego, wykonywanymi bez użycia 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 15/15 materiałów wybuchowych, albo gdy projektowana głębokość wyrobiska nie przekracza 100 m.> 2. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się wymaganiami w zakresie bezpieczeństwa powszechnego, prawidłowości wykonywania prac geologicz- nych oraz potrzebami ochrony środowiska, określi, w drodze rozporządzenia: 1) kategorie prac geologicznych, 2) kwalifikacje ogólne i zawodowe wymagane od osób wykonujących, dozoru- jących i kierujących określonymi kategoriami prac geologicznych, 3) sposób postępowania w sprawach stwierdzania kwalifikacji, 4) tryb powoływania komisji egzaminacyjnych, skład komisji egzaminacyjnej do sprawdzania wiadomości kandydatów oraz zakres wiadomości podlegają- cych sprawdzeniu, 5) wysokość opłat związanych ze stwierdzaniem kwalifikacji, sposób ich uisz- czania oraz wysokość wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnej. 3. Stwierdzenia kwalifikacji dokonuje się przez wydanie świadectwa. 4. Organ administracji geologicznej właściwy do stwierdzenia kwalifikacji odma- wia, w drodze decyzji administracyjnej, dopuszczenia do egzaminu kandydata niespełniającego wymagań określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 2.

Art. 32. 1. Prace geologiczne obejmujące roboty geologiczne mogą być wykonywane tylko na podstawie projektu prac geologicznych. 2. Projekt prac geologicznych powinien określać: 1) cel zamierzonych prac, sposób jego osiągnięcia, wraz z określeniem rodzaju wymaganej dokumentacji geologicznej, 2) harmonogram prac, 3) przestrzeń, w obrębie której mają być wykonywane prace geologiczne, 4) przedsięwzięcia konieczne ze względu na ochronę środowiska, w tym zwłasz- cza wód podziemnych, oraz sposób likwidacji wyrobisk, otworów wiertni- czych, rekultywacji gruntów i środki mające na celu zapobieżenie szkodom.

Art. 33. 1. Projekt prac geologicznych, których wykonywanie nie wymaga uzyskania kon- cesji, podlega, z wyjątkiem projektu prac geologicznych, o którym mowa w ust. 4, zatwierdzeniu przez właściwy organ administracji geologicznej w drodze de- cyzji. 2. Wydanie decyzji, o której mowa w ust. 1, wymaga zasięgnięcia opinii właściwe- go wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, a w razie gdy prace geologiczne ma- ją być wykonywane w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej - uzgodnienia z ministrem właściwym do spraw gospodarki morskiej. 3. Projekt zatwierdza się na czas oznaczony. 4. Projekt prac geologicznych wykonywanych w celu wykorzystania ciepła Ziemi podlega zgłoszeniu właściwemu organowi administracji geologicznej. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 16/16

Art. 33a. 1. Do wykonywania prac geologicznych, o których mowa w art. 33 ust. 4, można przystąpić, jeżeli w terminie 30 dni od dnia przedłożenia projektu tych prac wła- ściwy organ nie wniesie w drodze decyzji sprzeciwu. 2. Właściwy organ wnosi sprzeciw, jeżeli: 1) zgłoszony projekt nie odpowiada wymaganiom określonym w przepisach prawa geologicznego i górniczego, 2) prace geologiczne zaprojektowano: a) w obrębie obszaru zasobowego ujęcia wód podziemnych i istnieje za- grożenie, że może to oddziaływać negatywnie na jakość ujmowanych wód, b) w obrębie obszarów górniczych wyznaczonych w koncesjach na wydo- bywanie wód leczniczych współwystępujących z wodami podziemnymi oraz w koncesjach na wydobywanie torfów leczniczych.

Art. 34. Wykonawca prac geologicznych jest obowiązany posiadać dokumentację prowadzo- nych prac i uzupełniać ją w miarę postępu robót.

Art. 35. 1. Wykonawca prac geologicznych jest obowiązany zgłosić zamiar przystąpienia do wykonywania robót geologicznych właściwemu organowi administracji geo- logicznej, organowi nadzoru górniczego oraz wójtowi, burmistrzowi lub prezy- dentowi miasta właściwym ze względu na miejsce wykonywanych robót. 2. Jeżeli prace geologiczne mają być prowadzone na obszarach morskich Rzeczy- pospolitej Polskiej, zamiar przystąpienia do wykonywania tych prac należy zgłosić właściwemu organowi administracji morskiej. 3. (uchylony). 4. W zgłoszeniu należy określić zamierzone terminy rozpoczęcia i zakończenia ro- bót, ich rodzaj, podstawowe dane dotyczące prac geologicznych oraz dane doty- czące osób sprawujących dozór i kierownictwo tych prac. 5. Zgłoszenia dokonuje się na piśmie najpóźniej na dwa tygodnie przed zamierzo- nym terminem rozpoczęcia prac.

Art. 36. Organ administracji geologicznej może nakazać, w drodze decyzji, podmiotom wy- konującym prace geologiczne dokonanie, za wynagrodzeniem, dodatkowych prac geologicznych, w szczególności badań, pomiarów oraz pobranie dodatkowych pró- bek.

Art. 37. 1. Wykonawca prac geologicznych jest zobowiązany zagospodarować kopalinę wydobytą lub wydobywającą się samoistnie w czasie wykonywania tych prac. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 17/17 2. Do działalności, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy usta- wy o wydobywaniu kopalin i opłacie eksploatacyjnej.

Art. 38. Do wykonywania robót geologicznych stosuje się odpowiednio przepisy o ruchu zakładu górniczego, z zastrzeżeniem przepisów art. 67a.

Art. 39. 1. O ile ustawa nie stanowi inaczej, przepisy dotyczące przedsiębiorcy stosuje się odpowiednio do podmiotów wykonujących prace geologiczne, które nie wyma- gają koncesji. 2. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do prac i robót geologicznych związanych z ruchem zakładu górniczego. Rozdział 2 Dokumentacja geologiczna

Art. 40. Wyniki prac geologicznych, wraz z ich interpretacją oraz określeniem stopnia osią- gnięcia zamierzonego celu, należy przedstawić w dokumentacji geologicznej.

Art. 41. 1. Dokumentację geologiczną złoża kopaliny sporządza się w celu określenia gra- nic złoża, jego zasobów oraz geologicznych warunków występowania. 2. Dokumentacja geologiczna złoża kopaliny powinna określać: 1) rodzaj, ilość i jakość rozpoznanych kopalin, w tym także kopalin towarzyszą- cych i współwystępujących użytecznych pierwiastków śladowych oraz sub- stancji szkodliwych dla środowiska występujących w złożu, 2) położenie złoża, jego budowę geologiczną, formę i granice, 3) elementy środowiska otaczającego złoże, 4) (uchylony), 5) hydrogeologiczne i inne geologiczno-górnicze warunki występowania złoża, 6) (uchylony), 7) stan zagospodarowania powierzchni. 3. W przypadku gdy dokumentacja geologiczna ma stanowić podstawę do udziele- nia koncesji na wydobywanie kopalin, stopień rozpoznania złoża powinien umożliwić opracowanie projektu zagospodarowania złoża oraz wskazanie moż- liwości i kierunków rekultywacji terenów poeksploatacyjnych. 4. Dokumentację geologiczną sporządza się z uwzględnieniem kryteriów bilanso- wości zasobów złóż kopalin. Właściwy organ administracji geologicznej może zezwolić, w drodze decyzji, na zmianę kryteriów bilansowości. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 18/18

Art. 42. 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych, 2) określenia warunków hydrogeologicznych w związku z: a) projektowaniem odwodnień do wydobywania kopalin ze złóż, b) wtłaczaniem wód do górotworu, c) projektowaniem odwodnień budowlanych otworami wiertniczymi, d) projektowaniem inwestycji mogących zanieczyścić wody podziemne, w tym składowaniem odpadów na powierzchni, e) bezzbiornikowym magazynowaniem substancji oraz składowaniem od- padów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, f) ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, g) zakończeniem lub zmianą poziomu odwadniania likwidowanych zakła- dów górniczych. 2. Z zastrzeżeniem ust. 3, dokumentacja hydrogeologiczna powinna określać: 1) budowę geologiczną i warunki hydrogeologiczne badanego obszaru, 2) warunki występowania wód podziemnych, w tym charakterystykę warstw wodonośnych określonego poziomu, 3) jakość wody podziemnej, a w przypadku wody leczniczej także trwałość jej składu chemicznego i cechy fizyczne, 4) przedsięwzięcia niezbędne dla ochrony środowiska, 5) przedsięwzięcia niezbędne dla ochrony obiektów na powierzchni. 3. Poza wymaganiami, o których mowa w ust. 2, dokumentacja hydrogeologiczna powinna również określać, stosownie do potrzeb: 1) zasoby i depresję w oznaczonych poziomach wodonośnych oraz w oznaczo- nym czasie, 2) techniczne możliwości wydobycia wody, 3) techniczne możliwości zatłaczania wód do górotworu, 4) wpływ, jaki na stosunki wodne wywiera projektowana inwestycja, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lit. d, lub bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobi- skach górniczych, 5) granice projektowanych stref ochronnych ujęć wód podziemnych oraz obsza- rów ochronnych zbiorników wód podziemnych, 6) ocenę hydrogeologiczną i prognozę skutków po zakończeniu odwodnienia zakładów górniczych, 7) rodzaj, charakter i stopień zanieczyszczeń gruntów i wód podziemnych.

Art. 43. 1. Dokumentację geologiczno-inżynierską sporządza się dla: 1) określenia warunków geologicznych dla potrzeb zagospodarowania prze- strzennego, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 19/19 2) ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych, 3) (uchylony), 4) bezzbiornikowego magazynowania substancji i składowania odpadów w gó- rotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, 5) składowania odpadów na powierzchni. 2. Dokumentacja geologiczno-inżynierska powinna określać: 1) budowę geologiczną, warunki geologiczno-inżynierskie i hydrogeologiczne podłoża budowlanego lub określonej przestrzeni, 2) prognozę zmian w środowisku, mogących powstać na skutek realizacji lub eksploatacji obiektów budowlanych, 3) występowanie złóż kopalin, szczególnie surowców budowlanych, nadających się do wykorzystania przy realizacji inwestycji.

Art. 44. (uchylony).

Art. 45. 1. Dokumentację geologiczną, o której mowa w art. 41-43, przekazuje się w czte- rech egzemplarzach właściwemu organowi administracji geologicznej. 1a. W terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania dokumentacji geologicznej organ, o którym mowa w ust. 1, zawiadamia pisemnie o przyjęciu dokumentacji bez za- strzeżeń, a w przypadku gdy dokumentacja nie odpowiada wymaganiom określo- nym w przepisach prawa zażąda, w drodze decyzji, uzupełnienia lub poprawienia dokumentacji. W terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania uzupełnionej lub poprawionej dokumentacji organ zawiadamia o przyjęciu jej bez zastrzeżeń. 2. Organ, o którym mowa w ust. 1, gromadzi informacje oraz próbki uzyskane w wyniku prowadzenia prac geologiczynch w celu wykonania zadań określonych w ustawie. 3. Informacje oraz próbki, o których mowa w ust. 2, podlegają ochronie w zakre- sie, w jakim wymaga tego interes państwa lub ich właściciela. 4. (uchylony).

Art. 46. 1. Dokumentacja geologiczna podlega zmianie w razie: 1) stwierdzenia istotnych różnic w budowie geologicznej lub w warunkach geo- logicznych albo w sposobie i w warunkach zagospodarowania wód podziem- nych w stosunku do danych określonych w zatwierdzonej lub przyjętej do- kumentacji, 2) zmiany przedmiotu lub zakresu działalności, dla której dokumentacja została sporządzona. 2. Do zmiany dokumentacji geologicznej stosuje się przepisy art. 45.

Art. 47. 1. Prawo do informacji uzyskanych w wyniku prac geologicznych przysługuje Skarbowi Państwa. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 20/20 2. Prawem do informacji geologicznej rozporządza Skarb Państwa, z wyjątkiem sy- tuacji określonych w ust. 3. 2a. Rozporządzanie prawem do informacji geologicznej następuje w drodze umowy za wynagrodzeniem, z wyjątkiem sytuacji określonych w ust. 4. 2b. Podstawę określenia wynagrodzenia za korzystanie z informacji geologicznej stanowi wycena sporządzona przez podmiot ubiegający się o korzystanie z tej in- formacji. 3. Ten, kto poniósł koszt wykonania prac geologicznych prowadzonych na mocy decyzji wydanych na podstawie ustawy, ma wyłączne prawo do nieodpłatnego wykorzystywania uzyskanych w ich wyniku informacji geologicznych w celach badawczych, naukowych, jak również w celu wykonywania działalności regu- lowanej ustawą. Prawo to wygasa z upływem 5 lat od utraty mocy odpowiedniej decyzji, na podstawie której wykonano prace będące źródłem informacji, lub ze- zwalającej na wykonywanie innej działalności regulowanej ustawą albo przepi- sami odrębnymi. Jeżeli koncesja lub decyzja o zatwierdzeniu projektu prac geo- logicznych nie stanowi inaczej, ten, komu przysługuje prawo wykorzystywania uzyskanych w ten sposób informacji geologicznych, może udostępnić je innym podmiotom. 4. Informacja geologiczna, do której prawa przysługują Skarbowi Państwa z wyłą- czeniem próbek geologicznych, podlega nieodpłatnemu wykorzystaniu w celu: 1) sporządzania projektów prac geologicznych na poszukiwanie lub rozpozna- wanie złóż kopalin, 2) sporządzania projektów prac geologicznych, których wykonanie nie wymaga uzyskania koncesji, 3) wykonywania opracowań naukowych, 4) wykonywania opracowań w celach dydaktycznych, prac dyplomowych, li- cencjackich, magisterskich i podyplomowych, 5) wykonywania zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego, 6) wykonywania zadań przez organy administracji publicznej, 7) ubiegania się w drodze przetargu o ustanowienie użytkowania górniczego na działalność regulowaną ustawą, 8) sporządzania dodatków do dokumentacji geologicznych złóż kopalin, w związku ze zmianą ich granic na skutek podziału złóż, 9) sporządzania wycen informacji geologicznej. 4a. Informacja geologiczna, o której mowa w ust. 4, jest udostępniana zainteresowa- nym podmiotom na ich wniosek zaakceptowany przez Skarb Państwa. 5. Jeżeli informacja geologiczna, do której prawa przysługują Skarbowi Państwa, zawarta jest w dokumentacji geologicznej, rozporządzenie nią następuje wy- łącznie na czas oznaczony. 6. Ten, kto prowadzi działalność na podstawie ustawy, jest obowiązany do bieżą- cego przekazywania organom administracji geologicznej informacji geologicz- nych, o których mowa w ust. 1, w tym próbek wraz z wynikami ich badań. Za- kres i harmonogram przedstawiania informacji oraz próbek, może określać od- powiednio koncesja lub decyzja o zatwierdzeniu projektu prac geologicznych. 7. Jednostki samorządu terytorialnego mogą żądać od Skarbu Państwa nieodpłat- nego udostępnienia informacji, o których mowa w ust. 1, dotyczących ich tery- toriów, niezbędnych do wykonywania ich zadań własnych. Informacje uzyskane 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 21/21 w tym trybie nie mogą być wykorzystywane przez jednostki samorządu teryto- rialnego do prowadzenia działalności gospodarczej ani udostępniane innym podmiotom. W sprawach spornych orzekają sądy powszechne. 8. Wpływy z tytułu rozporządzania prawem do informacji geologicznej, należącej do Skarbu Państwa, stanowią dochody budżetu państwa. 9. (uchylony). 10. W zakresie spraw, o których mowa w ust. 1, 2, 4-5 i 7, zadania Skarbu Państwa wykonuje minister właściwy do spraw środowiska. 11. Minister właściwy do spraw środowiska może upoważnić do rozporządzania informacją geologiczną organy, o których mowa w art. 101 pkt 2 i 3, oraz inne państwowe jednostki organizacyjne. 12. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia: 1) warunki, sposób i tryb rozporządzania prawem do informacji geologicznej za wynagrodzeniem oraz udostępniania informacji geologicznej wykorzystywa- nej nieodpłatnie, 2) metody szacowania wartości informacji geologicznej udostępnianej za wyna- grodzeniem, 3) wzory wniosków o korzystanie z informacji geologicznej - uwzględniając różnice w rodzaju i formie informacji geologicznej, sposobie i zakresie jej wykorzystywania, a dla informacji geologicznej dotyczącej złóż ko- palin także zróżnicowanie w jakości informacji ze względu na czas jej pozyska- nia, stopień rozpoznania złoża oraz stopień jego wyeksploatowania.

Art. 48. Udokumentowane złoża kopalin oraz udokumentowane wody podziemne, w grani- cach projektowanych stref ochronnych ujęć oraz obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, uwzględnia się w miejscowych planach zagospodarowania prze- strzennego.

Art. 49. Na podstawie dokumentacji geologicznych i ewidencji zasobów, minister właściwy do spraw środowiska sporządza corocznie krajowy bilans zasobów złóż kopalin.

Art. 50. 1. Minister właściwy do spraw środowiska określi w drodze rozporządzenia: 1) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać projekty prac geolo- gicznych, a także zasady przedkładania do zatwierdzania projektów prac geo- logicznych, których wykonywanie nie wymaga uzyskania koncesji, 2) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać: a) dokumentacje geologiczne złóż kopalin, b) dokumentacje hydrogeologiczne i geologiczno-inżynierskie, 3) kryteria bilansowości złóż kopalin, z wyłączeniem kopalin, o których mowa w art. 16 ust. 2a, oraz przypadki, w których można dopuścić zmianę kryte- riów bilansowości, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 22/22 4) szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać operaty ewidencyjne zasobów złóż kopalin, 5) zasady gromadzenia i udostępniania próbek i dokumentacji geologicznych, sposób postępowania z nimi, a także zakres ochrony informacji oraz próbek geologicznych uzyskanych w wyniku prowadzenia prac geologicznych, 6) przypadki, w których konieczne jest sporządzenie innej dokumentacji geolo- gicznej niż określona w niniejszym rozdziale, szczegółowe wymagania, ja- kim powinna odpowiadać taka dokumentacja oraz zasady i tryb postępowa- nia z nią, 7) sposób i zakres wykonywania obowiązku udostępniania i przekazywania in- formacji oraz próbek organom administracji geologicznej przez wykonawcę prac geologicznych. 2. Minister właściwy do spraw środowiska: 1) wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4 i 6, będzie kiero- wał się wymaganiami w zakresie ochrony środowiska, potrzebą ochrony za- sobów kopalin lub wód podziemnych, a ponadto w przypadku rozporządze- nia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a), uzależni szczegółowe wymagania od stanu skupienia kopaliny, rozmiarów działalności, a także od kategorii rozpoznania złoża, 2) wydając rozporządzenia, o których mowa w ust. 1 pkt 5 i 7, uwzględni po- trzebę zróżnicowania wymagań dotyczących przechowywania, udostępniania i likwidowania próbek geologicznych, a także przypadki odstępstw od tych wymagań, w zależności od rodzaju próbek i ich znaczenia dla celów straty- graficznych i naukowych. Dział III Wydobywanie kopalin Rozdział 1 Obszar i teren górniczy

Art. 51. 1. Obszar górniczy wyznacza się dla każdej kopaliny, chociażby złoża różnych ko- palin występowały w bezpośrednim sąsiedztwie. 2. Obszar górniczy może obejmować część złoża, jeżeli nie zagraża to prawidło- wemu wykorzystaniu złoża. 3. Podstawą wyznaczenia obszaru górniczego jest dokumentacja geologiczna i pro- jekt zagospodarowania złoża.

Art. 52. 1. Rejestr obszarów górniczych prowadzi minister właściwy do spraw środowiska. 2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, obejmuje także przestrzenie wyznaczone do prowadzenia działalności określonej w art. 2. 3. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, spo- sób prowadzenia rejestru obszarów górniczych, dane podlegające wpisowi do 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 23/23 rejestru oraz dokumenty przechowywane w rejestrze, a także zakres i sposób udostępniania oraz przekazywania danych zawartych w rejestrze. 4. W rozporządzeniu wydanym na podstawie ust. 3, minister właściwy do spraw środowiska zapewni, aby rejestr stanowił wyczerpującą ewidencję obszarów górniczych utworzonych na terenie całego kraju, a ponadto uwzględni zróżni- cowanie dostępności danych, przewidując, które dane będą miały charakter po- wszechnie dostępny, a które będą dostępne wyłącznie dla przedsiębiorców, któ- rych dotyczą.

Art. 53. 1. Dla terenu górniczego sporządza się miejscowy plan zagospodarowania prze- strzennego w trybie określonym odrębnymi przepisami, jeżeli ustawa nie stano- wi inaczej. 2. Plan, o którym mowa w ust. 1, powinien zapewniać integrację wszelkich działań podejmowanych w granicach terenu górniczego w celu: 1) wykonania uprawnień określonych w koncesji, 2) zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego, 3) ochrony środowiska, w tym obiektów budowlanych. 3. Plan, o którym mowa w ust. 1, może w szczególności określić obiekty lub obsza- ry, dla których wyznacza się filar ochronny, w granicach którego, ze względu na ochronę oznaczonych dóbr, wydobywanie kopalin nie może być prowadzone al- bo może być dozwolone tylko w sposób zapewniający ochronę tych dóbr. 4. Koszty sporządzenia projektu planu, o którym mowa w ust. 1, ponosi przedsię- biorca. 5. Projekt planu, o którym mowa w ust. 1, wymaga uzgodnienia z właściwym orga- nem nadzoru górniczego. 6. Jeżeli przewidywane szkodliwe wpływy na środowisko będą nieznaczne, rada gminy może podjąć uchwałę o odstąpieniu od sporządzenia planu, o którym mowa w ust. 1. Rozdział 2 Projekt zagospodarowania złoża

Art. 54. 1. Projekt zagospodarowania złoża, o którym mowa w art. 20 ust. 2 pkt 2, sporzą- dza ubiegający się o koncesję na wydobywanie kopalin ze złoża, na podstawie dokumentacji geologicznej z uwzględnieniem uwarunkowań techniczno- ekonomicznych. Projekt ten powinien określać zamierzenia w zakresie: 1) ochrony złóż kopalin, w tym kopalin towarzyszących i użytecznych pier- wiastków śladowych występujących w złożu, zwłaszcza przez ich komplek- sowe i racjonalne wykorzystanie, 2) technologii eksploatacji, zapewniającej ograniczenie ujemnych jej wpływów na środowisko. 2. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właści- wym do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wy- magania, jakim powinny odpowiadać projekty zagospodarowania złóż, kierując 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 24/24 się zasadami racjonalnej gospodarki złożem, wymaganiami w zakresie ochrony środowiska, w tym dotyczącymi wtłaczania wód do górotworu, bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzkiego oraz technicznych możliwości wydobywania kopali- ny.

Art. 55. 1. Projekt zagospodarowania złoża podlega zmianie w przypadku: 1) zmiany dokumentacji geologicznej, 2) gdy wymagają tego warunki określone w koncesji, 3) gdy wymagają tego ustalenia planu, o którym mowa w art. 53, 4) istotnych zmian warunków technicznych lub szczególnych uwarunkowań ekonomicznych wydobywania kopalin. 1a. Przepisu ust. 1 pkt 1 nie stosuje się w przypadku sporządzania dodatku, o którym mowa w ust. 2, rozliczającego zasoby złoża w związku z zaniechaniem lub za- kończeniem wydobywania kopaliny ze złoża. 2. Zmiany projektu zagospodarowania złoża dokonuje przedsiębiorca w formie do- datku do projektu zagospodarowania złoża. 3. Przedsiębiorca przedkłada dodatek, o którym mowa w ust. 2, organowi konce- syjnemu. 4. Organ koncesyjny w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania dodatku, o którym mowa w ust. 2, po uprzednim zasięgnięciu opinii organu nadzoru górniczego, zawiadamia pisemnie przedsiębiorcę o przyjęciu dodatku bez zastrzeżeń, a w przypadku gdy dodatek nie odpowiada wymaganiom ustawy lub ujęte w nim zmiany są nieuzasadnione zażąda od przedsiębiorcy, w drodze decyzji, zmiany lub uzupełnienia dodatku.

Art. 56. W razie istotnych zmian projektu zagospodarowania złoża, mających bezpośredni wpływ na warunki określone w koncesji, organ koncesyjny może, z urzędu lub na wniosek przedsiębiorcy, zmienić koncesję bez odszkodowania.

Art. 56a. Przepisów art. 54-56 nie stosuje się do wydobywania kopalin pospolitych w warun- kach określonych w art. 16 ust. 2a. Rozdział 3 Budowa obiektów zakładu górniczego.

Art. 57. 1. Do projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych za- kładu górniczego stosuje się przepisy prawa budowlanego, chyba że ustawa sta- nowi inaczej. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 25/25 2. W odniesieniu do działalności, o której mowa w ust. 1, zadania z zakresu admi- nistracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego określone w prze- pisach prawa budowlanego, wykonują właściwe organy nadzoru górniczego.

Art. 58. Obiektami budowlanymi zakładu górniczego są obiekty budowlane w rozumieniu prawa budowlanego zlokalizowane w całości na powierzchni ziemi, służące do bez- pośredniego wydobywania kopaliny ze złoża.

Art. 59. (uchylony).

Art. 60. (uchylony).

Art. 61. Do działalności regulowanej przepisami niniejszego rozdziału stosuje się odpowied- nio przepisy o ruchu zakładu górniczego.

Art. 62 Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do remontu obiektów budow- lanych zakładu górniczego. Rozdział 4. Ruch zakładu górniczego

Art. 63. Ruch zakładu górniczego odbywa się na podstawie planu ruchu, zgodnie z zasadami techniki górniczej.

Art. 64. 1. Na podstawie warunków określonych w koncesji oraz projektu zagospodarowa- nia złoża, przedsiębiorca sporządza plan ruchu każdego zakładu górniczego. 2. Plan ruchu zakładu górniczego określa szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia: 1) bezpieczeństwa powszechnego, 2) bezpieczeństwa pożarowego, 3) bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zakładu górniczego, 4) prawidłowej i racjonalnej gospodarki złożem, 5) ochrony środowiska wraz z obiektami budowlanymi, 6) zapobiegania szkodom i ich naprawiania. 3. Plan ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopalinę pospolitą może być sporządzony w formie uproszczonej. 4. Plan ruchu zakładu górniczego podlega zatwierdzeniu, w drodze decyzji, przez właściwy organ nadzoru górniczego. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 26/26 5. Wydanie decyzji, o której mowa w ust. 4, wymaga uprzedniego przedłożenia przez przedsiębiorcę opinii właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta. Nie wyrażenie opinii w terminie 14 dni od doręczenia wniosku o wydanie opinii uważa się za brak zastrzeżeń do treści planu ruchu. 6. Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozpo- rządzenia: 1) szczegółowe wymagania dotyczące części i treści planu ruchu zakładu górni- czego, ze wskazaniem szczególnych wymagań dotyczących podziemnych zakładów górniczych, odkrywkowych zakładów górniczych i zakładów gór- niczych wydobywających kopaliny otworami wiertniczymi, 2) szczegółowe wymagania dotyczące części i treści planu ruchu sporządzanego w formie uproszczonej, 3) szczegółowe wymagania dotyczące części i treści planu ruchu likwidowane- go zakładu górniczego, 4) szczegółowe wymagania dotyczące części i treści planu ruchu zakładu: a) prowadzącego bezzbiornikowe magazynowanie substancji w górotwo- rze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, b) prowadzącego składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziem- nych wyrobiskach górniczych, c) wykonującego roboty geologiczne, z uwzględnieniem specyfiki prowa- dzenia tych prac na obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej, 5) okresy, na jakie mają być sporządzane plany ruchu, 6) tryb sporządzania planu ruchu i jego zmiany oraz tryb i terminy przedkłada- nia planu ruchu (zmiany planu ruchu) do zatwierdzenia - określając szczegółowe przedsięwzięcia niezbędne w celu zapewnienia bezpie- czeństwa powszechnego, bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa higieny pracy pracowników zakładu górniczego, prawidłowej i racjonalnej gospodarki złożem, ochrony środowiska wraz z obiektami budowlanymi i zapobiegania szkodom i ich naprawiania.

Art. 65. 1. W razie zmiany naturalnych, technicznych lub organizacyjnych warunków wy- dobywania kopaliny, plan ruchu zakładu górniczego może ulec zmianie. 2. Zmiana planu ruchu następuje w trybie przewidzianym dla jego zatwierdzenia. Jeżeli zmiana planu ruchu nie dotyczy robót eksploatacyjnych i nie dotyczy ujemnego wpływu na środowisko, w tym na obiekty budowlane, przepisu art. 64 ust. 5 nie stosuje się.

Art. 65a. Organ nadzoru górniczego przesyła do wiadomości właściwemu organowi koncesyj- nemu: 1) kopię decyzji zatwierdzającej plan ruchu zakładu górniczego, 2) kopię decyzji zatwierdzającej zmianę planu ruchu zakładu górniczego, jeżeli zmiana ta dotyczy gospodarki złożem. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 27/27

Art. 66. W razie powstania zagrożenia życia, zdrowia ludzkiego, nadzwyczajnego zagrożenia środowiska lub bezpieczeństwa zakładu górniczego, należy niezwłocznie wstrzymać ruch zakładu górniczego w całości lub w części do czasu usunięcia zagrożenia.

Art. 67. 1. Jeżeli wyniknie potrzeba natychmiastowego odstąpienia od zatwierdzonego pla- nu ruchu ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa zakładu górniczego lub bez- pieczeństwa powszechnego, przedsiębiorca może odstąpić od tego planu. Kie- rownik ruchu zakładu górniczego jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwy organ nadzoru górniczego celem uzyskania zgody na odstąpienie od planu ruchu. W razie odmowy udzielenia zgody, dalszy ruch zakładu górniczego może być prowadzony tylko zgodnie z zatwierdzonym planem. 2. W razie czasowego zaniechania działalności wydobywczej wskutek okoliczno- ści, o których mowa w ust. 1, przedsiębiorca jest zobowiązany zabezpieczyć wy- robiska górnicze oraz obiekty i urządzenia zakładu górniczego.

Art. 67a. 1. Przepisów o planach ruchu zakładu górniczego nie stosuje się do: 1) prowadzenia ruchu zakładu górniczego wydobywającego kopalinę pospolitą w warunkach określonych w art. 16 ust. 2a, 2) robót geologicznych wykonywanych poza granicami obszaru górniczego, gdy projektowana głębokość wyrobiska nie przekracza 100 m i wykonywanych bez użycia materiałów wybuchowych, 3) wykonywania robót geologicznych związanych z wykorzystaniem ciepła Ziemi. 2. Wykonywanie robót albo prowadzenie ruchu zakładu górniczego, o których mowa w ust. 1, odbywa się na podstawie projektu prac geologicznych lub wa- runków określonych w koncesji, uwzględniających wymagania określone w art. 64 ust. 2.

Art. 68. 1. Ruch zakładu górniczego może się odbywać tylko pod kierownictwem i dozorem osób posiadających odpowiednie kwalifikacje. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia: 1) kwalifikacje ogólne i zawodowe wymagane od osób kierownictwa i dozoru ruchu w poszczególnych rodzajach zakładów górniczych oraz w działach ru- chu tych zakładów, 2) wykaz stanowisk w ruchu zakładu górniczego, innych niż wymienione w pkt 1, które mogą zajmować osoby o szczególnych kwalifikacjach zawodowych i warunkach zdrowotnych oraz rodzaj tych kwalifikacji i warunków, 3) sposób postępowania w sprawach stwierdzania kwalifikacji osób, o których mowa w pkt 1 i 2, tryb powoływania komisji egzaminacyjnych, skład komisji egzaminacyjnej do sprawdzania wiadomości kandydatów oraz zakres wia- 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 28/28 domości podlegających sprawdzeniu, wysokość opłat związanych ze stwier- dzaniem kwalifikacji i sposób ich uiszczania, tryb stwierdzania kwalifikacji oraz wysokość wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnych. 3. Kwalifikacje osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego oraz osób, o których mowa w ust. 2 pkt 2, stwierdza właściwy organ nadzoru górniczego, z zastrzeżeniem przepisu ust. 4. 4. Kwalifikacje kierowników ruchu w podziemnych zakładach górniczych stwier- dza Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. 5. Do stwierdzania kwalifikacji, o których mowa w ust. 3 i 4, przepisy art. 31 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 69. 1. Przedsiębiorca jest zobowiązany posiadać dokumentację mierniczo-geologiczną i uzupełniać ją w miarę postępu robót górniczych. 2. Przedsiębiorca jest zobowiązany nieodpłatnie udostępnić właściwym organom dokumentację mierniczo-geologiczną w zakresie niezbędnym do wykonywania ich zadań. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właści- wym do spraw środowiska, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje dokumen- tacji mierniczo-geologicznej jaką jest obowiązany posiadać przedsiębiorca, uwzględniając dokumenty, które wchodzą w skład tej dokumentacji w poszcze- gólnych rodzajach zakładów górniczych, sposób i terminy jej sporządzania i uzupełniania oraz zakres obowiązku jej udostępniania organom administracji geologicznej i nadzoru górniczego, wymagania dotyczące wykonywania prac geodezyjnych dla potrzeb sporządzania tej dokumentacji, a także zasady i tryb postępowania z dokumentacją po likwidacji zakładu górniczego oraz udostęp- niania tej dokumentacji, jak również przypadki, w których organ nadzoru górni- czego może wyrazić zgodę na sporządzenie lub nakazać sporządzenie innych dokumentów. 4. Jeżeli przedsiębiorca nie dopełni obowiązków, o których mowa w ust. 1, lub nie dokonuje pomiarów wynikających z przepisów wydanych na podstawie ust. 3, właściwy organ nadzoru górniczego może nakazać sporządzenie albo uzupełnie- nie pomiarów lub dokumentacji mierniczo-geologicznej przez uprawnioną oso- bę, na koszt tego przedsiębiorcy.

Art. 70. 1. Osobami uprawnionymi do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej są mierniczy górniczy i geolog górniczy, każdy w zakresie swoich kwalifikacji. 2. Do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej dla kopalin pospolitych są uprawnione także osoby posiadające kwalifikacje do sporządzania dokumen- tacji geologicznej, stwierdzone na podstawie art. 31. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, kwa- lifikacje ogólne i zawodowe wymagane od mierniczego górniczego i geologa górniczego, sposób postępowania w sprawach stwierdzania kwalifikacji, tryb powoływania komisji egzaminacyjnych, skład komisji egzaminacyjnej do sprawdzenia wiadomości kandydatów, zakres wiadomości podlegających sprawdzeniu, wysokość opłat związanych ze stwierdzeniem kwalifikacji i spo- 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 29/29 sób ich uiszczania, tryb stwierdzania kwalifikacji oraz wysokość wynagrodzenia dla członków komisji egzaminacyjnych. 4. Kwalifikacje mierniczego górniczego i geologa górniczego stwierdza Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Przepisy art. 31 ust. 3 i 4 stosuje się odpowied- nio. 5. Stwierdzenie kwalifikacji mierniczego górniczego lub geologa górniczego, w trybie określonym w ust. 3, stanowi równocześnie stwierdzenie kwalifikacji osoby kierownictwa i dozoru ruchu w poszczególnych rodzajach zakładów gór- niczych.

Art. 71. Nadzór i kontrolę działalności służby mierniczo-geologicznej w zakresie pomiarów i innych czynności, wykonywanych na potrzeby zakładu górniczego, sprawują wła- ściwe organy nadzoru górniczego.

Art. 72. 1. Przedsiębiorca jest zobowiązany do prowadzenia ewidencji zasobów złoża na podstawie dokumentacji geologicznej i projektu zagospodarowania złoża. 2. Prowadzenie ewidencji zasobów złoża kopaliny polega na ustalaniu zmian w za- sobach, których przyczyną powstania jest: 1) dokładniejsze rozpoznanie złoża, 2) eksploatacja złoża i straty spowodowane eksploatacją złoża, 3) zmiana granic lub podział złoża, 4) przeklasyfikowanie geologicznych zasobów bilansowych do pozabilanso- wych, zasobów pozabilansowych do bilansowych, zasobów przemysłowych do nieprzemysłowych bądź zasobów nieprzemysłowych do przemysłowych lub do strat, albo strat do zasobów przemysłowych. 3. W złożach wielopokładowych, zmiany wynikające z dokładniejszego rozpozna- nia wprowadza się tylko w pokładach eksploatowanych lub objętych pracami i robotami geologicznymi, związanymi z prowadzeniem ruchu zakładu górnicze- go. 4. Jeżeli zmiany w okresie sprawozdawczym przekraczają 50% wielkości rocznego wydobycia ze złoża, przeklasyfikowania, o którym mowa w ust. 2 pkt 4, doko- nuje przedsiębiorca po uzyskaniu zgody, w drodze decyzji, właściwego organu koncesyjnego. 5. Corocznie, w terminie do dnia 31 marca, przedsiębiorca ujmuje w operacie ewi- dencyjnym zmiany zasobów złoża za okres sprawozdawczy od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia roku poprzedniego. 5a. Część tekstową operatu, o którym mowa w ust. 5, przedsiębiorca przekazuje wła- ściwemu organowi koncesyjnemu w terminie do dnia 15 kwietnia. 6. Operat ewidencyjny dla złóż kopalin pospolitych, z których wydobycie w roku kalendarzowym przekracza 20 000 m3 kopaliny, a także dla złóż kopalin pod- stawowych przedsiębiorca sporządza na podstawie obmiaru wyrobiska. Dla ko- palin gazowych i płynnych, operat ewidencyjny przedsiębiorca sporządza na podstawie pomiarów wydajności odwiertów. Operat ewidencyjny należy dołą- czyć do posiadanego egzemplarza dokumentacji geologicznej oraz projektu za- 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 30/30 gospodarowania złoża, według stanu zasobów złoża na dzień 31 grudnia danego roku. 7. Obmiaru złóż kopalin pospolitych, z których wydobycie w roku kalendarzowym nie przekracza 20 000 m3 kopaliny, przedsiębiorca dokonuje co trzy lata. Co- rocznie w operacie ewidencyjnym należy określić stan zasobów, wielkość wy- dobycia i strat jako wielkości szacunkowe, pozostawiając szczegółowe ich usta- lenie do czasu dokonania ścisłego pomiaru stanu wyrobisk. 8. Organ koncesyjny może, w drodze decyzji, zobowiązać przedsiębiorcę do wy- konania obmiaru wyrobisk w innym terminie w przypadku: 1) zrzeczenia się koncesji, 2) wyczerpania zasobów złoża, 3) naruszenia przepisów o ochronie środowiska. 9. Sporządzanie przez przedsiębiorcę zbiorczego zestawienia zasobów geologicz- nych i przemysłowych określają przepisy o statystyce publicznej.

Art. 73. Przedsiębiorca jest obowiązany w szczególności: 1) rozpoznawać zagrożenia związane z ruchem zakładu górniczego i podejmo- wać środki zmierzające do zapobiegania i usuwania tych zagrożeń, w tym oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe występujące w ruchu zakładu górniczego oraz stosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające to ryzyko, 2) posiadać odpowiednie środki materialne i techniczne oraz właściwie zorgani- zowane służby ruchu do zapewnienia bezpieczeństwa pracowników i bezpie- czeństwa ruchu zakładu górniczego, 3) prowadzić ewidencję osób przebywających w zakładzie górniczym.

Art. 73a. 1. Występujące w zakładach górniczych zagrożenia naturalne: tąpaniami, metano- we, wyrzutami gazów i skał, wybuchem pyłu węglowego, wodne, erupcyjne, siarkowodorowe, radiacyjne naturalnymi substancjami promieniotwórczymi, a także działaniem pyłów szkodliwych dla zdrowia, podlegają zaliczeniu do po- szczególnych stopni (kategorii, klas) zagrożeń. 2. Zaliczeń, o których mowa w ust. 1, dokonuje właściwy organ nadzoru górnicze- go w drodze decyzji, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. 3. Minister właściwy do spraw administracji publicznej określi, w drodze rozpo- rządzenia: 1) kryteria oceny zagrożeń naturalnych, o których mowa w ust. 1, w zależności od rodzaju kopaliny, natężenia występowania zagrożeń, przestrzeni wystę- powania zagrożeń i rodzaju zakładu górniczego, a także szczegółowe zasady zaliczania tych zagrożeń, 2) sposób zaliczania złóż (pokładów), ich części lub wyrobisk do poszczegól- nych stopni (kategorii, klas) zagrożeń, 3) przypadki, w których zaliczeń może dokonywać kierownik ruchu zakładu górniczego. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 31/31

Art. 74. 1. Przedsiębiorca jest zobowiązany przeszkolić pracowników zakładu górniczego w zakresie znajomości przepisów regulujących bezpieczne wykonywanie pracy w zakładzie górniczym i nie może zatrudnić pracownika, który nie wykazał się dostateczną znajomością tych przepisów. 2. Obowiązek przeszkolenia pracowników, o którym mowa w ust. 1 przedsiębiorca może powierzyć jednostce organizacyjnej trudniącej się szkoleniem. 3. Przedsiębiorca lub jednostka organizacyjna trudniąca się szkoleniem pracowni- ków zakładu górniczego, zobowiązani są posiadać odpowiednią kadrę oraz nie- zbędne środki umożliwiające właściwe przeszkolenie pracowników. 4. Spełnienie warunków, o których mowa w ust. 3, stwierdza w drodze decyzji wy- danej na okres 5 lat organ nadzoru górniczego na wniosek przedsiębiorcy lub jednostki organizacyjnej trudniącej się szkoleniem. 5. W przypadku stwierdzenia naruszenia warunków określonych w decyzji wyda- nej na podstawie ust. 4 właściwy organ nadzoru górniczego może, w drodze de- cyzji, nakazać przedsiębiorcy albo jednostce organizacyjnej trudniącej się szko- leniem dokonanie zmian mających na celu zapewnienie spełnienia tych warun- ków, ustalając termin dokonania zmian. W przypadku niedochowania terminu właściwy organ nadzoru górniczego może stwierdzić wygaśnięcie decyzji, o której mowa w ust. 4. 6. Przepisów ust. 4 i 5 nie stosuje się do przedsiębiorców wydobywających kopali- ny pospolite w warunkach określonych w art. 16 ust. 2a. 7. Przeszkolenie pracowników, o którym mowa w ust. 1, na stanowiskach w ruchu zakładu górniczego, innych niż stanowiska kierownictwa i dozoru ruchu, które mogą zajmować osoby o szczególnych kwalifikacjach zawodowych i warunkach zdrowotnych, odbywa się na podstawie programów przeszkolenia, opracowa- nych dla poszczególnych stanowisk przez przedsiębiorców lub jednostki organi- zacyjne trudniące się szkoleniem. 8. Programy przeszkolenia, o których mowa w ust. 7, są zatwierdzane, w drodze decyzji, przez właściwy organ nadzoru górniczego na wniosek przedsiębiorcy lub jednostki organizacyjnej trudniącej się szkoleniem.

Art. 75. 1. Przedsiębiorca: 1) posiada zorganizowane ratownictwo górnicze, 2) zapewnia stałą możliwość udziału w akcji ratowniczej zawodowych specjali- stycznych służb Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego lub innego pod- miotu, zawodowo trudniącego się wykonywaniem czynności w zakresie ra- townictwa górniczego. 2. Przedsiębiorca może, za zgodą organu nadzoru górniczego wyrażoną w drodze decyzji, powierzyć wykonywanie czynności w zakresie ratownictwa górniczego Centralnej Stacji Ratownictwa Górniczego lub innemu podmiotowi trudniącemu się zawodowo wykonywaniem takich czynności. 3. Zgody, o której mowa w ust. 2, udziela się wówczas, gdy podmiot, któremu przedsiębiorca zamierza powierzyć wykonywanie czynności dotyczących ra- townictwa górniczego, spełnia, w zakresie powierzonych czynności, wymagania przewidziane dla podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem górni- 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 32/32 czym, zawarte w przepisach określających organizację, szczegółowe zadania służb ratownictwa górniczego przedsiębiorcy i podmiotu zawodowo trudniącego się ratownictwem górniczym, wymagania w zakresie wyposażenia technicznego tych służb, zasady tworzenia i zatwierdzania planu ratownictwa górniczego, kwalifikacje wymagane od członków drużyn ratowniczych, a także zasady szko- lenia z zakresu ratownictwa górniczego oraz prowadzenia akcji ratowniczych. 4. Właściwy organ nadzoru górniczego może nakazać przedsiębiorcy: 1) dokonanie koniecznych zmian w organizacji ratownictwa górniczego, 2) uzupełnienie lub zmianę wyposażenia ratownictwa górniczego. 5. Organ, o którym mowa w ust. 4, może zwolnić przedsiębiorcę z obowiązku określonego w ust. 1 w całości lub w części, jeżeli występujące w danym zakła- dzie górniczym zagrożenia naturalne i ich natężenie nie wymagają spełnienia przez przedsiębiorcę w całości obowiązków, o których mowa w ust. 1 i jeżeli zwolnienie takie nie spowoduje pogorszenia stanu bezpieczeństwa i higieny pra- cy oraz bezpieczeństwa pożarowego w zakładzie górniczym.

Art. 75a. 1. Osoby kierownictwa oraz specjaliści wykonujący czynności w zakresie ratow- nictwa górniczego, zatrudnieni w podmiotach zawodowo trudniących się wyko- nywaniem czynności w zakresie ratownictwa górniczego, powinni posiadać od- powiednie kwalifikacje. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki, kierując się potrzebą zapewnienia nale- żytego wykonywania czynności w zakresie ratownictwa górniczego oraz spraw- ności przeprowadzania postępowań w sprawach stwierdzania kwalifikacji, okre- śli, w drodze rozporządzenia, wykaz stanowisk zajmowanych przez osoby, o których mowa w ust. 1, kwalifikacje ogólne i zawodowe wymagane od tych osób, sposób postępowania w sprawach stwierdzenia kwalifikacji, tryb powoły- wania oraz skład komisji egzaminacyjnej do sprawdzania wiadomości kandyda- tów, zakres wiadomości podlegających sprawdzeniu, wysokość opłat związa- nych ze stwierdzeniem kwalifikacji oraz sposób ich uiszczania, tryb stwierdza- nia kwalifikacji oraz wysokość wynagrodzenia dla członków komisji egzamina- cyjnej. 3. Kwalifikacje, o których mowa w ust. 1, stwierdza Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Przepisy art. 31 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.

Art. 76. Przedsiębiorca jest zobowiązany do udzielenia pomocy innemu zakładowi górnicze- mu w razie wystąpienia zagrożenia bezpieczeństwa pracowników lub ruchu tego zakładu.

Art. 77. 1. Kto spostrzeże zagrożenie dla ludzi lub ruchu zakładu górniczego albo uszko- dzenie lub nieprawidłowe działanie urządzeń tego zakładu, jest zobowiązany niezwłocznie ostrzec osoby zagrożone, podjąć dostępne mu środki w celu usu- nięcia niebezpieczeństwa oraz zawiadomić o niebezpieczeństwie najbliższą oso- bę kierownictwa lub dozoru ruchu. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 33/33 2. W razie powstania stanu zagrożenia życia lub zdrowia pracowników zakładu górniczego, należy niezwłocznie wstrzymać prowadzenie robót w strefie zagro- żenia i wycofać pracowników w bezpieczne miejsce. 3. Kierownik ruchu zakładu górniczego jest zobowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwy organ nadzoru górniczego o zaistniałym wypadku oraz o każdym za- grożeniu dla życia, zdrowia ludzkiego lub bezpieczeństwa powszechnego.

Art. 78. 1. Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrami właści- wymi do: spraw pracy i spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego związanego z ruchem w poszczególnych rodzajach zakładów górniczych, a także szczegółowe zasady oceniania i dokumentowania ryzyka zawodowego oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających to ryzyko, w formie dokumentu bez- pieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników zatrudnianych w ruchu zakładów górniczych. W przepisach tych powinny ponadto zostać uwzględnione przypad- ki, w których: 1) oddanie do ruchu określonych obiektów, maszyn i urządzeń wymaga zezwo- lenia organu nadzoru górniczego, 2) przedsiębiorca obowiązany jest dokonać sprawdzenia rozwiązań technicz- nych w drodze badań przeprowadzanych przez rzeczoznawców. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właści- wym do spraw wewnętrznych, określi, w drodze rozporządzenia: 1) szczegółowe zasady przechowywania i używania środków strzałowych w za- kładach górniczych, 2) szczegółowe zasady przechowywania i używania sprzętu strzałowego w za- kładach górniczych - kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa powszechnego i bezpieczeń- stwa pracowników zatrudnionych przy przechowywaniu lub używaniu środków strzałowych i sprzętu strzałowego w poszczególnych rodzajach zakładów górni- czych oraz przy wykonywaniu robót górniczych. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki określi, w drodze rozporządzenia, orga- nizację, szczegółowe zadania służb ratownictwa górniczego przedsiębiorcy oraz podmiotów zawodowo trudniących się ratownictwem górniczym, w tym Cen- tralnej Stacji Ratownictwa Górniczego, wymagania w zakresie wyposażenia technicznego tych służb, szczegółowe zasady tworzenia i zatwierdzania planu ratownictwa górniczego, wymagane kwalifikacje zawodowe, zdrowotne i wie- kowe członków drużyn ratowniczych, szczegółowe zasady szkolenia z zakresu ratownictwa górniczego oraz zasady prowadzenia akcji ratowniczych w zależ- ności od rodzaju zagrożeń naturalnych, występujących w zakładach górniczych. 4. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych warunkami bezpieczeństwa lub gdy to jest niezbędne do wprowadzenia postępu technicznego, przeprowadzenia prac naukowo-badawczych lub doświadczalnych, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego na wniosek przedsiębiorcy może, w drodze decyzji, udzielić zezwo- lenia na odstępstwo od określonych wymagań przewidzianych w przepisach wydanych na podstawie ust. l i 2. Zezwolenie powinno szczegółowo określać 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 34/34 zakład górniczy, zakres odstępstwa, warunki jego stosowania oraz okres ważno- ści zezwolenia.

Art. 78a. 1. Rzeczoznawcą do spraw ruchu zakładu górniczego może być: 1) jednostka naukowa upoważniona przez Prezesa Wyższego Urzędu Górnicze- go, 2) osoba fizyczna. 2. Postępowanie w sprawie uprawnień rzeczoznawcy do spraw ruchu zakładu gór- niczego wszczyna się na wniosek zainteresowanej jednostki lub osoby, o któ- rych mowa w ust. 1. 3. Rzeczoznawcą, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, może być osoba, która: 1) korzysta w pełni z praw publicznych, 2) posiada: a) dyplom ukończenia wyższej uczelni technicznej, b) stwierdzenie kwalifikacji co najmniej osoby wyższego dozoru ruchu oraz nie mniej niż 5 lat praktyki w wyższym dozorze ruchu po uzyska- niu tego stwierdzenia lub co najmniej stopień naukowy doktora w dys- cyplinie naukowej związanej z czynnościami, w których ma być wyko- nywana funkcja rzeczoznawcy. c) (uchylona). 4. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego nadaje osobie fizycznej uprawnienia rze- czoznawcy do spraw ruchu zakładu górniczego w formie świadectwa, określając w nim zakres spraw, dla których funkcja rzeczoznawcy może być wykonywana, oraz termin ważności uprawnień. 5. Odmowa upoważnienia rzeczoznawcy, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, oraz od- mowa nadania uprawnień rzeczoznawcy, o którym mowa w ust. 4, następuje w drodze decyzji administracyjnej Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. 6. Rzeczoznawcy upoważnieni na podstawie ust. 1 pkt 1 oraz rzeczoznawcy, o któ- rych mowa w ust. 4, podlegają wpisowi do rejestru rzeczoznawców do spraw ruchu zakładu górniczego. Rejestr ten prowadzi Prezes Wyższego Urzędu Gór- niczego. 7. Skreślenie z rejestru rzeczoznawców do spraw ruchu zakładu górniczego nastę- puje: 1) po upływie terminu, o którym mowa w ust. 4, 2) na wniosek rzeczoznawcy, 3) w razie: a) pozbawienia rzeczoznawcy praw publicznych, b) śmierci rzeczoznawcy. 8. Rejestr, o którym mowa w ust. 6, podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym Wyższego Urzędu Górniczego. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 35/35

Art. 79. Postanowienia niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do podmiotów wyko- nujących w zakresie swej działalności zawodowej powierzone im czynności w ruchu zakładu górniczego. Rozdział 5 Likwidacja zakładu górniczego

Art. 80. 1. W razie likwidacji zakładu górniczego przedsiębiorca jest zobowiązany: 1) zabezpieczyć lub zlikwidować wyrobiska górnicze oraz obiekty i urządzenia zakładu górniczego, 2) zabezpieczyć nie wykorzystaną część złoża kopaliny, 3) zabezpieczyć sąsiednie złoża kopalin, 4) przedsięwziąć niezbędne środki chroniące wyrobiska sąsiednich zakładów górniczych, 5) przedsięwziąć niezbędne środki w celu ochrony środowiska oraz rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów po działalności górniczej. 2. Do rekultywacji gruntów i zagospodarowania terenów, o których mowa w ust. 1 pkt 5, przepisy o ochronie gruntów rolnych i leśnych stosuje się odpowiednio. Z zastrzeżeniem przepisów art. 109 ust. 1 pkt 5, w sprawach dotyczących rekulty- wacji gruntów i zagospodarowania terenów właściwe są organy określone w tych przepisach.

Art. 81. 1. Do likwidacji zakładu górniczego stosuje się odpowiednio przepisy o ruchu za- kładu górniczego. 2. Plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego powinien w szczególności prze- widywać sposób wykonania obowiązków określonych w art. 80. 3. Plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego wymaga uzgodnienia z właści- wym wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta. 4. Jeżeli wymagają tego okoliczności przewidziane w art. 80, organ nadzoru górni- czego może nakazać stosowanie przepisów niniejszego rozdziału do likwidacji oznaczonej części zakładu górniczego.

Art. 81a. 1. W razie niewykonania obowiązku likwidacji zakładu górniczego lub jego ozna- czonej części, organ nadzoru górniczego nakazuje przedsiębiorcy, w drodze de- cyzji, wykonanie tego obowiązku. 2. W decyzji, o której mowa w ust. 1, organ nadzoru górniczego określi termin wy- konania obowiązku likwidacji zakładu górniczego, a po jego bezskutecznym upływie wdroży postępowanie egzekucyjne. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 36/36 3. Decyzja, o której mowa w ust. 1, wymaga uzgodnienia z wójtem, burmistrzem lub prezydentem miasta. 4. W razie wątpliwości uważa się, że decyzja, o której mowa w ust. 1, upoważnia do niezbędnego do jej wykonania korzystania z cudzej nieruchomości. Do usta- lenia sposobu korzystania z cudzej nieruchomości przepis art. 90 stosuje się od- powiednio.

Art. 82. W uzasadnionych przypadkach koszty wykonania obowiązków określonych w art. 80 mogą być pokryte z zabezpieczenia ustalonego w koncesji.

Art. 82a. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do likwidacji wyrobisk gór- niczych oraz obiektów i urządzeń pozostałych po zakończeniu wydobywania kopali- ny w byłym zakładzie górniczym, prowadzonej przez podmioty inne niż określone w art. 29 i art. 80. Dział IIIa Składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych

Art. 82b. 1. Wyróżnia się następujące typy składowisk podziemnych: 1) składowisko podziemne odpadów niebezpiecznych, 2) składowisko podziemne odpadów obojętnych, 3) składowisko podziemne odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. 2. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy skła- dowisk podziemnych w zakresie lokalizacji, eksploatacji i zamknięcia oraz za- kres, sposób i warunki prowadzenia monitoringu tych składowisk, uwzględnia- jąc uwarunkowania geologiczne.

Art. 82c. 1. Zabrania się składowania w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, odpadów: 1) występujących w postaci ciekłej, w tym odpadów zawierających wodę w ilo- ści powyżej 95% masy całkowitej, z wyłączeniem szlamów, 2) o właściwościach wybuchowych, żrących, utleniających, wysoce łatwopal- nych lub łatwopalnych, 3) zakaźnych medycznych i zakaźnych weterynaryjnych, 4) powstających w wyniku prac naukowo-badawczych, rozwojowych lub dzia- łalności dydaktycznej, które nie są zidentyfikowane lub są nowe i których oddziaływanie na środowisko jest nieznane, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 37/37 5) takich jak opony, z wyłączeniem opon rowerowych i opon o średnicy ze- wnętrznej większej niż 1 400 mm, 6) innych, które w warunkach składowania w górotworze, w tym w podziem- nych wyrobiskach górniczych, mogą podlegać niepożądanym zmianom fi- zycznym, chemicznym lub biologicznym. 2. Do odpadów, o których mowa w ust. 1 pkt 6, zalicza się odpady: 1) które same lub pojemniki, w których są składowane, mogą wchodzić w wa- runkach składowania w reakcje z wodą lub skałą macierzystą, prowadzące do zmiany ich objętości, powstania samozapalnych, toksycznych lub wybucho- wych substancji lub gazów lub innych reakcji zagrażających bezpieczeństwu eksploatacji lub nienaruszalności bariery geologicznej, 2) ulegające biodegradacji, 3) o ostrym zapachu, 4) mogące wytwarzać mieszanki gazowo-powietrzne o właściwościach toksycz- nych lub wybuchowych, 5) nieodpowiadające warunkom geomechanicznym ze względu na niewystar- czającą stabilność, 6) które są samozapalne lub podatne na samozapłon w danych warunkach skła- dowania, produkty gazowe, 7) lotne oraz pochodzące ze zbierania w postaci nieokreślonych mieszanin. 3. Zabrania się rozcieńczania lub sporządzania mieszanin odpadów ze sobą lub z innymi substancjami lub przedmiotami w celu spełnienia kryteriów dopuszcze- nia odpadów do składowania na składowiskach podziemnych. 4. Odpady powinny być składowane w sposób selektywny. Dopuszcza się składo- wanie określonych rodzajów odpadów w sposób nieselektywny (mieszanie), je- żeli w wyniku takiego składowania nie nastąpi zwiększenie negatywnego od- działywania tych odpadów na środowisko lub bezpieczeństwo składowania. 5. Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właści- wym do spraw środowiska, kierując się właściwościami odpadów oraz potrzebą zapewnienia właściwego postępowania z odpadami, może określić, w drodze rozporządzenia, kryteria oraz procedury dopuszczania odpadów na składowiska podziemne. 6. Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właści- wym do spraw środowiska, kierując się właściwościami odpadów, może okre- ślić, w drodze rozporządzenia, rodzaje odpadów, które mogą być składowane w sposób nieselektywny na składowiskach podziemnych.

Art. 82d. Przedsiębiorca, który prowadzi działalność w zakresie składowania odpadów w gó- rotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, jest obowiązany zatrud- niać osobę posiadającą świadectwo stwierdzające kwalifikacje w zakresie gospoda- rowania odpadami, wydane na podstawie art. 49 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628, z późn. zm.2)). 2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz.U. z 2002 r. Nr 41, poz. 365, Nr 113, poz. 984 i Nr 199, poz. 1671, z 2003 r. Nr 7, poz. 78, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 116, poz. 1208 i Nr 191, poz. 1956 oraz z 2005 r. Nr 25, poz. 202. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 38/38

Art. 82e. 1. Do składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, stosuje się odpowiednio przepisy art. 56-58, art. 59 ust. 1 pkt 1-5 oraz art. 61 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach. 2. Do składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, stosuje się odpowiednio przepisy o ruchu zakładu górniczego.

Art. 82f. Przepisów niniejszego działu nie stosuje się do składowania w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych: 1) niezanieczyszczonej gleby, 2) kopalin, 3) odpadów obojętnych oraz odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne, po- chodzących z poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, ich wydobywa- nia i przeróbki. Dział IV Wynagrodzenie za ustanowienie użytkowania górniczego Opłaty

Art. 83. 1. Wysokość i sposób uiszczania wynagrodzenia za użytkowanie górnicze określa umowa, o której mowa w art. 10 ust. 1. 2. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, może być uiszczane jednorazowo lub w ratach. 3. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1, stanowi dochód Skarbu Państwa.

Art. 84. 1. Przedsiębiorca wydobywający kopalinę ze złoża uiszcza opłatę eksploatacyjną za wydobytą kopalinę. 2. Opłatę eksploatacyjną ustala się, jako iloczyn stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny i ilości kopaliny wydobytej w okresie rozliczeniowym. 3. Opłatę eksploatacyjną za wydobytą kopalinę towarzyszącą ustala się jako ilo- czyn 50% kwoty stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny i ilości kopaliny towarzyszącej wydobytej w okresie rozliczeniowym. 4. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, stawki opłat, o których mowa w ust. 2, dla poszczególnych rodzajów kopalin. Rada Ministrów, ustalając staw- ki opłat, będzie kierowała się zasadą, iż ich wysokości nie mogą być niższe od dolnych i wyższe od górnych granic stawek opłat. 5. Górną i dolną granicę stawek opłat eksploatacyjnych dla poszczególnych rodza- jów kopalin określa załącznik do ustawy, z zastrzeżeniem ust. 6 i 7. 6. Górne i dolne granice stawek opłat eksploatacyjnych, określone w załączniku do ustawy, podlegają corocznie zmianie stosownie do średniorocznego wskaźnika 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 39/39 cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, planowanego w ustawie budże- towej na dany rok kalendarzowy. 7. Na podstawie wskaźnika, o którym mowa w ust. 6, minister właściwy do spraw środowiska ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rze- czypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, górne i dolne granice stawek opłat eks- ploatacyjnych na następny rok kalendarzowy, zaokrąglając je w górę do pełnych groszy. 8. Opłatę eksploatacyjną, o której mowa w ust. 1, przedsiębiorca ustala kwartalnie we własnym zakresie i wnosi ją, bez wezwania, na rachunki bankowe podmio- tów określonych w art. 86. 9. Opłatę eksploatacyjną wnosi się w terminie jednego miesiąca po upływie każde- go kwartału. W tym samym terminie przedsiębiorca przedstawia organowi kon- cesyjnemu i podmiotom określonym w art. 86 kopie dowodów dokonanych wpłat, a także informację zawierającą dane dotyczące nazwy przedsiębiorcy, złoża, rodzaju, ilości wydobytej w kwartale kopaliny, przyjętej stawki oraz wy- sokości ustalonej opłaty, nazwy gminy, a w przypadku, gdy wydobywanie pro- wadzone jest na terenie więcej niż jednej gminy - ilości wydobytej kopaliny, a także wysokość opłaty przypadającej na poszczególne gminy. 10. W razie niedopełnienia przez przedsiębiorcę obowiązku wniesienia opłaty eks- ploatacyjnej lub niezłożenia informacji, o której mowa w ust. 9, albo w razie zło- żenia informacji nasuwającej zastrzeżenia, organ koncesyjny na podstawie wła- snych ustaleń wydaje decyzję, w której określa wysokość należnej opłaty, stosu- jąc stawkę obowiązującą w okresie rozliczeniowym, którego dotyczy ustalona opłata. <10a. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji, o której mowa w ust. 10, gmina może uczestniczyć na prawach strony.> 11. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, wzory druków informacji, o której mowa w ust. 9, kierując się potrzebą przedstawienia w niej szczegółowych danych określonych w tym przepisie.

Art. 85. 1. Przedsiębiorca, który uzyskał koncesję na działalność określoną w art. 15 ust. 1 pkt 1 i 3, uiszcza opłatę z tytułu: 1) poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, 2) bezzbiornikowego magazynowania substancji w górotworze, w tym w pod- ziemnych wyrobiskach górniczych, 3) składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych. dodany ust. 10a w 2. Opłatę, o której mowa w ust. 1 pkt 1, ustala się jako iloczyn stawki opłaty i ilo- art. 84 wchodzi w ści kilometrów kwadratowych terenu, na którym jest prowadzona działalność. życie z dn. 1.01.2006 Wysokość opłaty oraz terminy i sposób jej wniesienia ustala się w koncesji. r. (Dz.U. z 2005 r. Nr Kopie dowodów wniesionych opłat przedsiębiorca przedstawia niezwłocznie 175, poz. 1462) organowi koncesyjnemu i podmiotom określonym w art. 86. 3. Stawka opłaty za działalność polegającą na poszukiwaniu złóż kopalin dla po- szczególnych grup kopalin za kilometr kwadratowy wynosi: 1) kopaliny energetyczne: a) ropa naftowa, gaz ziemny i metan z węgla kamiennego - 100 zł, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 40/40 b) węgiel kamienny - 500 zł, c) węgiel brunatny - 200 zł, 2) rudy metali i metale w stanie rodzimym - 100 zł, 3) kopaliny chemiczne - 100 zł, 4) kopaliny skalne (w tym torfy i rudy darniowe): a) w obszarach lądowych - 1 000 zł, b) w obszarach morskich - 100 zł, 5) wody podziemne uznane za kopaliny: a) wody lecznicze i solanki - 500 zł, b) wody termalne - 200 zł. 4. Stawka opłaty za działalność polegającą na rozpoznawaniu złóż kopalin oraz łącznie na poszukiwaniu i rozpoznawaniu złóż kopalin dla poszczególnych grup kopalin za kilometr kwadratowy wynosi: 1) kopaliny energetyczne: a) ropa naftowa, gaz ziemny i metan z węgla kamiennego - 200 zł, b) węgiel kamienny - 1 000 zł, c) węgiel brunatny - 500 zł, 2) rudy metali i metale w stanie rodzimym - 200 zł, 3) kopaliny chemiczne - 1 000 zł, 4) kopaliny skalne (w tym torfy i rudy darniowe): a) w obszarach lądowych - 10 000 zł, b) w obszarach morskich - 2 500 zł, 5) wody podziemne uznane za kopaliny: a) wody lecznicze i solanki - 800 zł, b) wody termalne - 500 zł. 5. W przypadku zmiany okresu, na jaki została udzielona koncesja, w decyzji zmieniającej koncesję ponownie ustala się opłatę za działalność polegającą na poszukiwaniu lub rozpoznawaniu złóż kopalin, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. 6. Opłatę, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ustala się kwartalnie jako iloczyn stawki opłaty oraz ilości substancji wprowadzonych do górotworu, w tym do podziem- nych wyrobisk górniczych. 7. Stawka opłaty, o której mowa w ust. 6, wynosi w przypadku magazynowania: 1) substancji gazowych - 1,51 zł/tys.m3, 2) substancji ciekłych - 3,00 zł/t, 3) innych, niewymienionych w pkt 1 i 2 substancji - 1,50 zł/t. 8. Opłatę, o której mowa w ust. 1 pkt 3, ustala się kwartalnie jako iloczyn stawki opłaty i ilości umieszczonych w górotworze, w tym w podziemnych wyrobi- skach górniczych, odpadów. 9. Stawka opłaty, o której mowa w ust. 8, wynosi w przypadku składowania: 1) odpadów niebezpiecznych - 62,17 zł/t, 2) odpadów innych niż niebezpieczne - 4,76 zł/t, 3) odpadów obojętnych - 3,57 zł/t. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 41/41 10. Stawki opłat, o których mowa w ust. 3, 4, 7 i 9, podlegają corocznie zmianie sto- sownie do średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, planowanego w ustawie budżetowej na dany rok kalendarzowy. 11. Na podstawie wskaźnika, o którym mowa w ust. 10, minister właściwy do spraw środowiska ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczy- pospolitej Polskiej „Monitor Polski”, stawki opłat, o których mowa w ust. 3, 4, 7 i 9, na następny rok kalendarzowy, zaokrąglając je w górę do pełnych groszy. 12. Opłaty, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, wnosi się w terminie jednego miesiąca po upływie każdego kwartału. W tym samym terminie przedsiębiorca przedsta- wia organowi koncesyjnemu i podmiotom określonym w art. 86 kopie dowodów dokonanych wpłat, a także informację zawierającą: 1) w przypadku bezzbiornikowego magazynowania substancji w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, dane dotyczące nazwy przed- siębiorcy, nazwy magazynu, rodzaju i ilości wprowadzonych w kwartale sub- stancji, przyjętej stawki oraz wysokości ustalonej opłaty, nazwy gminy, a w przypadku gdy działalność określona w art. 15 ust. 1 pkt 3 jest prowadzona na terenie więcej niż jednej gminy - ilość wprowadzonych substancji, a także wysokość opłaty przypadającej na poszczególne gminy, 2) w przypadku składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, dane dotyczące nazwy przedsiębiorcy, nazwy skła- dowiska, rodzaju i ilości umieszczonych w kwartale odpadów, przyjętej stawki oraz wysokości ustalonej opłaty, nazwy gminy, a w przypadku gdy działalność określona w art. 15 ust. 1 pkt 3 jest prowadzona na terenie więcej niż jednej gminy - ilość umieszczonych odpadów, a także wysokość opłaty przypadającej na poszczególne gminy. 13. W razie niedopełnienia przez przedsiębiorcę obowiązku wniesienia opłaty, o któ- rej mowa w ust. 1 pkt 2 lub 3, lub niezłożenia informacji, o której mowa w ust. 12, albo w razie złożenia informacji nasuwającej zastrzeżenia, organ koncesyjny na podstawie własnych ustaleń wydaje decyzję, w której określa wysokość na- leżnej opłaty, stosując stawkę opłaty obowiązującą w okresie rozliczeniowym, którego dotyczy ustalona opłata. 14. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, wzory druków informacji, o których mowa w ust. 12, kierując się potrzebą przedstawie- nia w niej szczegółowych danych określonych w tym przepisie.>

Art. 85a. 1. W razie wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji lub z rażącym narusze- niem jej warunków, właściwe organy ustalają, w drodze decyzji, prowadzącemu taką działalność, opłatę eksploatacyjną w wysokości osiemdziesięciokrotnej stawki opłaty eksploatacyjnej dla danego rodzaju kopaliny, pomnożonej przez ilość wydobytej w ten sposób kopaliny, stosując stawki obowiązujące w dniu wszczęcia postępowania. 2. Organami właściwymi w sprawie ustalania opłat, o których mowa w ust. 1, są: 1) za wydobywanie bez wymaganej koncesji: a) kopalin, o których mowa w art. 5 ust. 2a - minister właściwy do spraw środowiska, b) pozostałych kopalin - właściwy starosta, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 42/42 2) za wydobywanie kopaliny z rażącym naruszeniem warunków koncesji - wła- ściwy organ koncesyjny. 3. W razie prowadzenia działalności innej, niż określona w ust. 1, bez wymaganej koncesji lub z rażącym naruszeniem jej warunków właściwe organy ustalają, w drodze decyzji, opłatę w wysokości: 1) za poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin bez wymaganej koncesji, za każdy kilometr kwadratowy terenu, na którym prowadzona jest działalność - 50.000 zł; każdy rozpoczęty kilometr kwadratowy terenu liczy się jako cały, 2) za poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin z rażącym naruszeniem wa- runków koncesji - trzykrotną wysokość opłaty za tę działalność, ustaloną w koncesji, 3) za bezzbiornikowe magazynowanie substancji w górotworze, w tym w pod- ziemnych wyrobiskach górniczych, bez wymaganej koncesji - 8.000 zł za je- den metr sześcienny wykorzystanej przestrzeni, 4) za bezzbiornikowe magazynowanie substancji lub składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, z rażącym na- ruszeniem warunków koncesji - trzykrotną wysokość opłaty za tę działal- ność, ustaloną w koncesji, 5) za jednostkę (Mg) składowanych odpadów w górotworze, w tym w podziem- nych wyrobiskach górniczych, bez wymaganej koncesji - dziesięciokrotnej stawki opłaty przewidzianej za składowanie w środowisku odpadów określo- nej grupy; podział na grupy odpadów i jednostkowe stawki opłat określają przepisy dotyczące klasyfikacji odpadów i opłat za ich umieszczanie na skła- dowisku. 4. Organami właściwymi do ustalania opłat, o których mowa w ust. 3, są: 1) za działalność prowadzoną bez wymaganej koncesji w zakresie: a) poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin - starosta, b) bezzbiornikowego magazynowania substancji lub składowania odpa- dów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, oraz poszukiwania i rozpoznawania złóż kopalin w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej - minister właściwy do spraw śro- dowiska, 2) za działalność prowadzoną z rażącym naruszeniem warunków koncesji w za- kresie poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, bezzbiornikowego ma- gazynowania substancji lub składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych - organ koncesyjny.

Art. 86. 1. Opłaty, o których mowa w art. 84, art. 85 i art. 85a, stanowią, z zastrzeżeniem ust. 2, w 60% dochód gminy, na terenie której jest prowadzona działalność obję- ta koncesją, w 40% natomiast dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowi- ska i Gospodarki Wodnej. Jeżeli działalność ta jest prowadzona na terenie wię- cej niż jednej gminy, opłaty stanowią dochód tych gmin; w przypadkach okre- ślonych w art. 84 i art. 85a ust. 1 - proporcjonalnie do ilości wydobywanej kopa- liny, a w przypadkach określonych w art. 85 i art. 85a ust. 3 - proporcjonalnie do wielkości przestrzeni objętej działalnością. 2. Jeżeli działalność, o której mowa w art. 84, art. 85 i art. 85a, jest prowadzona w granicach obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej, opłaty z tego tytułu 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 43/43 stanowią w całości dochód Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Go- spodarki Wodnej.

Art. 86a. W razie wydobywania kopaliny występującej pod wodami powierzchniowymi, przedsiębiorca uiszczający opłatę eksploatacyjną nie ponosi opłaty za szczególne korzystanie z wód.

Art. 87. 1. Do opłat, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału, stosuje się odpo- wiednio przepisy Ordynacji podatkowej o zobowiązaniach podatkowych, z tym że określone w nich uprawnienia organów podatkowych przysługują wierzycie- lom. 2. Wierzycielem jest odpowiednio gmina lub Narodowy Fundusz Ochrony Środo- wiska i Gospodarki Wodnej. 3. Organem właściwym do podejmowania decyzji, o których mowa w ust. 1, w części dotyczącej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jest Prezes Zarządu tego Funduszu. Dla decyzji wydawanych w pierwszej instancji przez Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej organem odwoławczym jest minister właści- wy do spraw środowiska. Dział V Stosunki sąsiedzkie i odpowiedzialność za szkody

Art. 88. 1. Jeżeli cudza nieruchomość lub jej część jest niezbędna do wykonywania działal- ności regulowanej ustawą, przedsiębiorcy służy roszczenie o ograniczenie prawa własności tej nieruchomości lub jej części za wynagrodzeniem. Jeżeli na skutek ograniczenia tego prawa nieruchomość lub jej część nie nadaje się do wykorzy- stania na dotychczasowe cele, podlega na wniosek właściciela wykupowi. 2. Ograniczenie prawa własności może nastąpić na czas oznaczony.

Art. 89. Przedsiębiorca jest uprawniony do bezpłatnego korzystania z wody kopalnianej na potrzeby zakładu górniczego.

Art. 90. 1. W razie zagrożenia bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa zakładu górniczego i jego ruchu oraz urządzeń użyteczności publicznej w związku z ruchem zakładu górniczego, właściwy organ nadzoru górniczego mo- że wydać decyzję zezwalającą na zajęcie nieruchomości na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia i jego skutków. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 44/44 2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, określa nieruchomość podlegającą zajęciu, cel zajęcia nieruchomości oraz datę i czas trwania zajęcia. Decyzja ta podlega na- tychmiastowemu wykonaniu. 3. Właścicielowi przysługuje odszkodowanie za szkody wyrządzone wskutek zaję- cia nieruchomości.

Art. 91. 1. Właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakła- du górniczego, jeżeli ruch ten odbywa się zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. Może żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody zgodnie z przepisami tej ustawy. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do innych podmiotów zagrożonych ru- chem zakładu górniczego. 3. Jeżeli nie zachodzą okoliczności przewidziane w ust. 1 i 2, przedsiębiorca odpo- wiada za szkodę według zasad określonych w Kodeksie cywilnym.

Art. 92. Do naprawiania szkód, o których mowa w art. 91 ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Ko- deksu cywilnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej.

Art. 93. 1. Jeżeli nie można ustalić, kto wyrządził szkodę, odpowiada za nią przedsiębiorca, który w chwili ujawnienia się szkody jest uprawniony do wydobywania kopaliny w granicach obszaru górniczego. 2. Jeżeli szkoda nastąpiła także z innych przyczyn niż ruch zakładu górniczego, od- powiedzialność przedsiębiorcy i innych osób jest solidarna. 3. Solidarna jest również odpowiedzialność przedsiębiorcy oraz podmiotów trud- niących się zawodowo wykonywaniem powierzonych im przez tego przedsię- biorcę czynności.

Art. 94. 1. Naprawienie szkody powinno nastąpić przez przywrócenie stanu poprzedniego. 2. Przywrócenie stanu poprzedniego może nastąpić przez dostarczenie gruntów, obiektów budowlanych, urządzeń, lokali, wody lub innych dóbr tego samego ro- dzaju. 3. Naprawienie szkody w gruntach rolnych i leśnych następuje w drodze rekultywa- cji, zgodnie z przepisami o ochronie tych gruntów. 4. Obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego ciąży na przedsiębiorcy.

Art. 95. 1. Jeżeli nie jest możliwe przywrócenie stanu poprzedniego lub koszty tego przy- wrócenia rażąco przekraczałyby wielkość poniesionej szkody, naprawienie szkody następuje przez zapłatę odszkodowania. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 45/45 2. Jeżeli poszkodowany poniósł nakłady na naprawienie szkody, odszkodowanie ustala się w wysokości odpowiadającej wartości uzasadnionych nakładów. Prze- pis ten nie narusza postanowień ust. 1. 3. W uzasadnionych przypadkach odszkodowanie może być wypłacone z zabezpie- czenia ustalonego zgodnie z art. 17.

Art. 96. W razie braku przedsiębiorcy odpowiedzialnego za szkodę albo jego następcy praw- nego, roszczenia określone niniejszym działem przysługują przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez właściwy rzeczowo miejscowo organ koncesyjny- nadzoru górniczego.

Art. 97. 1. W sprawach o naprawienie szkód uregulowanych przepisami niniejszego działu orzekają sądy powszechne. 2. Sądowe dochodzenie roszczeń jest możliwe po wyczerpaniu postępowania ugo- dowego. Warunek wyczerpania postępowania ugodowego jest spełniony, jeżeli przedsiębiorca odmówił zawarcia ugody albo od zgłoszenia przedsiębiorcy żą- dania przez poszkodowanego upłynęło 30 dni . 2a. Ugoda, o której mowa w ust. 2, zawarta w formie aktu notarialnego, stanowi tytuł egzekucyjny w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania cywilnego i podle- ga wykonaniu w drodze egzekucji sądowej. [3. W sprawach, o których mowa w ust. 1, powód nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Postępowanie toczy się na koszt przedsiębiorcy, chyba że roszczenie okaże się oczywiście bezzasadne.]

Art. 98. 1. W celu natychmiastowego zapobiegania szkodzie lub jej dalszym skutkom sąd może nakazać podjęcie koniecznych czynności. Jeżeli obowiązek ten obciąża powoda, sąd może nakazać przedsiębiorcy niezwłoczne wypłacenie niezbędnej kwoty pieniężnej. ust. 3 w art. 97 uchy- 2. W razie powstania szkody w postaci zaniku wody lub utraty jej przydatności, la się z dn. 2.03.2006 przedsiębiorca zobowiązany jest bezpłatnie dostarczać poszkodowanemu nie- r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1398). zbędną ilość wody do czasu naprawienia szkody. 3. W sprawach uregulowanych w ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio przepisy Ko- deksu postępowania cywilnego o postępowaniu zabezpieczającym.

Art. 99. Przepisy dotyczące naprawiania szkód stosuje się odpowiednio do zapobiegania tym szkodom.

Art. 100. Przepisy niniejszego działu stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności za szkody spowodowane inną niż wydobywanie kopalin działalnością regulowaną ustawą. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 46/46 Dział VI Organy administracji geologicznej, państwowa służba geologiczna i organy nad- zoru górniczego Rozdział 1 Organy administracji geologicznej i państwowa służba geologiczna

Art. 101. Organami administracji geologicznej są: 1) minister właściwy do spraw środowiska działający przy pomocy Głównego Geologa Kraju, będącego sekretarzem stanu lub podsekretarzem stanu w urzędzie obsługującym tego ministra, [2) wojewodowie, działający przy pomocy geologów wojewódzkich,] <2) marszałkowie województw, działający przy pomocy geologów woje- wódzkich,> 3) starostowie działający przy pomocy geologów powiatowych.

Art. 102. 1. O ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, do zakresu działania administracji geologicznej należy wykonywanie zadań określonych ustawą, a w szczególno- ści: 1) podejmowanie decyzji niezbędnych do przestrzegania i stosowania ustawy, w tym udzielanie koncesji, 2) sprawowanie nadzoru i kontroli w zakresie wykonywania przez przedsiębior- cę uprawnień z tytułu koncesji, 3) nadzór nad projektowaniem i wykonywaniem prac geologicznych oraz prawi- dłowością sporządzania dokumentacji geologicznych, 4) bilansowanie zasobów kopalin, 4a) prowadzenie prac geologicznych o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, zwłaszcza dla odnowienia bazy surowcowej kraju, ustalenia za- sobów złóż kopalin, bilansowania i ochrony zasobów wód podziemnych, a także ochrony środowiska, 5) gromadzenie, archiwizowanie i przetwarzanie danych geologicznych, 6) kartowanie geologiczne, 7) prowadzenie rejestru obszarów górniczych, 8) gromadzenie danych o wykonanych otworach wiertniczych w celu wykorzy- stania ciepła Ziemi. 2. Wykonywanie zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 4a i 6, minister właściwy do spraw środowiska może powierzyć jednostkom organizacyjnym utworzonym na podstawie odrębnych przepisów, a także przedsiębiorcom w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej nowe brzmienie pkt 2 (Dz.U. Nr 101, poz. 1178, z 2000 r. Nr 86, poz. 958 i Nr 114, poz. 1193 oraz z w art. 101 wchodzi w 2001 r. Nr 49, poz. 509, Nr 67, poz. 679 i Nr 102, poz. 1115) - jeżeli przedmiot życie z dn. 1.01.2006 ich działania obejmuje prowadzenie prac geologicznych. r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1462) 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 47/47

Art. 102a. 1. Do zadań państwowej służby geologicznej dbającej o zrównoważony rozwój kraju w zakresie geologii należy w szczególności: 1) obsługa centralnego archiwum geologicznego, 2) prowadzenie centralnego banku danych geologicznych i hydrogeologicznych, 3) przygotowywanie materiałów do bilansu zasobów kopalin i obsługa rejestru tych zasobów, 4) koordynowanie wykonywania prac kartografii geologicznej oraz wykonywa- nie prac pilotażowych, 5) obsługa rejestru obszarów górniczych, 6) koordynacja zadań w zakresie ochrony georó¿norodności. 2. Wykonywanie zadań państwowej służby geologicznej minister właściwy do spraw środowiska powierza Państwowemu Instytutowi Geologicznemu. 3. Nadzór nad wykonywaniem zadań, o których mowa w ust. 1, sprawuje minister nowe brzmienie ust. 1 właściwy do spraw środowiska, działający przy pomocy Głównego Geologa w art. 103 wchodzi w Kraju. życie z dn. 1.01.2006 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 4. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania zadania państwowej służby 175, poz. 1462) geologicznej przez Państwowy Instytut Geologiczny minister właściwy do spraw środowiska może powierzyć jego wykonanie podmiotom określonym w art. 102 ust. 2.

Art. 103. [1. Starostowie działają jako organy pierwszej instancji w sprawach należących do właściwości administracji geologicznej, o ile nie zostały one zastrzeżone dla wo- jewodów lub ministra właściwego do spraw środowiska.] <1. Starostowie działają jako organy pierwszej instancji w sprawach należą- cych do właściwości administracji geologicznej, je¿eli nie zostały one zastrze- żone dla marszałków województw lub ministra właściwego do spraw środo- wiska.> 2. Do właściwości ministra właściwego do spraw środowiska, jako organu pierw- szej instancji, należą sprawy: 1) zatwierdzania projektów prac geologicznych i działania w sprawach określo- nych w art. 45 ust. 1 i 1a, dotyczących: a) złóż kopalin podstawowych wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1-3 i ust. 2a, kopalin pospolitych występujących jako towarzyszące tym złożom oraz kopalin leczniczych innych niż wody lecznicze, zaliczonych do kopalin podstawowych na podstawie art. 5 ust. 6, b) regionalnych badań hydrogeologicznych, c) ustalania zasobów ujęć solanek, wód termalnych i leczniczych, d) warunków hydrogeologicznych w związku z ustanawianiem obszarów ochronnych zbiorników wód podziemnych, e) warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem odwod- nień do wydobywania kopalin podstawowych, wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1-3, ze złóż i wtłaczaniem wód do górotworu, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 48/48 f) warunków hydrogeologicznych i geologiczno-inżynierskich w związku z bezzbiornikowym magazynowaniem substancji lub składowaniem od- padów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, g) warunków hydrogeologicznych w związku z zakończeniem odwadnia- nia lub zmianą poziomu odwadniania likwidowanych zakładów górni- czych, w odniesieniu do kopalin podstawowych wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1-3, h) badań geologiczno-inżynierskich do projektowania i wykonywania obiektów budowlanych w granicach obszarów morskich Rzeczypospoli- tej Polskiej, inwestycji liniowych o zasięgu ponadwojewódzkim, obiek- tów budownictwa wodnego o wysokości piętrzenia przekraczającej 5 m oraz obiektów energetycznych o mocy przekraczającej 100 MW, 2) zatwierdzania projektów prac geologicznych, dotyczących: a) regionalnych badań budowy geologicznej kraju, w tym dna morskiego, b) prac kartografii geologicznej, c) otworów wiertniczych do rozpoznania budowy głębokiego podłoża, nie nowe brzmienie zda- związanego z dokumentowaniem złóż kopalin, nia wstępnego w ust. 3) udzielania zezwoleń na zmianę kryteriów bilansowości zasobów złóż kopalin oraz dodany ust. 4 3 podstawowych, wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1-3 i ust. 2a oraz kopalin w art. 103 wchodzą w życie z dn. 1.01.2006 leczniczych innych niż wody lecznicze, zaliczonych do kopalin podstawo- r. (Dz.U. z 2005 r. Nr wych na podstawie art. 5 ust. 6. 175, poz. 1462) 3. [Do właściwości wojewodów, jako organów pierwszej instancji, należą spra- wy:] < Do właściwości marszałków województw, jako organów pierwszej instancji, należą sprawy:> 1) zatwierdzania projektów prac geologicznych i działania w sprawach określo- nych w art. 45 ust. l i 1a, dotyczących: a) złóż kopalin podstawowych, nie wymienionych w ust. 2 pkt l lit. a), i kopalin pospolitych na powierzchni przekraczającej 2 ha lub przewidy- wanym rocznym wydobyciu przekraczającym 20.000 m3, b) ujęć wód podziemnych, w tym ujęć źródeł naturalnych i odwodnień bu- dowlanych, jeżeli udokumentowane zasoby lub przewidywana wydaj- ność przekracza 50 m3/h, c) warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem odwod- nień do wydobywania kopalin podstawowych nie wymienionych w ust. 2 pkt l lit. a), i do wydobywania kopalin pospolitych ze złóż na po- wierzchni przekraczającej 2 ha lub przewidywanym rocznym wydoby- ciu przekraczającym 20.000 m3, d) warunków hydrogeologicznych w związku z zakończeniem odwadnia- nia lub zmianą poziomu odwadniania likwidowanych zakładów górni- czych - w odniesieniu do kopalin podstawowych nie wymienionych w ust. 2 pkt 1 lit. a) oraz w odniesieniu do kopalin pospolitych na po- wierzchni przekraczającej 2 ha lub przewidywanym rocznym wydoby- ciu przekraczającym 20.000 m3, e) badań geologiczno-inżynierskich na potrzeby planów zagospodarowa- nia przestrzennego województwa, f) badań geologiczno-inżynierskich do projektowania i wykonywania in- westycji liniowych o zasięgu ponadpowiatowym, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 49/49 g) warunków hydrogeologicznych w związku z projektowaniem inwestycji mogących zanieczyścić wody podziemne - w odniesieniu do inwestycji zaliczonych do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na śro- dowisko, dla których obowiązek sporządzania raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wynika z przepisów prawa ochrony śro- dowiska, 2) udzielania zezwoleń na zmianę kryteriów bilansowości zasobów złóż kopalin podstawowych, nie wymienionych w ust. 2 pkt 1 lit. a) oraz kopalin pospoli- tych ze złóż na powierzchni przekraczającej 2 ha lub przewidywanym rocz- nym wydobyciu przekraczającym 20.000 m3. <4. Od decyzji organów pierwszej instancji, o których mowa w ust. 3, przysłu- guje odwołanie do ministra właściwego do spraw środowiska.> ust. 4 w art. 103a

Art. 103a. uchyla się z dn. 1. Ilekroć w przepisach ustawy mówi się o starostach, rozumie się przez to również 1.01.2006 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 175, poz. burmistrzów i prezydentów miast na prawach powiatu. 1462) 2. Przepisy ustawy dotyczące powiatów stosuje się odpowiednio do miast na pra- wach powiatu. 3. Wynikające z przepisów ustawy zadania starostów są zadaniami z zakresu admi- nistracji rządowej. [4. W rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego organem wyższego stopnia w stosunku do starosty w postępowaniu administracyjnym, w sprawach o których mowa w ust. 3, jest wojewoda.] dodany art. 103b wchodzi w życie z dn. 1.01.2006 r. (Dz.U. z < Art. 103b. 2005 r. Nr 175, poz. 1462) Zadania samorządu województwa, o których mowa w art. 14 ust. 2, art. 16 ust. 2 i 3 pkt 6, art. 31 ust. 1a pkt 2 oraz art. 103 ust. 3, są zadaniami z zakresu ad- ministracji rządowej.>

Art. 104. Przy sprawowaniu nadzoru i kontroli pracownicy organów administracji geologicz- nej mają prawo wstępu do wszystkich miejsc wykonywania prac geologicznych, a jeżeli przedmiotem nadzoru i kontroli jest wykonywanie przez przedsiębiorcę uprawnień z tytułu koncesji, także do zakładów górniczych. Mogą również żądać udostępnienia niezbędnych informacji, dokumentów oraz udzielania wyjaśnień.

Art. 104a. 1. Przy wykonywaniu nadzoru i kontroli organ administracji geologicznej: 1) nakazuje wstrzymanie działalności lub podjęcie określonych czynności w ce- lu doprowadzenia środowiska do właściwego stanu, w razie stwierdzenia wykonywania działalności bez wymaganej koncesji, bez zatwierdzonego pro- jektu prac geologicznych lub niezgodnie z koncesją albo zatwierdzonym pro- jektem prac geologicznych, 2) może zakazać wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 31 ust. 1, na czas nie przekraczający dwóch lat, w razie stwierdzenia 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 50/50 wykonywania przez te osoby czynności z rażącym niedbalstwem bądź z ra- żącym naruszeniem prawa. 2. Organem właściwym w sprawach, o których mowa w ust. 1, jest odpowiednio organ właściwy do udzielania koncesji, zatwierdzania projektów prac geolo- gicznych albo stwierdzania kwalifikacji do wykonywania, dozorowania lub kie- rowania pracami geologicznymi. 3. Wniesienie odwołania od decyzji wydanej na podstawie ust. 1 nie wstrzymuje jej wykonania.

Art. 105. W odniesieniu do obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej organy administracji geologicznej podejmują czynności określone ustawą, działając w porozumieniu z organami administracji morskiej.

Art. 105a. 1. Jeżeli ustawa uzależnia rozstrzygnięcie organu administracji geologicznej od je- go uzgodnienia lub zaopiniowania przez inny organ, zajęcie stanowiska przez ten organ powinno nastąpić nie później niż w ciągu 14 dni od dnia doręczenia projektu rozstrzygnięcia. 2. Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie zajmie stanowiska w sprawie, roz- strzygnięcie uważa się za przyjęte w brzmieniu przedłożonym przez organ ad- ministracji geologicznej, z upływem terminu określonego w ust. 1. 3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć organu nadzoru gór- niczego. Rozdział 2 Organy nadzoru górniczego

Art. 106. 1. Organami nadzoru górniczego są: 1) Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, 2) dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych oraz specjalistycznych urzędów górniczych. 2. Dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i specjalistycznych urzędów górni- czych działają jako organy pierwszej instancji w sprawach należących do wła- ściwości organów nadzoru górniczego, chyba że sprawy te zostały zastrzeżone do właściwości Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

Art. 107. 1. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest centralnym organem administracji rządowej. 1a. Nadzór na Prezesem Wyższego Urzędu Górniczego sprawuje minister właściwy do spraw administracji publicznej. 2. Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego wyłonionego w drodze konkursu powo- łuje Prezes Rady Ministrów na wniosek ministra właściwego do spraw admini- 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 51/51 stracji publicznej. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. 3. Kadencja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego trwa 5 lat. 4. Po upływie kadencji Prezes Wyższego Urzędu Górniczego pełni obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. 5. Kadencja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego wygasa w razie jego odwołania lub śmierci. 6. (uchylony). 7. Wiceprezesów Wyższego Urzędu Górniczego powołuje i odwołuje minister wła- ściwy do spraw administracji publicznej na wniosek Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego. 8. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego w szczególności: 1) jest organem właściwym w sprawach indywidualnych, rozpatrywanych w drodze postępowania administracyjnego w zakresie wynikającym z przepi- sów ustawy, 2) pełni funkcję organu wyższego stopnia, w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego, w stosunku do dyrektorów okręgowych urzędów górni- czych i specjalistycznych urzędów górniczych oraz sprawuje nadzór nad ich działalnością, 3) powołuje specjalne komisje do kompleksowego opiniowania stanu rozpozna- nia i zwalczania zagrożeń naturalnych i technicznych w zakładach górni- czych oraz zagrożeń bezpieczeństwa powszechnego, związanego z ruchem zakładu górniczego. 4) gromadzi i archiwizuje dokumentację mierniczo-geologiczną zlikwidowa- nych zakładów górniczych w archiwum dokumentacji mierniczo- geologicznej w Wyższym Urzędzie Górniczym oraz udostępnia tę dokumen- tację na zasadach i w sposób określony w odrębnych przepisach, 5) prowadzi działalność wydawniczą w odniesieniu do: a) Dziennika Urzędowego Wyższego Urzędu Górniczego, b) publikacji z zakresu górnictwa, w tym miesięcznika Wyższego Urzędu Górniczego „Bezpieczeństwo Pracy i Ochrona Środowiska w Górnic- twie”. 9. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego wykonuje swoje zadania przy pomocy Wyższego Urzędu Górniczego, działającego pod jego bezpośrednim kierownic- twem. 10. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, w drodze zarządzenia, na- daje statut Wyższemu Urzędowi Górniczemu, określający jego organizację we- wnętrzną.

Art. 108. 1. Terenowymi organami administracji rządowej, podległymi Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego, są dyrektorzy okręgowych urzędów górniczych i specjali- stycznych urzędów górniczych. 2. Dyrektorów i zastępców dyrektorów, o których mowa w ust. 1, powołuje i od- wołuje Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. 3. Dyrektorzy okręgowych i specjalistycznych urzędów górniczych wykonują swo- je zadania przy pomocy okręgowych urzędów górniczych i specjalistycznych urzędów górniczych, działających pod ich bezpośrednim kierownictwem. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 52/52 4. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, tworzy i znosi okręgowe urzędy górnicze oraz ustala ich siedziby i właściwość miejscową zgodnie z podziałem terytorialnym Państwa, określonym w odręb- nych przepisach. 5. Minister właściwy do spraw administracji publicznej, w drodze rozporządzenia, może tworzyć i znosić specjalistyczne urzędy górnicze, obejmujące niektóre dziedziny działalności urzędów górniczych oraz określa ich nazwę, właściwość i siedzibę. 6. Organizację i zasady działania okręgowych i specjalistycznych urzędów górni- czych określa Prezes Wyższego Urzędu Górniczego.

Art. 109. 1. O ile przepis szczególny nie stanowi inaczej, organy nadzoru górniczego spra- wują nadzór i kontrolę nad ruchem zakładów górniczych, a w szczególności w zakresie: 1) bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego, 2) ratownictwa górniczego, 3) gospodarki złożami kopalin w procesie ich wydobywania, 4) ochrony środowiska, w tym zapobiegania szkodom, 5) budowy i likwidacji zakładu górniczego, w tym rekultywacji gruntów i zago- spodarowania terenów po działalności górniczej. 1a. Organy nadzoru górniczego kontrolują wykonywanie przez przedsiębiorców obowiązków dotyczących ochrony środowiska, określonych w przepisach prawa ochrony środowiska oraz w decyzjach ustalających warunki użytkowania środo- wiska w związku z ruchem zakładów górniczych. 2. Organy nadzoru górniczego wydają, w drodze decyzji administracyjnej: 1) zezwolenia na oddanie do ruchu w zakładzie górniczym obiektów, maszyn i urządzeń, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 78 ust. 1, 2) pozwolenia na używanie środków strzałowych w zakładach górniczych, 3) zezwolenia na przechowywanie i używanie sprzętu strzałowego w zakładach górniczych. 2a. Organy właściwe w sprawach wydawania pozwoleń na nabywanie i przechowy- wanie środków strzałowych w zakładach górniczych określają przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2002 r. o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego (Dz.U. Nr 117, poz. 1007). 3. Przepisy ust. 1-2a stosuje się odpowiednio do: 1) bezzbiornikowego magazynowania substancji oraz składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, 2) wykonywania robót geologicznych. 4. (uchylony).

Art. 110. Organy nadzoru górniczego sprawują nadzór i kontrolę nad: 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 53/53 1) podmiotami zawodowo trudniącymi się wykonywaniem czynności ratownic- twa górniczego, w zakresie przestrzegania przez te podmioty przepisów wy- danych na podstawie art. 78 ust. 3, 2) jednostkami organizacyjnymi trudniącymi się szkoleniem pracowników za- kładu górniczego, o których mowa w art. 74 ust. 2, w zakresie spełniania przez te jednostki warunków określonych w art. 74 ust. 4.

Art. 111. 1. W zakładach górniczych stosuje się wyroby: 1) spełniające wymagania dotyczące oceny zgodności, określone w odrębnych przepisach, 2) dopuszczone do stosowania w zakładach górniczych, w drodze decyzji, przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 8. 2. Decyzję o dopuszczeniu wyrobu do stosowania w zakładach górniczych, zwaną dalej „dopuszczeniem”, wydaje Prezes Wyższego Urzędu Górniczego po ustale- niu, że wyrób spełnia wymagania techniczne. 3. Wyrób, przed złożeniem wniosku o wydanie dopuszczenia, podlega badaniom i ocenie przez upoważnione jednostki, w oparciu o wymagania techniczne. 4. W przypadku gdy wyrób został: 1) zgodnie z prawem wyprodukowany lub dopuszczony do obrotu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej albo w Republice Turcji, 2) zgodnie z prawem wyprodukowany w państwie członkowskim Europejskie- go Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) będącym stroną umowy o Euro- pejskim Obszarze Gospodarczym - dopuszczenie wydaje się na podstawie dokumentów dołączonych do wnio- sku, z wyłączeniem przepisów ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3; odmowa wydania dopuszczenia następuje wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że wyrób nie spełnia wymagań bezpieczeństwa w stopniu odpowiadającym temu, jaki za- pewniają wymagania techniczne. 5. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego może przed wydaniem dopuszczenia na- kazać, w drodze postanowienia, przeprowadzenie prób wyrobu w ruchu zakładu górniczego, jeżeli wymagają tego szczególne względy bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego w ruchu zakładu górniczego. 6. Dopuszczenie wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 5 lat. 7. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego może uchylić lub zmienić dopuszczenie, jeżeli wyrób nie spełnia wymagań technicznych, mających wpływ na poziom bezpieczeństwa wyrobu. 8. Rada Ministrów, kierując się potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa użytkowania wyrobów w warunkach zagrożeń występujących w ruchu zakładów górniczych oraz potrzebą uproszczenia postępowania w odniesieniu do wyrobów, o których mowa w ust. 4, określi, w drodze rozporządzenia: 1) wyroby, których stosowanie w zakładach górniczych wymaga wydania do- puszczenia, 2) wymagania techniczne dla wyrobów, 3) podmioty uprawnione do składania wniosku o wydanie dopuszczenia, 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 54/54 4) treść wniosku o wydanie dopuszczenia oraz dokumenty, które należy dołą- czyć do wniosku, 5) jednostki upoważnione do przeprowadzania badań i oceny wyrobów, 6) znaki dopuszczenia oraz sposób oznaczania wyrobów tymi znakami, 7) treść dopuszczenia.

Art. 112. Przy wykonywaniu nadzoru i kontroli pracownikom organów nadzoru górniczego przysługuje prawo: 1) wstępu do: a) zakładów górniczych, b) siedzib, obiektów i urządzeń podmiotów zawodowo trudniących się wykonywaniem czynności ratownictwa górniczego, c) siedzib, obiektów i urządzeń jednostek organizacyjnych trudniących się szkoleniem pracowników zakładu górniczego, o których mowa w art. 74 ust. 2, 2) dostępu do niezbędnych informacji, urządzeń i dokumentów, 3) żądania udzielania wyjaśnień w zakresie uprawnień organów nadzoru górni- czego wynikających z ustawy.

Art. 113. 1. Przy wykonywaniu nadzoru i kontroli organ nadzoru górniczego: 1) nakazuje usunięcie nieprawidłowości powstałych wskutek naruszenia przepi- sów o ruchu zakładu górniczego, zwłaszcza jeżeli stwarzają one zagrożenie dla bezpieczeństwa zakładu górniczego, jego pracowników, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska, 2) w razie bezpośredniego zagrożenia dla zakładu górniczego, jego pracowni- ków, bezpieczeństwa powszechnego lub środowiska, może w całości lub w części wstrzymać ruch tego zakładu lub jego urządzeń oraz nakazać podjęcie niezbędnych środków zapobiegawczych, 3) mo¿e zakazać, na czas nieprzekraczający dwóch lat, wykonywania określo- nych czynności w ruchu zakładu górniczego osobom, o których mowa w art. 68 ust. 1 oraz w art. 70 ust. 1, albo wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 75a ust. 1, w razie stwierdzenia naruszenia przez te osoby dyscypliny i porządku pracy, a zwłaszcza obowiązków okre- ślonych ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami. 4) (uchylony) 2. Wniesienie odwołania od decyzji wydanej na podstawie ust. 1 pkt 1-3 nie wstrzymuje jej wykonania.

Art. 114. 1. W razie grożącego niebezpieczeństwa lub zaistnienia wypadku w zakładzie gór- niczym, organ nadzoru górniczego może ustalić stan faktyczny i przyczyny za- grożenia. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 55/55 2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, organ nadzoru górniczego sprawuje nadzór nad akcją ratowniczą, a w razie gdy uzna, że jest ona prowadzona nie- należycie, może żądać zmiany jej kierownika lub objąć kierownictwo akcji.

Art. 115. 1. Przy wykonywaniu zadań wynikających z nadzoru i kontroli nad ruchem zakładu górniczego właściwy organ nadzoru górniczego może badać prawidłowość sto- sowanych lub przewidzianych przez przedsiębiorcę do stosowania rozwiązań technicznych. 2. Na żądanie właściwego organu nadzoru górniczego przedsiębiorca jest zobowią- zany sprawdzić prawidłowość rozwiązań, o których mowa w ust. 1, w sposób określony przez ten organ. 3. Koszty czynności, o których mowa w ust. 2, obciążają przedsiębiorcę, chyba że ich żądanie było nieuzasadnione.

Art. 116. W razie stwierdzenia naruszenia warunków koncesji, organ nadzoru górniczego po- wiadamia o tym niezwłocznie organ koncesyjny.

Art. 117. 1. W razie zbiegu właściwości innych organów nadzoru i kontroli z właściwością organów państwowego nadzoru górniczego, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2, wydanie decyzji dotyczącej zakładu górniczego wymaga uzgodnienia z właści- wym organem nadzoru górniczego. 2. W odniesieniu do obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej art. 105 stosuje się odpowiednio.

Art. 117a. Prezes Wyższego Urzędu Górniczego jest organem wyspecjalizowanym kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz.U. Nr 166, poz. 1360, z 2003 r. Nr 80, poz. 718, Nr 130, poz. 1188, Nr 170, poz. 1652 i Nr 229, poz. 2275 oraz z 2004 r. Nr 70, poz. 631, Nr 92, poz. 881 i Nr 93, poz. 896 i 899), w zakresie wyrobów prze- znaczonych do stosowania w zakładach górniczych.

Art. 117b. Pracownikom upoważnionym przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego do prze- prowadzania kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu przysługuje prawo wstę- pu do siedzib, obiektów i urządzeń przedsiębiorców produkujących, importujących lub wprowadzających do obrotu wyroby, a także do zakładów górniczych oraz sie- dzib, obiektów i urządzeń podmiotów wymienionych w art. 112, jak również prawo dostępu do niezbędnych dokumentów oraz żądania informacji i wyjaśnień. Pracow- nicy upoważnieni mogą żądać informacji również od jednostek notyfikowanych w zakresie wyników badań dotyczących kontrolowanych wyrobów. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 56/56 Dział VII Przepisy karne

Art. 118. 1. Kto prowadząc bez wymaganej koncesji lub wbrew warunkom w niej określo- nym działalność w zakresie: 1) poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, 2) wydobywania kopalin ze złóż, 3) bezzbiornikowego magazynowania substancji lub składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, 4) (uchylony), 5) (uchylony), wyrządza poważną szkodę w mieniu - podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. 2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 sprowadza bezpośrednie niebezpie- czeństwo poważnej szkody w mieniu - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wol- ności do lat 2 . 3. Jeżeli sprawca nieumyślnie dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 lub ust. 2 - podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wol- ności do roku .

Art. 119. Kto bez wymaganej koncesji lub wbrew warunkom w niej określonym prowadzi działalność w zakresie: 1) poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin, 2) wydobywania kopalin ze złóż, 3) bezzbiornikowego magazynowania substancji lub składowania odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych, 4) (uchylony), 5) (uchylony), - podlega karze aresztu albo grzywny.

Art. 119a. Kto wydobywa kopalinę wbrew zakazowi określonemu w art. 15 ust. 4 - podlega karze grzywny.

Art. 120. Kto wykonuje, dozoruje prace geologiczne lub kieruje nimi nie posiadając wymaga- nych do tego kwalifikacji - podlega karze grzywny. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 57/57

Art. 121. Kto wbrew obowiązkowi: 1) dopuszcza do prac geologicznych osoby nie posiadające wymaganych kwali- fikacji, 2) wykonuje prace geologiczne bez zatwierdzonego projektu prac geologicznych lub niezgodnie z tym projektem, 2a) wykonuje prace geologiczne bez zgłoszenia, o którym mowa w art. 33 ust. 4, 3) nie zawiadamia właściwych organów o zamiarze przystąpienia do wykony- wania robót geologicznych - podlega karze grzywny.

Art. 122. 1. Kto w zakładzie górniczym wykracza przeciwko nakazom lub zakazom zawar- tym w przepisach wydanych na podstawie art. 78, dotyczących zagrożeń poża- rowych, tąpaniami, gazowych, pyłowych, wodnych, pozostających w związku z jazdą ludzi szybem albo w związku z nabywaniem, przechowywaniem i używa- niem materiałów wybuchowych i sprzętu strzałowego w zakładach górniczych - podlega karze aresztu albo grzywny. 2. Tej samej karze podlega, kto prowadzi ruch zakładu górniczego bez zatwierdzo- nego planu ruchu albo niezgodnie z tym planem, albo nie sporządza tego planu w przewidzianym terminie. 3. Jeżeli sprawca nieumyślnie dopuszcza się wykroczenia określonego w ust. 1 lub 2 - podlega karze grzywny. 4. Kto: 1) wykracza przeciwko innym niż określone w ust. 1 nakazom lub zakazom za- wartym w rozporządzeniach wydanych na podstawie art. 78, albo nakazom lub zakazom określonym w art. 73, art. 75 ust. 1, art. 76 i art. 80, 2) nie dopełnia obowiązku przeszkolenia pracownika zakładu górniczego w za- kresie przepisów i wymagań bezpieczeństwa, 3) dopuszcza do wykonywania czynności wymagających szczególnych kwalifi- kacji w zakładzie górniczym osobę, która takich kwalifikacji nie posiada - podlega karze grzywny.

Art. 123. Kierownik ruchu zakładu górniczego, który nie dopełnia obowiązku określonego w art. 77 ust. 3 - podlega karze aresztu albo grzywny.

Art. 124. 1. Pracownik zakładu górniczego, który po spostrzeżeniu niebezpieczeństwa zagra- żającego ludziom lub ruchowi zakładu górniczego albo po stwierdzeniu uszko- dzenia lub nieprawidłowości w działaniu urządzeń zakładu górniczego nie 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 58/58 ostrzega niezwłocznie osób bezpośrednio zagrożonych i nie zawiadamia o nie- bezpieczeństwie osób sprawujących kierownictwo lub dozór ruchu - podlega karze aresztu albo grzywny. 2. Karze określonej w ust. 1 podlega, kto wbrew obowiązkowi nie podejmuje do- stępnych mu środków w celu usunięcia niebezpieczeństwa w zakładzie górni- czym. 3. Jeżeli sprawca dopuszcza się nieumyślnie wykroczenia określonego w ust. 1 lub 2 - podlega karze grzywny.

Art. 125. Kto wykonuje czynności kierownictwa lub dozoru ruchu zakładu górniczego lub inne czynności w ruchu zakładu górniczego albo czynności, o których mowa w art. 75a ust. 1, bez kwalifikacji przewidzianych ustawą - podlega karze grzywny.

Art. 126. Kto nie dopełnia ciążących na nim obowiązków w zakresie sporządzania, aktualizo- wania i posiadania w zakładzie górniczym wymaganej dokumentacji mierniczo- geologicznej oraz w zakresie bieżącego prowadzenia ewidencji zasobów złoża - podlega karze grzywny.

Art. 126a. Kto nie wykonuje decyzji organu nadzoru górniczego, dotyczącej: 1) usunięcia nieprawidłowości powstałych wskutek naruszenia przepisów o ru- chu zakładu górniczego, lub 2) wstrzymania w całości lub w części ruchu zakładu górniczego lub jego urzą- dzeń, albo podjęcia niezbędnych środków zapobiegawczych ze względu na bezpośrednie zagrożenie dla zakładu, jego pracownika, bezpieczeństwa po- wszechnego lub środowiska, lub 3) zakazu wykonywania określonych czynności przez osoby, które naruszyły obowiązki określone ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami 4) (uchylony) podlega karze grzywny.

Art. 126b. Kto nie dopełnia ciążącego na nim obowiązku w zakresie tworzenia funduszu likwi- dacyjnego zakładu górniczego oraz gromadzenia środków na tym funduszu podlega karze grzywny.

Art. 126c. Kto nie wykonuje decyzji organu administracji geologicznej dotyczącej: 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 59/59 1) wstrzymania działalności lub podjęcia określonych czynności w celu dopro- wadzenia środowiska do właściwego stanu, w razie wykonywania działalno- ści bez wymaganej koncesji, bez zatwierdzonego projektu prac geologicz- nych lub niezgodnie z koncesją albo zatwierdzonym projektem prac geolo- gicznych, lub 2) zakazu wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 31 ust. 1, które wykonywały czynności z rażącym niedbalstwem bądź z rażą- cym naruszeniem prawa - podlega karze grzywny.

Art. 127. Orzekanie w sprawach określonych w art. 119-126c następuje na zasadach i w trybie określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia.

Art. 128. (uchylony). Dział VIII Przepisy przejściowe i końcowe Rozdział 1 Zmiany w obowiązujących przepisach

Art. 129. W Kodeksie cywilnym wprowadza się następuje zmiany: 1) w art. 143 w zdaniu drugim skreśla się wyrazy „i kopalin”; 2) w art. 267 § 2 otrzymuje brzmienie: „§ 2. Jednakże użytkownik gruntu może zbudować i eksploatować nowe urzą- dzenia służące do wydobywania kopalin z zachowaniem przepisów pra- wa geologicznego i górniczego.”.

Art. 130. W Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia skreśla się „Dział XIII. Kole- gia do spraw wykroczeń przy organach administracji górniczej.”.

Art. 131. W ustawie z dnia 20 maja 1971 o ustroju kolegiów do spraw wykroczeń (Dz.U. Nr 12, poz. 118, z 1972 r. Nr 49, poz. 312, z 1974 r. Nr 24, poz. 142, z 1975 r. Nr 16, poz. 91, z 1982 r. Nr 45, poz. 291, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 43, poz. 251 i z 1991 r. Nr 32, poz. 131) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 2 w § 1 skreśla się pkt 3 i 6; 2) w art. 6 skreśla się § 2; 3) w art. 8 skreśla się § 2. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 60/60

Art. 132. W ustawie z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz.U. Nr 38, poz. 230, z 1980 r. Nr 3, poz. 6, z 1983 r. Nr 44, poz. 201, z 1989 r. Nr 26, poz. 139 i Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i Nr 39, poz. 222, z 1991 r. Nr 32, poz. 131 i Nr 77, poz. 335 oraz z 1993 r. Nr 40, poz. 183) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 12 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Rejonowy organ rządowej administracji ogólnej może zezwolić zakła- dom na składowanie na gruntach przybrzeżnych, za odszkodowaniem, materiałów budowlanych i sprzętu oraz na dostęp do urządzeń wod- nych i pomiarowych oraz znaków żeglugowych, jeżeli jest to nie- zbędne do wykonania, ustawiania, utrzymania i eksploatacji tych urządzeń i znaków.”; 2) w art. 44 w ust. 2 zdanie pierwsze otrzymuje brzmienie: „2. O obowiązku przekazywania nadwyżek wody orzeka organ właściwy do wydawania pozwolenia wodnoprawnego na pobór wody.”; 3) art. 45 otrzymuje brzmienie: „Art. 45. 1. Do korzystania z wód kopalnianych stosuje się przepisy ustawy. 2. Do wydobywania wód zaliczonych na podstawie prawa geo- logicznego i górniczego do solanek, wód leczniczych i ter- malnych, stosuje się przepisy tego prawa.”; 4) w art. 53 ust. 2 pkt 6 skreśla się wyrazy „żwiru, piasku i innych materiałów oraz”.

Art. 133. W ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz.U. Nr 3, poz. 6, z 1983 r. Nr 44, poz. 201, z 1987 r. Nr 33, poz. 180, z 1989 r. Nr 26, poz. 139 i Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i Nr 39, poz. 222, z 1991 r. Nr 77, poz. 335 i Nr 101, poz. 444 oraz z 1993 r. Nr 40, poz. 183) wprowadza się nastę- pujące zmiany: 1) dodaje się art. 54a w brzmieniu: „Art. 54a. Zabrania się bezzbiornikowego składowania odpadów nie- bezpiecznych w wyrobiskach górniczych.”; 2) w art. 87b w ust. 2 wyrazy „wpływy z opłat eksploatacyjnych i koncesyjnych w wysokości określonej w prawie górniczym i prawie geologicznym.” zastępuje się wyrazami „wpływy z opłat i kar, o których mowa w art. 84, 85 i 128 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze.”; 3) w art. 88c po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu: „1a. Środki pochodzące z opłat i kar, o których mowa w art. 83, 84 i 128 ustawy - Prawo geologiczne i górnicze, przeznacza się na finansowa- nie zadań określonych w art. 87b ust. 2 w formie dotacji. Przeznacze- nie środków na finansowanie prac geologicznych wymaga zasięgnię- cia opinii Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Le- 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 61/61 śnictwa, a na finansowanie potrzeb górnictwa - opinii Ministra Prze- mysłu i Handlu oraz Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.”.

Art. 134. W ustawie z dnia 26 marca 1982 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. Nr 11, poz. 79, z 1984 r. Nr 35, poz. 185, z 1988 r. Nr 24, poz. 169, z 1990 r. Nr 34, poz. 198 oraz z 1991 r. Nr 101, poz. 444, Nr 103, poz. 446 i Nr 114, poz. 494) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 4 skreśla się pkt 8; 2) w art. 7 ust. 1 otrzymuje brzmienie: „1. Przeznaczenia gruntów na cele nierolnicze lub nieleśne można dokonać je- dynie w ramach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego.”; 3) skreśla się art. 24.

Art. 135. W ustawie z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieru- chomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, Nr 103, poz. 446 i Nr 107, poz. 464 oraz z 1993 r. Nr 47, poz. 212 i Nr 131, poz. 629) wprowadza się następujące zmiany: 1) w art. 8: a) pkt 2 otrzymuje brzmienie: „2) terenów górniczych - wymaga, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego tego terenu, porozumie- nia z organem właściwym do udzielenia koncesji na wydobywa- nie kopalin.”, b) w art. 8 skreśla się pkt 3; 2) skreśla się art. 71.

Art. 136. W ustawie z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324, z 1990 r. Nr 26, poz. 149 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 31, poz. 128, Nr 41, poz. 179, Nr 73, poz. 321, Nr 105, poz. 452, Nr 106, poz. 457 i Nr 107, poz. 460 oraz z 1993 r. Nr 28, poz. 127, Nr 47, poz. 212 i Nr 134, poz. 646) w art. 11 wprowadza się następujące zmiany: 1) w ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie: „1) poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania kopalin oraz surowców mineralnych znajdujących się w odpadach powstałych po robotach gór- niczych oraz po procesach wzbogacania kopalin, bezzbiornikowego magazynowania substancji w górotworze oraz składowania odpadów w podziemnych wyrobiskach górniczych,”; 2) ust. 3 otrzymuje brzmienie: „3. Zasady udzielania koncesji, o których mowa w ust.1 pkt 1, określają przepisy prawa geologicznego i górniczego.”. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 62/62

Art. 137. W ustawie z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. Nr 32, poz. 131) wprowadza się następujące zmiany: 1) skreśla się art. 33; 2) art. 34 otrzymuje brzmienie: „Art. 34. Do poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania zasobów mineralnych w polskich obszarach morskich stosuje się od- powiednie przepisy prawa geologicznego i górniczego oraz przepisy dotyczące ochrony środowiska morskiego, bezpie- czeństwa żeglugi i życia na morzu.”; 3) w art. 42: a) w ust. 2 w pkt 5 dodaje się wyrazy „w zakresie nie uregulowanym przepisami prawa geologicznego i górniczego”, b) dodaje się ust. 5 w brzmieniu: „5. Ustawa nie narusza przepisów prawa geologicznego i górnicze- go.”.

Art. 138. W ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. Nr 81, poz. 351) dodaje się art. 44a w brzmieniu: „Art. 44a. Ustawa nie narusza przepisów prawa geologicznego i górni- czego.”.

Art. 139. W ustawie z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250) dodaje się art. 20a w brzmieniu: „Art. 20a. Ustawa nie narusza przepisów prawa geologicznego i górni- czego.”. Rozdział 2 Przepisy przejściowe i końcowe

Art. 140. Do podmiotów, które w dniu wejścia w życie ustawy prowadzą działalność regulo- waną ustawą, stosuje się jej przepisy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie.

Art. 141. Z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc dotychczasowe zarządzenia i decyzje o utworzeniu obszarów górniczych nie objętych koncesjami, o których mowa w art. 142. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 63/63

Art. 142. 1. Pozostają w mocy koncesje wydane na podstawie przepisów, o których mowa w art. 158 pkt 1 i 3. 2. W terminie jednego roku od wejścia w życie ustawy podmioty prowadzące dzia- łalność określoną w art. 15 przedłożą właściwym organom koncesyjnym ocenę wpływu tej działalności na środowisko, sporządzoną zgodnie z wymaganiami przewidzianymi w przepisach o ochronie i kształtowaniu środowiska. Nie doty- czy to podmiotów, które przedłożyły taką ocenę po dniu 1 stycznia 1992 r. 3. W szczególnie uzasadnionych przypadkach, za zgodą właściwego organu samo- rządu terytorialnego, organ koncesyjny może zwolnić od obowiązku sporządze- nia oceny, o której mowa w ust. 2. 4. Organy koncesyjne, w terminie półtora roku od dnia wejścia w życie ustawy, do- stosują do jej wymagań koncesje, o których mowa w ust. 1. W szczególności, je- żeli według dotychczasowych przepisów nie istniał obowiązek ustanowienia ob- szaru i terenu górniczego, właściwy organ koncesyjny niezwłocznie uzupełni koncesję w tym zakresie.

Art. 143. Dokumentacje geologiczne, projekty badań geologicznych oraz projekty zagospoda- rowania złoża, zatwierdzone zgodnie z dotychczasowymi przepisami, pozostają w mocy. Organy właściwe do ich zatwierdzenia mogą, w terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy, nakazać ich zmianę lub uzupełnienie.

Art. 144. Prawa do informacji geologicznych uzyskanych przed wejściem w życie ustawy, w związku z prowadzeniem prac geologicznych finansowanych bezpośrednio lub po- średnio przez budżet państwa, przysługują Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez ministra właściwego do spraw środowiska.

Art. 145. Koszty sporządzenia projektu planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu górniczego przedsiębiorcy, który w dniu wejścia w życie ustawy wydobywa kopalinę ze złoża, ponosi w 50% przedsiębiorca i w 50% właściwa gmina.

Art. 146. Do czasu uchwalenia planów, o których mowa w art. 53, pozostają w mocy decyzje o ustanowieniu filarów ochronnych oraz zezwolenia na eksploatację w granicach tych filarów, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów.

Art. 147. W terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy plan ruchu zakładu górniczego po- winien zostać sporządzony, uzupełniony lub zmieniony, stosownie do wymagań art. 64. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 64/64

Art. 148. Pozostają w mocy decyzje o stwierdzeniu (zatwierdzeniu) kwalifikacji osób, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów.

Art. 149. Sprawy o zapobieganie i naprawę szkód górniczych, nie zakończone w dniu wejścia w życie ustawy ostatecznym orzeczeniem komisji do spraw szkód górniczych, pod- legają rozpoznaniu w trybie określonym tą ustawą, jeżeli przepisy ustawy nie stano- wią inaczej.

Art. 150. 1. Odwołania od orzeczeń komisji do spraw szkód górniczych w sprawach, o któ- rych mowa w art. 149, przekazuje się właściwym sądom jako drugiej instancji w tych sprawach. Do postępowania przed przekazaniem odwołania właściwemu sądowi, do terminu jego wniesienia, podstawy oraz formy stosuje się odpowied- nio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. 2. Sąd, do którego przesłane zostało odwołanie, może w uzasadnionych wypadkach na posiedzeniu niejawnym, wstrzymać natychmiastowe wykonanie orzeczenia komisji do spraw szkód górniczych. 3. Do wznowienia postępowania, uchylenia, zmiany, stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa oraz wyga- śnięcia ostatecznych orzeczeń komisji do spraw szkód górniczych, właściwy jest Prezes Wyższego Urzędu Górniczego. Jeżeli w wyniku tego ma nastąpić po- nowne rozpatrzenie sprawy - podlega ona przekazaniu właściwemu sądowi po- wszechnemu. 4. Do rozpoznania skargi wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczne orzeczenie komisji do spraw szkód górniczych stosuje się przepisy o postępo- waniu przed sądami adminsitracyjnymi. W razie uchylenia przez ten sąd orze- czenia komisji do spraw szkód górniczych albo stwierdzenia jego nieważności, sprawę rozpoznaje właściwy sąd powszechny. 5. Przepisy ust. 1-4 stosuje się odpowiednio do postanowień i zarządzeń komisji do spraw szkód górniczych lub jej przewodniczącego. 6. Po wejściu w życie ustawy Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, po porozu- mieniu z Ministrem Sprawiedliwości, niezwłocznie przekaże właściwym sądom pierwszej instancji akta spraw rozpoznawanych dotychczas przez komisje do spraw szkód górniczych. 7. Do wykonania ostatecznych orzeczeń, zarządzeń tymczasowych i ugód w spra- wach zakończonych przed wejściem w życie ustawy, w których nie zosta- ła wszczęta egzekucja administracyjna, stosuje się przepisy Kodeksu postępo- wania cywilnego. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 65/65

Art. 151. 1. Terminy dochodzenia roszczeń o zapobieżenie szkodom górniczym oraz o ich naprawę, które powstały po zniesieniu obszaru górniczego, a przed wejściem w życie ustawy, biegną na nowo od dnia jej wejścia w życie. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli przed dniem wejścia w życie usta- wy inwestor, z naruszeniem art. 37 dekretu, o którym mowa w art. 158 pkt 1 ustawy, został zobowiązany do zabezpieczenia przed powstaniem szkody górni- czej. 3. Strona, której roszczenie o zapobieżenie szkodzie górniczej zostało ostatecznie oddalone przez komisję do spraw szkód górniczych z tym uzasadnieniem, że przedsiębiorstwo górnicze nie ponosi odpowiedzialności na podstawie art. 50 ust. 3 pkt 1 dekretu, o którym mowa w art. 158 pkt 1 ustawy, albo że komisje do spraw szkód górniczych nie są właściwe do rozpoznania tego rodzaju sporów, może żądać w terminie jednego roku od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy ponownego rozpoznania tego roszczenia. Orzeczenie komisji do spraw szkód górniczych uznaje się w tym przypadku za niebyłe.

Art. 152. 1. Jeżeli wydane przed dniem wejścia w życie ustawy pozwolenie na budowę na obszarze górniczym, w granicach którego żaden podmiot gospodarczy nie uzy- skał prawa do wydobywania kopaliny, zawiera obowiązek zabezpieczenia obiek- tu budowlanego przed wpływami eksploatacji górniczej, ustanowiony na pod- stawie art. 37 ust. 1 dekretu, o którym mowa w art. 158 pkt 1 ustawy, roszczenia o zwrot kosztów tych zabezpieczeń, na zasadach określonych ustawą, przysługu- ją przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez właściwy miejscowo organ nadzoru górniczego. 2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio, jeżeli obowiązek zabezpieczenia został nałożony w związku z budową wykonywaną poza granicami terenu górniczego.

Art. 153. 1. W terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy, Krajowa Rada Sądownic- twa przedstawi Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wnioski o powołanie sędziów sądów rejonowych spośród przewodniczących komisji do spraw szkód górniczych, ich zastępców i przewodniczących zespołów orzekających zgłoszo- nych przez zgromadzenia ogólne sędziów w sądach wojewódzkich oraz przez Ministra Sprawiedliwości - o ile osoby te spełniają wymagania określone w art. 51 § 1 pkt 1-5 i 7 i nie zachodzą wobec nich przeszkody wymienione w art. 53 i 54 ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych. 2. Stosunek pracy z przewodniczącymi komisji do spraw szkód górniczych, ich za- stępcami i przewodniczącymi zespołów orzekających, których kandydatury na stanowiska sędziów nie zostały zgłoszone Krajowej Radzie Sądownictwa, oraz przewodniczącymi komisji do spraw szkód górniczych, ich zastępcami i prze- wodniczącymi zespołów orzekających, o których powołanie na stanowiska sę- dziów Krajowa Rada Sądownictwa nie przedstawiła wniosku Prezydentowi - ulega rozwiązaniu na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 66/66 3. Pracownicy administracyjni i obsługi komisji do spraw szkód górniczych z dniem wejścia w życie ustawy stają się pracownikami sądów rejonowych wła- ściwych ze względu na miejsce ich zamieszkania. 4. Przewodniczący komisji do spraw szkód górniczych i ich zastępcy oraz pozostali pracownicy mianowani komisji do spraw szkód górniczych mogą, w terminie trzech miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy, złożyć Prezesowi Wyższego Urzędu Górniczego pisemne oświadczenia o odmowie dalszego zatrudnienia. W tym przypadku stosunek pracy rozwiązuje się po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia oświadczenia, w ostatnim dniu miesiąca kalendarzowego. Pracownicy komisji do spraw szkód górniczych zatrudnieni na podstawie umowy o pracę mogą, w tym samym czasie, złożyć oświadczenie o wypowiedzeniu stosunku pracy albo wniosek o jego rozwiązanie za porozumieniem stron, który powinien być uwzględniony w terminie nie dłuższym niż obowiązujący w danych stosun- kach okres wypowiedzenia. Rozwiązanie stosunku pracy na zasadach przewi- dzianych w niniejszym ustępie pociąga za sobą skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy o pracę przez zakład pracy za wypowiedzeniem z powodu likwidacji zakładu pracy.

Art. 154. Z dniem wejścia w życie ustawy, Minister Sprawiedliwości utworzy w Sądzie Wo- jewódzkim w Katowicach odrębny wydział do spraw z zakresu regulowanego pra- wem geologicznym i górniczym pod nazwą „Wydział spraw geologicznych i górni- czych”. W razie potrzeby Minister Sprawiedliwości utworzy takie wydziały w in- nych sądach wojewódzkich.

Art. 155. 1. Umarza się postępowanie w sprawach dotychczas prawomocnie nie zakończo- nych przez komisje dyscyplinarne przy urzędach górniczych. 2. Zatarcie dotychczas orzeczonych kar dyscyplinarnych następuje z mocy prawa z upływem 2 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia komisji dyscyplinarnej.

Art. 156. Członkowie kolegium do spraw wykroczeń przy Wyższym Urzędzie Górniczym i przy okręgowych urzędach górniczych stają się, odpowiednio do miejsca zamieszka- nia, członkami kolegiów do spraw wykroczeń przy sądach rejonowych.

Art. 157. 1. Sprawy, które do dnia wejścia w życie ustawy nie zostały zakończone orzecze- niem kolegium do spraw wykroczeń przy okręgowym urzędzie górniczym, prze- kazuje się właściwym kolegiom do spraw wykroczeń przy sądach rejonowych. 2. Sprawy, w których nie zostały rozpoznane środki zaskarżenia przez kolegium do spraw wykroczeń przy Wyższym Urzędzie Górniczym, i sprawy, w których po- stępowanie toczy się przed komisją orzecznictwa do spraw wykroczeń przy Pre- zesie Wyższego Urzędu Górniczego - przekazuje się odpowiednio właściwym sądom rejonowym i wojewódzkim. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 67/67

Art. 157a. (uchylony).

Art. 158. Z dniem wejścia w życie ustawy tracą moc: 1) dekret z dnia 6 maja 1953 r. - Prawo górnicze (Dz.U. z 1978 r. Nr 4, poz. 12, z 1984 r. Nr 35, poz. 186, z 1987 r. Nr 33, poz. 180, z 1988 r. Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 14, poz. 89 i z 1991 r. Nr 31, poz. 128), 2) dekret z dnia 21 października 1954 r. o urzędach górniczych (Dz.U. z 1961 r. Nr 23, poz. 114), 3) ustawa z dnia 16 listopada 1960 r. o prawie geologicznym (Dz.U. Nr 52, poz. 303, z 1974 r. Nr 38, poz. 230, z 1988 r. Nr 41, poz. 324 , z 1989 r. Nr 35, poz. 192 i z 1991 r. Nr 31, poz. 129).

Art. 159. Ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów art. 153 ust. 1 i 4, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogło- szenia. 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 68/68 Załącznik do ustawy GÓRNE I DOLNE GRANICE STAWEK OPŁAT EKSPLOATACYJNYCH Lp. Rodzaj kopaliny Jednostka Dolne granice Górne granice miary stawek (zł/j.m.) stawek (zł/j.m.) 1 2 3 4 5 1 Alabastry t 0,84 4,22 2 Amfibolity t 0,27 1,36 3 Anhydryty t 1,00 5,02 4 Baryty t 1,52 7,62 5 Bazalty t 0,32 1,60 6 Chalcedonity t 0,17 0,85 7 Diabazy t 0,20 1,01 8 Dolomity t 0,23 1,15 9 Gabra t 0,27 1,36 3 10 Gaz ziemny wysokometanowy tys. m 2,08 10,40 3 10a Metan z węgla kamiennego tys. m 0,00 0,00 3 11 Gaz ziemny pozostały tys. m 0,92 4,58 12 Gipsy t 0,42 2,11 13 Gliny ogniotrwałe i ceramiczne t 0,94 4,70 14 Gnejsy t 0,24 1,18 15 Granity t 0,29 1,44 16 Hornfelsy t 0,24 1,18 17 Kamienie ozdobne i półszlachetne kg 2,70 13,54 18 Kreda jeziorna t 0,04 0,18 19 Kreda pisząca t 0,19 0,93 20 Kwarc t 0,51 2,54 21 Kwarcyty t 0,25 1,26 22 Łupki t 0,34 1,70 23 Magnezyty t 1,34 6,72 24 Margle t 0,11 0,54 25 Marmury t 1,01 5,07 26 Melafiry t 0,29 1,46 27 Opoki t 0,17 0,85 28 Piaski i żwiry t 0,15 0,77 29 Piaskowce t 0,20 1.02 30 Porfiry t 0,20 1,01 31 Ropa naftowa t 10,98 54,90 32 Rudy cynkowo-ołowiowe t 0,84 4,21 33 Rudy miedzi t 0,75 3,76 34 Rudy złota g Au (w 0,10 0,51 rudzie) 35 Serpentynity t 0,20 1,01 36 Siarka rodzima t 1,08 5,41 2005-10-11 ©Kancelaria Sejmu s. 69/69 37 Sjenity t 0,24 1,18 38 Skały diatomitowe t 1,69 8,46 3 39 Solanki m 0,68 3,38 40 Sole t 0,46 2,24 41 Surowce bentonitowe t 0,51 2,54 3 42 Surowce ilaste pozostałe m 0,74 3,68 43 Surowce kaolinowe t 0,84 4,22 44 Surowce skaleniowe t 0,68 3,38 45 Szarogłazy t 0,24 1,18 3 46 Torfy m 0,20 1,01 3 47 Torfy lecznicze (borowiny) m 0,68 3,38 48 Trawertyny t 0,17 0,85 49 Tufy t 0,20 1,01 50 Wapienie t 0,20 0,99 51 Wêgiel brunatny t 0,43 2,14 52 Węgiel kamienny t 0,77 3,87 3 53 Wody lecznicze m 0,69 3,44 3 54 wody termalne m 0,25 0,75 55 Zieleńce t 0,24 1,18 56 Ziemia krzemionkowa t 1,69 8,46 57 Zlepieñce t 1,01 5,07 58 Inne kopaliny t 1,01 5,07 2005-10-11