Act on sanitary conditions of food and nutrition

Rozdzia∏ 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa okreÊla: 1) warunki produkcji Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, substancji pomagajàcych w przetwarzaniu, dozwo lonych substancji dodatkowych oraz innych dodat ków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz obro tu tymi artyku∏ami, 2) wymagania dotyczàce zapewnienia w∏aÊciwej jako Êci zdrowotnej artyku∏ów, o których mowa w pkt 1, 3) wymagania dotyczàce przestrzegania zasad higie ny w procesie produkcji i w obrocie artyku∏ami, o których mowa w pkt 1, 634 U S TAWA z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia. 4) wymagania zdrowotne wobec osób bioràcych udzia∏ w procesie produkcji i w obrocie artyku∏ami, o których mowa w pkt 1, oraz wymagania dotyczà ce kwalifikacji tych osób w zakresie przestrzegania zasad higieny, 5) wymagania dotyczàce materia∏ów i wyrobów prze znaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià, 6) zasady przeprowadzania urz´dowej kontroli ˝yw noÊci. 2. Przepisy ustawy dotyczàce dozwolonych sub stancji dodatkowych i zanieczyszczeƒ, wymagaƒ sani tarnych w zak∏adach produkcyjnych, wymagaƒ zdro wotnych wobec osób bioràcych udzia∏ w procesie pro dukcji i w obrocie, a tak˝e przepisy dotyczàce materia ∏ów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z ˝ywno Êcià stosuje si´ równie˝ do wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich, a tak˝e do wyrobu spirytusu oraz wyrobu i rozlewu wyrobów spirytusowych. Art. 2. Ustawy nie stosuje si´ do: 1) Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek produkowanych, przechowywanych, spo˝ywanych i u˝ywanych wy ∏àcznie we w∏asnym gospodarstwie domowym do zaspokajania potrzeb tego gospodarstwa lub przy wo˝onych w tym celu z zagranicy, 2) artyku∏ów przeznaczonych do rozpoznawania, za pobiegania lub leczenia chorób, uznanych, na pod stawie odr´bnych przepisów, za Êrodki farmaceu tyczne lub materia∏y medyczne. Art. 3. 1. U˝yte w ustawie okreÊlenia oznaczajà: 1) Êrodki spo˝ywcze — produkty ˝ywnoÊciowe, sub stancje lub ich mieszaniny zawierajàce sk∏adniki przeznaczone do od˝ywiania ludzi, w stanie natu ralnym lub przetworzonym, 2) u˝ywki — produkty, substancje lub ich mieszaniny niezawierajàce sk∏adników od˝ywczych lub zawie rajàce je w iloÊciach niemajàcych znaczenia dla od ˝ywiania organizmu ludzkiego, które jednak ze wzgl´du na swoje oddzia∏ywanie fizjologiczne lub cechy organoleptyczne sà przeznaczone do spo˝y wania lub w inny sposób sà wprowadzane do or ganizmu ludzkiego, 3) dozwolone substancje dodatkowe — substancje niespo˝ywane odr´bnie jako ˝ywnoÊç, nieb´dàce typowymi sk∏adnikami ˝ywnoÊci, posiadajàce war toÊç od˝ywczà lub jej nieposiadajàce, których celo we u˝ycie technologiczne w procesie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, pakowania, przewozu i przechowywania spowoduje zamierzo ne lub spodziewane rezultaty w Êrodku spo˝yw czym albo w pó∏produktach b´dàcych jego kompo nentami; dozwolone substancje dodatkowe mogà staç si´ bezpoÊrednio lub poÊrednio sk∏adnikami ˝ywnoÊci lub w inny sposób oddzia∏ywaç na jej ce chy charakterystyczne, z wy∏àczeniem substancji dodawanych w celu zachowania lub poprawienia wartoÊci od˝ywczej; dozwolone substancje dodat kowe mogà byç stosowane tylko wtedy, kiedy ich u˝ycie jest technologicznie uzasadnione i nie stwa rza zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, 4) suplement diety — skoncentrowane êród∏o wita min lub sk∏adników mineralnych i innych sk∏adni ków od˝ywczych wyst´pujàcych pojedynczo lub w kombinacjach, stosowane jako uzupe∏nienie spo˝ycia sk∏adników od˝ywczych w normalnej die cie, wyprodukowane w postaci kapsu∏ek, tabletek, pastylek, pigu∏ek, proszku w saszetkach, p∏ynów w ampu∏kach lub w butelkach z kroplomierzem, 5) inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek — substancje niespo˝ywane odr´bnie jako ˝yw noÊç oraz nieb´dàce charakterystycznymi sk∏adni kami ˝ywnoÊci, niezale˝nie od tego, czy majà war toÊç od˝ywczà, które stanà si´ sk∏adnikami ˝ywno Êci, je˝eli zostanà dodane do ˝ywnoÊci w procesie produkcji w celu technologicznym, 6) substancje pomagajàce w przetwarzaniu — sub stancje, które nie sà same spo˝ywane jako sk∏adni ki ˝ywnoÊci, celowo stosowane w przetwarzaniu surowców, ˝ywnoÊci lub ich sk∏adników dla osià gni´cia zamierzonego celu technologicznego w procesie produkcji, które mogà spowodowaç niezamierzone, lecz technicznie nieuniknione wy st´powanie ich pozosta∏oÊci lub ich pochodnych w produkcie koƒcowym, które nie zagra˝ajà zdro wiu oraz nie wywierajà wp∏ywu technologicznego na gotowy produkt, 7) zanieczyszczenie — ka˝dà substancj´, która nie jest celowo dodawana do ˝ywnoÊci, a jest w niej obec na w nast´pstwie procesu produkcji, w tym czyn noÊci wykonywanych w procesie produkcji roÊlin nej i zwierz´cej oraz w zabiegach weterynaryjnych, lub nieprawid∏owoÊci wyst´pujàcych w obrocie al bo jest nast´pstwem zanieczyszczenia Êrodowiska; termin ten obejmuje obecne w ˝ywnoÊci szkodniki, mikroorganizmy, toksyny, substancje chemiczne lub inne substancje obce, które mogà stanowiç za gro˝enie dla zdrowia cz∏owieka lub powodowaç nieprzydatnoÊç do spo˝ycia, z wy∏àczeniem sub stancji obcych, takich jak cz´Êci owadów, w∏osy zwierzàt, cz´Êci metaliczne i szklane, 8) produkcja Êrodków spo˝ywczych — dzia∏ania, któ rych celem jest uzyskanie Êrodków spo˝ywczych, obejmujàce przygotowywanie surowców do prze robu, ich przechowywanie, poddawanie procesom technologicznym, pakowanie i znakowanie oraz in ne przygotowywanie do obrotu, a tak˝e przecho wywanie wyrobów gotowych do czasu wprowa dzenia ich do obrotu oraz przygotowywanie w za k∏adach ˝ywienia zbiorowego lub w innych zak∏a dach potraw, napojów lub wyrobów garma˝eryj nych, 9) obrót Êrodkami spo˝ywczymi — dzia∏ania majàce na celu dostarczenie gotowych Êrodków spo˝yw czych oraz surowców lub pó∏produktów konsu mentom lub do zak∏adów ˝ywienia zbiorowego, w tym sprzeda˝, przechowywanie i przewóz oraz podawanie potraw lub wyrobów garma˝eryjnych w samolotach i innych Êrodkach przewozu, Dziennik Ustaw Nr 63 — 4566 — Poz. 634 10) zak∏ad — miejsce wykonywania dzia∏alnoÊci go spodarczej w zakresie produkcji i obrotu ˝ywno Êcià, 11) zak∏ad ˝ywienia zbiorowego — miejsce prowadze nia dzia∏alnoÊci w zakresie ̋ ywienia ludzi lub wpro wadzania do obrotu wyrobów garma˝eryjnych, 12) system analizy zagro˝eƒ i krytycznych punktów kontroli (Hazard Analysis and Critical Control Po int), zwany dalej „systemem HACCP” — post´po wanie majàce na celu zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci poprzez identyfikacj´ i oszacowanie ska li zagro˝eƒ z punktu widzenia jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci oraz ryzyka wystàpienia zagro˝eƒ pod czas przebiegu wszystkich etapów procesu produk cji i obrotu ˝ywnoÊcià; system ten ma równie˝ na celu okreÊlenie metod ograniczania zagro˝eƒ oraz ustalenie dzia∏aƒ naprawczych, 13) jakoÊç zdrowotna ˝ywnoÊci — ogó∏ cech i kryte riów, przy pomocy których charakteryzuje si´ ˝yw noÊç pod wzgl´dem wartoÊci od˝ywczej, jakoÊci organoleptycznej oraz bezpieczeƒstwa dla zdrowia konsumenta, 14) jakoÊç organoleptyczna ˝ywnoÊci — zespó∏ cech obejmujàcych smak, zapach, wyglàd, barw´ i kon systencj´, które mo˝na wyodr´bniç i oceniç przy pomocy zmys∏ów cz∏owieka, 15) bezpieczeƒstwo ˝ywnoÊci — ogó∏ warunków, które muszà byç spe∏nione, i dzia∏aƒ, które muszà byç podj´te na wszystkich etapach produkcji ˝ywnoÊci i obrotu ˝ywnoÊcià w celu zapewnienia zdrowia i ˝ycia cz∏owieka, 16) Êrodki spo˝ywcze specjalnego przeznaczenia ˝y wieniowego: a) Êrodki spo˝ywcze, które ze wzgl´du na specjalny sk∏ad lub sposób przygotowania ró˝nià si´ od Êrodków spo˝ywczych powszechnie spo˝ywa nych i przeznaczone sà do zaspokajania szcze gólnych potrzeb ˝ywieniowych osób, których procesy trawienia i metabolizmu sà zachwiane, lub osób, dla których ze wzgl´du na specjalny stan fizjologiczny wskazane jest kontrolowanie spo˝ycia okreÊlonych substancji w ˝ywnoÊci; Êrodki te mogà byç okreÊlane jako dietetyczne Êrodki spo˝ywcze, b) Êrodki spo˝ywcze, które ze wzgl´du na specjalny sk∏ad lub sposób przygotowania ró˝nià si´ od Êrodków spo˝ywczych powszechnie spo˝ywa nych i przeznaczone sà do zaspokajania szcze gólnych potrzeb ˝ywieniowych zdrowych nie mowlàt i ma∏ych dzieci, c) posi∏ki lub zestawy posi∏ków, je˝eli nie zosta∏y one zaliczone do leków na podstawie odr´bnych przepisów, przeznaczone do usuwania skutków nieprawid∏owego od˝ywiania lub chorób, usta lone zgodnie ze wskazaniami lekarza i stosowa ne w sposób przez niego okreÊlony, 17) mleko poczàtkowe — Êrodek spo˝ywczy specjalne go przeznaczenia ˝ywieniowego stosowany w ˝y wieniu niemowlàt, pokrywajàcy ca∏kowite zapo trzebowanie ˝ywieniowe przez pierwsze cztery do szeÊciu miesi´cy ˝ycia, 18) mleko nast´pne — Êrodek spo˝ywczy specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego stanowiàcy podsta wowy sk∏adnik stopniowo ró˝nicujàcej si´ diety, stosowany w ˝ywieniu niemowlàt powy˝ej czwar tego miesiàca ˝ycia, 19) mieszanka mleczna — Êrodek spo˝ywczy specjalne go przeznaczenia ˝ywieniowego stanowiàcy po∏à czenie mleka nast´pnego z kleikiem zbo˝owym, stosowany w ˝ywieniu niemowlàt powy˝ej czwar tego miesiàca ˝ycia, 20) Êrodek spo˝ywczy o niew∏aÊciwej jakoÊci zdrowot nej — Êrodek spo˝ywczy, który nie odpowiada obo wiàzujàcym wymaganiom w zakresie warunków zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia, 21) Êrodek spo˝ywczy szkodliwy dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka — Êrodek spo˝ywczy, którego spo˝ycie mo˝e spowodowaç negatywne skutki dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, je˝eli zawiera drobnoustroje chorobotwórcze lub zanieczyszczenia pochodzàce z mikroorganizmów lub powsta∏e w wyniku ich obecnoÊci w iloÊci mogàcej stanowiç zagro˝enie dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka lub zawiera inne substancje toksyczne niezale˝nie od ich pochodze nia, 22) Êrodek spo˝ywczy zepsuty — Êrodek spo˝ywczy, którego sk∏ad lub w∏aÊciwoÊci uleg∏y zmianom wskutek nieprawid∏owoÊci zaistnia∏ych w procesie technologicznym lub pod wp∏ywem dzia∏aƒ czyn ników naturalnych, takich jak: wilgotnoÊç, czas, temperatura lub Êwiat∏o, albo wskutek obecnoÊci mikroorganizmów lub paso˝ytów, powodujàc jego nieprzydatnoÊç do spo˝ycia zgodnie z przeznacze niem, 23) data minimalnej trwa∏oÊci — dat´, do której prawi d∏owo przechowywany lub transportowany Êrodek spo˝ywczy zachowuje pe∏ne w∏aÊciwoÊci fizyczne, chemiczne, mikrobiologiczne i organoleptyczne; data powinna byç poprzedzona okreÊleniem „naj lepiej spo˝yç przed”, 24) termin przydatnoÊci do spo˝ycia — termin, po up∏y wie którego Êrodek spo˝ywczy traci przydatnoÊç do spo˝ycia; termin ten jest stosowany do oznacza nia Êrodków spo˝ywczych nietrwa∏ych mikrobiolo gicznie, ∏atwo psujàcych si´; data powinna byç po przedzona okreÊleniem „nale˝y spo˝yç do:”, 25) Êrodek spo˝ywczy sfa∏szowany — Êrodek spo˝yw czy, którego sk∏ad lub inne w∏aÊciwoÊci zosta∏y zmienione, a nabywca nie zosta∏ o tym poinformo wany w sposób okreÊlony w art. 24; sfa∏szowany jest równie˝ Êrodek spo˝ywczy, w którym wprowa dzone zosta∏y zmiany majàce na celu ukrycie jego rzeczywistego sk∏adu lub innych w∏aÊciwoÊci; Êro dek spo˝ywczy jest sfa∏szowany, je˝eli: a) dodano do niego substancje zmieniajàce jego sk∏ad i obni˝ajàce jego wartoÊç od˝ywczà, Dziennik Ustaw Nr 63 — 4567 — Poz. 634 b) odj´to lub zmniejszono zawartoÊç jednego lub kilku sk∏adników decydujàcych o wartoÊci od ˝ywczej lub innej w∏aÊciwoÊci Êrodka spo˝yw czego majàcego wp∏yw na jego jakoÊç zdrowot nà, c) dokonano zabiegów, które ukry∏y rzeczywisty je go sk∏ad lub nada∏y mu wyglàd Êrodka spo˝yw czego o nale˝ytej jakoÊci, d) podano niezgodnie z prawdà jego nazw´, sk∏ad, dat´ lub miejsce produkcji, termin przydatnoÊci do spo˝ycia lub dat´ minimalnej trwa∏oÊci albo w inny sposób nieprawid∏owo go oznakowano, 26) nowa ˝ywnoÊç — substancje lub ich mieszaniny, które dotychczas nie by∏y wykorzystywane do ˝y wienia ludzi, w tym Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki lub ich sk∏adniki: a) zawierajàce lub sk∏adajàce si´ z genetycznie zmodyfikowanych organizmów albo ich frag mentów, okreÊlonych w odr´bnych przepisach, b) otrzymane z organizmów, o których mowa w lit. a), ale ich niezawierajàce, c) o nowej lub celowo zmodyfikowanej podstawo wej strukturze molekularnej, d) wyizolowane z mikroorganizmów, grzybów lub wodorostów lub sk∏adajàce si´ z nich, e) sk∏adajàce si´ z roÊlin lub uzyskane z roÊlin lub ze zwierzàt, z wyjàtkiem ˝ywnoÊci i sk∏adników ˝ywnoÊci otrzymanych przy zastosowaniu trady cyjnych metod rozmna˝ania lub hodowli, f) poddane procesowi technologicznemu niesto sowanemu dotychczas, powodujàcemu istotne zmiany ich sk∏adu lub struktury, który wp∏ywa na wartoÊç od˝ywczà, metabolizm i zawartoÊç nie po˝àdanych substancji, 27) produkt genetycznie zmodyfikowany — produkt sk∏adajàcy si´ z organizmów genetycznie zmodyfi kowanych lub ich fragmentów lub kombinacji, za wierajàcy DNA lub bia∏ka z organizmów genetycz nie zmodyfikowanych, 28) materia∏y i wyroby przeznaczone do kontaktu z ˝ywnoÊcià — urzàdzenia, aparaty, sprz´t, narz´ dzia, opakowania i inne materia∏y, które stykajà si´ w procesie produkcji lub obrocie ze Êrodkami spo ˝ywczymi, u˝ywkami, substancjami pomagajàcy mi w przetwarzaniu, dozwolonymi substancjami dodatkowymi oraz innymi dodatkami do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, 29) urz´dowa kontrola ˝ywnoÊci — kontrol´ zgodnoÊci Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek i substancji poma gajàcych w przetwarzaniu, dozwolonych substan cji dodatkowych, a ponadto substancji wzbogaca jàcych i innych dodatków do Êrodków spo˝yw czych lub u˝ywek przeznaczonych do produkcji tych artyku∏ów oraz materia∏ów i wyrobów prze znaczonych do kontaktu z tymi artyku∏ami, z obo wiàzujàcymi wymaganiami w zakresie warunków zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia oraz znakowania ˝ywnoÊci, przeprowadzanà przez organy Inspekcji Sanitarnej i Inspekcji Weterynaryjnej oraz inne uprawnione organy w ramach swoich kompeten cji, 30) laboratorium referencyjne — laboratorium odwo ∏awcze uprawnione przez ministra w∏aÊciwego do spraw zdrowia, na podstawie przepisów o syste mie oceny zgodnoÊci i akredytacji, stosujàce, w za kresie oceny jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci, wiary godne metody badaƒ potwierdzone w systemie badaƒ mi´dzylaboratoryjnych, 31) ˝ywnoÊç — ka˝dà substancj´ lub produkt przetwo rzony, cz´Êciowo przetworzony lub nieprzetworzo ny, przeznaczone do spo˝ycia przez ludzi, z wy∏à czeniem okreÊlonych w przepisach odr´bnych pasz, roÊlin przed zbiorem, kosmetyków, tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz Êrodków odurzajà cych i substancji psychotropowych. 2. Przepisy ust. 1 pkt 7—9, 12—15, 20—22 i 25 sto suje si´ odpowiednio do u˝ywek, substancji pomaga jàcych w przetwarzaniu, dozwolonych substancji do datkowych lub innych dodatków do Êrodków spo˝yw czych lub u˝ywek. Art. 4. Do post´powania przeprowadzanego przez organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci majà zastosowa nie przepisy Kodeksu post´powania administracyjne go, je˝eli przepisy ustawy nie stanowià inaczej. Rozdzia∏ 2 Wymagania dotyczàce jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci, przestrzegania zasad higieny oraz warunki produkcji i obrotu ˝ywnoÊcià Art. 5. 1. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki, substancje po magajàce w przetwarzaniu, dozwolone substancje do datkowe i inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝y wek, przeznaczone do spo˝ycia albo u˝ywania, nie mo gà byç szkodliwe dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, ze psute ani sfa∏szowane oraz naruszaç warunków okre Êlonych w ustawie. 2. Za szkod´ wyrzàdzonà przez artyku∏y, o których mowa w ust. 1, naruszajàce warunki jakoÊci zdrowot nej odpowiada, na podstawie przepisów Kodeksu cy wilnego, przedsi´biorca produkujàcy te artyku∏y, chy ba ˝e na podstawie dokumentacji, która okreÊla ich stan w chwili wprowadzenia do obrotu oraz warunki ich przechowywania, zostanie wykazane, ˝e za t´ szko d´ odpowiada przedsi´biorca wprowadzajàcy te arty ku∏y do obrotu. Art. 6. 1. Zakazuje si´ wykorzystywania do ̋ ywienia ludzi lub do produkcji innych Êrodków spo˝ywczych produktów pochodzàcych od zwierzàt lub ze zwierzàt, którym podawano substancje o dzia∏aniu hormonal nym, tyreostatycznym i beta-agonistycznym. 2. Zakaz nie dotyczy produktów pochodzàcych od zwierzàt lub ze zwierzàt, którym podawano substancje wymienione w ust. 1 w celu leczniczym lub zootech Dziennik Ustaw Nr 63 — 4568 — Poz. 634 nicznym zgodnie z warunkami, o których mowa w art. 7, z zastrze˝eniem ust. 3. 3. Produkty pochodzàce od zwierzàt lub ze zwierzàt, którym podawano hormony i inne substancje, o któ rych mowa w ust. 1, nie mogà byç przeznaczone do produkcji Êrodków spo˝ywczych specjalnego przezna czenia ˝ywieniowego. Art. 7. 1. Zakazuje si´ wykorzystywania do ̋ ywienia ludzi oraz do produkcji Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatkowych i innych dodat ków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, produktów pochodzàcych z roÊlin, ze zwierzàt lub od zwierzàt, któ re zawierajà pozosta∏oÊci zanieczyszczeƒ chemicznych, biologicznych, leków lub innych Êrodków farmaceu tycznych, a tak˝e ska˝eƒ promieniotwórczych w ilo Êciach przekraczajàcych najwy˝sze dopuszczalne po ziomy. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw rolnictwa w porozu mieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw zdrowia okre Êli, w drodze rozporzàdzenia, najwy˝sze dopuszczalne poziomy pozosta∏oÊci zanieczyszczeƒ chemicznych, biologicznych, leków lub innych Êrodków farmaceu tycznych, a tak˝e ska˝eƒ promieniotwórczych w roÊli nach, u zwierzàt, w tkankach lub narzàdach zwierzàt po uboju i w Êrodkach spo˝ywczych pochodzenia roÊlin nego lub zwierz´cego, majàc na wzgl´dzie wyniki ba daƒ naukowych i potrzeb´ zapewnienia ochrony zdro wia lub ˝ycia cz∏owieka. Art. 8. 1. Napromienianie promieniowaniem joni zujàcym Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do Êrod ków spo˝ywczych i u˝ywek jest dopuszczalne, je˝eli nie stanowi zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka i jest uzasadnione technologicznie. 2. Napromienianie nie mo˝e: 1) zast´powaç prawid∏owych warunków sanitarnych oraz zasad przestrzegania higieny w procesie pro dukcji Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolo nych substancji dodatkowych oraz innych dodat ków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, 2) byç stosowane do ˝ywnoÊci zawierajàcej substan cje chemiczne s∏u˝àce do konserwacji i stabilizacji ˝ywnoÊci. 3. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, warunki napromieniania Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substan cji dodatkowych lub innych dodatków do Êrodków spo ˝ywczych i u˝ywek, które mogà byç poddane dzia∏aniu promieniowania jonizujàcego, ich wykazy, maksymal ne dawki napromieniania oraz wymagania w zakresie znakowania i wprowadzania do obrotu, majàc na wzgl´dzie ust. 1 i 2 oraz zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. Art. 9. 1. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki i dozwolone substancje dodatkowe nie mogà byç u˝ywane do pro dukcji Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek oraz wprowa dzane do obrotu, je˝eli zawierajà dozwolone substan cje dodatkowe lub zanieczyszczenia w iloÊciach szko dliwych dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka oraz powodu jà zmiany organoleptyczne tych artyku∏ów w stopniu uniemo˝liwiajàcym ich spo˝ycie lub u˝ycie. 2. Przepis ust. 1 stosuje si´ równie˝, gdy dozwolo ne substancje dodatkowe i zanieczyszczenia znajdujà si´ na powierzchni Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek. 3. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki i dozwolone substan cje dodatkowe, po usuni´ciu do dopuszczalnych pozio mów dozwolonych substancji dodatkowych oraz za nieczyszczeƒ, o których mowa w ust. 1 i 2, mogà byç u˝ywane do produkcji innych Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek oraz wprowadzane do obrotu, je˝eli organ sprawujàcy nadzór nad jakoÊcià zdrowotnà tych arty ku∏ów stwierdzi, w drodze decyzji, ich przydatnoÊç do spo˝ycia lub u˝ywania. 4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia: 1) dozwolone substancje dodatkowe, substancje po magajàce w przetwarzaniu, inne dodatki do Êrod ków spo˝ywczych i u˝ywek oraz warunki ich stoso wania, 2) maksymalne poziomy zanieczyszczeƒ chemicznych i biologicznych, które mogà znajdowaç si´ w Êrod kach spo˝ywczych, u˝ywkach, substancjach poma gajàcych w przetwarzaniu, innych dodatkach do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, w dozwolonych substancjach dodatkowych albo na ich powierzch ni, 3) specyfikacje i kryteria czystoÊci, wymagania doty czàce pobierania próbek i metod analitycznych sto sowanych w trakcie urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci do oznaczania parametrów w∏aÊciwych dla po szczególnych substancji pomagajàcych w przetwa rzaniu, innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, dla poszczególnych dozwolonych sub stancji dodatkowych oraz zawartoÊci zanieczysz czeƒ, 4) substancje wzbogacajàce dodawane do Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek oraz suplementy diety i warunki ich stosowania — majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, najwy˝sze dopuszczalne po ziomy pozosta∏oÊci Êrodków chemicznych stosowa nych przy uprawie, ochronie, przechowywaniu i prze wozie roÊlin, które mogà znajdowaç si´ w Êrodkach spo˝ywczych lub na ich powierzchni bez szkody dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, z uwzgl´dnieniem ust. 1 i 2, majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpieczeƒ stwa ˝ywnoÊci. Art. 10. 1. Ârodki spo˝ywcze specjalnego przezna czenia ˝ywieniowego, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 16 lit. a) i b), mogà byç produkowane w zak∏adach Dziennik Ustaw Nr 63 — 4569 — Poz. 634 przeznaczonych do ich produkcji lub w wyodr´bnio nych liniach technologicznych zak∏adów produkujà cych równie˝ inne Êrodki spo˝ywcze lub w zak∏adach prowadzàcych dzia∏alnoÊç gospodarczà w zakresie produkcji Êrodków farmaceutycznych na zasadach okreÊlonych w przepisach o Êrodkach farmaceutycz nych, materia∏ach medycznych, aptekach, hurtow niach i Inspekcji Farmaceutycznej. 2. Reklama i promocja mleka poczàtkowego i przedmiotów s∏u˝àcych do karmienia niemowlàt nie mogà przekazywaç informacji, ˝e karmienie mlekiem poczàtkowym jest równowa˝ne lub lepsze od karmie nia naturalnego, oraz nie mogà byç prowadzone w za k∏adach opieki zdrowotnej, w obrocie tymi artyku∏ami, a tak˝e w Êrodkach masowego przekazu, z wyjàtkiem publikacji naukowych lub popularnonaukowych upo wszechniajàcych wiedz´ z zakresu opieki nad dziec kiem. 3. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, grupy Êrodków spo˝ywczych specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego, wymaga nia, jakie powinny spe∏niaç te Êrodki, oraz sposób i for my reklamy i informacji, majàc na wzgl´dzie szczegól ne przeznaczenie tych Êrodków oraz wymagania w za kresie wewn´trznej kontroli jakoÊci zdrowotnej i we wn´trznej kontroli przestrzegania zasad higieny, z uwzgl´dnieniem systemu HACCP. 4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, wymagania dla mleka po czàtkowego i przedmiotów s∏u˝àcych do karmienia niemowlàt dotyczàce sposobu i formy reklamy i infor macji, uwzgl´dniajàc w szczególnoÊci: 1) niezb´dne dane, jakie reklama ma zawieraç, 2) informacje, których reklama nie mo˝e przekazywaç, 3) sposób przekazywania informacji, 4) sposób znakowania — majàc na wzgl´dzie propagowanie karmienia natu ralnego oraz potrzeb´ zapewnienia ochrony zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. Art. 11. 1. Nowa ˝ywnoÊç nie mo˝e: 1) stanowiç zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owie ka oraz Êrodowiska, 2) ró˝niç si´ od ˝ywnoÊci lub sk∏adników ˝ywnoÊci, które ma zastàpiç, w stopniu powodujàcym, ˝e jej u˝ycie lub spo˝ycie by∏oby niekorzystne ze wzgl´ dów zdrowotnych lub ˝ywieniowych. 2. Nowa ˝ywnoÊç sk∏adajàca si´ z organizmów ge netycznie zmodyfikowanych lub ich cz´Êci, zawierajà ca bia∏ka lub DNA z tych organizmów powinna byç zna kowana informacjà „produkt genetycznie zmodyfiko wany”. 3. Nowa ˝ywnoÊç, w której nie wszystkie sk∏adniki stanowià organizmy genetycznie zmodyfikowane lub ich cz´Êci, zawierajàca bia∏ka lub DNA z tych organi zmów, powinna byç znakowana nazwà tych sk∏adni ków oraz informacjà „genetycznie zmodyfikowany”. 4. Obowiàzek znakowania nowej ˝ywnoÊci w spo sób okreÊlony w ust. 2 i 3 nie dotyczy nowej ˝ywnoÊci, w sk∏ad której wchodzà organizmy genetycznie zmody fikowane lub produkty uzyskane z organizmów gene tycznie zmodyfikowanych, je˝eli ich zawartoÊç nie przekracza 1% danego sk∏adnika przy za∏o˝eniu, ˝e obecnoÊç bia∏ka lub DNA z organizmu genetycznie zmodyfikowanego jest niezamierzona. Art. 12. 1. Podj´cie produkcji nowej ˝ywnoÊci lub wprowadzenie jej do obrotu poprzedza si´ post´powa niem niezb´dnym do stwierdzenia, ˝e nie stanowi ona zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka oraz Êrodo wiska. 2. Post´powanie, o którym mowa w ust. 1, przepro wadza G∏ówny Inspektor Sanitarny, z zastrze˝eniem art. 15 ust. 2. 3. W odniesieniu do nowej ˝ywnoÊci zawierajàcej lub sk∏adajàcej si´ z organizmów genetycznie zmodyfi kowanych do post´powania, o którym mowa w ust. 1, w zakresie nieuregulowanym ustawà, majà zastoso wanie przepisy dotyczàce organizmów genetycznie zmodyfikowanych. Art. 13. 1. Z wnioskiem o przeprowadzenie post´ powania, o którym mowa w art. 12, wyst´puje przed si´biorca majàcy zamiar podjàç produkcj´ nowej ˝yw noÊci lub wprowadziç nowà ˝ywnoÊç do obrotu. 2. Wniosek zawiera: 1) charakterystyk´ nowej ˝ywnoÊci, 2) przewidywanà wielkoÊç produkcji lub iloÊç ˝ywno Êci wprowadzonej do obrotu w odniesieniu do no wej ˝ywnoÊci, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 26 lit. a), 3) dane identyfikujàce przedsi´biorc´ majàcego za miar podjàç produkcj´ nowej ˝ywnoÊci lub wpro wadziç do obrotu nowà ˝ywnoÊç. 3. Post´powanie, o którym mowa w art. 12, prze prowadza si´ w sposób jawny i umo˝liwiajàcy weryfi kacj´, na podstawie dost´pnych danych naukowo technicznych i przed∏o˝onej przez przedsi´biorc´ do kumentacji oraz wyników badaƒ, bioràc pod uwag´ mogàce wystàpiç zagro˝enia. 4. Do wniosku nale˝y do∏àczyç zaÊwiadczenie z Kra jowego Rejestru Sàdowego oraz dokumentacj´ zawie rajàcà dane dotyczàce: 1) sk∏adu, wartoÊci od˝ywczej i przeznaczenia nowej ˝ywnoÊci, 2) obecnoÊci w niej organizmów genetycznie zmody fikowanych oraz zastosowanych technik modyfika cji genetycznej, 3) znakowania nowej ˝ywnoÊci. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4570 — Poz. 634 5. Dokumentacja przed∏o˝ona przez przedsi´biorc´ wymaga uzyskania opinii ekspertów lub jednostek na ukowych w∏aÊciwych ze wzgl´du na przedmiot zg∏o szenia, a w uzasadnionych przypadkach przeprowa dzenia badaƒ laboratoryjnych przez laboratoria, o któ rych mowa w art. 44. 6. Koszty przeprowadzenia badaƒ lub sporzàdzenia opinii, o których mowa w ust. 5, ponoszà przedsi´biorcy. 7. Je˝eli w wyniku post´powania, o którym mowa w art. 12, zostanie stwierdzone, ˝e nowa ˝ywnoÊç nie stanowi zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka oraz Êrodowiska, G∏ówny Inspektor Sanitarny wydaje decyzj´ zezwalajàcà na podj´cie produkcji lub wprowa dzenie do obrotu nowej ˝ywnoÊci. 8. Je˝eli w wyniku post´powania, o którym mowa w art. 12, zostanie stwierdzone, ˝e nowa ˝ywnoÊç sta nowi zagro˝enie dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka oraz Êrodowiska, G∏ówny Inspektor Sanitarny wydaje decy zj´ o zakazie podj´cia produkcji lub wprowadzenia do obrotu takiej ˝ywnoÊci. 9. W przypadku powzi´cia uzasadnionego podej rzenia, ˝e nowa ˝ywnoÊç produkowana lub wprowa dzana do obrotu na podstawie decyzji, o której mowa w ust. 7, stanowi zagro˝enie dla zdrowia lub ̋ ycia cz∏o wieka oraz Êrodowiska, G∏ówny Inspektor Sanitarny ograniczy lub wstrzyma produkcj´ lub wprowadzanie tej ˝ywnoÊci do obrotu do czasu przeprowadzenia po st´powania niezb´dnego do wyjaÊnienia zagro˝eƒ i w zale˝noÊci od wyników tego post´powania wyda decyzj´: 1) o zakazie produkcji lub wprowadzania do obrotu nowej ˝ywnoÊci, 2) zezwalajàcà na produkcj´ lub wprowadzanie do ob rotu tej ˝ywnoÊci. Art. 14. 1. G∏ówny Inspektor Sanitarny prowadzi re jestr decyzji, o których mowa w art. 13 ust. 7, 8 i 9. 2. Dokumentacja post´powania, o którym mowa w art. 12, stanowi za∏àcznik do rejestru. 3. Rejestr i za∏àczniki do rejestru sà jawne. Dotyczy to w szczególnoÊci: 1) danych przedsi´biorcy, o których mowa w art. 13 ust. 2 pkt 3, 2) ogólnej charakterystyki nowej ˝ywnoÊci, 3) warunków wykorzystania i przeznaczenia nowej ˝ywnoÊci, 4) informacji majàcych istotne znaczenie dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka oraz Êrodowiska. 4. Zasada jawnoÊci nie dotyczy: 1) danych stanowiàcych tajemnic´ s∏u˝bowà i tajem nic´ przedsi´biorstwa okreÊlonych w odr´bnych przepisach, 2) danych, których ujawnienie wed∏ug przedsi´biorcy produkujàcego lub wprowadzajàcego do obrotu nowà ˝ywnoÊç mog∏oby naruszyç jego konkuren cyjnà pozycj´ na rynku, je˝eli G∏ówny Inspektor Sa nitarny, w drodze decyzji, wyrazi zgod´ na nieujaw nianie tych danych. 5. G∏ówny Inspektor Sanitarny odmawia wyra˝enia zgody, o której mowa w ust. 4 pkt 2, je˝eli ze wzgl´du na bezpieczeƒstwo zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka jest to uzasadnione. 6. G∏ówny Inspektor Sanitarny cofa zgod´ w przy padku, gdy wystàpià nowe informacje lub zaistniejà uzasadnione podejrzenia, ˝e nieujawnienie danych, o których mowa w ust. 4 pkt 2, mo˝e stwarzaç zagro˝e nie dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. Art. 15. 1. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, sposób i tryb post´ powania oraz jednostki naukowe lub ekspertów w∏a Êciwych ze wzgl´du na przedmiot post´powania, o któ rym mowa w art. 11—13, majàc na wzgl´dzie stwier dzenie, ˝e nowa ˝ywnoÊç nie stanowi zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka oraz Êrodowiska. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia w porozu mieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw Êrodowiska wydaje rozporzàdzenie, o którym mowa w ust. 1, w za kresie nowej ˝ywnoÊci okreÊlonej w art. 3 ust. 1 pkt 26 lit. a). Art. 16. 1. Wymagania w zakresie jakoÊci zdrowot nej Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych sub stancji dodatkowych oraz innych dodatków do Êrod ków spo˝ywczych i u˝ywek oraz metody badania tych artyku∏ów lub ich grup, które nie sà ustalone w usta wie, okreÊlajà odr´bne przepisy. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, okreÊliç wymagania w zakre sie jakoÊci zdrowotnej Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych do datków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz meto dy ich badania, majàc na wzgl´dzie potrzeb´ zapew nienia ochrony zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. Art. 17. 1. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz Êrodki spo˝ywcze specjal nego przeznaczenia ˝ywieniowego produkowane w kraju i przywo˝one z zagranicy, które nie spe∏niajà wymagaƒ w zakresie jakoÊci zdrowotnej ustalonych w: 1) ustawie, 2) przepisach o zwalczaniu chorób zakaênych zwie rzàt, badaniu zwierzàt rzeênych i mi´sa oraz o In spekcji Weterynaryjnej — w zakresie Êrodków spo ˝ywczych pochodzenia zwierz´cego, 3) przepisach o ochronie roÊlin uprawnych — nie mogà byç wprowadzone do obrotu w kraju w celu spo˝ycia lub u˝ywania przez ludzi lub stosowa nia do produkcji ˝ywnoÊci. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4571 — Poz. 634 2. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki, dozwolone substan cje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek oraz Êrodki spo˝ywcze specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego spe∏niajàce inne wyma gania ni˝ ustalone w ustawie mo˝na produkowaç, je˝e li sà one przeznaczone na eksport. 3. G∏ówny Inspektor Sanitarny mo˝e wydaç decy zj´ zezwalajàcà na: 1) odst´pstwa od wymagaƒ okreÊlonych w ustawie, 2) produkcj´ lub wprowadzanie do obrotu Êrodków spo˝ywczych specjalnego przeznaczenia ˝ywienio wego, dla których nie zosta∏y ustalone szczegó∏o we wymagania w zakresie jakoÊci zdrowotnej, 3) wprowadzenie do obrotu w kraju artyku∏ów, o któ rych mowa w ust. 2. Art. 18. 1. Z wnioskiem o wydanie decyzji, o których mowa w art. 17 ust. 3, wyst´puje przedsi´biorca pro dukujàcy lub wprowadzajàcy do obrotu w kraju Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz Êrodki spo˝ywcze specjalnego przeznaczenia ˝y wieniowego. 2. Wniosek zawiera: 1) nazw´ i charakterystyk´ Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝y wek, Êrodków spo˝ywczych specjalnego przezna czenia ˝ywieniowego, 2) dane identyfikujàce producenta, a w odniesieniu do artyku∏ów przywo˝onych z zagranicy tak˝e nazw´ kraju, z którego pochodzà te artyku∏y, 3) okreÊlenie wielkoÊci partii artyku∏ów i proponowa nego sposobu wprowadzania ich do obrotu oraz odst´pstw od warunków jakoÊci zdrowotnej okre Êlonych w ustawie w odniesieniu do artyku∏ów, o których mowa w art. 17 ust. 2, które majà byç wprowadzone do obrotu w kraju. 3. Do wniosku nale˝y do∏àczyç: 1) zaÊwiadczenie z Krajowego Rejestru Sàdowego, 2) opinie ekspertów lub jednostek naukowych w∏aÊci wych ze wzgl´du na przedmiot wniosku, 3) w odniesieniu do artyku∏ów przywo˝onych z zagra nicy — potwierdzenie, ˝e artyku∏y te spe∏niajà wy magania jakoÊci zdrowotnej obowiàzujàce w kraju ich producenta i sà dopuszczone do ˝ywienia ludzi przez w∏aÊciwy organ urz´dowej kontroli tego kra ju, 4) receptur´ — sk∏ad iloÊciowy i jakoÊciowy, 5) próbki artyku∏u i projekt etykiety, 6) projekt specyfikacji i wymagaƒ dla artyku∏u. 4. Koszty sporzàdzenia opinii ponoszà przedsi´ biorcy sk∏adajàcy wnioski. Art. 19. 1. Decyzje dotyczàce artyku∏ów, o których mowa w art. 17 ust. 2, wydawane sà na okreÊlonà par ti´ tych artyku∏ów. 2. Decyzje powinny okreÊlaç nazw´, sk∏ad, charak terystyk´ i rodzaj Êrodka spo˝ywczego, u˝ywki, dozwo lonej substancji dodatkowej lub innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek lub Êrodka spo˝ywcze go specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego, ich prze znaczenie i warunki stosowania lub u˝ycia do produk cji ˝ywnoÊci, wymogi dotyczàce ich znakowania, na zw´ i adres przedsi´biorcy produkujàcego lub wpro wadzajàcego je do obrotu. Art. 20. 1. G∏ówny Inspektor Sanitarny prowadzi re jestr wydanych decyzji, o których mowa w art. 17 ust. 3. 2. Dokumentacja, o której mowa w art. 18, stanowi za∏àcznik do rejestru. 3. Rejestr i za∏àczniki do rejestru sà jawne. 4. Zasada jawnoÊci nie dotyczy: 1) danych stanowiàcych tajemnic´ s∏u˝bowà i tajem nic´ przedsi´biorstwa okreÊlonych w odr´bnych przepisach, 2) danych, których ujawnienie wed∏ug przedsi´biorcy produkujàcego lub wprowadzajàcego do obrotu Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek oraz Êrodki spo˝ywcze specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego mog∏oby naruszyç jego konkurencyjnà pozycj´ na rynku, je˝eli G∏ów ny Inspektor Sanitarny przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 17 ust. 3, wyrazi zgod´, w dro dze decyzji, na nieujawnianie tych danych. Art. 21. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okre Êli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owy zakres infor macji podawanych we wnioskach o wydanie decyzji, o których mowa w art. 17 ust. 3, szczegó∏owe warunki dotyczàce wymagaƒ niezb´dnych dla ochrony zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, które powinny zostaç okreÊlone w decyzji, zakres i rodzaj do∏àczanej dokumentacji oraz jednostki naukowe lub ekspertów w∏aÊciwych ze wzgl´du na przedmiot wniosku, majàc na wzgl´dzie za pewnienie bezpieczeƒstwa ̋ ywnoÊci, która b´dzie pro dukowana lub wprowadzana do obrotu w kraju na pod stawie wydanych decyzji. Art. 22. 1. W procesie produkcji przetworów grzy bowych, Êrodków spo˝ywczych zawierajàcych grzyby, skupie, przechowywaniu lub sprzeda˝y grzybów nale ˝y przestrzegaç wymagaƒ zapewniajàcych bezpieczeƒ stwo ̋ ywnoÊci oraz zatrudniaç klasyfikatorów grzybów lub grzyboznawców. 2. Nadawanie i pozbawianie uprawnieƒ klasyfika tora grzybów i grzyboznawcy nast´puje w drodze de cyzji w∏aÊciwego organu Inspekcji Sanitarnej. 3. W razie stwierdzenia nienale˝ytego wykonywa nia obowiàzków przez klasyfikatora grzybów lub grzy Dziennik Ustaw Nr 63 — 4572 — Poz. 634 boznawc´, w∏aÊciwy organ Inspekcji Sanitarnej uchy la, w drodze decyzji, nadane im uprawnienia. 4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia: 1) wykaz grzybów dopuszczonych do obrotu lub pro dukcji przetworów grzybowych albo artyku∏ów spo˝ywczych zawierajàcych grzyby, wykaz prze tworów grzybowych dopuszczonych do obrotu, z uwzgl´dnieniem cech dyskwalifikujàcych grzyby i przetwory grzybowe, wymagaƒ technologicznych i warunków przetwarzania, skupu, przechowywa nia i sprzeda˝y grzybów, 2) organy Inspekcji Sanitarnej w∏aÊciwe do nadawa nia i pozbawiania uprawnieƒ, o których mowa w ust. 2, oraz warunki i tryb ich uzyskiwania, 3) wykaz prac, przy których powinny byç zatrudnione osoby posiadajàce uprawnienia klasyfikatora grzy bów lub grzyboznawcy — majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. Art. 23. 1. W procesie produkcji i w obrocie ˝ywno Êcià nie mo˝na stosowaç procesów technologicznych lub metod post´powania, które mogà spowodowaç powstanie w ˝ywnoÊci lub na jej powierzchni substan cji szkodliwych dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia w celu za pobiegania powstawaniu negatywnych skutków dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka mo˝e, w drodze rozporzà dzenia: 1) nakazaç stosowanie okreÊlonych procesów techno logicznych lub metod post´powania w procesie produkcji lub w obrocie w odniesieniu do wskaza nych w rozporzàdzeniu artyku∏ów, 2) zakazaç stosowania okreÊlonych procesów techno logicznych lub metod post´powania w procesie produkcji i w obrocie Êrodkami spo˝ywczymi i u˝ywkami, dozwolonymi substancjami dodatko wymi i innymi dodatkami do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek, 3) zakazaç produkcji oraz wprowadzania do obrotu okreÊlonych Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, do zwolonych substancji dodatkowych i innych dodat ków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek — majàc na wzgl´dzie zagro˝enia, o których mowa w ust. 1. Art. 24. 1. Opakowania jednostkowe Êrodków spo ˝ywczych i u˝ywek powinny zawieraç informacje istot ne ze wzgl´du na ochron´ zdrowia lub ̋ ycia cz∏owieka, dotyczàce: 1) sk∏adu tych Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, 2) ich wartoÊci od˝ywczej, 3) obecnoÊci w nich dozwolonych substancji dodatko wych lub innych dodatków do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek, 4) daty ich minimalnej trwa∏oÊci lub terminu przydat noÊci do spo˝ycia, 5) sposobu ich u˝ycia, je˝eli brak tej informacji móg∏ by spowodowaç niew∏aÊciwe post´powanie z tymi artyku∏ami, 6) w∏aÊciwoÊci zapobiegania lub wspomagania lecze nia chorób — w odniesieniu do Êrodków spo˝yw czych specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego oraz naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód êródlanych, 7) danych identyfikujàcych produkujàcego lub wpro wadzajàcego te artyku∏y do obrotu w kraju, a w od niesieniu do artyku∏ów przywo˝onych z zagranicy — nazw´ kraju, w którym je wyprodukowano. 2. Informacje, o których mowa w ust. 1, nie powin ny: 1) wprowadzaç konsumenta w b∏àd tekstem lub zna kiem graficznym, 2) przypisywaç Êrodkowi spo˝ywczemu lub u˝ywce: a) dzia∏ania lub w∏aÊciwoÊci, których nie posiadajà, b) w∏aÊciwoÊci zapobiegania lub wspomagania le czenia chorób, z wy∏àczeniem Êrodków spo˝yw czych specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego oraz naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód êródlanych. 3. Wymogi dotyczàce informacji, o których mowa w ust. 1, stosuje si´ odpowiednio do substancji poma gajàcych w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych, innych dodatków do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek oraz do nowej ˝ywnoÊci. 4. Przepisy ust. 1—3 nie dotyczà Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek przeznaczonych wy∏àcznie na eksport. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw rolnictwa w porozu mieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw zdrowia okre Êli, w drodze rozporzàdzenia, sposób znakowania Êrod ków spo˝ywczych, u˝ywek i substancji pomagajàcych w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatko wych oraz innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, majàc na wzgl´dzie zasady okreÊlone w ust. 1—4. Art. 25. 1. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek rozprowadzane w opakowa niach jednostkowych, znakowane datà minimalnej trwa∏oÊci lub terminem przydatnoÊci do spo˝ycia, mo gà byç wprowadzane do obrotu do tej daty lub terminu. 2. Przepis ust. 1 stosuje si´ równie˝ do artyku∏ów, o których mowa w ust. 1, wprowadzanych do obrotu bez opakowaƒ jednostkowych, je˝eli wobec nich zosta ∏a ustalona data minimalnej trwa∏oÊci lub termin przy datnoÊci do spo˝ycia. Art. 26. Materia∏y i wyroby przeznaczone do kon taktu z ˝ywnoÊcià nie powinny zawieraç sk∏adników, Dziennik Ustaw Nr 63 — 4573 — Poz. 634 które mogà powodowaç negatywne skutki dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, przenikajàc do tej ˝ywnoÊci lub bezpoÊrednio do organizmu ludzkiego. Art. 27. 1. Produkcj´ lub obrót Êrodkami spo˝yw czymi, u˝ywkami, dozwolonymi substancjami dodat kowymi lub innymi dodatkami do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek oraz materia∏ami i wyrobami przezna czonymi do kontaktu z ˝ywnoÊcià wolno prowadziç, je ˝eli zostanà spe∏nione wymagania konieczne do za pewnienia w∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej, w tym wyma gania dotyczàce pomieszczeƒ, urzàdzeƒ oraz ich lokali zacji, a osoby bioràce udzia∏ w produkcji lub obrocie b´dà posiada∏y stan zdrowia wymagany przepisami o zwalczaniu chorób zakaênych oraz kwalifikacje w za kresie przestrzegania zasad higieny w procesie produk cji i w obrocie ˝ywnoÊcià. 2. Podj´cie przez przedsi´biorców produkcji lub ob rotu artyku∏ami, o których mowa w ust. 1, wymaga uzy skania uprzedniego stwierdzenia, w drodze decyzji, przez w∏aÊciwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w odnie sieniu do uprawnieƒ, o których mowa w art. 40 ust. 5 — organ Inspekcji Weterynaryjnej, spe∏nienia wyma gaƒ koniecznych do zapewnienia higieny w procesie produkcji lub w obrocie oraz do zapewnienia w∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej tych artyku∏ów. Art. 28. 1. Przestrzeganie w∏aÊciwej jakoÊci zdro wotnej ˝ywnoÊci oraz zasad higieny w procesie pro dukcji i w obrocie ˝ywnoÊcià w zak∏adach produkujà cych ˝ywnoÊç lub wprowadzajàcych jà do obrotu jest zapewnione przez kontrol´ wewn´trznà. 2. Kontrola wewn´trzna w zak∏adzie obejmuje czyn noÊci niezb´dne dla sprawdzenia: 1) prawid∏owoÊci przestrzegania warunków i zasad hi gieny w celu zapewnienia w∏aÊciwej jakoÊci zdro wotnej Êrodków spo˝ywczych oraz materia∏ów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z tymi ar tyku∏ami w toku produkcji, przechowywania i wprowadzania do obrotu, 2) oceny skutecznoÊci systemu HACCP. Art. 29. System HACCP obejmuje nast´pujàce za sady i tryb post´powania: 1) zidentyfikowanie i ocen´ zagro˝eƒ jakoÊci zdrowot nej ˝ywnoÊci oraz ryzyka ich wystàpienia, a tak˝e ustalenie Êrodków kontroli i metod przeciwdzia∏a nia tym zagro˝eniom, 2) okreÊlenie krytycznych punktów kontroli w celu wy eliminowania lub zminimalizowania wyst´powa nia zagro˝eƒ, 3) ustalenie dla ka˝dego krytycznego punktu kontroli wymagaƒ (parametrów), jakie powinien spe∏niaç, i okreÊlenie granic tolerancji (limitów krytycznych), 4) ustalenie i wprowadzenie systemu monitorowania krytycznych punktów kontroli, 5) ustalenie dzia∏aƒ korygujàcych, je˝eli krytyczny punkt kontroli nie spe∏nia wymagaƒ, o których mo wa w pkt 3, 6) ustalenie procedur weryfikacji w celu potwierdze nia, ̋ e system HACCP jest skuteczny i zgodny z pla nem, 7) opracowanie dokumentacji systemu HACCP doty czàcej etapów jego wprowadzania oraz ustalenie sposobu rejestrowania i przechowywania danych oraz archiwizowania dokumentacji systemu. Art. 30. 1. Kontrol´ wewn´trznà w zak∏adzie organi zuje, prowadzi i koordynuje kierujàcy zak∏adem. 2. Kierujàcy zak∏adem jest obowiàzany wdro˝yç system HACCP uwzgl´dniajàcy specyfik´ zak∏adu. Obowiàzek wdro˝enia systemu HACCP nie dotyczy ma∏ych i Êrednich przedsi´biorców, okreÊlonych w przepisach — Prawo dzia∏alnoÊci gospodarczej. 3. System HACCP wymaga zatwierdzenia, w dro dze decyzji, przez organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci. Art. 31. W razie stwierdzenia w wyniku kontroli we wn´trznej niew∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej okreÊlonej partii ˝ywnoÊci kierujàcy zak∏adem zarzàdza zabezpie czenie tej partii ˝ywnoÊci i wycofanie jej z obrotu oraz powiadamia w∏aÊciwy organ Inspekcji Sanitarnej lub Inspekcji Weterynaryjnej. Art. 32. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia w po rozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw rolnic twa okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owy za kres i metody wewn´trznej kontroli jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci i przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji, z uwzgl´dnieniem systemu HACCP oraz eta pów wprowadzania tego systemu, w zak∏adach produ kujàcych lub wprowadzajàcych do obrotu ˝ywnoÊç oraz materia∏y i wyroby przeznaczone do kontaktu z tà ˝ywnoÊcià, majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpie czeƒstwa ˝ywnoÊci i jej w∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej oraz jednolite wymagania w tym zakresie stosowane w krajach Unii Europejskiej. Art. 33. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okre Êli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe wymagania higieniczno-sanitarne dotyczàce zak∏adów i ich wypo sa˝enia, warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie Êrodkami spo˝ywczymi, u˝ywkami, dozwo lonymi substancjami dodatkowymi lub innymi dodat kami do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, z wy∏àcze niem Êrodków spo˝ywczych pochodzenia zwierz´cego, oraz materia∏ami i wyrobami przeznaczonymi do kon taktu z tymi artyku∏ami, dotyczàce: 1) stanu technicznego budynków, pomieszczeƒ i in stalacji, 2) jakoÊci wody przeznaczonej do celów spo˝ywczych i gospodarczych oraz pary wodnej i lodu u˝ywa nych do produkcji ˝ywnoÊci, 3) gromadzenia i przechowywania odpadów z pro dukcji ˝ywnoÊci, 4) narz´dzi, urzàdzeƒ i wyposa˝enia zak∏adu, Dziennik Ustaw Nr 63 — 4574 — Poz. 634 5) osób wykonujàcych prace przy produkcji i w obro cie ˝ywnoÊcià — majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. Art. 34. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okre Êli, w drodze rozporzàdzenia, szczególne warunki sani tarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny: 1) w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi i naturalnymi wodami êró dlanymi, 2) w obrocie Êrodkami spo˝ywczymi sprzedawanymi luzem, ∏atwo psujàcymi si´ dietetycznymi Êrodka mi spo˝ywczymi, sypkimi i nieopakowanymi Êrod kami spo˝ywczymi, pieczywem, jajami, w´dlinami, mi´sem i mi´sem mielonym, drobiem, rybami, mlekiem i przetworami mlecznymi, warzywami i owocami sprzedawanymi luzem, kosmetykami sprzedawanymi w sklepach spo˝ywczych — ze wzgl´du na ich specyficzny charakter, 3) materia∏ami i wyrobami przeznaczonymi do kon taktu z artyku∏ami, o których mowa w pkt 1 i 2 — majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. Art. 35. 1. Przy pracach w procesie produkcji lub w obrocie, które wymagajà bezpoÊredniego stykania si´ ze Êrodkami spo˝ywczymi, u˝ywkami, dozwolony mi substancjami dodatkowymi lub innymi dodatkami do Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek, nie wolno za trudniaç osób, które w myÊl przepisów o zwalczaniu chorób zakaênych nie mogà byç zatrudnione przy tego rodzaju pracach, oraz osób, w odniesieniu do których ustalono przeciwwskazania do wykonywania tych prac. 2. Zasady i tryb wykonywania badaƒ lekarskich osób, o których mowa w ust. 1, do celów sanitarno-epi demiologicznych oraz profilaktycznych badaƒ lekar skich pracowników okreÊlajà przepisy o s∏u˝bie medy cyny pracy. 3. Przedsi´biorca jest obowiàzany przechowywaç orzeczenia lekarskie wydane na podstawie badaƒ le karskich osób, o których mowa w ust. 1, do celów sa nitarno-epidemiologicznych i udost´pniaç je na ˝àda nie organów urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci. 4. Osoby bioràce udzia∏ w procesie produkcji Êrod ków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych dodatków do Êrodków spo ˝ywczych i u˝ywek lub w obrocie nimi sà obowiàzane posiadaç kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji ̋ ywnoÊci i w obrocie ̋ yw noÊcià. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, kwalifikacje wymagane od osób bioràcych udzia∏ w procesie produkcji lub w ob rocie Êrodkami spo˝ywczymi, u˝ywkami, materia∏ami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z tymi artyku ∏ami, dozwolonymi substancjami dodatkowymi lub in nymi dodatkami do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz sposób i tryb uzyskiwania takich kwalifikacji, ma jàc na wzgl´dzie okreÊlenie wymaganych wiadomoÊci z zakresu przestrzegania zasad higieny w procesie pro dukcji ̋ ywnoÊci lub w obrocie ̋ ywnoÊcià, sposób i tryb przeprowadzania egzaminów oraz wzór zaÊwiadczenia potwierdzajàcego uzyskanie tych kwalifikacji. 6. Przedsi´biorca produkujàcy lub wprowadzajàcy do obrotu artyku∏y, o których mowa w ust. 1, ponosi koszty szkoleƒ i egzaminów zwiàzanych z uzyskiwa niem kwalifikacji przez osoby bioràce udzia∏ w proce sie produkcji lub w obrocie tymi artyku∏ami. 7. Warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i sk∏adowania Êrodków spo˝ywczych pochodzenia zwierz´cego okreÊlajà przepisy o zwalczaniu chorób zakaênych zwierzàt, badaniu zwierzàt rzeênych i mi´sa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej. 8. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje si´ odpowiednio do produkcji i wprowadzania do obrotu materia∏ów i wy robów przeznaczonych do kontaktu ze Êrodkami spo ˝ywczymi, u˝ywkami, dozwolonymi substancjami do datkowymi lub innymi dodatkami do Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek. Art. 36. 1. Zak∏ad ̋ ywienia zbiorowego ma obowià zek przechowywaç próbki wszystkich potraw wchodzà cych w sk∏ad ka˝dego posi∏ku. 2. Zak∏ad, o którym mowa w ust. 1, w przypadku wprowadzania do obrotu wyrobów garma˝eryjnych innych zak∏adów ma obowiàzek pobierania próbek po szczególnych wyrobów bezpoÊrednio przy przyj´ciu danej partii oraz ich przechowywania. 3. Zak∏ad, o którym mowa w ust. 1, ma obowiàzek przechowywania próbki ka˝dej wprowadzonej do ob rotu partii wyrobów garma˝eryjnych o krótkim okresie przydatnoÊci do spo˝ycia. 4. Zak∏ad, o którym mowa w ust. 1, ma obowiàzek udost´pniaç pobrane próbki organom Inspekcji Sani tarnej. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, tryb, sposób, miejsce, czas i warunki pobierania i przechowywania próbek, majàc na wzgl´dzie zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. 6. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia mo˝e, w drodze rozporzàdzenia, okreÊliç wymagania przy prowadzeniu ˝ywienia zbiorowego oraz produkcji i wprowadzaniu do obrotu wyrobów garma˝eryjnych, majàc na wzgl´dzie normy ˝ywienia, zasady systemu HACCP oraz wymagania higieniczne i sanitarne, o któ rych mowa w art. 33. Art. 37. 1. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki, substancje pomagajàce w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek mogà byç przewo˝one Êrodkami transportu Dziennik Ustaw Nr 63 — 4575 — Poz. 634 przeznaczonymi wy∏àcznie do tego celu i w taki spo sób, aby nie zosta∏a naruszona jakoÊç zdrowotna tych artyku∏ów. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe wymagania sa nitarne dotyczàce Êrodków transportu, w tym dotyczà ce czynnoÊci zwiàzanych z za∏adunkiem, prze∏adun kiem lub wy∏adunkiem, majàc na wzgl´dzie ró˝ne ro dzaje ˝ywnoÊci i wymagania, które powinny byç spe∏ nione w czasie transportu, w celu zapewnienia w∏aÊci wej jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci. Art. 38. Tranzyt Êrodków spo˝ywczych, u˝ywek i substancji pomagajàcych w przetwarzaniu, dozwolo nych substancji dodatkowych lub innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek mo˝e odbywaç si´ tyl ko w szczelnych Êrodkach transportu, zabezpieczonych przed ich niekontrolowanym otwarciem i zaopatrzo nych w plomby polskiego urz´du celnego zgodnie z przepisami Kodeksu celnego. Art. 39. 1. Handel obwoêny Êrodkami spo˝ywczymi i u˝ywkami mo˝e byç prowadzony wy∏àcznie: 1) na targowiskach lub w halach targowych — w uzgodnieniu z w∏aÊciwym organem Inspekcji Sa nitarnej, a w przypadku Êrodków spo˝ywczych po chodzenia zwierz´cego — równie˝ z w∏aÊciwym or ganem Inspekcji Weterynaryjnej, 2) na wskazanym przez gmin´ terenie — z zastrze˝eniem ust. 2 i 3. 2. Sprzeda˝ w handlu obwoênym Êrodków spo˝yw czych i u˝ywek prowadzi si´ wy∏àcznie ze Êrodków transportu przeznaczonych do tego celu zgodnie z wy maganiami okreÊlonymi w art. 37 ust. 2. 3. Osoby zajmujàce si´ handlem obwoênym muszà posiadaç odpowiedni stan zdrowia oraz kwalifikacje w zakresie przestrzegania zasad higieny, o których mo wa w art. 35 ust. 1 i 4. 4. W∏aÊciwy organ Inspekcji Sanitarnej, a w przy padku Êrodków spo˝ywczych pochodzenia zwierz´ce go w∏aÊciwy organ Inspekcji Weterynaryjnej, okreÊla w decyzji Êrodki spo˝ywcze i u˝ywki, które mogà byç sprzedawane z danego Êrodka transportu. 5. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, wymagania higieniczne i sa nitarne obowiàzujàce w handlu obwoênym Êrodkami spo˝ywczymi i u˝ywkami, w tym dotyczàce Êrodków transportu, oraz wykazy artyku∏ów, które nie mogà byç wprowadzane do obrotu w handlu obwoênym, majàc na wzgl´dzie warunki sprzeda˝y, a tak˝e zapewnienie w∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci. Rozdzia∏ 3 Urz´dowa kontrola ˝ywnoÊci Art. 40. 1. Nadzór nad przestrzeganiem ustawy oraz nad wykonywaniem urz´dowej kontroli ̋ ywnoÊci spra wuje minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia, który dzia∏a w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw rol nictwa, z zastrze˝eniem ust. 2. 2. Nadzór nad przestrzeganiem ustawy oraz nad wykonywaniem urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci w odnie sieniu do Êrodków spo˝ywczych pochodzenia zwierz´ cego sprawuje minister w∏aÊciwy do spraw rolnictwa, dzia∏ajàc w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw zdrowia. 3. Nadzór nad jakoÊcià zdrowotnà Êrodków spo ˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatko wych, innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz nad przestrzeganiem warunków sanitar nych w procesie produkcji i w obrocie tymi artyku∏ami oraz artyku∏ami przywo˝onymi z zagranicy sprawujà organy Inspekcji Sanitarnej, z zastrze˝eniem ust. 5. 4. Nadzór nad jakoÊcià zdrowotnà Êrodków spo ˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatko wych, innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek przywo˝onych z zagranicy sprawujà, z za strze˝eniem ust. 5, organy Inspekcji Sanitarnej. 5. Organy Inspekcji Weterynaryjnej sprawujà nad zór nad: 1) miejscami uboju zwierzàt i rozbioru mi´sa, zak∏ada mi przetwórstwa mi´sa, zak∏adami uboju i prze twórstwa królików, nutrii, dziczyzny i drobiu oraz zwierzàt dzikich utrzymywanych przez cz∏owieka, a tak˝e wszystkich ubocznych artyku∏ów ubojo wych, 2) punktami skupu i zak∏adami przetwórstwa mi´sa zwierzàt ∏ownych, 3) zak∏adami jajczarskimi, przetwórstwem jaj, ryb i in nych zwierzàt wodnych oraz mi´czaków, 4) zdrowotnymi warunkami jakoÊci mleka i jego prze tworów, warunkami sanitarnymi produkcji mleka i jego przetwarzania oraz wymaganiami sanitarny mi przy przewozie mleka, 5) ch∏odniami sk∏adowymi, w których przechowuje si´ Êrodki spo˝ywcze pochodzenia zwierz´cego, 6) produkcjà lodów zawierajàcych w swoim sk∏adzie mleko w zak∏adach obj´tych nadzorem organów Inspekcji Weterynaryjnej, 7) sprzeda˝à mi´sa w handlu obwoênym, 8) przywozem z zagranicy Êrodków spo˝ywczych po chodzenia zwierz´cego, 9) sprzeda˝à bezpoÊrednià Êrodków spo˝ywczych po chodzenia zwierz´cego, które sà przygotowane i przechowywane wy∏àcznie w celu sprzeda˝y kon sumentom; sprzeda˝ ta powinna byç dokonywana bezpoÊrednio przez producenta tych Êrodków i od bywaç si´ w sklepie lub w pomieszczeniu przyle g∏ym do pomieszczeƒ produkcyjnych. 6. Je˝eli Êrodki spo˝ywcze pochodzenia zwierz´ce go sà produkowane lub przechowywane w zak∏adzie Dziennik Ustaw Nr 63 — 4576 — Poz. 634 produkujàcym inne Êrodki spo˝ywcze, nadzór nad ich jakoÊcià zdrowotnà mo˝e byç powierzony organowi In spekcji Weterynaryjnej lub organowi Inspekcji Sanitar nej na podstawie uzgodnieƒ mi´dzy G∏ównym Inspek torem Sanitarnym i G∏ównym Lekarzem Weterynarii. 7. Sprawujàc nadzór, organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci sà obowiàzane przeprowadzaç kontrole bez wczeÊniejszego uprzedzenia kontrolowanego podmio tu o terminie i zakresie kontroli. 8. Przebieg kontroli oraz innych czynnoÊci przepro wadzanych przez organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci dokumentuje si´ w protokole podpisywanym przez osob´ przeprowadzajàcà kontrol´ lub innà czynnoÊç w ramach nadzoru oraz osob´ reprezentujàcà przed si´biorc´, którego dzia∏alnoÊç jest kontrolowana. O od mowie podpisania protoko∏u przez t´ osob´ nale˝y uczyniç wzmiank´ w protokole. Osoba ta mo˝e z∏o˝yç do protoko∏u wyjaÊnienia dotyczàce przyczyn odmowy jego podpisania. Art. 41. 1. W∏aÊciwe organy Inspekcji Sanitarnej równoczeÊnie z kontrolà celnà oraz w miejscu tej kon troli przeprowadzajà kontrol´: 1) jakoÊci zdrowotnej przywo˝onych z zagranicy Êrod ków spo˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substan cji dodatkowych, innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, 2) przydatnoÊci do produkcji przywo˝onych z zagrani cy substancji pomagajàcych w przetwarzaniu — z zastrze˝eniem ust. 2. 2. W przypadku koniecznoÊci wykonania badaƒ la boratoryjnych artyku∏y, o których mowa w ust. 1, mo gà byç, za zgodà organu celnego okreÊlonà w decyzji: 1) sk∏adowane w miejscu i na warunkach okreÊlonych w tej decyzji do czasu uzyskania wyników badaƒ próbek pobranych przez organy Inspekcji Sanitar nej albo 2) skierowane do miejsca przeznaczenia i poddane badaniom laboratoryjnym przez w∏aÊciwy miejsco wo organ Inspekcji Sanitarnej. 3. W wyniku przeprowadzonej kontroli w∏aÊciwy organ Inspekcji Sanitarnej wydaje: 1) Êwiadectwo o braku zastrze˝eƒ do jakoÊci zdrowot nej artyku∏ów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2) Êwiadectwo o przydatnoÊci do produkcji substancji pomagajàcych w przetwarzaniu. 4. W przypadku stwierdzenia, ˝e artyku∏y, o których mowa w ust. 1, nie spe∏niajà obowiàzujàcych warun ków okreÊlonych w ustawie, organ Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzj´ o zakazie wprowadzania tych artyku ∏ów do obrotu w kraju oraz, w zale˝noÊci od wyników badaƒ, decyzj´ nakazujàcà wywóz badanej partii arty ku∏ów za granic´ albo ich zniszczenie lub przeznacze nie zgodnie z art. 47 pkt 1 oraz powiadamia o tej decy zji G∏ównego Inspektora Sanitarnego. 5. W przypadku, o którym mowa w ust. 4, G∏ówny Inspektor Sanitarny powiadamia organy w∏aÊciwe w zakresie urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci kraju, z które go pochodzà te artyku∏y. 6. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, warunki i zakres przeprowa dzania kontroli, o których mowa w ust. 1, wskazania dotyczàce cz´stotliwoÊci wykonywania badaƒ labora toryjnych, rodzaje badaƒ laboratoryjnych oraz wzory Êwiadectw, o których mowa w ust. 3, majàc na wzgl´ dzie zapewnienie bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci. 7. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia: 1) w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw administracji publicznej oraz ministrem w∏aÊci wym do spraw transportu — wykaz przejÊç granicz nych, przez które Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki, do zwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz substancje pomagajàce w przetwarzaniu mogà byç wprowa dzane na polski obszar celny, 2) w porozumieniu z ministrem w∏aÊciwym do spraw finansów publicznych — sposób wspó∏pracy orga nów Inspekcji Sanitarnej z organami celnymi w za kresie granicznej kontroli sanitarnej — majàc na wzgl´dzie koniecznoÊç sanitarnego zabez pieczenia granic paƒstwa i zapewnienie w∏aÊciwej ja koÊci zdrowotnej artyku∏ów, o których mowa w ust. 1. 8. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia og∏asza, w drodze obwieszczenia w Dzienniku Urz´dowym Rze czypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wykaz towa rów, które podlegajà granicznej kontroli sanitarnej, z uwzgl´dnieniem ich klasyfikacji wed∏ug kodów tary fy celnej. Art. 42. 1. Ârodki spo˝ywcze, u˝ywki, dozwolone substancje dodatkowe lub inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, które stwarzajà niebezpieczeƒ stwo zagro˝enia epidemicznego kraju lub bezpoÊred nie zagro˝enie ˝ycia lub zdrowia cz∏owieka, nie mogà byç wprowadzane na polski obszar celny. 2. W razie uzasadnionego niebezpieczeƒstwa za gro˝enia epidemicznego kraju lub bezpoÊredniego za gro˝enia ˝ycia lub zdrowia cz∏owieka minister w∏aÊci wy do spraw zdrowia, a w odniesieniu do Êrodków spo˝ywczych pochodzenia zwierz´cego — minister w∏aÊciwy do spraw rolnictwa, w drodze rozporzàdze nia, wprowadzà zakaz wprowadzania tych artyku∏ów na polski obszar celny, majàc na wzgl´dzie koniecz noÊç sanitarnego zabezpieczenia granic paƒstwa. Art. 43. Ocena jakoÊci zdrowotnej Êrodków spo ˝ywczych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatko wych lub innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz materia∏ów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z tymi artyku∏ami mo˝e byç potwierdzona Êwiadectwem jakoÊci zdrowotnej wed∏ug wzoru, o któ rym mowa w art. 41 ust. 6, oraz poprzedzona przepro wadzeniem badaƒ laboratoryjnych w zakresie urz´do wej kontroli ˝ywnoÊci. Dziennik Ustaw Nr 63 — 4577 — Poz. 634 Art. 44. 1. Badania laboratoryjne, o których mowa w art. 43, wykonujà: 1) laboratoria Inspekcji Sanitarnej, 2) laboratoria referencyjne. 2. Do zadaƒ laboratoriów referencyjnych nale˝y: 1) nadzór nad jakoÊcià badaƒ wykonywanych przez laboratoria, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 2) wykonywanie analiz i badaƒ ̋ ywnoÊci w przypadku rozbie˝noÊci, kwestionowania lub w celu potwier dzania wyników badaƒ laboratoriów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3) organizowanie badaƒ porównawczych w odniesie niu do poszczególnych metod analiz, 4) ujednolicanie metod i procedur badawczych, 5) wdra˝anie nowych metod badaƒ, 6) przekazywanie organom urz´dowej kontroli ˝yw noÊci informacji dotyczàcych metod analiz i badaƒ porównawczych stosowanych przez laboratoria re ferencyjne krajów Unii Europejskiej, 7) szkolenie kadr laboratoriów, o których mowa w ust. 1 pkt 1, w zakresie nowych metod analiz i ba daƒ, 8) mi´dzynarodowa wspó∏praca z laboratoriami refe rencyjnymi. 3. Do czasu zakoƒczenia procesu akredytacji labo ratoriów na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 kwietnia 2000 r. o systemie oceny zgodnoÊci, akredyta cji oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 489) minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia wyznacza in ne laboratoria do wykonywania zadaƒ laboratoriów re ferencyjnych. 4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, wykaz laboratoriów referen cyjnych, a tak˝e innych laboratoriów wykonujàcych za dania laboratoriów referencyjnych, majàc na wzgl´ dzie zapewnienie wykonywania zadaƒ, o których mo wa w ust. 2. Art. 45. 1. Organom urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci sprawujàcym nadzór przys∏uguje prawo: 1) badania procesów technologicznych i receptur w zakresie niezb´dnym do ochrony zdrowia i ˝ycia cz∏owieka, 2) przeglàdania ksiàg i innych dokumentów kontrolo wanego zak∏adu, je˝eli oka˝e si´ to konieczne do wyjaÊnienia sprawy, 3) podejmowania innych dzia∏aƒ okreÊlonych w ni niejszej ustawie i w przepisach odr´bnych. 2. W razie braku wiarygodnych dowodów nauko wych potwierdzajàcych nieszkodliwoÊç Êrodków spo ˝ywczych, u˝ywek i substancji pomagajàcych w prze twarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych i in nych dodatków do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, or gany urz´dowej kontroli sprawujàce nadzór, w przy padku powzi´cia uzasadnionego podejrzenia szkodli woÊci tych artyku∏ów, mogà podejmowaç wczesne i proporcjonalne do zagro˝enia czynnoÊci zapobiegaw cze majàce na celu ochron´ zdrowia lub ˝ycia cz∏owie ka (zasada ostro˝noÊci). Art. 46. 1. Organ urz´dowej kontroli ̋ ywnoÊci spra wujàcy nadzór w razie stwierdzenia uchybieƒ zagra˝a jàcych zdrowiu lub ˝yciu cz∏owieka nakazuje usuni´cie tych uchybieƒ, a w przypadku ich nieusuni´cia wydaje decyzj´ o cz´Êciowym lub ca∏kowitym wstrzymaniu produkcji lub unieruchomieniu zak∏adu lub jego cz´Êci na czas niezb´dny do usuni´cia tych uchybieƒ. 2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natych miastowej wykonalnoÊci. 3. Decyzje, o których mowa w ust. 1, sà wydawane po zasi´gni´ciu opinii w∏aÊciwego inspektora pracy, je ˝eli stwierdzone uchybienia mogà stanowiç równocze Ênie naruszenie przepisów dotyczàcych bezpieczeƒ stwa i higieny pracy. Art. 47. Organ urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci spra wujàcy nadzór, w razie stwierdzenia, ˝e Êrodek spo ˝ywczy, u˝ywka, dozwolona substancja dodatkowa lub inny dodatek do Êrodka spo˝ywczego i u˝ywki nie od powiada obowiàzujàcym zdrowotnym warunkom ja koÊci, a substancja pomagajàca w przetwarzaniu jest nieprzydatna do produkcji Êrodków spo˝ywczych lub u˝ywek, mo˝e zakazaç produkcji lub wprowadzania do obrotu tego artyku∏u lub te˝, w zale˝noÊci od rodzaju stwierdzonych uchybieƒ: 1) mo˝e zezwoliç na inne jego wykorzystanie z zacho waniem okreÊlonych warunków lub na zu˝ycie go w innym okreÊlonym celu, lub 2) nakazaç jego zniszczenie na koszt przedsi´biorcy. Art. 48. 1. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia, a w odniesieniu do Êrodków spo˝ywczych pochodze nia zwierz´cego — minister w∏aÊciwy do spraw rolnic twa, ka˝dy w swoim zakresie dzia∏ania, okreÊlà, w dro dze rozporzàdzeƒ: 1) szczegó∏owy sposób i tryb przeprowadzania urz´ dowej kontroli ˝ywnoÊci w procesie produkcji i w obrocie, uwzgl´dniajàc zakres czynnoÊci kon trolnych obejmujàcych pobieranie i analizy próbek, kontrol´ higieny personelu, kontrol´ dokumentacji oraz kontrol´ obowiàzujàcych w zak∏adzie we wn´trznych systemów kontroli jakoÊci zdrowotnej i przestrzegania zasad higieny, systemu HACCP, majàc na wzgl´dzie koniecznoÊç zapewnienia w∏a Êciwej jakoÊci zdrowotnej ˝ywnoÊci, 2) sposób i tryb post´powania organów sprawujà cych nadzór nad jakoÊcià zdrowotnà ˝ywnoÊci i ˝y wienia w przypadku podejrzenia lub stwierdzenia niew∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej Êrodków spo˝yw czych, u˝ywek, dozwolonych substancji dodatko wych i innych dodatków do Êrodków spo˝ywczych Dziennik Ustaw Nr 63 — 4578 — Poz. 634 i u˝ywek, majàc na wzgl´dzie tryb zabezpieczania tych artyku∏ów i uprawnienia, o których mowa w art. 40, 43 i 45, a tak˝e dokumentowanie wykona nia decyzji, o których mowa w art. 46 ust. 1. 2. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia oraz mini ster w∏aÊciwy do spraw rolnictwa okreÊlà, w drodze rozporzàdzenia, szczegó∏owe warunki i sposób wspó∏ dzia∏ania w zakresie sprawowania nadzoru organów Inspekcji Sanitarnej z organami Inspekcji Weterynaryj nej, majàc na wzgl´dzie potrzeb´ zapewnienia spraw nego nadzoru nad przestrzeganiem warunków zdro wotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia, z uwzgl´dnieniem art. 40. Rozdzia∏ 4 Przepisy karne Art. 49. 1. Kto produkuje lub wprowadza do obro tu, o niew∏aÊciwej jakoÊci zdrowotnej lub zepsute, Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki i substancje pomagajàce w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe, inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek oraz materia∏y i wyroby przeznaczone do kontaktu z ˝ywno Êcià, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnoÊci al bo pozbawienia wolnoÊci do lat 2. 2. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu Êrodki spo˝ywcze specjalnego przeznaczenia ˝ywieniowego lub nowà ˝ywnoÊç szkodliwe dla zdrowia lub ˝ycia cz∏owieka, podlega karze pozbawienia wolnoÊci do lat 3. 3. Je˝eli sprawca czynów okreÊlonych w ust. 1 lub 2 dzia∏a nieumyÊlnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnoÊci al bo pozbawienia wolnoÊci do roku. Art. 50. Kto produkuje lub wprowadza do obrotu zepsute lub sfa∏szowane Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki lub substancje pomagajàce w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe oraz inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, jako artyku∏y odpowiadajàce wymaganiom okreÊlonym w ustawie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolnoÊci al bo pozbawienia wolnoÊci do roku. Art. 51. 1. Kto przez oznaczenie lub w inny sposób wprowadza w b∏àd co do jakoÊci zdrowotnej lub war toÊci od˝ywczej Êrodka spo˝ywczego, u˝ywki, substan cji pomagajàcych w przetwarzaniu albo dozwolonej substancji dodatkowej lub innych dodatków do Êrod ków spo˝ywczych i u˝ywek, podlega karze grzywny. 2. Tej samej karze podlega, kto: 1) w przypadkach okreÊlonych w art. 17 ust. 3 bez uzy skania decyzji lub z naruszeniem warunków okre Êlonych w tej decyzji produkuje lub wprowadza do obrotu Êrodki spo˝ywcze, u˝ywki i substancje po magajàce w przetwarzaniu, dozwolone substancje dodatkowe, Êrodki spo˝ywcze specjalnego prze znaczenia ˝ywieniowego oraz inne dodatki do Êrodków spo˝ywczych i u˝ywek, 2) u˝ywa do produkcji lub wprowadza do obrotu arty ku∏y, o których mowa w pkt 1, po up∏ywie terminu ich przydatnoÊci do spo˝ycia lub po up∏ywie daty ich minimalnej trwa∏oÊci, 3) narusza zasady, o których mowa w art. 10 ust. 2, art. 12, art. 22, art. 24, art. 35 ust. 1 i 3, art. 36, art. 37 i art. 39 ust. 3, 4) rozpoczyna dzia∏alnoÊç bez uzyskania decyzji, o któ rej mowa w art. 13 ust. 7, art. 22 ust. 2, art. 27 ust. 2 i art. 39 ust. 4. Art. 52. W sprawach okreÊlonych w art. 51 orzeka nie nast´puje w trybie przepisów o post´powaniu w sprawach o wykroczenia. Rozdzia∏ 5 Zmiany w przepisach obowiàzujàcych, przepisy przejÊciowe i koƒcowe Art. 53. W ustawie z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaênych (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1974 r. Nr 47, poz. 280, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1990 r. Nr 34, poz. 198, z 1997 r. Nr 60, poz. 369, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 120, poz. 1268) wprowa dza si´ nast´pujàce zmiany: 1) w art. 2 dodaje si´ ust. 2a w brzmieniu: „2a. Zasady i tryb wykonywania badaƒ lekarskich osób wykonujàcych prace w procesie produk cji i w obrocie ˝ywnoÊcià do celów sanitarno epidemiologicznych regulujà odr´bne przepi sy.”; 2) w art. 5 skreÊla si´ ust. 2; 3) u˝yte w ustawie wyrazy „Minister Zdrowia i Opieki Spo∏ecznej” zast´puje si´ wyrazami „Minister w∏a Êciwy do spraw zdrowia”. Art. 54. W ustawie z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kszta∏towaniu Êrodowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49, poz. 196, z 1995 r. Nr 90, poz. 446, z 1996 r. Nr 106, poz. 496 i Nr 132, poz. 622, z 1997 r. Nr 46, poz. 296, Nr 96, poz. 592, Nr 121, poz. 770 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 101, poz. 1178, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718 i Nr 109, poz. 1157 oraz z 2001 r. Nr 38, poz. 452 i Nr 45, poz. 497) w art. 37a dodaje si´ ust. 9 w brzmieniu: „9. Przepisów ust. 1—8 nie stosuje si´ w odniesie niu do nowych Êrodków spo˝ywczych lub u˝y wek bàdê nowych sk∏adników tych artyku∏ów w zakresie uregulowanym odr´bnie w przepi sach o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝y wienia.” Dziennik Ustaw Nr 63 — 4579 — Poz. 634 Art. 55. W ustawie z dnia 14 marca 1985 r. o Inspek cji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 70, poz. 778, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 29, poz. 320 i Nr 42, poz. 473) wpro wadza si´ nast´pujàce zmiany: 1) w art. 20: a) w ust. 1 wyrazy „Ministrowi Spraw Wewn´trz nych i Administracji” zast´puje si´ wyrazami „ministrowi w∏aÊciwemu do spraw wewn´trz nych”, b) w ust. 2 wyrazy „Ministrowie Obrony Narodo wej oraz Spraw Wewn´trznych i Administracji” zast´puje si´ wyrazami „Minister Obrony Naro dowej oraz minister w∏aÊciwy do spraw we wn´trznych”, c) w ust. 3 wyrazy „Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji” zast´puje si´ wyrazami „Mini ster w∏aÊciwy do spraw wewn´trznych”; 2) w art. 25 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: „4) pobierania próbek do badaƒ laboratoryj nych.”; 3) w art. 36: a) w ust. 1—3 po wyrazach „Za badania” dodaje si´ wyraz „laboratoryjne”, b) ust. 4 otrzymuje brzmienie: „4. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, sposób ustalania wysokoÊci op∏at za badania laboratoryjne oraz inne czynnoÊci, o których mowa w ust. 1—3, z uwzgl´dnieniem kosztów ich wykonania.” Art. 56. W ustawie z dnia 27 czerwca 1997 r. o s∏u˝ bie medycyny pracy (Dz. U. Nr 96, poz. 593, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i z 2000 r. Nr 84, poz. 948) wprowadza si´ nast´pujàce zmiany: 1) w art. 4 dodaje si´ pkt 4a w brzmieniu: „4a) badaniach lekarskich do celów sanitarno epidemiologicznych — nale˝y przez to ro zumieç badania lekarskie ustalajàce brak przeciwwskazaƒ do wykonywania prac w procesie produkcji i w obrocie ˝ywno Êcià,”; 2) w art. 5: a) w ust. 1 dodaje si´ pkt 3a w brzmieniu: „3a) osób wykonujàcych prace w procesie pro dukcji i w obrocie ˝ywnoÊcià,” b) dodaje si´ ust. 2a w brzmieniu: „2a. Obowiàzek obj´cia badaniami lekarskimi do celów sanitarno-epidemiologicznych spoczywa na przedsi´biorcach prowadzà cych dzia∏alnoÊç w zakresie produkcji i ob rotu ˝ywnoÊcià.”, c) dodaje si´ ust. 4 w brzmieniu: „4. Badaniami lekarskimi do celów sanitarno epidemiologicznych sà obj´te osoby, o któ rych mowa w ust. 1 pkt 3a.”; 3) w art. 6: a) w ust. 1 w pkt 8 kropk´ na koƒcu zast´puje si´ przecinkiem i dodaje si´ pkt 9 w brzmieniu: „9) wykonywania badaƒ lekarskich do celów sa nitarno-epidemiologicznych.”, b) w ust. 5 wyrazy „Ministrem Edukacji Narodo wej” zast´puje si´ wyrazami „ministrem w∏aÊci wym do spraw oÊwiaty i wychowania oraz mini strem w∏aÊciwym do spraw szkolnictwa wy˝sze go”, c) dodaje si´ ust. 7 w brzmieniu: „7. Minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia okreÊli, w drodze rozporzàdzenia, tryb wykonywania badaƒ lekarskich do celów sanitarno-epide miologicznych oraz wykaz stanów chorobo wych uniemo˝liwiajàcych wykonywane czynnoÊci z zakresu produkcji i obrotu ˝yw noÊcià, a tak˝e rodzaje czynnoÊci, których nie wolno wykonywaç osobom dotkni´tym taki mi chorobami, z uwzgl´dnieniem zakresu i cz´stotliwoÊci tych badaƒ, sposobu ich do kumentowania, wzoru orzeczenia lekarskie go i sposobu przechowywania orzeczeƒ.”; 4) w art. 7 w ust. 1 w pkt 5 i w ust. 5 wyrazy „Paƒstwo wà Inspekcjà Sanitarnà” zast´puje si´ wyrazami „Inspekcjà Sanitarnà”; 5) w art. 8 wyrazy „Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewn´trznych i Administracji, Sprawiedli woÊci oraz Transportu i Gospodarki Morskiej” za st´puje si´ wyrazami „Minister Obrony Narodo wej, minister w∏aÊciwy do spraw wewn´trznych, Minister SprawiedliwoÊci oraz minister w∏aÊciwy do spraw transportu”; 6) dodaje si´ art. 22a w brzmieniu: „Art. 22a. Koszty badaƒ lekarskich do celów sanitar no-epidemiologicznych ponoszà przed si´biorcy.”; 7) w art. 27 w ust. 1 wyrazy „Ministrowie: Obrony Narodowej, Spraw Wewn´trznych i Administra cji, SprawiedliwoÊci” zast´puje si´ wyrazami „Minister Obrony Narodowej, minister w∏aÊciwy do spraw wewn´trznych, Minister Sprawiedliwo Êci”; 8) u˝yte w ustawie w odpowiednich przypadkach wy razy „Minister Zdrowia i Opieki Spo∏ecznej” zast´ puje si´ u˝ytymi w tych samych przypadkach wy razami „minister w∏aÊciwy do spraw zdrowia”. Art. 57. W ustawie z dnia 4 wrzeÊnia 1997 r. o dzia ∏ach administracji rzàdowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 82, poz. 928, z 2000 r. Nr 12, poz. 136, Nr 43, poz. 489, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718, Nr 70, poz. 816, Nr 73, Dziennik Ustaw Nr 63 — 4580 — Poz. 634 poz. 852, Nr 109, poz. 1158 i Nr 122, poz. 1314 i 1321 oraz z 2001 r. Nr 3, poz. 18, Nr 5, poz. 43 i 44 i Nr 42, poz. 475) w art. 33 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie: „4) warunków sanitarnych, nadzoru sanitarnego, bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci, a w szczególnoÊci nadzoru nad jakoÊcià zdrowotnà ˝ywnoÊci w procesie produkcji i w obrocie oraz materia ∏ami i wyrobami stykajàcymi si´ z ˝ywnoÊcià,”. Art. 58. 1. Zezwolenia wydane na podstawie do tychczasowych przepisów zachowujà wa˝noÊç przez okres, na który zosta∏y wydane, nie d∏u˝ej jednak ni˝ do czasu wydania przepisów wykonawczych, o których mowa w art. 59. 2. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1, stajà si´ decyzjami w rozumieniu niniejszej ustawy. Art. 59. Dotychczasowe przepisy wykonawcze za chowujà moc do czasu wydania przepisów wykonaw czych na podstawie niniejszej ustawy, o ile nie sà z nià sprzeczne, nie d∏u˝ej jednak ni˝ do dnia 31 grudnia 2002 r. Art. 60. Traci moc ustawa z dnia 25 listopada 1970 r. o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 29, poz. 245, z 1971 r. Nr 12, poz. 115, z 1985 r. Nr 12, poz. 49, z 1989 r. Nr 35, poz. 192, z 1992 r. Nr 33, poz. 144 i Nr 91, poz. 456, z 1997 r. Nr 43, poz. 272, Nr 60, poz. 369 i Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 oraz z 2000 r. Nr 120, poz. 1268), z wyjàtkiem art. 37 ust. 1 pkt 1 w zakresie dotyczàcym przedmiotów u˝ytku nie obj´tych niniejszà ustawà. Art. 61. Ustawa wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 3 mie si´cy od dnia og∏oszenia, z tym ˝e: 1) art. 41 ust. 5 wchodzi w ˝ycie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej, 2) art. 10 ust. 3, art. 28 ust. 2, art. 30, art. 32, art. 36 ust. 6 i art. 48 ust. 1 w zakresie dotyczàcym syste mu HACCP obowiàzujà od dnia 1 stycznia 2004 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski Dziennik Ustaw Nr 63 — 4581 — Poz. 634