تخطَّ إلى المحتوى
Nelum
قوانين بنما

Plan Estratégico Sectorial 2021-2025, Sector Agropecuario y Rural

صدر في 2022-03 · النص بتاريخ 2026-10-01

القانون العام والإرشادات الرسمية منشورة بوصفها أبحاثاً. ليست مشورة قانونية أو ضريبية أو مالية.

البحث نفسه مكتوب بالإنجليزية. العناوين والوسوم مترجمة؛ أما النتائج والاقتباسات فغير مترجمة.

عن هذا القانون

اللغة
Spanish
النوع
policy
الدولة
بنما
الموضوعات
Agricultural and rural development, Livestock, Food and nutrition, Forestry, Land and soil, Cultivated plants, Water
الكلمات المفتاحية
rural development, agricultural development, sustainable development, sustainable use, family farming, legal proceedings/administrative proceedings, internal trade, international trade, financing, gender, farming, youth, Indigenous Peoples, good practices, research, monitoring, public private partnership (PPP), public participation, financial agricultural measures, investment, inspection, innovation, cooperative/producer organization, policy/planning, governance, equity, institution, data collection/reporting, business/industry/corporations, hazards, rural employment, capacity building, education, certification, registration, urban and peri-urban agriculture, integrated pest management-IPM/pest management strategies, local government, poverty, procedural matters, labour, pests/diseases, animal health, traceability, hygiene/sanitary procedures, food sovereignty, food security, food safety and quality, agro-forestry, forest management/forest conservation, zoning, land-use planning, agricultural land, plant protection, basin/catchment/watershed, river basin institution, inland waters
الفئات
*, agriculture

أين تقرؤه

    لا يوجد رابط مصدر مسجل لهذا القانون.

النص

نص القانون نفسه، مادةً مادة، كما هو محفوظ. لكل مادة رابطها.

  1. PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 SECTOR AGROPECUARIO Y RURAL @midapma www.mida.gob.pa PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021-2025 Sector Agropecuario y Rural Con la colaboración de: Esta publicación es el resultado de un proce so participativo, basado en consideraciones de sostenibilidad, competitividad, bienestar y desarrollo agropecuario y rural, de manera incluyente, producto de consultas a diferentes actores del Sector Agropecuario, realizadas a nivel nacional, con la intención de servir como instrumento marco y de referencia en la planificación de las activi dades productivas. La terminología empleada que aparece bajo el título "Términos y conceptos utiliza dos" en este instrumento, fueron desarrolla dos para simplificar la redacción y no repre sentan opinión alguna, más bien tratan de recoger el pensamiento colectivo y consen suado de quienes han participado en su elaboración, directa e indirectamente. Este documento puede ser reproducido total o parcialmente, con fines didácticos, de capacitación, como apoyo marco al desem peño laboral dentro del sector agropecuario nacional, sin fines de lucro, sin requerir de autorización previa, siempre y cuando se respeten los derechos de autor. El Comité Técnico estuvo integrado por: Ministerio de Desarrollo Agropecuario MIDA: Dirección de Planificación Sectorial: Carmen Sousa, Essye Acevedo, Alexis Pino, Jorge Rivas y Roy Frías. Ministerio de Economía y Finanzas MEF: Dirección de Programación de Inversiones: Julio Miranda. Organización de las Naciones Unidas para la Agricultura y la Alimentación {FAO): Yerania Sánchez, Erika Pinto, Carlos Porras. Centro Agronómico Tropical de Investi gación y Enseñanza (CATIE): Elvin Britton. Instituto Interamericano de Cooperación para la Agricultura (IICA): Carlos Bárcenas. Apoyo administrativo: Julio Moreno, Jefe de Oficina de Relaciones Públicas y Neil Ruíz Diseñador Gráfico del Ministerio de Desarrollo Agropecuario. PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 SECTOR AGROPECUARIO Y RURAL Contenido Mensaje del Señor Ministro 5 SIGLAS 6 Términos y conceptos 7 Introducción 8 I. Desafíos para el desarrollo del sector agropecuario y rural en Panamá 9 II. Institucionalidad Agropecuaria 15 III. Articulación del Plan Estratégico Sectorial Agropecuario y Rural con otras iniciativas de Desarrollo 21 IV. Metodología para la elaboración del Plan Estratégico Sectorial 29 Primera fase – Taller de inicio 31 Segunda fase - Consolidación del Plan 31 Tercera fase - Validación y aprobación 33 V. Conceptualización del Plan Estratégico Sectorial 35 Misión 37 Visión 37 Ejes y Acciones Estratégicas del Plan Sectorial 39 Eje 1 - Modernización de los servicios agropecuarios 41 Eje 2 - Agronegocio e inteligencia de los mercados 51 Eje 3 - Intensificación agroproductiva sostenible y resiliente 56 Eje 4 - Desarrollo rural y agricultiura familiar 66 VI. Estrategia de Implementación 71 VII. Seguimiento y Evaluación 74 Flujo de información 77 Referencias Bibliográficas 79 Anexos 81 Mensaje del Señor Ministro El sector agropecuario es uno de los pilares esenciales de la economía panameña, principalmente en las zonas rurales e indígenas; por ello, una de las principales consignas de esta Administración es fortalecer sus actividades y dar cumplimiento a los compromisos asumidos con el Agro nacional. Para ello, se procedió con la devolución del FECI al sector, pago a las deudas atrasadas, la reacti vación de las cadenas agroalimentarias, el amplio y sincero diálogo con los productores, la creación del Gabinete Agropecuario, el fortalecimiento de las sanidades agropecuarias, la reduc ción de las importaciones y aumento en las exportaciones, la modernización del Sistema Inte grado de Gestión Agropecuaria de Panamá (SIGAP), el apoyo al Programa Mujer Agroemprende dora; todo esto para levantar al motor agrícola y por ende, a la mejora de la economía, dándole énfasis a nuestros agricultores familiares, combatiendo la pobreza, entre otros aspectos. El flagelo de la Pandemia de COVID-19, ha azotado al mundo y nuestro país no es la excepción, sumado a los desastres ante los fenómenos naturales, como las inundaciones por fuertes tormen tas y los dos huracanes ETA e IOTA; el Agro no se detuvo, ni se detiene. Es por ello que manten dremos un apoyo irrestricto, reiterando el compromiso de trabajar más que nunca para servir a este digno sector, contribuyendo así, con la seguridad alimentaria, la generación de empleos y la lucha contra el hambre y la desigualdad. Ante estos casos fortuitos, se demostró la relevancia de este sector, pues han sido clave para la ejecución eficaz de Panamá Solidario, proporcionando la materia prima para los más necesitados, a través de la implementación de ayudas con el Proyecto Agro Solidario y apoyo a los programas existentes, todos dirigidos a los productores. Se mantiene el compromiso y responsabilidad del Gobierno Nacional, en fortalecer a este bastión agroalimentario, contribuyendo en su desempeño y con la reactivación del comercio y crecimiento de la industria nacional. En este sentido, se presenta esta nueva iniciativa, un Plan Estratégico que garantice el fortalecimiento, ordenamiento, de manera inclusiva y participativa, de manera que todos los actores colaboren y trabajemos en equipo articulado y coordinadamente, para cumplir la meta: Un agro competitivo, dinámico, renovado, ampliado, diversificado, vanguardista, en el marco de las dimensiones social, económica, ambiental e institucional, cumpliendo con todos las obligaciones locales, nacionales e internacionales y preparado para las tendencias y retos, de forma eficaz. Augusto Valderrama B. Ministro de Desarrollo Agropecuario 5 6 AIG ARAP ATP AUPSA BDA BID BPA CA CAC CAF CATIE CEPAL CMPC DRT FAO GEI IDIAP IICA IMA INA INEC IPACOOP ISA MEDUCA MEF MiAMBIENTE MICI MIDA MIDES MINSA MIRE MNCF ODS OMC OIE PEG PEN PIB PNCCSA SAN SDN SENACYT SICA SPA Autoridad de Innovación Gubernamental Autoridad de los Recursos Acuáticos de Panamá Autoridad de Turismo de Panamá Autoridad Panameña de Seguridad de Alimentos Banco de Desarrollo Agropecuario Banco Interamericano de Desarrollo Buenas Prácticas Agrícolas Caja de ahorros Consejo Agropecuario Centroamericano Corporación Andina de Fomento Centro Agronómico Tropical de Investigación y Enseñanza Comisión Económica para América Latina y el Caribe Centro de Manejo Post cosecha Desarrollo Rural Territorial Organización de las Naciones Unidas para la Agricultura y la Alimentación Gases de efecto invernadero Instituto de Innovación Agropecuaria de Panamá Instituto Interamericano de Cooperación para la Agricultura Instituto de Mercadeo Agropecuario Instituto Nacional de Agricultura Instituto Nacional de Estadística y Censo Instituto Panameño Autónomo Cooperativo Instituto de Seguro Agropecuario Ministerio de Educación Ministerio de Economía y Finanzas Ministerio de Ambiente Ministerio de Comercio e Industrias Ministerio de Desarrollo Agropecuario Ministerio de Desarrollo Social Ministerio de Salud Ministerio de Relaciones Exteriores Mercados Nacionales de Cadena de Frío Objetivo de Desarrollo Sostenible Organización Mundial del Comercio Organización Mundial de la Sanidad Animal Plan Estratégico de Gobierno Plan Estratégico Nacional Visión 2030 Producto Interno Bruto Plan Nacional de Cambio Climático para el Sector agropecuario Seguridad Alimentaria y Nutricional Secretaria Nacional de Descentralización Secretaria Nacional de Ciencia y Tecnología Sistema de la Integración Centroamericana Sistema Público Agropecuario SIGLAS Términos y conceptos Para los efectos de este documento, se emplearon términos y conceptos inherentes del mismo, basados en definiciones técnicas y fueron desarrollados para facilitar la construcción y mejor comprensión de esta herramienta, los cuales se describen a continuación: Actualizar: Se refiere a adecuar documentos, mapas u otros, a la realidad del plan o, en su defecto, crear nuevos, en caso de requerirse. Competencia legal: Es la capacidad o aptitud reconocida por la ley para ejercer sus funciones con relación a una determinada categoría de asuntos. Gestión integral de riesgos de desastres: Proceso de identificar, analizar y cuantificar las probabilidades de pérdidas y efectos secundarios que se desprenden de los desastres, en los aspectos de prevención, preparación, respuesta y recuperación. Grupos vulnerables: Persona o grupo de personas que por sus características de desventaja por edad, sexo, estado civil, nivel educativo, origen étnico, situación o condición física y/o mental; requieren de un esfuerzo adicional para incorporarse al desarrollo y a la convivencia; es decir aquel o aquellos que corren riesgo de padecer inseguridad social, cultural, económica y ambiental. El grado de vulnerabilidad de una persona, un hogar o un grupo de personas está determinado por su exposición a los factores de riesgo y su capacidad para afrontar o resistir situaciones problemáticas. Impacto ambiental: el resultado de una acción o actividad humana o fenómeno natural, que produce una alteración favorable o desfavorable sobre el ambiente o en algunos componentes de este. Impacto ambiental positivo: resultado de actividades que benefician al ambiente, ayudando a restaurar un ecosistema, afectado o a conservar en gran porcentaje las características naturales de un paisaje no deteriorado. Impacto ambiental neutro: producto de las actividades que no generan efecto significativo, tanto positivo como negativo al ambiente. Impacto ambiental negativo: alteraciones en el ambiente, que lesionan al medio natural y a la salud. Intensificación agroproductiva sostenible y resiliente: Mayor producción y productividad, con menores residuos y efectos adversos, tales como, reducciones significativas de la vulnerabilidad y la exposición al riesgo, realizado en igual o menor superficie. Infraestructura operativa: se refiere a la disponibilidad de instalaciones, equipos, insumos, materiales, personal calificado y capacitado, con una organización y procesos definidos, para el desarrollo de las actividades y servicios que se ofrecen. Sistemas agroproductivos sostenibles y resilientes: Explotaciones con mayor rentabilidad socio, económica y ambiental (manejo integral de recursos naturales y reducción de mermas y contaminación, manejo de desechos, entre otros). Sistema o estructura fortalecida: Cuando se cuenta con mejoras en la infraestructura física, personal calificado, disponibilidad de recursos económicos, entre otros. En el caso específico de la sanidad agropecuaria: disminución o erradicación de plagas y enfermedades, así como los correspondientes 7 8 Introducción La reactivación económica del país, se ha convertido en uno de los principales retos en los últimos años, máxime ahora, que la pandemia del COVID-19, ha golpeado la economía nacional en todos sus ámbitos. Para esta recuperación, el agro panameño juega un papel primordial por el encadenamiento de las actividades productivas, que generan bienes directos y servicios diversificados. Desde una visión integral y sostenible, con enfoques sinérgicos, e inclusivos, la labor de todas las instituciones del sector, productores, transportistas, comerciantes y otros actores relacionados, ofrece oportunidades para una reactivación económica. Estos enfoques resaltan el papel de las instituciones y las políticas, no sólo para administrar los efectos sobre los recursos, sino para promover la construcción de ventajas competitivas de largo plazo, cuya finalidad es el fortalecimiento del sector, a través de un abordaje diferenciado, focalizado, sistémico, innovador y de calidad. La economía de Panamá está basada en actividades del sector servicios, esto ha fijado el modelo económico actual, que caracteriza nuestro país, donde el agro viene disminuyendo sus aportes a la economía. Según cifras del Instituto Nacional de Estadística y Censo (INEC), el aporte promedio del sector a la composición del Producto interno bruto (PIB), en el periodo 2015 2019, fue de 2.3%, el cual disminuyó en comparación al período 2010-2014, cuyo promedio fue de 3.1 %. Lo anterior, evidencia un "estancamiento" con una tendencia a la baja en la cantidad y rendimiento de los productos agropecuarios, El esfuerzo deber ser dirigido a elevar los rendimientos y calidad de la producción, sin menoscabar el patrimonio natural, siendo eficientes y conjugando las dimensiones social, económica, ambiental e institucional; teniendo en cuenta la cultura, grupos vulnerables y territorios. No obstante, es necesario considerar los desafíos generados por el cambio climático, la gestión integral de riesgos (sanitarios, económicos, ambientales) y otros que inciden en la producción y productividad. La estrategia debe enfocarse en mejorar las condiciones en el agro panameño y sus vinculantes directos e indirectos, que alcance niveles de crecimiento, bienestar equitativo, traducido en reducción de pobreza, creación de mercados para la producción local, nacional e internacional; pero alineado con las iniciativas y compromisos tanto nacionales, regionales y globales, así como los planes territoriales, Plan Estratégico de Gobierno, Plan Estratégico Nacional con Visión de Estado Panamá 2030, Objetivos de Desarrollo Sostenible, entre otros. Este Plan está conformado por cuatro (4) ejes estratégicos: Modernización de la Institucionalidad y los servicios públicos agro pecuarios; Agronegocios e Inteligencia de Mercado; Intensificación agroproductiva sostenible y resiliente; Desarrollo Rural y Agricultura Familiar. Estos ejes se constituyen en 16 objetivos estratégicos con 99 acciones a cumplir, a través de sus respectivos indicadores y metas, los cuales se describen en el capítulo V Conceptualización del Plan Estratégico, dentro de este documento. frente a la demanda alimentaria de la población y dadas las necesidades defortalecer el desarrollo endógeno, su reactivación es un tema clave para la generación de empleos directos e indirectos, además de contribuir a la seguridad alimentaria. Desafíos para el Desarrollo del Sector Agropecuario y Rural en Panamá. PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 11 l. Desafíos para el desarrollo del sector agropecuario y rural en Panamá. El sector agropecuario desde una perspecti va global, enfrenta grandes desafíos para mejorar la productividad agrícola, de manera que cubra el incremento en la demanda de alimentos, lo cual genera una expansión continúa de tierras aptas para la producción, con una alta presión a los recursos naturales y degradación del ambiente. Los efectos del cambio climático incrementan el riesgo de desastres naturales y provocan nuevas condiciones en el com portamiento de plagas y enfermedades. Para Panamá, garantizar la soberanía y seguridad alimentaria, es un reto impos tergable. El Plan Nacional de Seguridad Alimentaria y Nutricional, Panamá 2017 2021 (Plan SAN) revela que, hasta 2017, las cifras mostraban aumentos considerables en la dependencia de las importaciones en nuestro país. El INEC señala, que se observó una disminución en las exporta ciones en comparación con el año anterior, 2016. No obstante, el grado de depen dencia fue alto en varios rubros, que se importaron con una balanza desfavorable de 673,906 toneladas métricas. Los datos del primer trimestre de los últimos cinco (5) años fueron irregulares, al punto que disminuyeron hasta un 23.5% en 2018, recuperándose ,en 2019, con una variación positiva de 9.5% . Las cadenas productivas generan oportuni dades de empleo formal, pero su estructura, hace más difícil la labor de los pequeños agricultores, para quienes, el financiamiento, el acceso al mercado y transporte, así como toda la normativa relacionada con la calidad, la trazabilidad y la certificación, suponen un obstáculo para su participación en estas. Convertir las cadenas productivas en cade nas de valor, para integrar a los pequeños productores, generar más empleos y beneficios de estos procesos, es otra de las necesidades planteadas. El nivel de productividad ha tenido bajo crecimiento, medido en términos de produc ción por hectárea. Por ejemplo, el rendimiento promedio nacional estaba en 3.6 ton/ ha , comparado con el rendimiento en la Región Centroamericana que para el 2017, era de 4.7 ton/ha. Cifras del cierre agrícola 2019-2020 indican que solo el 14% de la superficie sembrada de arroz mecanizado, contaba con riego. Al igual que el caso del rubro maíz, la produc ción se ve afectada por la poca disponibili dad del recurso hídrico. En este sentido, el Plan SAN también recalca que se tiene una producción altamente esta cional por dependencia del ciclo de lluvias y altas pérdidas en post cosecha, que pueden alcanzar un 30% del total de la superficie sembrada. En términos de emisiones de gases de efecto invernadero (GEI), el sector agrícola aporta, en conjunto, aproximadamente el 50% del metano (CH4), del cual el 85% es originado en el subsector ganadero. La pérdida de bosques y de cobertura vegetal, aparece como la principal causa de las emisiones de dióxido de carbono (CO2), y el abandono de tierras cultivables, como la fuente principal de absorción de CO2 . 1. Datos del Instituto Nacional de Estadísticas y Censo, Contraloría General de la República. 2. CEPAL, FAO, IICA. 2019. Perspectivas de la Agricultura y del desarrollo Rural en Las Américas, 2019-2020. 3. Organización de las Naciones Unidas para la Alimentación y Agricultura (FAO). Datos sobre la Alimentación y Agricultura (FAOSTAT). 4. Dirección de Agricultura, MIDA .5. Ministerio de Desarrollo Agropecuario (MIDA).2019. Plan Nacional de Cambio Climático para el Sector Agropecuario de Panamá. 1 2 1 3 4 5 12 El Instituto de Seguro Agropecuario señala que los efectos del cambio climático produc to de la variabilidad climática, son evidentes. En el año 2019 se registró una mayor indem nización por siniestralidad en los seguros agrícolas, que representaron el 88.6% (B/.7,806,195.00) del total del monto pagado en ese mismo año. Es importante destacar que solo diez (10) de los 62 rubros asegurables, abarcan el 99% de la suma asegurada total. Las sequías, incendios, excesos de lluvias, inundaciones, vientos fuertes, plagas y enfermedades, son los prin cipales riesgos a la producción agropecuar ia, relacionados a eventos climatológicos . De igual manera, el PNCCSA, indica que la recurrencia de periodos de sequía en los últimos años (1997, 2011 y 2013), con pérdi das que alcanzaron los B/.100 millones para el sector agropecuario, merece alta atención. Un aspecto importante a destacar es que, en la Región, el sector agropecuario no suele contar con datos de calidad, masivos y públi cos, y tampoco existen instrumentos que faciliten su consulta. Panamá no escapa a ello; se ha señalado que los sistemas de información son deficientes, lo cual incre menta la vulnerabilidad del productor frente a eventos exógenos. El fraccionamiento de la tenencia de la tierra, donde el 50% de las unidades agro pecuarias tiene una extensión menor a 1 hectárea, y el 81%, menor a 10 hectáreas, impide que puedan alcanzar economías de escala de manera individual. En adición, según datos del año 2011, solo el 60% de las explotaciones contaban con título de propiedad, lo cual contribuye a las limita ciones existentes en el acceso al crédito, restringiendo la transformación tecnológica. Según el Plan SAN, un desafío importante en la operatividad de las políticas, planes y programas aplicados al sector agropecuario público es la articulación, coordinación y comunicación entre todas las organizaciones (al menos 30), que tienen responsabilidad directa en temas de seguridad alimentaria. Es decir, en la mayoría de los casos, las políticas y las estrategias que acompañan a las entidades del sector agropecuario, están basados en normativas legales (leyes, decre tos, resueltos), que dirigen al agro, los recur sos, acciones, mecanismos y reglamenta ciones, los cuales no necesariamente están acorde a la demanda de los productores y no apuntan al incremento de la competitivi dad, sino ofrecer medidas temporales para la solución de problemas. Sumado a todo lo antes descrito, durante este, y en los próximos años, según CEPAL – FAO , nos enfrentamos a la pandemia del coronavirus (COVID-19). Esto mundial mente, agrava el desempleo, la desigualdad, pobreza, deuda y presión social, más aún en América Latina, que ya venía con un dete rioro social marcado. Por ello, estos organismos, indican que los principales desafíos están en la generación de empleos, teniendo como idea fundamen tal de estas medidas evitar los contagios, asegurar los ingresos de los grupos más vulnerables y mantener la capacidad instala da y la viabilidad de las empresas, e imple mentar la protección de los trabajadores. Para esto se requiere: a. Institucionalidad más fuerte, b. Formalización laboral, c. Invertir en capital humano y d. Desarrollo de nuevas fuentes laborales. 6.Instituto de seguro Agropecuario 2019. Memoria Institucional 2019. 7. Miguel Arango, CAF Banco de Desarrollo de América Latina. 2019 Articulo. 8. Banco Insteramericano de Desarrollo (BID). 2019 Reto del Sector agrícola 9. Ministerio de Desarrollo Social - MIDES (2017) Plan Nacional de Seguridad Alimentaria y Nutricional, Panamá 2017 - 2021. 10. Organización de las Naciones Unidas para la Alimentación y Agricultura (FAO) Comisión Económica para América Latina y el Caribe (CEPAL).2020. Boletín N°14: Sistemas alimentarios y COVID-19 en América Latina y el Caribe: Respuesta del mercado laboral. 10 septiembre 2020 6 7 8 9 10 13 Finalmente, señalan que es necesario la tran sición hacia modelos sostenibles, por lo que invertir en fuentes laborales con esta carac terística y además resilientes, será una forma efectiva de recuperación. Debido al costo que implica esta inversión, se deben considerar nuevas formas de financiamiento y de apoyo internacional; así como el aprovechamiento de nuevas prácticas dentro del medio rural, como la generación de energías limpias. PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 Institucionalidad Agropecuaria PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 17 II. Institucionalidad Agropecuaria La institucionalidad agropecuaria se consti tuye de instituciones gubernamentales autónomas y semiautónomas, entidades u organizaciones privadas, organismos inter nacionales y otras instancias mixtas, que se vinculan a las actividades de este ámbito. Desde la estructura pública, se ofrecen servi cios de apoyo que incluyen, financiamien to, generación de tecnologías, comer cialización, aseguramiento, así como vigilan cia fito y zoosanitaria entre otros, con responsabilidades definidas para cada una, pero complementarias entre sí. En general, deben actuar articuladamente, de manera que favorezcan las condiciones económicas, técnicas y jurídicas para el desarrollo nacio nal. De ahí que la efectividad de sus políti cas, se visibilice por los resultados que se generen en el sector primario. Los retos principales de la institucionalidad apuntan a dos aspectos a mencionar: el primero es el desarrollo de acciones por las instituciones gubernamentales dentro de su marco legal en la intervención de cada una, sin caer en dualidades funcionales. El segun do aspecto es la articulación efectiva, que implica la coordinación y comunicación interinstitucional, considerando también a los entes de carácter privado. En este senti do, la regencia de las entidades públicas tiene un rol fundamental y su liderazgo tiene implicaciones con alcance en el accionar del sector privado. El Ministerio de Desarrollo Agropecuario (MIDA), fue creado mediante la Ley 12 de 25 de enero de 1973, con la finalidad de promover y asegurar el mejoramiento económico, social y político del hombre y la comunidad rural y su participación en la vida nacional, así como, definir y ejecutar la políti ca, planes y programas del sector. Es el regente del sistema de extensión y asistencia técnica, como de la sanidad agropecuaria. En su estructura organizacional, también se han establecido comités de consulta, a nivel local y nacional, que incluyen representantes de entidades y organizaciones privadas. El Ministro, preside órganos gubernamentales complementarios del Sector Público Agro pecuario (SPA), y otros que guardan relación estrecha con el mismo, como el Instituto Panameño Autónomo Cooperativo (IPACOOP), y el Instituto Nacional de Agri cultura (INA). Las instituciones que conforman el Sector Público Agropecuario, bajo la regencia del MIDA, son: ARAP, AUPSA, BDA, IDIAP, IMA, ISA y MNCF los detalles correspondientes a las mismas se presentan en el cuadro 1. 18 Capacitación y asistencia técnica a pescadores, acuicultores, Asociaciones relacionadas con la pesca y acuicultura, academias, entre otras. Constitución de asociación de productores acuícolas y pesqueros. Gestión y seguimiento para el desarrollo de proyectos acuícolas y pesqueros así como Inspección, vigilancia y control Emisión de licencias de extracción, permisos y certificaciones. Análisis y control de alimentos importados Evaluaciones sanitarias y fitosanitarias Inscripción de importadores de materias primas Emisión de notas de Registros sanitarios Emisión de infracciones sanitarias Asistencia crediticia y técnica para la actividad agropecuaria y agroindustrial. Programas diseñados para grupos específicos como mujeres agroemprendedoras, jóvenes recién graduados de formación agropecuaria, grupos organizados, cooperativas, comarcales, entre otros. Análisis químico y físico: de suelos, fertilizantes, y tejidos vegetales. Capacitación y entrenamiento en servicios. Producción masiva de plantas sanas, semilla básica y registrada. Diagnósticos fitosanitarios (hongo, bacteria, nemátodos, insectos y virus), moleculares y pruebas de eficacia biológica de agroquímicos. Promover el mejoramiento de los sistemas de mercadeo de la producción agropecuaria, a nivel interno o externo de la producción nacional Organizar, modernizar y controlar los circuitos de mercadeo de la producción; y regularizar el abastecimiento en el mercado interno Organización y creación de mercados provisionales, planificar, investigar, analizar, y divulgar la información comercial Apoyo al productor con frigoríficos, silos de almacenamiento, fumigación, equipo pesado, análisis pesaje y ensaque Ofrecer protección básica a las personas naturales o jurídicas, dedicadas a la actividad agropecuaria, a través del seguro agropecuario contra pérdidas fortuitas, no controladas que puedan ocurrir en las inversiones, con garantía de compensación. Cobertura en cultivos agrícolas de los diferentes rubros desde la preparación del suelo (Siembra o germinación), hasta el término de la cosecha Seguro pecuario, para protección a la inversión en producción de ganado y avícola, caballos de trabajo, deporte y exhibición, y otras especies de animales Cobertura para la maquinaria y equipo agrícola, almacenamiento de productos, y transporte. Promoción, construcción y gestión de mercados alimentarios mayoristas y minoristas y del Sistema Logístico integral, así como iniciativas que contribuyan a mejorar la cadena de distribución y comercialización de productos alimentarios especialmente perecederos Centros de acopio y manejo post cosecha para la conservación, procesamiento y empaque de productos agrícolas, especialmente perecederos. Arrendamiento de espacios (cuartos fríos y para comercialización) a mayoristas y minorista, también para compra y venta de productos agrícolas; con mantenimiento de la calidad en su conservación, procedimiento y empaque. Administrar, fomentar, promover, desar rollar, proyectar y aplicar las políticas, estrategias, normas legales y reglamen tarias, los planes y programas, relacio nados, de manera directa, con las actividades de la pesca, la acuicultura, el manejo marino-costero y las actividades conexas. Ofrecer asistencia crediticia y técnica para satisfacer necesidades de la actividad agropecuaria y agroindustrial, de manera prioritaria al sector de escasos recursos y sus grupos organiza dos , y una atención especial al micro, pequeño y mediano productor. Normar, diseñar, ejecutar y evaluar las actividades de investigación e innovación agropecuaria del sector público, así como la responsable de orientar y certifi car aquellas actividades de investigación agropecuarias ejecutadas por el sector no gubernamental Asegurar el cumplimiento y aplicación de las leyes y reglamentos en materia de seguridad de alimentos introducidos al territorio nacional, bajo criterios estricta mente científico y técnico Autoridad de Recursos Acuáticos (ARAP) Autoridad Panameña de Seguridad de Alimentos (AUPSA) Banco de Desarrollo Agropecuario (BDA) Instituto de Innovación Agropecuaria (IDIAP) Instituto de Mercadeo Agropecuario (IMA) Instituto de Seguro Agropecuario (ISA) Mercados Nacionales de Cadena de Frío (MNCF) Cuadro 1: Instituciones del Sector Público Agropecuario bajo la regencia del Ministerio de Desarrollo Agropecuario Le 44 de 2006 Ley 13 de 1973 Ley 162 de 2020 Ley 54 de 1975 Ley 34 de 1996 Ley 90 de 2013 Decreto Ley de 2006 19 Existen otras instituciones públicas vincula das por sus servicios, de manera directa e indirecta con el sector agropecuario. Por citar algunos, tenemos al Ministerio de Ambiente (MIAMBIENTE), cuya función principal es asegurar el cumplimiento y aplicación de las leyes en materia ambiental, lo cual incluye los recursos naturales, funda mentales para los sistemas productivos. El Ministerio de Salud (MINSA), responsable de la situación sanitaria del país, y vela por la inocuidad de los alimentos que consume la población panameña. El Ministerio de Comercio e Industrias (MICI), como responsable de las actividades tendientes a la creación, desarrollo y expansión del comercio, la industria, tanto interno y exter no. La Autoridad de Turismo (ATP) de sarrolla la política nacional de turismo, dentro de la cual se ejecuta la gestión del agroturismo y el turismo rural comunitario. El Ministerio de Desarrollo Social (MIDES) es el ente rector de las políticas sociales. Al Ministerio de Educación (MEDUCA) le corre sponde conducir la política educativa del país, a partir de un proceso de modernización que permita garantizar la articulación del sistema educativo y junto con la Caja de Ahorros (CA), apoyan los huertos escolares, para brindar una buena alimentación a los estudiantes. Por otro lado, la Secretaria Nacional de Ciencia y Tecnología (SENACYT) y las Universidades también son entidades que guardan una estrecha relación en cuanto a los aspectos de innovación, investigación y transferencia de tecnología. La sociedad civil y el sector privado son fundamentales, ya que son el motor real de las actividades agropecuaria y agroindustrial como generadores económicos, por ende convergen en los territorios representados en distintos segmentos que por sus particu laridades, se diferencian entre sí. Las organi zaciones comunitarias, incluyendo a los grupos y asociaciones de productores agro pecuarios, mujeres rurales, grupos de jóvenes, así como el sector agroempresarial y los gremios de profesionales y producto res, quienes en su totalidad conforman y representan las cadenas productivas, que deben mantener comunicación y armonía, con beneficios justos para todos, de manera que generen valor agregado en cada uno de sus eslabones (cadenas de valor). También debemos resaltar el rol de las Auto ridades locales, dentro del sector agro pecuario que, a través de programas y herramientas comunitarias, apoyan el acceso a servicios agropecuarios, así como en la identificación y solución de los problemas de las actividades socioeconómicas dentro de su ámbito de acción; como ejemplo de estas alianzas podemos mencionar la Estrategia Colmena. Panamá forma parte de la Región Cen troamericana y del Caribe, su dinámica de comercialización, nos vincula a las diferentes estrategias globales y regionales, además está adscrito a diferentes convenios y órga nos; tales como los Acuerdos emanados en el seno de la Organización de las Naciones Unidas (ONU), Organización Mundial de la Salud (OMS) y Organización Mundial del Comercio (OMC). En el ámbito regional, somos miembros del Consejo Agropecuario Centroamericano (CAC), órgano del Sistema de la Integración Centroamericana (SICA), lo cual facilita los mecanismos de diálogo e integración, en temas agropecuarios. Adicionalmente, los organismos coope rantes técnicos y financieros de diferentes países, a través de sus agencias de coo peración internacional, intervienen con apoyo académico, asistencia técnica, investi gación y económico. Articulación del Plan Estratégico Sectorial Agropecuario y Rural (PES 2024) con otras iniciativas de Desarrollo PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 23 III. Articulación del Plan Estratégico Sectorial Agropecuario y Rural (PES 2024) con otras iniciativas de Desarrollo El Plan Estratégico Nacional con Visión de estado “Panamá 2030” (PEN 2030), formu lado por la Concertación Nacional para el Desarrollo, presenta una visión de estado alineada con los Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS), buscando garantizar un desarrollo pleno, a través del crecimiento económico, acciones integrales y conjuntas, con una transformación incluyente del país. Por otro lado, el Plan Estratégico de Gobierno (PEG 2019-2024) está enmarcado en el PEN 2030 y a su vez en el compromiso electoral, el Plan de Acción “Uniendo Fuer zas”. Este último presenta un diseño de País, con crecimiento económico sostenido y adelantos tangibles en inclusión social, com petitividad y diversificación productiva en aras de la gobernabilidad democrática, para construir el Panamá que queremos, sin dejar a nadie atrás. En concordancia con la visión del PEG 2019-2024, el esfuerzo en el sector agro pecuario tiene como meta garantizar un desarrollo integral, incluyente y sostenible, que se convierta en una fuente dinámica para el crecimiento económico del país; la reducción de la pobreza; la generación de empleos e ingresos que garantice la seguri dad alimentaria de nuestra población. Todo esto desarrollado con un enfoque de las personas y las comunidades, de sus territo rios y sus necesidades; de sus conocimien tos, expectativas y potencialidades. Es así, que se derivan una serie de iniciativas nacionales, basadas en los Objetivos de Desarrollo Sostenible, el PEN 2030, cónso nas con los lineamientos del PEG, con las cuales este Plan Estratégico Sectorial Agro pecuario y Rural (PES 2024) está vinculado, tales como: 1. El Plan Nacional de Seguridad Hídri ca 2015 – 2050: Agua para Todos; contiene un diagnóstico sobre la situación de los recursos hídricos en el país y los retos que se deben enfrentar a corto, mediano y largo plazo para garantizar la provisión de agua en cantidad y calidad aceptable para todos los usuarios, dentro de los que el Agro represen ta un papel fundamental. Basado en los hallazgos e identificación de necesidades de intervención se define este Plan a 35 años. 2. Tomando en cuenta la relevancia de la agricultura familiar dentro de nuestro entor no, se desarrolló el Plan Nacional para la Agricultura Familiar, por ser un medio de vida sostenible que requiere atención especí fica y fortalecimiento, para mejorar la calidad de vida de las familias ejes de este sistema, apoyando el incremento de producción, productividad, acceso a servicios, mercados; en pos de contribuir con la seguridad alimen taria y nutricional, reducción de la pobreza y desarrollo de los territorios rurales. 3. El Plan Nacional de Cambio Climáti co para el Sector Agropecuario (PNCCSA) nos muestra un enfoque de una agricultura sostenible y resiliente, fundamentándose en tres líneas: la búsqueda de sistemas agroali mentarios eficientes y sostenibles, la resilien cia (considerando la gestión de riesgo y la adaptación) y la mitigación de emisiones de gases de efecto invernadero; para el desar rollo e inversión hacia una seguridad alimen taria, bajo condiciones de variabilidad y cambio climático, conjugando los aspectos socio económicos y ambientales de la territo rialidad rural. 4. Con relación a la pesca y acuicultura, componentes del sector agropecuario, el Plan de Acción para la Pesca Sostenible tiene como objetivo el aprovechamiento sostenible de los recursos acuáticos, con enfoque ecosistémico y una gestión trans parente, coherente, equitativa y participativa 24 que garantice el bienestar social y económi co del sector pesquero, basados en sus diecisiete principios, que abarcan responsabilidad, sostenibilidad, inocuidad, seguridad, generación tecnológica, partici patividad, integración, institucionalidad, gobernanza y gobernabilidad, competitivi dad, coordinación, integración, información, transparencia y equidad de género, entre otros. 5. Estrategia Nacional Forestal 2050: con el objetivo de proteger, conservar e incrementar los recursos forestales exis tentes, promover su manejo y aprove chamientos racional y sostenible, así como incentivar y ejecutar proyectos para su culti vo; generando empleos verdes que contribuyen al desarrollo socioeconómico y ambiental, mediante la producción y oferta de bienes y servicios ecosistémicos, forestales y a la lucha contra el cambio climático. En este contexto, el Plan Estratégico Secto rial Agropecuario y Rural (PES 2025) tiene como propósito, operativizar los lineamien tos de política de desarrollo de la Nación, focalizado en el sector agropecuario y rural; a través, de la ejecución de intervenciones estratégicas enmarcadas en los ODS y el PEG 2019-2024, así como articulándose con las iniciativas actuales locales, nacionales e internacionales, para mejorar el agro y las condiciones del sector rural con una insti tucionalidad fortalecida con eficiente gober nanza y gobernabilidad territorial. Esta es la respuesta para atender las necesi dades del agro como equipo y componente de la Política de Estado para el sector agro pecuario y el desarrollo rural incluyente sostenible, en coherencia con los pilares y objetivos planteados en los planes de desarrollo señalados. El objetivo general del PES-2025 está alinea do con la política del gobierno, de elevar las condiciones de vida de la población rural y aquella vinculada al sector agropecuario, por medio de una economía que asegure un desarrollo integral, sostenible e inclusivo, a través una institucionalidad pública moder na, alineada y consecuente a las mega tendencias mundiales. Por ende, la institucionalidad pública y públi co – privada agropecuaria es fundamental, por lo que debe ser ajustada, reorientada y alineada, además vinculada con otros secto res, como bien señala la Estrategia Colmena, para asegurar la efectiva ejecución de los instrumentos de política acordados; de manera tal que es imperante la claridad y reforma de roles, estructuras, alcances y servicios que respondan a las demandas locales, conformando fuertes alianzas orga nizadas para afrontar la realidad y retos actuales y futuros. Para la consecución del objetivo general, la estrategia planteada en el PES 2025, mani fiesta la necesidad aunar esfuerzos para el aumento del nivel de competitividad, en su aporte al PIB, a las exportaciones, al empleo, a la inversión productiva, a la rentabilidad y al nivel de ingreso de las familias; por medio de programas diferenciados y prestación de servicios de calidad que respondan a la demanda del sector. Además, de la imple mentación conjunta e integrada de activi dades innovadoras, de generación y trans ferencia de tecnología que apunten hacia el incremento de la productividad agro pecuaria. El desarrollo no es sólo el aumento de la producción, sino también la sostenibilidad ambiental y la inclusión social, por lo que la estrategia exige apuntar muy claramente a diferenciar las políticas y los instrumentos que se utilicen para su impulso, en función del tipo de productor, en donde la agricultu ra familiar es actor fundamental para la consecución de la seguridad alimentaria de este país; además apunta, a mostrar más 25 interés por las barreras climáticas a los siste mas agroproductivos y al comercio, para elaborar una plataforma que impulse la com petitividad sostenible e incluyente, que potencie la economía con mayores efectos multiplicadores, mediante el encadenamien to de las actividades agropecuarias con otras dentro de las cadenas de valor. Es importante, señalar que esta estrategia busca alinear sus acciones a los patrones modernos de competitividad internacional, asociados a los niveles crecientes de salud animal e inocuidad de los alimentos; las certificaciones y la confianza del consumidor final; el cuidado con el ambiente; las mejoras a las condiciones laborales; y las inversiones en innovación, investigación, ciencia y desarrollo tecnológico. PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 SECTOR AGROPECUARIO Y RURAL EDUCACIÓN DE CALIDAD4 AGUA LIMPIAY SANEAMIENTO6 ACCIÓNPOR EL CLIMA13REDUCCIÓN DELAS DESIGUALDAD10IGUALDADDE GÉNERO13 26 Vínculo del plan estratégico sectorial con plan estratégico gobierno con ODS, PEN 2030, PNSH y otras iniciativas nacionales. PES (2020 – 2024) Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS) PEN 2030 PEG 125 Acciones Prioritarias del PEG (ver anexo) Plan Seguridad Hídrica Plan Nacional SAN Plan Nacional de Agricultura Familiar PNCCSA Plan de Acción para la Pesca Responsable Estrategia Nacional de Reforestación Ejes Estratégicos Objetivos Ejes Estratégicos Pilares estratégicos Acciones Metas Metas Líneas Estratégicas Ejes Estratégicos Ejes Estratégicos Objetivos Estratégicos 1. Modernización de la institucionalidad y los servicios agropecuarios 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17 1, 2, 3, 4, 5 1, 3, 4, 5 1, 2, 32, 33, 38, 52, 79, 87, 92, 93, 96, 97, 98 1, 2, 3, 4, 5 1, 2, 3 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 1, 2, 3, 4, 5 1, 2, 3, 4 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 2. Agronegocios e Inteligencia de Mercado 1, 2, 8, 9, 12, 13, 14, 15, 17 1, 2, 5 1, 3, 5 2, 31, 32, 33, 36, 37, 39, 43, 44, 45, 49, 53, 57, 64, 76, 77, 78, 81, 82, 83, 92, 93, 94, 96, 98 1, 3, 5 1, 2, 3 2, 4, 5, 6,7 1, 3, 4 3, 4 3, 6, 7, 9 3. Intensi�cación agroproductiva sostenible y resiliente 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17 2, 3, 5 1, 3, 4, 5 1, 2, 32, 33, 44, 57, 64, 76, 78, 81, 82, 83, 84, 86, 87, 92, 93, 94, 96, 98, 104, 112, 120 2, 3, 4, 5 1, 2, 3 1, 2, 3, 5, 6, 7 1, 2, 3, 4, 5 2, 3, 4 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 4. Desarrollo Rural y Agricultura Familiar 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 17 1, 2, 3, 4, 5 1, 3, 4, 5 1, 2, 33, 38, 40, 52, 57, 76, 78, 80, 81, 82, 83, 86, 87, 92, 93, 94, 96, 98, 101, 102, 104, 105, 107, 109 1, 2, 3, 4, 5 1, 2, 3 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 1, 2, 3, 4, 5 1, 2, 3, 4 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS): Objetivo 1: Poner �n a la pobreza Objetivo 2: Hambre Cero Objetivo 3: Buena salud Objetivo 4: Educación de calidad Objetivo 5: Igualdad de género Objetivo 6: Agua limpia y saneamiento Objetivo 7: Energía asequible y sostenible Objetivo 8: Trabajo decente y crecimiento económico Objetivo 9: Industria, innovación, infraestructura Objetivo 10: Reducir inequidades Objetivo 11: Ciudades y comunidades sostenibles Objetivo 12: Consumo responsable y producción Objetivo 13: Acción climática Objetivo 14: Vida marina Objetivo 15: Vida en la tierra Objetivo 16: Paz, justicia e instituciones fuertes Objetivo 17: Alianzas para los objetivos Estos Objetivos de Desarrollo Sostenible (ODS) son transversales, pues son componentes fundamentales en todas las acciones 27 Plan Estratégico Nacional con Visión de Estado “Panamá 2030” (PEN 2030) Ejes estratégicos 1 2 3 4 5 Buena Vida para Todos Crecer Más y Mejor Sostenibilidad Ambiental Democracia, Institucionalidad y Gobernabilidad Alianzas Estratégicas para el Desarrollo Plan Estratégico de Gobierno (PEG) Pilares 1 2 3 4 5 El Buen gobierno. Estado de derecho, ley y orden funcionando. Economía competitiva generando ingresos y empleos decentes. Combate a la pobreza y desigualdad. Educación equitativa, integral y de calidad. Plan Nacional de Seguridad Hídrica 2015-2050: Agua para Todos Metas 1 2 3 4 5 Acceso universal al agua de calidad y servicios de saneamiento Agua para el crecimiento socioeconómico inclusivo Gestión preventiva de riesgos relacionados con el agua Cuencas hidrográ�cas saludables Sostenibilidad hídrica Plan Nacional de Seguridad Alimentaria y Nutricional 2017 -2021 Meta 1 2 3 Bienestar Nutricional Abastecimiento y disponibilidad de alimentos Acceso a los alimentos Plan Agricultura Familiar Líneas Estratégicas 1. Gobernanza e Institucionalidad 2. Financiamiento y Seguro Agropecuario 3. Investigación y Extensión rural 4. Comercialización y Mercado 5. Infraestructura de apoyo a la producción 6. Asociatividad y fortalecimiento de las organizaciones 7. Otros Servicios Plan Nacional de Cambio Climático para el Sector Agropecuario (PNCCSA) Ejes Estratégicos 1. Producción, competitividad agropecuaria y seguridad alimentaria 2. Manejo sostenible de tierras y recursos naturales 3. Investigación, desarrollo, innovación y transferencia 4. Desarrollo de capacidades técnicas y extensión 5. Institucionalidad, mecanismos económicos y �nancieros. Plan Nacional de Acción para la Pesca Sostenible Ejes Estratégicos 1. Fortalecimiento de la institucionalidad 2. Optimización de la productividad y la competitividad 3. Pesca responsable y sostenible 4. Ordenación y �scalización integral Estrategia Nacional Forestal 2050 Objetivos Estratégicos 1. Promover la reforestación y la recuperación de un millón de hectáreas de áreas degradadas y la conservación de bosques naturales en el territorio nacional. 2. Disminuir la tasa de deforestación, la degradación forestal y recuperar suelos degradados. 3. Reconocer y valorar los servicios ecosistémicos de los bosques. 4. Salvaguardar los bosques naturales por medio de la conservación y el manejo forestal sostenible. 5. Asegurar la protección y la restauración de las zonas ribereñas, zonas de recarga hídrica, áreas protegidas, sus zonas de amortiguamiento, y los corredores biológicos. 6. Incrementar la disponibilidad de materia prima forestal certi�cada, proveniente de plantaciones y del manejo forestal sostenible de los bosques naturales. 7. Mejorar la calidad de vida de los sectores de la sociedad vinculados a las actividades forestales en el país. 8. Promover el desarrollo de la educación, la innovación y la investigación cientí�ca aplicada al sector forestal. 9. Impulsar el desarrollo de la pequeña y mediana industria forestal. Metodología para la Elaboración del Plan Estratégico Sectorial PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 31 IV. Metodología para la elaboración del Plan Estratégico Sectorial La construcción del Plan Estratégico Secto rial amerita una propuesta que tenga viabili dad operativa. Con ese fin, su elaboración se basó en un proceso participativo activo, desarrollado en varias fases. La información recabada en cada una, fue revisada y discuti da, contrastada y validada con los actores del sector público, con otros Planes elaborados en áreas específicas, vinculadas al desarrollo del agro panameño como son: los ODS, la seguridad alimentaria, la agricul tura familiar, el cambio climático, los recur sos hídricos, entre otros y finalmente, la reac tivación económica a consecuencia del COVID 19. Primera fase - Taller de inicio Con la facilitación y cooperación técnica de FAO y CATIE, se realizó un primer taller, convocando a las instituciones del sector agropecuario, las Direcciones y otras Unidades Técnicas del MIDA, representadas por sus directores con sus respectivos depar tamentos de Planificación, funcionarios del Ministerio de Economía y Finanzas; así como los organismos cooperantes antes descritos y el Fondo Internacional de Desarrollo Agrícola (FIDA). Tornando como base los avances de las consultas para la Política del Sector Agro pecuario, se determinaron cuatro (4) ejes temáticos de análisis. Los participantes se distribuyeron en mesas de trabajo por eje temático y elaboraron una lista de acciones. Estas últimas fueron presentadas en plena ria y sometidas a discusión, para mejorar la comprensión de su redacción. Segunda fase - Consolidación del Plan Se estableció una comisión técnica conforma da por MIDA, MEF, CATIE, FAO e IICA, para trabajar esta fase, que se realizó en varias sesiones de trabajo semanales. Revisión de contenido Se consideraron varios elementos: verifi cación de los tiempos de ejecución de cada acción, en términos de corto, mediano y largo plazo. Siendo, el primero, para las que permiten una continuidad del trabajo realiza do, con resultados inmediatos. El segun do, son consecuencia de la ejecución de las anteriores y brindan las condiciones para proyecciones de las últimas. Para esto se consideró, resaltar las acciones relativas a los temas de interés estratégico, como la integración y economía de las cadenas de valor en los rubros sensitivos, con énfasis al desarrollo rural. Garantizar la incorporación de temas trans versales en el marco del Plan, tales como: la adecuación de acciones en el impulso al emprendimiento, la gestión ambiental con énfasis en el manejo del recurso hídrico, el enfoque de género, las sanidades y la insti tucionalidad. Modificar acciones para su adaptación hacia la reactivación socio económica y ambiental ante la nueva realidad que impone la pan demia. a. Generación de indicadores para objeti vos y acciones. Adecuación de las acciones para una estruc turación coherente y mejor comprensión para quienes van a implementar estas. b. Criterios para la adecuación de acciones. Para garantizar que las acciones propuestas realmente fueran viables y articuladas, se elaboró una lista de criterios que permitió enfatizar y organizar las acciones. 32 A continuación la descripción de cada criterio: • Generación de empleos: estará generando o aumentando nuevos empleos, ya sea de forma directa o indirecta, además cumple, con el mínimo o más de las normas reglamen tarias de salud, seguridad y bienestar del trabajador y mantiene registro de los mismos, en la institución de su competencia. • Vinculación programática: La actividad está alineada o responde al Plan Estratégico de Gobierno (PEG 2019-2024), con los Objeti vos de Desarrollo Sostenible (ODS), Plan Panamá Solidario, Plan Panamá Agro solidar io, Plan Colmena y otros planes o programas sectoriales como el Plan Nacional de Seguri dad Hídrica, Plan Nacional de Cambio Climáti co para el Sector Agropecuario (PNCCSA), otras Estrategias (Forestal, de Biodiversidad), Plan Nacional de Agricultura Familiar u otros planes e iniciativas territoriales o de otras insti tuciones, igualmente vinculantes • Representatividad de territorios y actores: abarca diversos territorios y apunta al desarrollo rural territorial en su diversidad, ecosistema, cultura; involucra y beneficia a actores vulnerables (pueblos originarios, afrodescendientes, mujeres, jóvenes, tercera edad); promoviendo que estos actores generen cambios positivosdentro de la comu nidad e incluye corregimientos dentro del Plan Colmena. • Factibilidad técnica e institucional: La insti tución responsable cuenta con la competencia legal (directa, asociación, co-ejecución), técni ca, económica, así como con la infraestructura física, tecnológica y personal idóneo necesa rio, para asumir la actividad; la cual, además fortalece el sector y a la institución. • Factibilidad Ambiental: genera impac tos ambientales positivos directos o indirec tos y en caso de generar posibles efectos negativos, busca limitar, remediar o compen sar los mismos; además, contribuye con los planes sectoriales ambientales. • Adaptabilidad, replicabilidad y potencial de escalamiento: La actividad es sencilla, adaptable y de fácil adopción, de manera que pueda replicarse en otro sitio; adicional, puede escalar o ser aplicada en otros niveles o ámbitos con los ajustes correspondientes. • Factibilidad financiera: no requiere de grandes recursos financieros, puede comple mentarse con otras actividades que ya tienen financiamiento; además, aplica para gestionar fondos local, nacional e internacio nal. 33 c. Determinación de Actores Para cada acción propuesta se definieron los actores involucrados, así como la insti tución coordinadora, que debe liderar la articulación para una correcta ejecución. Se determinaron los relacionados, tanto del sector público y privado en sus diferentes actividades, vinculadas a la investigación, transformación, formación académica, producción, comercialización, entre otras. d. Determinación de las metas Con el fin de incorporar metas acordes al trabajo de cada institución, donde se refleje su aporte, en las acciones de su competen cia, las matrices fueron complementadas por estas entidades y las unidades técnicas del MIDA. Conforme a estas metas incorpora das, se obtuvieron de la misma forma los montos estimados para cada una de las acciones. Tercera fase - Validación y aprobación El Plan Sectorial se compartió con las diferentes direcciones del MIDA y las insti tuciones del sector agropecuario (ARAP, AUPSA, BDA, IDIAP, IMA, ISA, MNCF), para su revisión interna. Posteriormente se desarrolló un taller de validación, donde se analizaron las acciones incluidas en cada eje. Los participantes señalaron las observa ciones para ajustar el plan y viabilizar su ejecución y seguimiento. De esta manera quedaron establecidas las acciones, indicadores y metas, de acuerdo a las consideraciones institucionales para la presentación al Señor Ministro y su correspondiente aprobación. Conceptualización del Plan Estratégico Sectorial PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 37 V. Conceptualización del Plan Estratégico Sectorial Misión Establecer un marco de acción, que facilite la intervención complementaria de las instituciones del sector público agropecuario y oriente las del sector privado, con el fin de ofrecer acciones inte grales que consoliden el desarrollo agropecuario nacional, mejorando el acceso y disponibilidad de alimentos a la población panameña. Visión Guiar la articulación de las acciones que realizan los diferentes actores vinculados al sector agro pecuario, para cumplir los objetivos comunes planteados en el Plan Estratégico de Gobierno (PEG 2019-2024), y brindar las bases, que faciliten el aporte de instituciones vinculadas y del sector privado. Ejes y Acciones Estratégicas del Plan Sectorial El fortalecimiento del sector agropecuario requi ere de atención integral, abordando los temas que afectan el desarrollo de las cadenas productivas y los factores que inciden en su contexto, de cara a generar efectos que promuevan el crecimiento económico y la reducción de la pobreza. Para ello, se hace necesario adecuar condiciones que favorezcan la participación en los mercados exter nos y la promoción de los mercados locales, con un impulso a la investigación, innovación tecnológica, capacitación y formación, de manera participativa e productividad, fomenten el comer cio justo y accesos equitativos. Para alcanzar estas condiciones, es necesario implementar mecanismos y procesos que faciliten la participación de todos los actores vinculados. El Estado debe realizar ajustes importantes para una gestión pública eficiente y efectiva, de manera articulada con el sector privado y socie dad civil, para potenciar nuestras fortalezas como país. Bajo esta perspectiva, el Plan Estratégico Sectorial se fundamenta en cuatro (4) pilares o ejes estratégicos, con la finalidad de mercado, intensificación de la producción y el desarrollo rural, detallados a continuación: Eje 1. Modernización de la lnstitucionalidad y los servicios agropecuarios. Dirigido a la revisión del marco legal que rige las instituciones del sector agropecuario y los procedimientos respectivos, de manera que se adecúe a la dinámica de las necesidades actuales y se mejore la calidad de los servicios que se ofrecen en esta área. Eje 2. Agronegocios e inteligencia de Mercado. Este eje proyecta ejecutar acciones, que impulsen la agricultura hacia los mercados nacio nales e internacionales, mediante los elementos necesarios para lograrlo, tales como: el desarrollo tecnológico, el empresarial, la disponibilidad de información económica y estadística y la organización productiva. Eje 3. Intensificación agroproductiva sostenible y resiliente. Se establecen acciones que impactan directa mente los procesos de producción agrícola, desde el financiamiento, la infraestructura, capacidad productiva y condiciones sanitarias, dirigidas a conservar e incrementar el desarrollo de nuestra agricultura ante cualquiera adversi dad. Eje 4. Desarrollo Rural y Agricultura Familiar. Involucra el desarrollo territorial, conjugando los sistemas productivos familiares para aprovechar su potencial, con la articulación del sector público como apoyo para el fomento a la inclusión de mujeres, jóvenes y pueblos origi narios en este proceso. Ejes y Acciones Estratégicas del Plan Sectorial PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 41 In d ic a d o re s d e l O b je ti vo E s p e c íf ic o 1 .1 : C ó d ig o d e la A cc ió n A cc io n es In d ic ad o re s d e A cc io n es Pl az o Lí n ea b as e 20 20 M et a q u in q u en al A ct o re s In vo lu cr ad o s En ti d ad C o o rd in ad o ra M o n to to ta l q u in q u en al (B /. ) C o m is ió n e st a b le ci d a y fu n ci o n a n d o . C N o e xi st e u n a c o m is ió n p a ra t a l f in . C o m is ió n in te ri n st itu ci o n a l e st a b le ci d a y f u n ci o n a n d o . N ú m e ro d e le g is la ci o n e s vi g e n te s q u e h a n si d o a ct u a liz a d a s. M M a rc o le g a l d e b e a d e cu a rs e a la s d e m a n d a s a ct u a le s y t e n d e n ci a s. S e cu e n ta co n e l m a rc o le g a l d e l S e ct o r a ct u a liz a d o co n su s re sp e ct iv a s re g la m e n ta ci o n e s y e n c u m p lim ie n to . 1 .1 .2 . P re se n ta r a n te p ro ye ct o s o p ro p u e st a s d e le g is la ci o n e s (m o d ifi ca ci o n e s o n u e va s) p a ra la m o d e rn iz a ci ó n in st itu ci o n a l y d e se rv ic io s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o , a la A sa m b le a N a ci o n a l o la a u to ri d a d co rr e sp o n d ie n te , p a ra su a p ro b a ci ó n , a fin d e a va n za r h a ci a u n m a rc o le g a l co h e re n te e in te g ra d o q u e p ro m u e va la a rt ic u la ci ó n in st itu ci o n a l y la co n se cu ci ó n d e la s p ri o ri d a d e s n a ci o n a le s P E G y A g e n d a 2 0 3 0 . N ú m e ro d e a n te p ro ye ct o s d e le g is la ci o n e s (m o d ifi ca ci o n e s o n u e va s) p re se n ta d o s e n la A sa m b le a N a ci o n a l a p ro b a d o s. M C u a tr o a n te p ro ye ct o s d e L e y p re se n ta d o s a n te la A sa m b le a (A U P S A , A R A P , B D A y A g ro tu ri sm o ) y u n a re g la m e n ta ci ó n (I D IA P ) p o r p re se n ta r. L e g is la ci o n e s q u e re q u ie re n a ct u a liz a ci ó n p a ra e st a r a co rd e co n la s n u e va s te n d e n ci a s, cu m p lir co n lo s co m p ro m is o s, p a ra m a yo r co h e re n ci a y f a ci lit a r la a rt ic u la ci ó n . A l m e n o s si e te a n te p ro ye ct o s o p ro p u e st a s p re se n ta d o s. S P A y vi n cu la d o s a l m is m o . M ID A 1 5 ,0 0 0 1 .1 .3 . C o n tr ib u ir a la e la b o ra ci ó n d e u n a le y q u e n o rm e e l o rd e n a m ie n to te rr ito ri a l, lo ca l y n a ci o n a l, p a ra q u e se in cl u ya n vi si b le m e n te lo s a sp e ct o s a g ro p e cu a ri o s y ru ra le s, to m a n d o e n cu e n ta la P o lít ic a N a ci o n a l d e O rd e n a m ie n to T e rr ito ri a l. L e y A p ro b a d a . L B o rr a d o r d e P o lít ic a d e O rd e n a m ie n to T e rr ito ri a l, (c o n su lto rí a d e l B ID , b a jo M IV IO T ). L e y d e O rd e n a m ie n to T e rr ito ri a l: e n p ro ce so d e re vi si ó n y co n su lta s; se re q u ie re m a yo r p re se n ci a d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o . A cc io n e s d e l S e ct o r A g ro p e cu a ri o có n so n a s a la P o lít ic a N a ci o n a l d e O rd e n a m ie n to T e rr ito ri a l in co rp o ra d a s. S P A , M IV IO T , M iA M B IE N T E , M E F , S N D , A M U P A y d e m á s p ú b lic o p ri va d o vi n cu la d o s a l o rd e n a m ie n to te rr ito ri a l. M ID A / M IV IO T A p o rt e s in te le ct u a le s, si n co st o p a ra la s in st itu ci o n e s d e l S e ct o r A g ro p e cu a ri o . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 4 5 ,0 0 0 T o ta l O b je ti vo 1 .1 . E J E 1 M O D E R N IZ A C IÓ N D E L O S S E R V IC IO S A G R O P E C U A R IO S 3 0 ,0 0 0 E st a b le ce r u n a C o m is ió n in te ri n st itu ci o n a l p a ra re vi sa r, co m p a tib ili za r, a ct u a liz a r la s le g is la ci o n e s y n o rm a tiv a s e xi st e n te s, a sí co m o la s re g la m e n ta ci o n e s y p o lít ic a s d ir e ct a m e n te re la ci o n a d a s, p a ra a va n za r h a ci a u n m a rc o le g a l co h e re n te e in te g ra d o q u e p ro m u e va la a rt ic u la ci ó n in st itu ci o n a l y la co n se cu ci ó n d e la s p ri o ri d a d e s n a ci o n a le s P E G y A g e n d a 2 0 3 0 . b . N ú m e ro d e I n st itu ci o n e s co n m a rc o le g is la tiv o r e fo rm a d o . A c c io n e s d e l O b je ti vo E s tr a té g ic o 1 .1 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n vo lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 1 .1 .1 . a . M a rc o le g is la tiv o r e fo rm a d o y a p ro b a d o p o r la s in st a n ci a s co rr e sp o n d ie n te s. S P A y vi n cu la d o s a l m is m o . M ID A 1 .1 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : R e fo rm a r e l m a rc o le g is la tiv o d e l s e ct o r a g ro p e cu a ri o y o rd e n a m ie n to t e rr ito ri a l. In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 1 .2 : a . R e fo rm a I n st itu ci o n a l a p ro b a d a p o r la o la s in st a n ci a s n e ce sa ri a s. b . N ú m e ro d e I n st itu ci o n e s co n r e fo rm a s e n s u s e st ru ct u ra s in st itu ci o n a le s. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) C o m is ió n e st a b le ci d a y fu n ci o n a n d o . C o m is ió n f u n ci o n a n d o . 1 0 ,0 0 0 P ro g ra m a e st a b le ci d o y o p e ra n d o ( ve r 1 .4 ). A l m e n o s e l 6 0 % d e l p ro g ra m a d e a ct u a liz a ci ó n d e co m p e n te n ci a s y fu n ci o n e s in st itu ci o n a le s e st á im p le m e n ta d o . 5 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e a ct o re s d e in st itu ci o n e s p ú b lic a s d e l se ct o r co n ca p a ci d a d e s m e jo ra d a s y q u e re a liz a n fu n ci o n e s d e a cu e rd o a s u s co m p e te n ci a s. A l m e n o s e l 7 0 % d e lo s fu n ci o n a ri o s p ú b lic o s d e l se ct o r h a n m e jo ra d o su s ca p a ci d a d e s y e st á n in co rp o ra d o s e n e l P ro g ra m a . 1 5 ,0 0 0 R e vi sa d a s y d e fin id a s la s n e ce si d a d e s e n in fr a e st ru ct u ra , e q u ip o s y re cu rs o s h u m a n o s d e n tr o d e la re st ru ct u ra ci ó n o rg a n iz a tiv a , q u e re sp o n d a a la s d e m a n d a s lo ca le s, n a ci o n a le s y co m p ro m is o s in te rn a ci o n a le s, re vi sa d a s y d e fin id a s. D u ra n te to d o e l d e sa rr o llo d e l P la n . S e re q u ie re re vi só n d e ta lla d a d e la in fr a e st ru ct u ra in st itu ci o n a l p ú b lic a , p ri n ci p a lm e n te (i n su m o s, e q u ip o s, re cu rs o h u m a n o , p ro ye ct o s, e n tr e o tr o s) p a ra cu m p lir lo s co m p ro m is o s. 1 0 0 % d e l L is ta d o d e n e ce si d a d e s re vi sa d a s y d e fin id a s, a co rd e a la re st ru ct u ra ci ó n y d e m a n d a s. S P A C o m is ió n M ID A 3 0 ,0 0 0 P o rc e n ta je d e in st itu ci o n e s co n co m p e te n ci a s y fu n ci o n e s re vi sa d a s co n fo rm e a la s re fo rm a s e n e l m a rc o re g u la to ri o y d e p la n ifi ca ci ó n . M a rc o re g u la rt o ri o y d e p la n ifi ca ci ó n n o se h a re e st ru ct u ra d o . 6 0 % d e la s in st itu ci o n e s d e l se ct o r p ú b lic o a g ro p e cu a ri o h a n re vi sa d o la s co m p e te n ci a s y fu n ci o n e s. N u e va s co m p e te n ci a s y fu n ci o n e s in st itu ci o n a le s a p ro b a d a s e im p le m e n ta d a s. L a m a yo rí a d e la s co m p e te n ci a s y fu n ci o n e s d e la s d ife re n te s in st itu ci o n e s d a ta n d e l o ri g e n d e su cr e a ci ó n . A l m e n o s e l 8 0 % d e la s n u e va s co m p e te n ci a s y fu n ci o n e s d e la s in st itu ci o n e s d e l se ct o r p ú b lic o a g ro p e cu a ri o a p ro b a d a s, h a n si d o im p le m e n ta d a s, a co rd e a la re e st ru ct u ra ci o n e s e st a b le ci d a s. 1 .2 .3 . F o rt a le ci m ie n to d e la e st ru ct u ra o rg a n iz a tiv a , se g ú n la s n e ce si d a d e s id e n tif ic a d a s, p a ra re sp o n d e r a la s d e m a n d a s lo ca le s, n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s. P o rc e n ta je d e e st ru ct u ra fo rt a le ci d a , se g ú n lo id e n tif ic a d o , d e sa g re g a d o p o r m e jo ra s im p le m e n ta d a s. D u ra n te to d o e l d e sa rr o llo d e l P la n . E l 8 0 % d e la in fr a e st ru ct u ra d e l S P A e s d e fic ie n te , lo q u e im p id e b ri n d a r la a si st e n ci a té cn ic a d e m a n e ra o p o rt u n a a lo s p ro d u ct o re s. E l M N C F tie n e p re su p u e st a d o re h a b ili ta r M e rc a d o s y C e n tr o s p o st co se ch a , a sí co m o co n st ru ir n u e vo s m e rc a d o s. 5 0 % d e la s n e ce si d a d e s id e n tif ic a d a s h a n si d o a te n d id a s p a ra e l fo rt a le ci m ie n to d e la e st ru ct u ra . S P A C o m is ió n / M ID A 4 5 ,0 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o E st a b le ce r u n a C o m is ió n q u e e la b o re u n p ro g ra m a d e co m p e te n ci a s, fu n ci o n e s y re cu rs o s p a ra la re st ru ct u ra ci ó n o rg a n iz a tiv a b a sa d o e n e l p la n y m a rc o re g u la to ri o ; ve la n d o p o r su d e sa rr o llo e im p le m e n ta ci ó n , d e m a n e ra q u e b ri n d e la s b a se s d e u n p ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n co n tin u a e n e l ca m p o d e ca d a E je d e e st e P la n S e ct o ri a l. A d e cu a r la e st ru c tu ra o rg a n iz a tiv a d e ca d a u n a d e la s in st itu ci o n e s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o , a co rd e a la s n e ce si d a d e s, d e m a n d a s y te n d e n ci a s a te n d id a s e n e l P la n E st ra té g ic o S e ct o ri a l y o tr a s in ic ia tiv a s vi n cu la d a s. D u ra n te to d o e l d e sa rr o llo d e l P la n . S P A , M E F C o m is ió n – M ID A 1 .2 .2 . D u ra n te to d o e l d e sa rr o llo d e l P la n . S P A , M E F , A M U P A , O rg a n iz a ci o n e s lo ca le s. C o m is ió n 2 9 7 ,5 0 0 N o e xi st e C o m is ió n n i p ro g ra m a . 1 .2 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : R e fo rm a r la s in st itu ci o n e s vi n cu la d a s a l S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o . 1 .2 .1 . A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .2 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 42 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) P la ta fo rm a te cn o ló g ic a in te g ra d a d e sa rr o lla d a y e n im p le m e n ta ci ó n . E xi st e n p la ta fo rm a s q u e co rr e sp o n d e n a te m a s p u n tu a le s, n o h a n si d o a ct u a liz a d a s y so n so lo d e u so in te rn o d e la s e n tid a d e s d e l S P A . P la ta fo rm a ú n ic a in te g ra d a y a rm o n iz a d a , co n lo s d ife re n te s m ó d u lo s e in te rf a ce s, fu n ci o n a n d o y d is p o n ib le p a ra to d o s lo s u su a ri o s. N ú m e ro d e e n tid a d e s d e l se ct o r p ú b lic o a g ro p e cu a ri o in te g ra d a s y q u e u til iz a n e fic ie n te y e fic a zm e n te la p la ta fo rm a (s e m id e co n la im p le m e n ta ci ó n d e la p la ta fo rm a ). N o e xi st e la p la ta fo rm a ú n ic a in te g ra d a a ú n . T o d a s la s in st itu ci o n e s d e l se ct o r p ú b ic o a g ro p e cu a ri o in te g ra d a s q u e u til iz a n e fic ie n te y e fic a zm e n te la p la ta fo rm a . P o rc e n ta je d e in st itu ci o n e s re p o rt a n d o re su lta d o s co n fo rm e a l P la n E st ra t é g ic o S e ct o ri a l (s e m id e co n la im p le m e n ta ci ó n d e la p la ta fo rm a ). N o e xi st e la p la ta fo rm a ú n ic a in te g ra d a a ú n . 1 0 0 % d e la s in st itu o n e s re p o rt a n d o re su lta d o s co n fo rm e a l P la n E st ra té g ic o S e ct o ri a l. P la ta fo rm a p la ta fo rm a in fo rm á tic a g u b e rn a m e n ta l se ct o ri a l ú n ic a , d e sa rr o lla d a y e n im p le m e n ta ci ó n . E xi st e n p la ta fo rm a s q u e co rr e sp o n d e n a te m a s p u n tu a le s, n o h a n si d o a ct u a liz a d a s y so n so lo d e u so in te rn o d e la s e n tid a d e s d e l S P A . T o d a s la s in st itu ci o n e s d e l se ct o r p ú b ic o a g ro p e cu a ri o in te g ra d a s q u e u til iz a n e fic ie n te y e fic a zm e n te la p la ta fo rm a . N ú m e ro d e e n tid a d e s d e l se ct o r p ú b lic o a g ro p e cu a ri o in te g ra d a s y q u e u til iz a n e fic ie n te y e fic a zm e n te la p la ta fo rm a . (s e m id e co n la im p le m e n ta ci ó n d e la p la ta fo rm a ). N o e xi st e la p la ta fo rm a ú n ic a in te g ra d a a ú n . 1 0 0 % d e la s in st itu o n e s re p o rt a n d o re su lta d o s co n fo rm e a l P la n E st ra té g ic o S e ct o ri a l. 1 .2 .6 . E la b o ra ci ó n d e p la n e s d e d e sa rr o llo a g ro p e cu a ri o so st e n ib le s p o r te rr ito ri o , d e m a n e ra p a rt ic ip a tiv a e in cl u ye n te , si g u ie n d o lo s lin e a m ie n to s y o b je tiv o s d e lo s d ife re n te s p la n e s p ro g ra m a s y o tr a s in ic ia tiv a s p ro p ia s d e l s e ct o r y la s re la ci o n a d a s. N ú m e ro d e P la n e s d e d e sa rr o llo a g ro p e cu a ri o so st e n ib le p o r te rr ito ri o e la b o ra d o s, a p ro b a d o s y e n e je cu ci ó n . M E xi st e n a lg u n o s p la n e s d e d e sa rr o llo a g ro p e cu a ri o p o r te rr ito ri o y n o to d o s e st á n e n im p le m e n ta ci ó n (p o r e je m p lo P la n e s d e D e sa rr o llo T e rr ito ri a l b a sa d o s e n la E C A D E R T p o r D is tr ito S a n ta F é , B a rú , R ío d e Je sú s y o tr o s) . A l m e n o s 1 1 p la n e s d e d e sa rr o llo a g ro p e cu a ri o so st e n ib le p o r te rr ito ri o , e la b o ra d o s y fu n ci o n a n d o . S e ct o r P ú b lic o co n p re se n ci a lo ca l, U n iv e rs id a d e s, o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s M ID A O rg a n iz a ci o n e s lo ca le s 5 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 5 6 ,6 5 5 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .2 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). T o ta l O b je ti v o 1 .2 . 1 .2 .5 . 1 0 ,0 0 0 ,0 0 0 D e sa rr o lla r la p la ta fo rm a in fo rm á tic a g u b e rn a m e n ta l se ct o ri a l, ú n ic a e in te g ra d a , co n p ro to co lo s y h e rr a m ie n ta s te cn o ló g ic a s p a ra g e st ió n d e re cu rs o s a d m in is tr a tiv o s, ta le s co m o re cu rs o s h u m a n o s, p re su p u e st a ri o s, e n tr e o tr o s. C 1 ,5 0 0 ,0 0 0 S P A , A IG , M E F , M iA M B IE N T E , A u to ri d a d N a ci o n a l d e A d u a n a s, u su a ri o s d ir e ct o s d e l s e rv ic io y d e m á s e n tid a d e s p ú b lic o – p ri va d o vi n cu la d a s a l se ct o r; co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / A IG 1 .2 .4 . D e sa rr o lla r la p la ta fo rm a te cn o ló g ic a in te g ra d a , c o n p ro to co lo s y h e rr a m ie n ta s te cn o ló g ic a s p a ra g e st ió n d e in fo rm a ci ó n y co n o ci m ie n to , a l s e rv ic io d e t o d o s lo s a ct o re s, q u e fa ci lit e n la in te g ra ci ó n d e lo s p ro ce so s d e co o rd in a ci ó n , p la n ifi ca ci ó n , in ve rs ió n , fin a n ci a m ie n to y se g u im ie n to co n u n p re su p u e st o u n ifi ca d o , a sí co m o e l d e sa rr o llo d e ca p a ci d a d e s; d e sd e e l n iv e l lo ca l h a st a e l n a ci o n a l; co n fo rm e co n lo e st a b le ci d o e n la s p ri o ri d a d e s y lin e a m ie n to s lo ca le s, n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s, a te n d ie n d o la s n e ce si d a d e s te rr ito ri a le s (a sp e ct o s a m b ie n ta le s, so ci a le s, e co n ó m ic o s, sa n ita ri o s, e tc .) , d e m a n e ra in cl u ye n te . C S P A , A IG , M E F , M iA M B IE N T E , A u to ri d a d N a ci o n a l d e A d u a n a s, u su a ri o s d ir e ct o s d e l s e rv ic io y d e m á s e n tid a d e s p ú b lic o – p ri va d o vi n cu la d a s a l se ct o r; co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / A IG 43 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 1 .3 : a . N ú m e ro d e b e n e fic ia ri o s d e lo s p ro g ra m a s, d e sg lo sa d o s p o r tip o lo g ía y t e rr ito ri o . b . N ú m e ro d e p ro ce d im ie n to s a ct u a liz a d o s, q u e b ri n d a n m a yo r fo ca liz a ci ó n , a lc a n ce y c o b e rt u ra e n la s ca p a ci d a d e s in st itu ci o n a le s. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 1 .3 .1 . D e fin ir cr ite ri o s d e p ri o ri za ci ó n d e ru b ro s co n m a yo r p o te n ci a l p a ra a p o ya r la re cu p e ra ci ó n e co n ó m ic a y la se g u ri d a d a lim e n ta ri a , co n co n d ic io n e s d e so st e n ib ili d a d y re si lie n ci a , q u e se a n a p lic a d o s a la fo ca liz a ci ó n d e p o lít ic a s d ife re n ci a d a s y p ro g ra m a s d e in ce n tiv o s. L is ta d o d e cr ite ri o s d e fin id o s, d e sg lo sa d o s p o r ru b ro , ca d e n a d e va lo r y m e rc a d o s. C E xi s te u n a G u ía p a ra la P ri o ri za ci ó n d e ru b ro s p a ra su a te n ci ó n p o r la s A g e n ci a s d e S e rv ic io s A g ro p e cu a ri o s, la cu a l e s g e n e ra l y s ir ve d e b a se . S e cu e n ta co n u n a lis ta d e cr ite ri o s d e fin id o s y d e sg lo sa d o p o r ru b ro s a g rí co la s, p e cu a ri o s, a cu íc o la s, ca d e n a d e va lo r y m e rc a d o s. S P A , o rg a n iz a ci o n e s d e p ro d u ct o re s, a g ro in d u st ri a le s, U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. C o m is ió n S P A / O rg a n iz a ci o n e s lo ca le s. 1 0 0 ,0 0 0 1 .3 .2 . E va lu a ci ó n y a ju st e s d e lo s p ro g ra m a s d e in ce n tiv o s, si g u ie n d o lo s cr ite ri o s d e p ri o ri za ci ó n e st a b le ci d o s, p a ra q u e m a xi m ic e n lo s b e n e fic io s a m b ie n ta le s, so ci a le s y e co n ó m ic o s y se a lin e e n a l p la n e st ra té g ic o d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o y su s p ro g ra m a s c o m p le m e n ta ri o s. N ú m e ro d e p ro g ra m a s d e in ce n tiv o s e va lu a d o s y a ju st a d o s a lo s o b je tiv o s d e la a cc ió n . C E xi st e n n o rm a s té cn ic a s a ct u a liz a d a s e n a lg u n o s in ce n tiv o s y o tr a s e n p ro ce so d e re vi si ó n , a u n q u e n o si g u ie n d o cr ite ri o s d e p ri o ri za ci ó n . 1 0 0 % d e p ro g ra m a s d e in ce n tiv o s h a n si d o e va lu a d o s y a ju st a d o s. S P A , M iA M B IE N T E , M E F , o rg a n iz a ci o n e s d e p ro d u ct o re s, a g ro in d u st ri a le s, U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. C o m is ió n S P A / M iA M B IE N T E / O rg a n iz a ci o n e s lo ca le s. 1 0 ,0 0 0 1 .3 .3 . E st a b le ce r p ro g ra m a s d e fo m e n to a la co m p e tit iv id a d y so st e n ib ili d a d d e la s ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s p ri o ri ta ri a s, q u e s e a n in cl u ye n te s. N ú m e ro d e p ro g ra m a s e st a b le ci d o s y va lid a d o s p o r la s in st itu ci o n e s in vo lu cr a d a s. M A ct u a lm e n te se cu e n ta co n d o s P ro g ra m a s d e fo m e n to a la co m p e tit iv id a d g e n e ra le s, f u n ci o n a n d o . A l m e n o s n u e ve p ro g ra m a s d e fo m e n to a la co m p e tit iv id a d y so st e n ib ili d a d e st a b le ci d o s, d e m a n e ra p a rt ic ip a tiv a e in cl u ye n te s y va lid a d o s. C o m ité s d e ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s, C O N A D A F y co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / M IC I 5 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 1 .3 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : M e jo ra r la f o ca liz a ci ó n , a lc a n ce y c o b e rt u ra d e lo s p ro g ra m a s y ca p a ci d a d e s in st itu ci o n a le s. A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 44 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 1 .3 .4 . F o rm a liz a r a lia n za s e st ra té g ic a s y a cu e rd o s co n e n tid a d e s d e fin a n ci a m ie n to p ú b lic a y p ri va d a s, ta n to lo ca le s, n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s; p a ra la m e jo ra d e lo s p ro g ra m a s d e in ce n tiv o s. N ú m e ro d e a lia n za s e st ra té g ic a s fo rm a liz a d a s. M E xi st e n a lia n za s y a cu e rd o s q u e a p o ya n a lg u n o s p ro g ra m a s d e in ce n tiv o s. A l m e n o s, se is a lia n za s e st ra té g ic a s e xi st e n te s a ct u a liz a d a s y fo rm a liz a d a s. A l m e n o s cu a tr o a lia n za s e st ra té g ic a s n u e va s fo rm a liz a d a s. S P A , M IR E , B a n ca p ú b lic a y p ri va d a , co o p e ra tiv a s, fin a n ci e ra s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / M IR E 2 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e ca ra ct e ri za ci o n e s, a co rd e a la s tip o lo g ía s. C A ct u a lm e n te h a y u n a ca ra ct e ri za ci ó n d e lo s a g ri cu lto re s fa m ili a re s. A l m e n o s 1 1 ca ra ct e ri za ci o n e s re a liz a d a s, d e a cu e rd o co n lo s si st e m a s p ro d u ct iv o s y tip o lo g ía s p re se n te s e n e l te rr ito ri o . N ú m e ro d e te rr ito ri o s q u e h a n tip ifi ca d o y ca ra ct e ri za d o a su s p ro d u ct o re s, d e a cu e rd o a ca d a t ip o lo g ía . M N o e xi st e la ca r a ct e ri za ci ó n p o r te rr ito ri o s. A l m e n o s 1 1 te rr ito ri o s co n p ro d u ct o re s ca ra ct e ri za d o s p o r tip o lo g ía . 1 .3 .6 . Id e n tif ic a r y ca ra ct e ri za r ca d e n a s d e va lo r y su s a ct o re s, d e a cu e rd o a lo s te rr ito ri o s d e m a yo r in ci d e n ci a . N ú m e ro d e ca d e n a s d e va lo r ca ra ct e ri za d a s. M N o e xi st e n ca d e n a s d e va lo r ca ra ct e ri za d a s p o r te rr ito ri o s d e m a yo r in ci d e n ci a . N u e ve ca d e n a s d e va lo r ca ra ct e ri za d a s. M ID A , o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s d e a ct o re s d e n tr o d e la s ca d e n a s, A M U P A , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / M IC I 1 0 0 ,0 0 0 .0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 7 2 0 ,0 0 0 T o ta l O b je ti v o 1 .3 . T ip ifi ca r y ca ra ct e ri za r p ro d u ct o re s p o r si st e m a s p ro d u ct iv o s y te rr ito ri o . M ID A , o rg a n iz a ci o n e s d e p ro d u ct o re s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 9 0 ,0 0 0 1 .3 .5 . A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). 45 46 C ó d ig o d e la A cc ió n A cc io n es In d ic ad o re s d e A cc io n es Pl az o Lí n ea b as e 20 20 M et a q u in q u en al In st it u ci o n es In vo lu cr ad as En ti d ad C o o rd in ad o ra M o n to to ta l q u in q u en al (B /. ) Po rc en ta je d el te rr it o ri o n ac io n al q u e cu en ta co n an ál is is d e p ri o ri d ad es ac tu al iz ad o , d es g lo sa d o p o r c at eg o rí as N o h ay an ál is is d e p ri o ri d ad es ac tu al iz ad o , d es g lo sa d o p o r ca te g o rí as A lm en o s el 35 % d el te rr it o ri o n ac io n al co n an ál is is d e p ri o ri d ad es ac tu al iz ad o y d es g lo sa d o p o r ca te g o rí as . N ú m er o d e p ri o ri d ad es d e I+ D + i,e xt en si ó n y tr an sf er en ci a ac tu al iz ad as ,a co rd es a lo s n u ev o s p la n es y p ro g ra m as n ac io n al es d e d es ar ro llo a g ro p ec u ar io , r u ra l y a m b ie n ta l. Ex is te n p ro ye ct o s d e� n id o s p er o se re q u ie re n n u ev o s y ac tu al iz ar lo s ex is te n te s b as ad o s en lo s n u ev o s p la n es y p ro g ra m as . A l m en o s 15 p ri o ri d ad es d e I+ D + i, ex te n si ó n y tr an sf er en ci a te cn o ló g ic a ac tu al iz ad as . 1. 4. 2 El ab o ra r u n p ro g ra m a d e I+ D + i, e sp ec ia liz ad os p o r t ip o d e p ro d u ct o ry re g ió n (r u b ro s y ca d en as d e va lo r) ,t en ie n d o en cu en ta la s m ej o re s te cn o lo g ía s p rá ct ic as d is p o n ib le s (s is te m as p ro d u ct iv o ss o st en ib le sy re si lie n te s) ,b as ad o en la s p ri o ri d ad es a ct u al iz ad as Pr o g ra m a el ab o ra d o y en o p er ac ió n , d es g lo sa d o p o r c at eg o rí as C N o ex is te u n p ro g ra m a es p ec ia liz ad o s p o r t ip o d e p ro d u ct o r y re g ió n , b as ad o en la s p ri o ri d ad es ac tu al iz ad as Pr o g ra m a el ab o ra d o y fu n ci o n an d o co n so st en ib ili d ad . M ID A , ID IA P, A IG , SE N A C YT , U n iv er si d ad es , o rg an iz ac io n es d e u su ar io s d el se rv ic io , co o p er an te s té cn ic o s y/ o �n an ci er o s M ID A / ID IA P / SE N A C YT 7 ,0 00 ,0 00 1. 4. 3 D is eñ ar e im p le m en ta r el Pr o g ra m a d e Ex te n si ó n y Tr an sf er en ci a d e Te cn o lo g ía es p ec ia liz ad o p o r ti p o d e p ro d u ct o ry re g ió n (r u b ro s y ca d en as d e va lo r) ,t en ie n d o en cu en ta la s m ej o re s te cn o lo g ía s p rá ct ic as d is p o n ib le s (s is te m as p ro d u ct iv o ss o st en ib le sy re si lie n te s) ,b as ad o en la s p ri o ri d ad es a ct u al iz ad as . Pr o g ra m a el ab o ra d o y en o p er ac ió n , d es g lo sa d o p o r c at eg o rí as M N o ex is te u n p ro g ra m a es p ec ia liz ad o s p o r t ip o d e p ro d u ct o r y re g ió n , b as ad o en la s p ri o ri d ad es ac tu al iz ad as Pr o g ra m a el ab o ra d o y fu n ci o n an d o co n so st en ib ili d ad . M ID A , U n iv er si d ad es , SE N A C YT , o rg an iz ac io n es d e u su ar io s d el se rv ic io , co o p er an te s té cn ic o s y/ o �n an ci er o s M ID A / C o o p er an te s 7 ,2 07 ,5 09 1. 4. 4 Id en ti �c ar n u ev as o p o rt u n id ad es d e co la b o ra ci ó n su r su r y o tr as , tr ia n g u la r p ar a m ej o ra r el d es em p eñ o y ex p er ie n ci as d e lo s p ro g ra m as d e I+ D + i, ex te n si ó n , tr an sf er en ci a d e te cn o lo g ía y e d u ca ci ó n c o n ti n u a. N ú m er o d e o p o rt u n id ad es d e co o p er ac ió n id en ti �c ad as , re g is tr ad as y co n se g u im ie n to C Ex is te n al g u n as co la b o ra ci o n es p er o se re q u ie re n ar ti cu la r y aj u st ar , p ar a m ej o ra r el d es em p eñ o y at en d er la s p ri o ri d ad es a ct u al iz ad as A lm en o s 4 n u ev as o p o rt u n id ad es d e co la b o ra ci ó n su r s u r y o tr as , i d en ti �c ad as M ID A , M IN RE , M EF , U n iv er si d ad es , co o p er an te s té cn ic o s y/ o � n an ci er o s M ID A / C o o p er an te s 60 ,0 00 N ú m er o d e co n ve n io s ac tu al iz ad o s co n p la n es d e tr ab aj o o p er an d o , p o r ti p o d e en ti d ad . La s in st it u ci o n es se ct o ri al es cu en ta n co n co n ve n io s d e co la b o ra ci ó n , lo s cu al es re q u ie re n se r ac tu al iz ad o s y al g u n o s q u e n o e st án o p er an d o . A l m en o s 15 co n ve n io s d e co la b o ra ci ó n ac tu al iz ad o s y o p er at iv o s N ú m er o d e co n ve n io s n u ev o s co n p la n es d e tr ab aj o o p er an d o , p o r t ip o d e en ti d ad . B as ad o en la re es tr u ct u ra ci ó n y ac tu al iz ac ió n d e p ri o ri d ad es , se re q u er ir án d es ar ro lla r n u ev o s co n ve n io s. A l m en o s 4 co n ve n io s n u ev o s y o p er at iv o s y A l Pl az o s: C = C o rt o , M = M ed ia n o , L = L ar g o SP A = S ec to r P ú b lic o A g ro p ec u ar io A cc io n es d el O b je ti vo E st ra té g ic o 1 .4 c o n s u s in d ic ad o re s, p la zo , l ín ea b as e 20 20 , m et as , a ct o re s in vo lu cr ad o s, c o o rd in ad o r y m o n to 1. 4. 5 Re vi sa r co n ve n io s, p ar a ac tu al iz ar y o p er at iv iz ar aq u el lo s ex is te n te s o d es ar ro lla r n u ev o s co n C o o p er an te s n ac io n al es e in te rn ac io n al es y/ o in st it u ci o n es d e ed u ca ci ó n su p er io r, g en er ad o ra s d e te cn o lo g ía , en te s es p ec ia liz ad o s, en tr e o tr o s; co n m ir as al ap o yo d e I+ D + i, ex te n si ó n y tr an sf er en ci a d e te cn o lo g ía ,o q u e ag re g u en va lo r a la s m is m as . C M ID A , M IN RE , M EF , U n iv er si d ad es , O N G ´s , co o p er an te s té cn ic o s y/ o �n an ci er o s 1 50 ,0 00 1. 4. 1 A ct u al iz ar p ri o ri d ad es d e in ve st ig ac ió n , ex te n si ó n y tr an sf er en ci a te cn o ló g ic a p o r ti p o d e p ro d u ct o r, ru b ro s y ca d en as d e va lo r (r eg io n es ), te n ie n d o en cu en ta la s m ej o re s te cn o lo g ía s y p rá ct ic as d is p o n ib le s (s is te m as p ro d u ct iv o s so st en ib le s y re si lie n te s) , va lid an d o y h ac ie n d o p ú b lic a la in fo rm ac ió n . C M ID A , ID IA P, A IG , SE N A C YT , U n iv er si d ad es , o rg an iz ac io n es d e u su ar io s d el se rv ic io , co o p er an te s té cn ic o s y/ o �n an ci er o s M ID A / ID IA P / SE N A C YT M ID A / C o o p er an te s 2 8, 30 6, 60 3 1 .4 . O b je ti vo E s p e c íf ic o : F o rt a le ce r lo s se rv ic io s d e I + D + i, e xt e n si ó n , tr a n sf e re n ci a d e t e cn o lo g ía y d e d e sa rr o llo d e c a p ita l h u m a n o e n e l s e ct o r. In d ic ad o re s d el O b je ti vo E sp ec í� co 1 .4 : a. N ú m er o d e b en e� ci ar io s d el P ro g ra m a d e I+ D + i, d es g lo sa d o s p o r t ip o lo g ía b . N ú m er o d e b en e� ci ar io s d el P ro g ra m a d e Ex te n si ó n y T ra n sf er en ci a d e Te cn o lo g ía , d es g lo sa d o s p o r t ip o lo g ía c. M o n to d e in ve rs ió n (B /. ) d el S ec to r A g ro p ec u ar io d es ti n ad a a es to s se rv ic io s, d es g lo sa d o p o r c at eg o rí a (I+ D + i, ex te n si ó n , t ra n sf er en ci a d e te cn o lo g ía y c ap ac it ac ió n ) C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l In s ti tu c io n e s In v o lu c ra d a s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) N ú m e ro d e co n ve n io s a ct u a liz a d o s co n p la n e s d e tr a b a jo o p e ra n d o , p o r tip o d e e n tid a d . L a s in st itu ci o n e s se ct o ri a le s cu e n ta n co n co n ve n io s d e co la b o ra ci ó n , lo s cu a le s re q u ie re n se r a ct u a liz a d o s y a lg u n o s q u e n o e st á n o p e ra n d o . A l m e n o s 1 5 co n ve n io s d e co la b o ra ci ó n a ct u a liz a d o s y o p e ra tiv o s. N ú m e ro d e co n ve n io s n u e vo s co n p la n e s d e tr a b a jo o p e ra n d o , p o r tip o d e e n tid a d . B a sa d o e n la re e st ru ct u r a ci ó n y a ct u a liz a ci ó n d e p ri o ri d a d e s, se re q u e ri rá n d e sa rr o lla r n u e vo s co n ve n io s. A l m e n o s 4 co n ve n io s n u e vo s y o p e ra tiv o s. P o rc e n ta je d e a g e n ci a s d e in ve st ig a ci ó n y e xt e n si ó n fo rt a le ci d a s co n in fr a e st ru ct u ra , e q u ip o y/ o re cu rs o s h u m a n o s, co n fo rm e a la s n e ce si d a d e s d e l te rr ito ri o . D ia g n ó st ic o s d e n e ce si d a d e s p a ra fo rt a le ce r la s a g e n ci a s, p o r in st itu ci ó n . 3 5 % d e a g e n ci a s d e in ve st ig a ci ó n y e xt e n si ó n d e l se ct o r fo rt a le ci d a s. N ú m e ro d e té cn ic o s y e xt e n si o n is ta s ca lif ic a d o s re q u e ri d o s, se g ú n n e ce si d a d e s d e l t e rr ito ri o . L a s in tit u ci o n e s cu e n ta n co n u n n ú m e ro lim ita d o d e té cn ic o s y e xt e n si o n is ta s ca lif ic a d o s y m u y p o co s a co rd e a la s n e ce si d a d e s te rr ito ri a le s. A l m e n o s 2 5 0 té cn ic o s y e xt e n si o n is ta s ca lif ic a d o s, co n tr a ta d o s se g ú n n e ce si d a d e s d e l t e rr ito ri o . 1 .4 .7 . E la b o ra r u n p ro g ra m a d e fo rm a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n co n tin u a e n to d o s lo s n iv e le s, ta n to ci e n tí fic o co m o a d m in is tr a tiv o , q u e re sp o n d a a la s p ri o ri d a d e s d e l P la n e st ra té g ic o d e l se ct o r, a sí co m o a lo s re to s m u n d ia le s re la ci o n a d o s a l cl im a , la so st e n ib ili d a d so ci o e co n ó m ic a a m b ie n ta l, la se g u ri d a d a lim e n ta ri a , g e st ió n y co m e rc ia liz a ci ó n , co m p e tit iv id a d y d e m á s te m a s re la ci o n a d o s a la m e jo ra d e l s e ct o r. P ro g ra m a d e fo rm a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n co n tí n u a , d e l re cu rs o h u m a n o d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o , e la b o ra d o . C A lg u n a s in st itu ci o n e s tie n e n ci e rt o tip o d e p ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n y d ia g n ó st ic o d e la s d e m a n d a s; p e ro n o e xi st e u n p ro g ra m a in te g ra d o ú n ic o p a ra to d o e l se ct o r. P ro g ra m a e la b o ra d o y fu n ci o n a n d o co n so st e n ib ili d a d , e n to d o s lo s n iv e le s. M ID A , ID IA P , IN A , A M U P A , S E N A C Y T , U n iv e rs id a d e s, IN A D E H , IF A R H U , M IR E , M iA M B IE N T E , o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s d e u su a ri o s d e l se rv ic io , c o o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / C A T IE / F A O 9 ,0 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o M ID A / C o o p e ra n te s 5 ,0 0 0 ,0 0 0 1 .4 .6 . F o rt a le ce r la s a g e n ci a s d e in ve st ig a ci ó n y d e e xt e n si ó n e n lo s d is tr ito s y re g io n e s, p ri o ri za n d o y a si g n a n d o re cu rs o s (i n fr a e st ru ct u ra , e q u ip o y p e rs o n a l) e n fu n ci ó n a la s n e ce si d a d e s d e l te rr ito ri o y e l p la n e st ra té g ic o d e l s e ct o r. C 1 .4 .5 . R e vi sa r co n ve n io s, p a ra a ct u a liz a r y o p e ra tiv iz a r a q u e llo s e xi st e n te s o d e sa rr o lla r n u e vo s co n C o o p e ra n te s n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s y/ o in st itu ci o n e s d e e d u ca ci ó n su p e ri o r, g e n e ra d o ra s d e te cn o lo g ía , e n te s e sp e ci a liz a d o s, e n tr e o tr o s; co n m ir a s a l a p o yo d e I+ D + i, e xt e n si ó n y tr a n sf e re n ci a d e te cn o lo g ía , o q u e a g re g u e n v a lo r a la s m is m a s. C M ID A , ID IA P , IN A , M IR E , M E F , U n iv e rs id a d e s, O N G ´s , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / C o o p e ra n te s 2 8 ,3 0 6 ,6 0 3 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .4 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). M ID A , ID IA P , A M U P A , o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s d e u su a ri o s d e l se rv ic io , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. 47 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l In s ti tu c io n e s In v o lu c ra d a s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 1 .4 .8 . E st a b le ce r co n ve n io s p a ra fo rm a liz a r a lia n za s e st ra té g ic a s (t é cn ic a s y fin a n ci e ra s) co n o rg a n is m o s o in st itu ci o n e s e sp e ci a liz a d a s q u e a p o ye n la im p le m e n ta ci ó n d e p ro g ra m a s d e fo rm a ci ó n d e ca p a ci ta ci ó n c o n tin u a . N ú m e ro d e co n ve n io s a ct iv o s co n in st itu ci o n e s d e e d u ca ci ó n su p e ri o r y/ u o rg a n is m o s e sp e ci a liz a d o s p a ra a p o ya r p ro g ra m a s d e fo rm a ci ó n c o n tin u a C H a y co n ve n io s co n la s d iv e rs a s in st itu ci o n e s d e e d u ca ci ó n su p e ri o r y o rg a n is m o s e sp e ci a liz a d o s, a u n q u e a lg u n o s n o e st á n o p e ra tiv o s. A l m e n o s 4 co n ve n io s a ct iv o s co n la s d iv e rs a s in st itu ci o n e s d e e d u ca ci ó n su p e ri o r y o rg a n is m o s e sp e ci a liz a d o s. S P A , S E N A C Y T , U n iv e rs id a d e s, M IR E , M E F , O N G 's , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / C o o p e ra n te s 2 0 0 ,0 0 0 P o rc e n ta je d e tr a n sf o rm a ci o n e s y m e jo ra s cu rr ic u la re s im p le m e n ta d a s, co m o p a rt e d e l P ro g ra m a d e fo rm a ci ó n . E l IN A e st á tr a b a ja n d o e n su re fo rm a cu rr ic u la r y ju n to co n e l M E D U C A , la m e jo ra cu rr ic u la r d e lo s d e m á s co le g io s a g ro p e cu a ri o s. A l m e n o s e l 7 0 % d e la s tr a n sf o rm a ci o n e s y m e jo ra s cu rr ic u la re s se h a n im p le m e n ta d o e n lo s in st itu to s d e e d u ca ci ó n a g ro p e cu a ri a . M ID A , IN A , IN A D E H , IF A R H U , M E D U C A , U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s M ID A / C o o p e ra n te s 5 ,0 0 0 ,0 0 0 P o rc e n ta je d e p ro fe si o n a le s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o (t é cn ic o y a d m in is tr a tiv o ) co n p la n e s d e e st u d io s y a ct u a liz a ci ó n e n e je cu ci ó n . P o ca co b e rt u ra d e fo rm a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n co n tin u a . A l m e n o s e l 7 0 % p ro fe si o n a le s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o b e n e fic ia d o s p o r e l p ro g ra m a . N ú m e ro d e e ve n to s d e fo rm a ci ó n o e d u ca ci ó n co n tin u a d e l p ro g ra m a , im p le m e n ta d o s, d e sa g re g a d o s p o r á re a (t é cn ic o , a d m in is tr a tiv o , d e sa rr o llo h u m a n o , e n tr e o tr o s) . L a d ifu si ó n d e e ve n to s ta n to in te rn o co m o e xt e rn a n o e s e fic ie n te . S e d e sa rr o lla n e ve n to s re la tiv o s a fo m a ci ó n p e ro n o se tie n e u n a co n ta b ili d a d . A l m e n o s 3 5 0 e ve n to s d e fo rm a ci ó n y d e e d u ca ci ó n co n tin u a , d e sa g re g a d o s p o r á re a (t é cn ic o , a d m in is tr a tiv o , d e sa rr o llo h u m a n o , e n tr e o tr o s) . 1 .4 .1 0 . D is e ñ a r e im p le m e n ta r e l si st e m a d e se g u im ie n to , e va lu a ci ó n y a ju st e s d e l p ro g ra m a d e fo rm a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n co n tin u a d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o . S is te m a d e se g u im ie n to y e va lu a ci ó n f u n ci o n a n d o . M N o e xi st e u n p ro g ra m a d e fo rm a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n co n tí n u a . S si te m a d e se g u im ie n to y e va lu a ci ó n o p e ra tiv o e n to d a s la s in st a n ci a s, co n so st e n ib ili d a d . M ID A , M E F , IN A , IN A D E H , S E N A C Y T , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / C A T IE / F A O 1 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 6 2 ,7 7 4 ,1 1 2 M ID A / C A T IE / F A O 7 5 0 ,0 0 0 S P A , S E N A C Y T , IN A D E H , IF A R H U , U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .4 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). Im p le m e n ta ci ó n d e l P ro g ra m a d e fo rm a ci ó n y e d u ca ci ó n co n tí n u a d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o . 1 .4 .9 . M L T o ta l O b je ti v o 1 .4 . 48 49 In di ca do re s de l O bj et iv o E sp ec ífi co 1 .5 : a. N úm er o de in st an ci as d e di ál og o y co nc er ta ci ón a ct iv as (c on re gl am en to s y pl an es d e ac ci ón a ct ua liz ad os y fu nc io na nd o) b. N úm er o de re pr es en ta nt es q ue p ar tic ip an e n la s in st an ci as , d es gl os ad os p or ti po d e ac to r. c. N úm er o de a cu er do s ap ro ba do s en la s in st an ci as d e di ál og o y co nc er ta ci ón lo ca l. Có di go d e la Ac ci ón Ac ci on es In di ca do re s d e Ac ci on es Pl az o Lí ne a ba se 2 02 0 M et a qu in qu en al Ac to re s I nv ol uc ra do s En tid ad Co or di na do ra M on to to ta l q ui nq ue na l (B /.) 1. 5. 1 Va lid ar es tá nd ar es pa ra la pr od uc tiv id ad ,c om pe tit iv id a d , so st en ib ili da d y re sil ie nc ia N úm er o de es tá nd ar es va lid ad os y o� ci al iz ad os po r gr up o de ru br os C N o ha y es tá nd ar es v al id ad os Al m en os ,3 gr up os de ru br os cu en ta n c o n es tá nd ar es pa ra la pr od uc tiv id ad , co m pe tit iv id ad ,s os te ni bi lid ad y re sil ie nc ia va lid ad os y o �c ia liz ad os . SP A, M IC I, M iA M BI EN TE , M EF , or ga ni za ci on es de pr od uc to re s, ag ro in du st ria le s, Un iv er sid ad es , co op er an te s t éc ni co s y � na nc ie ro s M ID A 60 ,0 00 .0 0 1. 5. 2 El ab or ar un a es tra te gi a co m ún pa ra lo s Co ns ej os d e Co or di na ci ón Te rri to ria lc on la pa rti ci pa ci ón in te rs ec to ria l e in te rin st itu ci on al de lg ob ie rn oc en tra l, de lo s go bi er no s lo ca le s y re pr es en ta nt es de la s or ga ni za ci on es pr ov in ci al es (a ca de m ia ,g re m io sp ro fe sio na le s, sin di ca to s, cá m ar as e m pr es ar ia le s, co op er at iv as y o tro s) . Es tra te gi a el ab or ad a y en im pl em en ta ci ón . M N o ex ist e un a Es tra te gi a om ún de Co or di na ci ón T er rit or ia l Es tra te gi a el ab or ad a e im pl em en ta da en la m ay or ía de lo s te rri to rio s, co n la pa rti ci pa ci ón ac tiv a de to do s lo s ac to re s in vo lu cr ad os . In st itu ci on es pú bl ic as co n pr es en ci al lo ca l, or ga ni za ci on es lo ca le s de us ua rio s de l se rv ic io , un iv er sid ad es lo ca le s, co op er an te s té cn ic os y/ o �n an ci er os M ID A / O rg an iz ac io ne s lo ca le s 50 ,0 00 .0 0 1. 5. 3 Ac tu al iz ar lo sR eg la m en to s de la s in st an ci as de di ál og o y co nc er ta ci ón lo ca l, pr ov in ci al y na ci on al de ca de na s ag ro al im en ta ria sy re la ci on ad a; de m an er a qu e se a m ás in cl uy en te y pa rti ci pa tiv a, ga ra nt iz an do la re pr es en ta ci ón de to do s l os a ct or es . N úm er o de Re gl am en t o s ac tu al iz ad os y op er at iv os , de m an er a in cl uy en te y pa rti ci pa tiv a C Al gu na s de la s in st an ci as cu en ta n c o n re gl am en to sp er o es co nv en ie nt e aj us ta r a la s ne ce sid ad es y te nd en ci as ,a sí co m o un i� ca r cr ite rio s y es ta nd ar iz ar lo s m ec an ism os d e go be rn an za . To da s la s in st an ci as de di ál og o y co nc er ta ci ón lo ca le s, pr ov in ci al es y na ci on al es cu en ta n co n re gl am en to s ac tu al iz ad os y h om ol og ad os . In st itu ci on es pú bl ic as c o n pr es en ci al lo ca l, or ga ni za ci on es lo ca le s de us ua rio s de l se rv ic io , un iv er sid ad es lo ca le s, co op er an te s té cn ic os y/ o �n an ci er os M ID A / O rg an iz ac io ne s lo ca le s 10 ,0 00 .0 0 1. 5. O bj et iv o E sp ec ífi co : F om en ta r l a pa rti ci pa ci ón a ct iv a e in te gr ad a de g ob ie rn o, s ec to r p riv ad o y so ci ed ad c iv il en la tr an sf or m ac ió n de l A gr o y de l t er rit or io , c om o se ct or c la ve e n el d es ar ro llo te rr ito ria l s os te ni bl e. Ac ci on es d el O bj et iv o Es tra té gi co 1 .5 c on su s i nd ic ad or es , p la zo , lí ne a ba se 2 02 0, m et as , a ct or es in vo lu cr ad os , c oo rd in ad or y m on to Pl az o s: C = C o rt o , M = M ed ia n o , L = L ar g o SP A = S ec to r P ú b lic o A g ro p ec u ar io C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s I n v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 1 .5 .4 . A c tu a li za r lo s p la n e s d e a cc ió n d e la s in st a n ci a s d e d iá lo g o y co n ce rt a ci ó n lo ca le s, p ro vi n ci a le s y n a ci o n a le s d e ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s y re la ci o n a d o s, co n su s re sp e ct iv a s h e rr a m ie n ta s te cn o ló g ic a s; d e m a n e ra q u e se g a ra n tic e su so st e n ib ili d a d y re si lie n ci a , a co rd e a la s n e ce si d a d e s d e lo s te rr ito ri o s. (s o st e n ib le s y re si lie n te s) , fa ci lit a n d o la p a rt ic ip a ci ó n a ct iv a d e to d o s lo s a ct o re s. N ú m e ro d e p la n e s d e a cc ió n a ct u a liz a d o s, a co rd e a la s n e ce si d a d e s te rr ito ri a le s, q u e in cl u ya n h e rr a m ie n ta s te cn o ló g ic a s d e fa ci lit a ci ó n a la p a rt ic ip a ci ó n . C E xi st e n p la n e s d e a cc ió n p e ro a lg u n o s n o e st á n im p le m e n ta d o s, p o r lo q u e e s co n ve n ie n te a ju st a r a la s n e ce si d a d e s y te n d e n ci a s a ct u a le s, u n ifi ca r cr ite ri o s y e st a n d a ri za r lo s m e ca n is m o s d e g o b e rn a n za , g a ra n tiz a n d o su f u n ci o n a m ie n to . P o r lo m e n o s 9 in st a n ci a s d e d iá lo g o y co n ce rt a ci ó n lo ca le s, p ro vi n ci a le s y n a ci o n a le s, co n p la n e s d e a cc ió n a ct u a liz a d o s a co rd e a la s n e ce si d a d e s d e l te rr ito ri o . In st itu ci o n e s p ú b lic a s co n p re se n ci a l lo ca l, o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s d e u su a ri o s d e l se rv ic io , u n iv e rs id a d e s lo ca le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / O rg a n iz a ci o n e s lo ca le s. 1 0 0 ,0 0 0 1 .5 .5 . M e jo ra r la re n d ic ió n d e cu e n ta s p ú b lic a s e n p á g in a s W E B , a sí co m o e n o tr o s m e d io s d e co m u n ic a ci ó n y a m p lia d ifu si ó n , a p lic a b le a la s in st itu ci o n e s g u b e rn a m e n ta le s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o , n a ci o n a le s, re g io n a le s y te rr ito ri a le s. N ú m e ro d e in fo rm e s d e tr a n sp a re n ci a y re n d ic ió n d e cu e n ta s p u b lic a d o s y/ o d ifu n d id o s p o r ca d a in st itu ci ó n , d e n iv e l lo ca l, p ro vi n ci a l y n a c io n a l. M A ct u a lm e n te , la g ra n m a yo rí a d e la s in st itu ci o n e s cu m p le co n la L e y d e T ra n sp a re n ci a p e ro se re q u ie re m e jo ra r la re n d ic ió n d e cu e n ta s a n te la p o b la ci ó n co n la s su te n ta ci o n e s re q u e ri d a s. T o d a s la s in st itu ci o n e s p ú b lic a s d e l se ct o r p u b lic a n su re n d ic ió n d e cu e n ta s e n su s p á g in a s W E B y e n o tr o s m e d io s, co n la s p ro g ra m a ci o n e s y su st e n ta ci o n e s re q u e ri d a s; p e rm iti e n d o m a yo r tr a n sp a re n ci a . S P A , A N T A I, C G R P M ID A / M E F / C G R P 5 ,0 0 0 1 .5 .6 . Im p u ls a r la s a u d ito rí a s so ci a le s e n la s e je cu to rí a s d e la s a cc io n e s y p ro ce so s d e d e sa rr o llo d e n tr o d e l s e ct o r. N ú m e ro d e a u d ito ri a s so ci a le s re a liz a d a s. M N o se re a liz a n a u d ito rí a s so ci a le s. E st a b le ci d a s e im p le m e n ta d a s la s a u d ito rí a s so ci a le s e n la s e je cu to rí a s d e to d a s la s in st a n ci a s p ú b lic a s y m ix ta s. S P A , M E F , C G R P , T ra n sp a re n ci a in te rn a ci o n a l. M ID A / C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. 5 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 2 7 5 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 1 .5 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). T o ta l O b je ti v o 1 .5 . 50 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 2 .1 : a . P o rc e n ta je d e n u e vo s p ro d u ct o re s q u e s e in co rp o ra n a l s is te m a d e c o m e rc ia liz a ci ó n . b . In cr e m e n to e n p o rc e n ta je d e la p a rt ic ip a ci ó n d e l s e ct o r a g ro p e cu a ri o e n la b a la n za c o m e rc ia l. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) C o m is ió n co n fo rm a d a y o p e ra tiv a , in te g ra d a , se g ú n lo s p ro ce so s d e la a cc ió n . C o m is ió n c o n fo rm a d a y a ct iv a . N ú m e ro d e ca d e n a s q u e re ci b e n e st e fo m e n to y a p o yo e n co m e rc ia liz a ci ó n , co m p e tit iv id a d y so st e n ib ili d a d . A l m e n o s n u e ve (9 ) ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s y u n a ca d e n a d e va lo r a cu íc o la q u e re ci b e n e st e f o m e n to y a p o yo . N ú m e ro d e p ro d u ct o s a g ro p e cu a ri o s co n su a n á lis is d e m e rc a d o a ct u a liz a d o . A l m e n o s 5 0 p ro d u ct o s a g ro p e cu a ri o s e n to ta l (a g rí co la s, p e cu a ri o s, a cu íc o la s, a g ro in d u st ri a le s; d e co n su m o n a ci o n a l y d e a g ro e xp o rt a ci ó n ) co n s u s a n á lis is . P o rc e n ta je d e p ro d u ct o re s q u e se b e n e fic ia n d e la a ct u a liz a ci ó n d e l a n á lis is d e m e rc a d o . 4 0 e m p re sa s a g ro in d u st ri a le s, a g ro e xp o rt a d o ra s, e n tr e o tr a s, b e n e fic ia d a s. 2 .1 .3 . A ct u a liz a r a n á lis is d e ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s, p ri o ri zá n d o la s p o r tip o lo g ía d e a ct o re s y su ca p a ci d a d p a ra re sp o n d e r a la s d e m a n d a s a ct u a le s y fu tu ra s d e l m e rc a d o . N ú m e ro d e C a d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s a n a liz a d a s y p ri o ri za d a s. C A n á lis is d e la s ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a p e n d ie n te p o r p ri o ri za r. A l m e n o s n u e ve (9 ) ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s y u n a ca d e n a d e va lo r a cu íc o la a n a liz a d a s y p ri o ri za d a s. C o m ité d e ca d e n a s d e a g ro a lim e n ta ri a s, U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 2 0 0 ,0 0 0 2 .1 .4 . P ro p o n e r y e st a b le ce r n u e vo s m o d e lo s d e co m e rc ia liz a ci ó n to m a n d o e n cu e n ta la s ca d e n a s p ri o ri za d a s. N ú m e ro d e n u e vo s m o d e lo s d e co m e rc ia liz a ci ó n p ro p u e st o s y e st a b le ci d o s. C N o e xi st e n m o d e lo s d e co m e rc ia liz a ci ó n b a jo e st a c a te g o rí a . A l m e n o s si e te n u e vo s m o d e lo s d e c o m e rc ia liz a ci ó n . M ID A , IM A , M N C F , M E F , M IC I, co m ité d e ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / I M A 1 5 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 2 .1 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : F o rt a le ce r e l e n to rn o d e n e g o ci o s p a ra f a ci lit a r la c o m e rc ia liz a ci ó n y a u m e n ta r la c o m p e tit iv id a d c o n s o st e n ib ili d a d . A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 2 .1 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 2 .1 .1 . E st a b le ce r u n a co m is ió n se ct o ri a l p a ra co o rd in a r y su p e rv is a r la g e st ió n d e in fo rm a ci ó n , lo s p ro ce so s d e p la n ifi ca ci ó n y la s a cc io n e s se ct o ri a le s, q u e fo m e n te y a p o ye la co m e rc ia liz a ci ó n , co m p e tit iv id a d y so st e n ib ili d a d d e la s ca d e n a s d e p ro d u ct o s p ri o ri ta ri o s, fa ci lit a n d o la o fe rt a d e b ie n e s y se rv ic io s p a ra m a yo r co b e rt u ra , se g ú n tip o lo g ía , e n to d o e l t e rr ito ri o n a ci o n a l. C N o e xi st e u n a C o m is ió n n i a cc io n e s in te g ra d a s, co n to d o s lo s a ct o re s, e n e se se n tid o . S P A , M E F , M IC I, o rg a n iz a ci o n e s d e p ro d u ct o re s, a g ro in d u st ri a le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 3 7 0 ,0 0 0 2 .1 .2 . A ct u a liz a r a n á lis is d e m e rc a d o p a ra lo s p ro d u ct o s d e m a yo r p o te n ci a l (s ig u ie n d o cr ite ri o s d e so st e n ib ili d a d e co n ó m ic a , so ci a l y a m b ie n ta l) e n e l á m b ito lo ca l, n a ci o n a l e in te rn a ci o n a l, d e sg lo sá n d o lo p o r tip o lo g ía y te rr ito ri o . C A n á lis is d e la s n u e ve ca d e n a s a g ro a lim e n ta ri a s y n u e ve p ro d u ct o s p a ra a g ro e xp o rt a ci ó n p o r a ct u a liz a r d e a cu e rd o a lo s cr ite ri o s e st a b le ci d o s. M ID A , IM A , M N C F , M E F , M IC I, o rg a n iz a ci o n e s d e p ro d u ct o re s, a g ro in d u st ri a le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / I M A 3 5 0 ,0 0 0 E J E 2 : A G R O N E G O C IO S E I N T E L IG E N C IA D E M E R C A D O S 51 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) N e ce si d a d e s d e in fr a e st ru ct u ra s p a ra la s ca d e n a s d e va lo r id e n tif ic a d a s y re g is tr a d a s. T o d a s la s n e ce si d a d e s d e in fr a e st ru ct u ra s h a n si d o id e n tif ic a d a s y re g is tr a d a s. In ve n ta ri o d e in fr a e st ru ct u ra r e a liz a d o . In ve n ta ri o d e in fr a e st ru ct u ra e n la s ca d e n a s d e va lo r p ri o ri za d a s h a s id o r e a liz a d o . N ú m e ro d e o b ra s d e in fr a e st ru ct u ra re si lie n te y so st e n ib le re h a b ili ta d a s o a d e cu a d a s. A l m e n o s tr e s o b ra s re h a b ili ta d a s. N ú m e ro d e n u e va s o b ra s d e in fr a e st ru ct u ra re si lie n te y so st e n ib le re h a b ili ta d a s o a d e cu a d a s. A l m e n o s tr e s o b ra s n u e va s. N ú m e ro d e p ro ce so s a g ro in d u st ri a le s re vi sa d o s. N ú m e ro d e g u ía s e la b o ra d a s e im p le m e n ta d a s. 2 .1 .8 . D e te rm in a r o p o rt u n id a d e s y n e ce si d a d e s e sp e cí fic a s, p a ra in ce n tiv a r la a d o p ci ó n e im p le m e n ta ci ó n d e p ro ce so s d e ce rt ifi ca ci ó n d e c a lid a d y s e llo s. O p o rt u n id a d e s y n e ce si d a d e s e n m a te ri a d e ce rt ifi ca ci ó n d e ca lid a d y se llo s d e te rm in a d a s y e st a b le ci d o s lo s m e d io s p a ra a p lic a r lo s in ce n tiv o s se ñ a la d o s. C N o se h a d e te rm in a d o co n lo s d e ta lle s re q u e ri d o s p a ra p o d e r in ce n tiv a r la a d o p ci ó n . O p o rt u n id a d e s y n e ce si d a d e s e sp e cí fic a s, p a ra in ce n tiv a r la a d o p ci ó n e im p le m e n ta ci ó n d e ce rt ifi ca ci o n e s y se llo s, d e te rm in a d o s y e st a b le ci d o lo s m e d io s p a ra a p lic a r lo s in ce n tiv o s se ñ a la d o s, e n a l m e n o s 1 0 p ro d u ct o s cl a ve p a ra a g ro e xp o rt a ci ó n o p a ra c o n su m o n a ci o n a l. M ID A , M iA M B IE N T E , M IC I, M IN S A , o rg a n iz a ci o n e s d e u su a ri o s d e lo s se rv ic io s, co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. M ID A / M IC I 1 0 ,0 0 0 S e h a n e m iti d o ce rt ifi ca ci o n e s o rg á n ic a s a 2 0 p ro d u ct o s. 2 5 ce rt ifi ca ci o n e s d e p ro d u ct o s o rg á n ic o s e m iti d a s, d e 6 0 o p e ra ci o n e s in sc ri ta s y u n a ce rt ifi ca ci ó n d e ca lid a d p a ra u n ru b ro a cu íc o la . N o e xi st e u n p ro ce so d e ce rt ifi ca ci ó n d e ca lid a d p a ra p ro d u ct o re s a rt e sa n a le s / d e p e q u e ñ a e sc a la P o r lo m e n o s u n p ro ce so d e ce rt ifi ca ci ó n d e ca lid a d p a ra p ro d u ct o re s a rt e sa n a le s / d e p e q u e ñ a e sc a la e st a b le ci d o s. N ú m e ro d e se llo s im p le m e n ta d o s p o r a ct iv id a d . E xi st e n se llo s d e P a n a m á E xp o rt a , A g ri cu ltu ra O rg á n ic a y se h a p re se n ta d o u n a p ro p u e st a p a ra se llo d e A g ri cu ltu ra f a m ili a r. A l m e n o s u n se llo n u e vo e st a b le ci d o (A g ri cu ltu ra F a m ili a r) . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 2 .1 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). 2 .1 .7 . M ID A 4 0 ,0 0 0 2 .1 .5 . Id e n tif ic a r y re g is tr a r la s n e ce si d a d e s d e re h a b ili ta ci ó n , a d e cu a ci ó n y co n st ru cc ió n d e in fr a e st ru ct u ra e n la s ca d e n a s d e va lo r p ri o ri za d a s. C L is ta d o p re lim in a r d e la s n e ce si d a d e s. M ID A , IM A , M N C F , M E F , M IC I, M IN S A , o rg a n iz a ci o n e s a g ro in d u st ri a le s, U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. A l m e n o s o ch o flu jo s d e p ro ce so s re vi sa d o s y co n su s g u ía s e la b o ra d a s e im p le m e n ta d a s. F lu jo d e sa ct u a liz a d o d e lo s p ro ce so s a g ro in d u st ri a le s e n fr u ta s, ve rd u ra s y ve g e ta le s. 2 .1 .6 . R e h a b ili ta ci ó n / A d e cu a ci ó n o co n st ru cc ió n d e o b ra s d e in fr a e st ru ct u ra id e n tif ic a d a s, co n te m p la n d o re si lie n ci a y so st e n ib ili d a d , co m o co n tr ib u ci ó n a l fu n ci o n a m ie n to d e la s ca d e n a s d e va lo r a g ro a lim e n ta ri a s y fo rt a le ci m ie n to d e la s o p e ra ci o n e s a g ro in d u st ri a le s. M ID A 7 ,0 0 0 ,0 0 0 M ID A , M iA M B IE N T E , IM A , M N C F , M IN S A , a ct o re s d e la s ca d e n a s d e va lo r a g ro a lim e n ta ri a , co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. M ID A , M iA M B IE N T E , IM A , M N C F , M IN S A , a ct o re s d e la s ca d e n a s d e va lo r a g ro a lim e n ta ri a , co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. M ID A / U n iv e rs id a d e s 5 0 ,0 0 0 M ID A , M iA M B IE N T E , M IC I, M IN S A , o rg a n iz a ci o n e s d e u su a ri o s d e lo s se rv ic io s, co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. M ID A / M IC I M L L is ta d o d e o b ra s e n e je cu ci ó n y p e n d ie n te s p o r in ic ia r. 2 .1 .9 . Im p le m e n ta r n u e va s ce rt ifi ca ci o n e s d e ca lid a d y se llo s, co m o va lo r a g re g a d o a lo s p ro ce so s, p ro d u ct o s y a l p a ís , e n co n co rd a n ci a co n la le g is la ci ó n y n o rm a tiv a s n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s. M N ú m e ro d e ce rt ifi ca ci o n e s a d o p ta d a s, d e sg lo sa d o se g ú n a ct iv id a d . R e vi si ó n d e p ro ce so s (f lu jo s) a g ro in d u st ri a le s d e la s ca d e n a s d e va lo r a g ro a lim e n ta ri a s, p a ra e la b o ra r e im p le m e n ta r la s g u ía s p a ra c a d a u n a d e e st a s. M 5 0 ,0 0 0 52 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) N ú m e ro d e p ro d u ct o re s p a rt ic ip a n d o d e l p ro ce so . 3 0 0 p ro d u ct o re s a g rí co la s in sc ri to s, d u ra n te e l 2 d o se m e st re d e l 2 0 2 1 . D o s a so ci a ci o n e s (u n a p e sq u e ra y u n a a cu íc o la ). N º d e p ro d u ct o re s q u e a lc a n za n ce rt ifi ca ci ó n “P a n a m á G A P ”. A l m e n o s 1 0 0 p ro d u ct o re s a lc a n za n la c e rt ifi ca ci ó n . N ú m e ro d e p ro d u ct o s ce rt ifi ca d o s p o r a ct iv id a d y te rr ito ri o . 2 5 p ro d u ct o s a g rí co la s co n ce rt ifi ca ci ó n o rg á n ic a p o r A C E R T , p a ra e l m e rc a d o n a ci o n a l. N ú m e ro d e p ro d u ct o re s co n ce rt ifi ca ci o n e s y se llo s p o r a ct iv id a d y te rr ito ri o . 2 5 p ro d u ct o re s co n ce rt ifi ca ci ó n p ú b lic a d e p ro d u ct o s o rg á n ic o s. A l m e n o s u n a ce rt ifi ca ci ó n y se llo n u e vo e st a b le ci d o , a m p lia n d o la c o b e rt u ra . 2 .1 .1 2 . E st a b le ci m ie n to d e a cu e rd o s p ú b lic o p ri va d o d e co m p e tit iv id a d y so st e n ib ili d a d p o r ca d e n a d e va lo r p ri o ri za d a , co n su s re sp e ct iv o s p la n e s d e a cc ió n . N ú m e ro d e a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n e st a b le ci d o s. M E s n e ce sa ri o a ct u a liz a r y va lid a r a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n q u e in cl u ya n cr ite ri o s d e so st e n ib ili d a d . D ie z a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n v a lid a d o s. M ID A , M iA M B IE N T E , M IC I, M IN S A , C N C , o rg a n iz a ci o n e s d e u su a ri o s d e lo s se rv ic io s, co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. M ID A 5 0 ,0 0 0 2 .1 .1 3 . F o rt a le ce r lo s m e ca n is m o s d e d ia lo g o p ú b lic o p ri va d o p a ra la s ca d e n a s d e va lo r q u e fa ci lit e n la fo rm u la ci ó n , im p le m e n ta ci ó n y se g u im ie n to d e lo s a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n d e ca d e n a s d e va lo r p ri o ri za d a s. N ú m e ro a cu e rd o s im p le m e n ta d o s q u e u til iz a n m e ca n is m o s d e d ia lo g o p ú b lic o p ri va d o d e la s ca d e n a s d e v a lo r. M E xi st e n m e ca n is m o s d e d iá lo g o s p ú b lic o p ri va d o p e ro d e b e rí a n a ct u a liz a rs e , se g ú n lo q u e se e st a b le zc a n e n lo s p la n e s d e a cc ió n d e c a d a c a d e n a . A l m e n o s ci n co a cu e rd o s im p le m e n ta d o s q u e u til iz a n m e ca n is m o s d e d ia lo g o p ú b lic o p ri va d o d e la s ca d e n a s d e v a lo r. S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 1 0 ,0 0 0 2 .1 .1 4 . R e vi sa r y h a ce r p ro p u e st a s p a ra a d e cu a r lo s p ro g ra m a s n a ci o n a le s su b s e ct o ri a le s d e n tr o d e la s in st itu ci o n e s d e ls e ct o r, co n fo rm e a la s n e ce si d a d e s id e n tif ic a d a s e n lo s a cu e rd o s/ p la n e s d e a cc ió n d e ca d e n a s d e va lo r d e sa rr o lla d o s a tr a vé s d e lo s m e ca n is m o s d e d ia lo g o p ú b lic o p ri va d o . P o rc e n ta je d e p ro g ra m a s n a ci o n a le s su b se ct o ri a le s a ct u a liz a d o s d e n tr o d e la s u n id a d e s té cn ic o a d m in is tr a tiv a s p o r in st itu ci ó n . M N o se tie n e in fo rm a ci ó n si st e m a tiz a d a so b re p ro g ra m a s n a ci o n a le s se ct o ri a le s a d e cu a d o s, a tr a vé s d e lo s m e ca n is m o s d e d iá lo g o p ú b lic o p ri va d o . A l m e n o s 5 0 % d e lo s p ro g ra m a s n a ci o n a le s su b s e ct o ri a le s a ct u a liz a d o s d e n tr o d e la s u n id a d e s té cn ic o a d m in is tr a tiv a s d e c a d a in st itu ci ó n d e l s e ct o r. S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 1 0 ,0 0 0 2 .1 .1 5 . A co m p a ñ a r la im p le m e n ta ci ó n d e lo s P la n e s d e D e sa rr o llo A g ro p e cu a ri o S o st e n ib le d e lo s te rr ito ri o s, e n lín e a co n lo s a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n d e ca d e n a s d e va lo r p ri o ri ta ri a s' e n e so s te rr ito ri o s. P o rc e n ta je d e lo s P la n e s d e D e sa rr o llo A g ro p e cu a ri o S o st e n ib le d e lo s te rr ito ri o s q u e se e n cu e n tr a n e n lín e a co n lo s a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n d e ca d e n a s d e va lo r p ri o ri ta ri a s e n e so s te rr ito ri o s. M E xi st e n a lg u n o s p la n e s d e d e sa rr o llo te rr ito ri a l. A l m e n o s 1 1 d e lo s p la n e s d e d e sa rr o llo a g ro p e cu a ri o so st e n ib le d e lo s te rr ito ri o s e st a b le ci d o s co n fo rm e co n lo se ñ a la d o e n e l P la n S e ct o ri a l y q u e se e n cu e n tr a n e n lín e a co n lo s a cu e rd o s y p la n e s d e a cc ió n d e ca d e n a s d e va lo r p ri o ri ta ri a s e n e so s te rr ito ri o s. S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 1 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 8 ,3 4 5 ,0 0 0 4 5 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 2 .1 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to ( C o n ti n u a c ió n ). T o ta l O b je ti v o 2 .1 . M ID A / M IC I 1 0 ,0 0 0 2 .1 .1 0 . E st a b le ce r e im p le m e n ta r e l “P a n a m á G A P ”, p a ra la p ro m o ci ó n d e b u e n a s p rá ct ic a s a g ro p e cu a ri a s, cu m p lie n d o co n lo s p ri n ci p io s d e tr a n sp a re n ci a , so st e n ib ili d a d , la le g is la ci ó n y la s n o rm a tiv a s n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s vi g e n te s. M D o cu m e n to b o rr a d o r re fe re n te a la m e to d o lo g ía y p ro to co lo s. M ID A , M iA M B IE N T E , M IC I, M IN S A , M IT R A D E L , o rg a n iz a ci o n e s d e u su a ri o s d e lo s se rv ic io s, co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. M ID A / M IC I 2 .1 .1 1 . F o m e n ta r y a m p lia r la co b e rt u ra d e la s ce rt ifi ca ci o n e s y se llo s (c a lid a d , co m e rc io ju st o , h u e lla a m b ie n ta l, e tc .) d e n tr o d e lo s su b se ct o re s a g ro p e cu a ri o s, p a ra m a yo r a cc e so a m e rc a d o s n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s. M A ct u a lm e n te , so lo e xi st e n ce rt ifi ca ci o n e s y se llo d e A g ri cu ltu ra o rg á n ic a , a sí co m o e l se llo d e P a n a m á E xp o rt a . M ID A , M iA M B IE N T E , M IC I, M IN S A , M IT R A D E L , o rg a n iz a ci o n e s d e u su a ri o s d e lo s se rv ic io s, co o p e ra n te s té cn ic o s y /o fin a n ci e ro s. 53 I n d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 2 .2 : a . N ú m e ro d e u su a ri o s d e lo s se rv ic io s b e n e fic ia d o s co n e st e d e sa rr o llo , d e sg lo sa d o p o r tip o d e a ct o r y b e n e fic io r e ci b id o . C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s I n v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 2 .2 .1 . Im p le m e n ta r y e va lu a r p ro g ra m a s d e ca p a ci ta ci ó n , e n m a te ri a d e g e st ió n y co m e rc ia liz a ci ó n y o tr a s re la tiv a s a co m p e tit iv id a d y s o st e n ib ili d a d . N ú m e ro d e P ro g ra m a s d e ca p a ci ta ci ó n im p le m e n ta d o s y e va lu a d o s p o r te m a . C L is ta d o d e in ic ia tiv a s d e ca p a ci ta ci o n e s p e n d ie n te s p o r a ct u a liz a r. A l m e n o s 1 5 p ro g ra m a s d e ca p a ci ta ci ó n im p le m e n ta d o s y e va lu a d o s p o r te m a , d e m a n e ra in te g ra l y f o rm a l. S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , U n iv e rs id a d e s, IN A , IN A D E H , IF A R H U , M IC I, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / C A T IE / F A O / II C A 4 ,5 0 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e a lia n za s im p le m e n ta d a s. E xi st e n a lia n za s co n a lg u n a s a so ci a ci o n e s, co o p e ra tiv a s y o tr o s g ru p o s. A l m e n o s 1 5 a lia n za s n u e va s e st a b le ci d a s. N ú m e ro d e o rg a n iz a ci o n e s p a rt ic ip a n te s fo rt a le ci d a s. E xi st e n a lg u n a s o rg a n iz a ci o n e s q u e re ci b e n a p o yo p a ra e l fo rt a le ci m ie n to e n e st o s te m a s, p e ro n o o rg a n iz a d a , si st é m ic a y fo rm a lm e n te , d e m a n e ra q u e h a ya u n re g is tr o co n fia b le e st a b le ci d o . A l m e n o s 4 0 o rg a n iz a ci o n e s p a rt ic ip a n te s fo rt a le ci d a s. 2 .2 .3 . G e st io n a r fu e n te s d e fin a n ci a m ie n to e xt e rn a s, q u e co n tr ib u ya n a la so s te n ib ili d a d d e lo s p ro ce so s d e ca p a ci ta ci ó n , a lo in te rn o d e la s a so ci a ci o n e s g re m ia le s. N u m e ro d e n u e vo s co o p e ra n te s co f in a n ci a n d o lo s p ro g ra m a s d e ca p a ci ta ci ó n ; d e sa g re g a n d o p o r m o n to d e fin a n ci a m ie n to . C N o e xi st e in fo rm a ci ó n a l re sp e ct o . A l m e n o s, cu a tr o n u e vo s co o p e ra n te s fin a n ci a n d o u n m o n to to ta l d e B ./ .4 ,0 0 0 ,0 0 0 (r e cu rs o s e xt e rn o s m o vi liz a d o s) . B a n ca p ú b lic a y p ri va d a , co o p e ra tiv a s, fin a n ci e ra s, M E F , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. M ID A / M E F / C o o p e ra n te s fin a n ci e ro s 1 0 ,0 0 0 Pl az o s: C = C o rt o , M = M ed ia n o , L = L ar g o 4 ,5 3 0 ,0 0 0 T o ta l O b je ti v o 2 .2 . 2 .2 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : C o n tr ib u ir a l d e sa rr o llo d e c a p a ci d a d e s o rg a n iz a tiv a s, a d m in is tr a tiv a s y co m e rc ia le s d e lo s a g ro n e g o ci o s A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 2 .2 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 2 .2 .2 . Im p le m e n ta r a lia n za s co n a so ci a ci o n e s g re m ia le s, e m p re sa s a n cl a y o tr o s a ct o re s cl a ve d e la s ca d e n a s, p a ra e l fo rt a le ci m ie n to d e la s ca p a ci d a d e s o rg a n iz a tiv a s, g e re n ci a le s y co m e rc ia le s. C S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , C O N E P , C N C , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. M ID A / G re m io s 2 0 ,0 0 0 54 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 2 .3 : a . N ú m e ro d e p ro d u ct o re s q u e a p liq u e n n u e va s te cn o lo g ía s e n s u s si st e m a s a g ro p ro d u ct iv o s. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s I n v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 2 .3 .1 . Im p le m e n ta r te cn o lo g ía s y p rá ct ic a s in n o va d o ra s (n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s) q u e re fu e rc e n lo s p la n e s lo ca le s, n a ci o n a le s d e co m p e tit iv id a d y so st e n ib ili d a d . N ú m e ro d e te cn o lo g ía s y p rá ct ic a s in n o va d o ra s im p le m e n ta d a s. C E l ID IA P cu e n ta co n u n d o ss ie r d e te cn o lo g ía s g e n e ra d a s (2 0 0 ) p a ra ru b ro s d e la ca n a st a b á si ca y si st e m a s d e p ro d u cc ió n d iv e rs o s. S e cu e n ta co n la s fic h a s d e p ro d u ct o s ci e n tí fic o s, te cn o ló g ic o s y p re te cn o ló g ic o s d e lo s p ro ye ct o s. A l m e n o s 5 5 te cn o lo g ía s y p rá ct ic a s a g ro p e cu a ri a s in n o va d o ra s im p le m e n ta d a s. S e ct o r p ú b lic o p ri v a d o a g ro p e cu a ri o , S E N A C Y T , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. M ID A / C o o p e ra n te s té cn ic o s 3 ,0 5 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e m e ca n is m o s fin a n ci e ro s e xi st e n te s, o p e ra tiv o s o n o fo rt a le ci d o s p a ra p ro m o ve r la a p lic a ci ó n d e te cn o lo g ía s y p rá ct ic a s in n o va d o ra s. A l m e n o s d o s m e ca n is m o s e xi st e n te s fo rt a le ci d o s y fu n ci o n a n d o . N ú m e ro d e n u e vo s m e ca n is m o s fin a n ci e ro s p a ra p ro m o ve r la a p lic a ci ó n d e te cn o lo g ía s y p rá ct ic a s in n o va d o ra s. A l m e n o s u n m e ca n is m o n u e vo e st a b le ci d o y f u n ci o n a n d o . 2 .3 .3 . D e sa rr o lla r e sp a ci o s p a ra e l in te rc a m b io y a p lic a ci ó n d e te cn o lo g ía s/ p rá ct ic a s in n o va d o ra s q u e fo m e n te n la g e st ió n e m p re sa ri a l, la co m e rc ia liz a ci ó n y la co m p e tit iv id a d . N ú m e ro d e e sp a ci o s p a ra in te rc a m b io y a p lic a ci ó n d e te cn o lo g ía s d e sa rr o lla d o s y fu n ci o n a n d o . M E xi st e n e sp a ci o s d e d iá lo g o s p e ro n o p a ra in te rc a m b io y a p lic a ci ó n d e te cn o lo g ía s/ p rá ct ic a s in n o va d o ra s q u e fo m e n te n la g e st ió n e m p re sa ri a l, la co m e rc ia liz a ci ó n y la co m p e tit iv id a d , n o p o r lo m e n o s d e m a n e ra f o rm a l. P o r lo m e n o s, u n e sp a ci o d e e st e tip o d e sa rr o lla d o p o r ca d a ca d e n a ; a d e m á s d e o tr o s p a ra ru b ro s a cu íc o la s y a g ri cu lto re s fa m ili a re s, a sí co m o e l fo m e n to d e lo s te m a s se ñ a la d o s. S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , M E F , M IC I, S E N A C Y T , b a n ca p ú b lic a y p ri va d a , co o p e ra tiv a s, fin a n ci e ra , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. M ID A / C o o p e ra n te s fin a n ci e ro s 6 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 6 3 ,6 5 0 ,0 0 0 T o ta l O b je ti v o 2 .3 . 2 .3 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : P ro m o ve r la a p lic a ci ó n d e t e cn o lo g ía s y p rá ct ic a s in n o va d o ra s p a ra la g e st ió n e m p re sa ri a l, la c o m e rc ia liz a ci ó n y la c o m p e tit iv id a d c o n c ri te ri o s d e s o st e n ib ili d a d . A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 2 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . E st a b le ce r y/ o fo rt a le ce r m e ca n is m o s fin a n ci e ro s p a ra e l a cc e so a la s te cn o lo g ía s y p rá ct ic a s in n o va d o ra s. 2 .3 .2 . E xi st e n p ro g ra m a s d e a si st e n ci a fin a n ci e ra d ir e ct a , ta le s co m o e lF id e ic o m is o p a ra la C o m p e tit iv id a d , T ra n sf o rm a ci ó n A g ro p e cu a ri a , e l F o n d o E sp e ci a l p a ra C ré d ito s d e C o n tin g e n ci a (F E C C ), L e y d e in ce n tiv o s a la p ro d u cc ió n . M S e ct o r p ú b lic o p ri va d o a g ro p e cu a ri o , S E N A C Y T , U n iv e rs id a d e s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. M ID A / G re m io s 6 0 ,0 0 0 ,0 0 0 55 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 3 .1 : a . P o rc e n ta je d e la s in fr a e st ru ct u ra s a g ro p e cu a ri a s a ct u a liz a d a s. b . P o rc e n ta je d e in ve rs ió n r e sp e ct o a la in ve rs ió n t o ta l d e l p re su p u e st o d e l s e ct o r a g ro p e cu a ri o d e st in a d o a d e sa rr o lla r la in fr a e st ru ct u ra . C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 3 .1 .1 C o n tr ib u ir a la va lo ra ci ó n d e zo n a s d e re ca rg a h íd ri ca , q u e in cl u ye id e n tif ic a ci ó n , m a p e o s h id ro g e o ló g ic o s y cu a n tif ic a ci ó n d e l re cu rs o , co n fo rm e a co n d ic io n e s a ct u a le s y p ro ye ct a d a s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o . N ú m e ro d e e st u d io s e n zo n a s d e re ca rg a h íd ri ca re le va n te s p a ra e l s e ct o r a g ro p e cu a ri o . M E xi st e n e st u d io s d e b a la n ce h íd ri co d e va ri a s cu e n ca s h id ro g rá fic a s, a lg u n o s a n iv e l d e su b cu e n ca s, e st u d io s d e su e lo y co b e rt u ra ve g e ta l q u e so n in d ic a d o re s b á si co s d e la s ca p a ci d a d e s d e re ca rg a h íd ri ca . N o h a y e st u d io s h id ro g e o ló g ic o s co m p le to s e n e sp a ci o s d e cu e n ca s o su b cu e n ca s. A l m e n o s 3 e st u d io s e n e sp a ci o s d e cu e n ca s h id ro g e o ló g ic a s re le va n te s p a ra e l se ct o r a g ro p e cu a ri o . M ID A , M iA M B IE N T E , A IG , E T E S A , In st itu to T o m m y G u a rd ia . M ID A / M iA M B IE N T E 2 ,0 0 0 ,0 0 0 3 .1 .2 A p o ya r la im p le m e n ta ci ó n d e p la n e s d e o rd e n a m ie n to y m a n e jo d e zo n a s d e re ca rg a h íd ri ca re le va n te s p a ra e l se ct o r a g ro p e cu a ri o , e n co o rd in a ci ó n co n a u to ri d a d e s lo ca le s, in st itu ci o n e s y so ci e d a d c iv il. N ú m e ro d e zo n a s d e re ca rg a h íd ri ca co n p la n d e m a n e jo so st e n ib le d e e m b a ls e s p a ra u so e fic ie n te e n a ct iv id a d e s a g ro p e cu a ri a s. L E l M ID A n o cu e n ta co n n in g ú n p la n d e m a n e jo so st e n ib le d e e m b a ls e s p a ra su u so e fic ie n te e n a ct iv id a d e s a g ro p e cu a ri a s. A l m e n o s tr e s zo n a s d e re ca rg a h íd ri ca cu e n ta n co n p la n d e m a n e jo so st e n ib le d e e m b a ls e s p a ra u so e fic ie n te e n a ct iv id a d e s a g ro p e cu a ri a s. M ID A , M iA M B IE N T E , S N D , A M U P A , M IV IO T M ID A / M iA M B IE N T E 7 5 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e e st ru ct u ra s y te cn o lo g ía s h íd ri ca s a ct u a liz a d a s. N o se h a n e st a b le ci d o m ó d u lo s p a ra e l u so e fic ie n te d e l a g u a co m o ta l, si n e m b a rg o h a y e st ru ct u ra s d e e m b a ls e co n st ru id a s p o r e l M ID A e n fin ca s d e p ro d u ct o re s a g ro p e cu a ri o s. D e sa rr o lla r 1 0 0 m ó d u lo s d e u so y m a n e jo so st e n ib le d e a g u a , p o r a ñ o , e n p e q u e ñ o s e m b a ls e s d e u so a g ro p e cu a ri o A zu e ro , C o cl é y V e ra g u a s. D is tr ib u id o s a sí : 2 0 m ó d u lo s e n 2 0 2 2 ; 4 0 , e n 2 0 2 3 y 4 0 , e n 2 0 2 4 . N ú m e ro d e si st e m a s a g ro p ro d u ct iv o s co n m a yo r e fic ie n ci a p o r u so d e e st a s te cn o lo g ía s. N o e xi st e n P o r lo m e n o s, 1 0 0 si st e m a s a g ro p ro d u ct iv o s co n m a yo r e fic ie n ci a p o r u so d e e st a s te cn o lo g ía s. 3 .1 .4 . Im p u ls a r e l d e sa rr o llo d e si st e m a s a g ro p ro d u ct iv o s so st e n ib le s y re si lie n te s co n in fr a e st ru ct u ra y te cn o lo g ía ve rd e , a d a p ta d o s a la s co n d ic io n e s lo ca le s. N ú m e ro d e te cn o lo g ía s re si lie n te s y so st e n ib le s d e sa rr o lla d a s e im p le m e n ta d a s. N ú m e ro d e a g ri cu lto re s fa m ili a re s a d o p ta n d o te cn o lo g ía s re si lie n te s y so st e n ib le s e n su s si st e m a s p ro d u ct iv o s. A u m e n to d e co b e rt u ra a n u a l d e se g u ro a in fr a e st ru ct u ra y e q u ip a m ie n to b a jo cr ite ri o s d e re si lie n ci a y s o st e n ib ili d a d . D u ra n te to d o e l d e sa rr o llo d e l p la n S e e je cu ta n 2 0 p ro ye ct o s d e in ve st ig a ci ó n e in n o va ci ó n e n m a rc a d o s e n la s co n d ic io n e s ci ta d a s. S e cu e n ta co n a se g u ra m ie n to s co m p le m e n ta ri o s e n in fr a e st ru ct u ra y e q u ip a m ie n to s p o r B /. 6 ,0 0 0 ,0 0 0 a n u a l e n su m a a se g u ra d a . A l m e n o s 5 te cn o lo g ía s so st e n ib le s y re si lie n te s d e sa rr o lla d a s e im p le m e n ta d a s. 5 ,0 0 0 a g ri cu lto re s fa m ili a re s a d o p ta n d o te cn o lo g ía s so st e n ib le s y re si lie n te s. A u m e n to a n u a l d e 1 8 % e n e l m o n to d e la co b e rt u ra d e se g u ro a in fr a e st ru ct u ra y e q u ip o s b a jo cr ite ri o s d e re si lie n ci a y so st e n ib ili d a d . M ID A , ID IA P , IS A , M iA M B IE N T E , U n iv e rs id a d e s. M ID A 1 5 ,0 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 1 7 ,8 0 0 ,0 0 0 3 .1 .3 . A c tu a li za r la s e st ru ct u ra s y te cn o lo g ía s h íd ri ca s, p a ra u n a m a yo r e fic ie n ci a h a ci a u n a in te n si fic a ci ó n a g ro p ro d u ct iv a so st e n ib le y r e si lie n te . C M IN S A , ID A A N , M ID A , E T E S A , U n iv e rs id a d e s, C O N A G U A M ID A / C O N A G U A 5 0 ,0 0 0 E J E 3 : IN T E N S IF IC A C IÓ N P R O D U C T IV A S O S T E N IB L E Y R E S IL IE N T E A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .1 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 3 .1 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : D e sa rr o lla r in fr a e st ru ct u ra v e rd e p a ra la in te n si fic a ci ó n a g ro p ro d u ct iv a s o st e n ib le y r e si lie n te . T o ta l O b je ti v o 3 .1 . 56 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 3 .2 : a . N ú m e ro d e p ro ye ct o s p ilo to s d e a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a a p ro b a d o s e im p le m e n ta d o s e n la c iu d a d . b . N ú m e ro d e f a m ili a s q u e a co g e n la a g ri cu ltu ra u rb a n a . C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 3 .2 .1 . E st a b le ce r p ro g ra m a n a ci o n a l d e a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a , co n u n a e st ra te g ia d e im p le m e n ta ci ó n d e fin id a , e n co o rd in a ci ó n co n lo s m u n ic ip io s e le g ib le s y o tr o s a ct o re s re le va n te s. P ro g ra m a n a ci o n a l d e a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a e st a b le ci d o . C S e cu e n ta co n la te cn o lo g ía n e ce sa ri a p a ra e l e st a b le ci m ie n to d e l p ro g ra m a n a ci o n a l. U n p ro g ra m a d e a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a d is e ñ a d o y a p ro b a d o , in cl u ye n d o e st ra te g ia d e im p le m e n ta ci ó n , co n h u e rt o s re si d e n ci a le s. M ID A , ID IA P , S N D , A M U P A , M IN G O B M ID A /S N D 1 0 ,0 0 0 P ro g ra m a n a ci o n a l im p le m e n ta d o N o s e c u e n ta c o n u n P ro g ra m a N a ci o n a l d e a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a c o m o t a l. P ro g ra m a N a ci o n a l d e A g ri cu ltu ra U rb a n a y P e ri u rb a n a d e sa rr o lla d o y fu n ci o n a n d o . M ID A , ID IA P , S N D , M IN G O B N ú m e ro d e p la n e s d e a cc ió n e n f u n ci o n a m ie n to . S e h a n h e ch o in ic ia tiv a s a is la d a s y p u n tu a le s, t a le s co m o la s d e la D ir e cc ió n d e D e sa rr o llo R u ra l e n C u ru n d ú , e l I D IA P e n C e n tr o s E d u ca tiv o s d e a l m e n o s ci n co m u n ic ip io s, in cl u ye n d o ca p a ci ta ci o n e s y la U n iv e rs id a d T e cn o ló g ic a O T E IM A , tie n e u n h u e rt o u rb a n o v itr in a . A lm e n o s si e te (7 ) p la n e s d e a cc ió n f u n ci o n a n d o . S o ci e d a d ci vi l (e m p re sa s, ig le si a s, b a rr ia d a s o tr a s) . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 1 6 0 ,0 0 0 T o ta l O b je ti v o 3 .2 . 3 .2 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : F o m e n ta r la a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a . 3 .2 .2 . Im p le m e n ta r e l p ro g ra m a n a ci o n a l d e a g ri cu ltu ra u rb a n a y p e ri u rb a n a , a tr a vé s d e p la n e s d e a cc ió n m u n ic ip a le s. M M ID A /S N D 1 5 0 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .2 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 57 I n d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 3 .3 . b . In cr e m e n to p o rc e n tu a l d e la p ro d u cc ió n a g ro p e cu a ri a d e sg lo sa d o p o r ru b o r, d e b id o a l u so d e la s zo n a s a p ta s p a ra la s d ife re n te s a ct iv id a d e s p ro d u ct iv a s. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 3 .3 .1 . E je cu ta r a cc io n e s d e o rd e n a m ie n to y zo n ifi ca ci ó n p ro d u ct iv a s, e n co o rd in a ci ó n co n lo s m u n ic ip io s y la p a rt ic ip a ci ó n d e to d o s lo s a ct o re s in vo lu cr a d o s co n si d e ra n d o d ife re n te s ri e sg o s y lo s e fe ct o s a ct u a le s y fu tu ro s d e l c a m b io c lim á tic o . N ú m e ro d e a cc io n e s d e o rd e n a m ie n to y zo n ifi ca ci ó n p ro d u ct iv a s e je cu ta d a s. M L a L e y d e O rd e n a m ie n to T e rr ito ri a l N a ci o n a l, se e n cu e n tr a e n la e ta p a d e re vi si ó n , p e ro e xi st e p o ca p a rt ic ip a ci ó n d e l S e ct o r A g ro p e cu a ri o . A l m e n o s, ci n co a cc io n e s d e o rd e n a m ie n to y zo n ifi ca ci ó n p ro d u ct iv a s e je cu ta d a s. M ID A , S N D , ID IA P , M IN G O B , M IV IO T M ID A / M IV IO T / S N D 7 5 ,0 0 0 N ú m e ro d e m e ca n is m o s fin a n ci e ro s/ e co n ó m ic o s e xi st e n te s fo rt a le ci d o s. A l m e n o s u n m e ca n is m o fin a n ci e ro e xi st e n te fo rt a le ci d o co n e l a p a la n ca m ie n to d e fin a n ci a m ie n to p a ra lo s a g ri cu lto re s fa m ili a re s, p o r m e d io d e l a se g u ra m ie n to ; d e st in a n d o a sí 1 0 % d e la s p ó liz a s a n u a le s a e st o s p ro d u ct o re s. N ú m e ro d e n u e vo s m e ca n is m o s fin a n ci e ro s y e co n ó m ic o s e st a b le ci d o s. C re a ci ó n d e u n fo n d o d e F id e ic o m is o p a ra a p o ya r la in ve rs ió n p ro d u ct iv a d e lo s a g ri cu lto re s fa m ili a re s, co m o re sp a ld o la L e y 1 2 7 d e l 2 0 2 0 d e A g ri cu ltu ra fa m ili a r. N ú m e ro d e cl ie n te s co n a cc e so a e st o s m e ca n is m o s, d e sa g re g a d o s p o r tip o lo g ía . E l B D A o to rg ó 1 ,3 0 6 p ré st a m o s e n e l p e ri o d o 2 0 1 8 2 0 1 9 ; e n la s d ife re n te s a ct iv id a d e s q u e a tie n d e : p e cu a ri o , p ri n ci p a lm e n te b o vi n o s (c rí a , ce b a , le ch e rí a , d o b le p ro p ó si to ), a sí co m o la s m e jo ra s p e cu a ri a s; a g rí co la (a rr o z e n se ca n o , m a íz m e ca n iz a d o , p a lm a a ce ite ra y m e jo ra s a g rí co la s) e in fr a e st ru ct u ra co m o in ve rn a d e ro s, co m p ra s d e fin ca s p a ra u so a g ro p e cu a ri o y co m p ra d e e q u ip o s; e n tr e o tr a s a ct iv id a d e s. A l m e n o s 4 ,0 0 0 a g ri cu lto re s fa m ili a re s se b e n e fic ia n d e cr é d ito s ru ra le s. P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 3 .3 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : O p tim iz a r la p ro d u cc ió n a g ro p e cu a ri a , a t ra vé s d e la I m p le m e n ta ci ó n d e u n p ro g ra m a d e o rd e n a m ie n to y z o n ifi ca ci ó n p ro d u ct iv a e n e l t e rr ito ri o n a ci o n a l. a . P ro g ra m a d e o rd e n a m ie n to y z o n ifi ca ci ó n im p le m e n ta d o . A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . P ré st a m o s b la n d o s o to rg a d o s co n re cu rs o s d e l F o n d o E sp e ci a l p a ra C ré d ito s d e C o n tin g e n ci a s (F E C C ), d e st in a d o s a l a p o yo d e p ro d u ct o re s a fe ct a d o s p o r d ife re n te s co n tin g e n ci a s cl im á tic a s. L a B a n ca o to rg a cr é d ito s re sp a ld a d o s p o r m e ca n is m o s d e a se g u ra m ie n to . 1 ,8 0 7 p ó liz a s a n u a le s d e se g u ro a g rí co la / 1 8 1 8 p ó liz a s a n u a le s d e se g u ro p e cu a ri o / 6 5 0 p ó liz a s a n u a le s d e s e g u ro c o m p le m e n ta ri o . E xi st e u n P ro g ra m a d e p ro d u cc ió n so st e n ib le e n la s co m a rc a s, o to rg a lo s re cu rs o s e co n ó m ic o s (m o n to m á xi m o d e h a st a B /. 3 0 ,0 0 0 ). E st a b le ce r y/ o fo rt a le ce r m e ca n is m o s fin a n ci e ro s y e co n ó m ic o s, q u e fa ci lit e n e l a cc e so a cr é d ito p o r tip o lo g ía , in te g ra n d o m e d id a s d e re d u cc ió n d e ri e sg o s y a se g u ra m ie n to . 3 .3 .2 . M ID A , IS A , B a n ca p ú b lic a y p ri va d a , fin a n ci e ra s y co o p e ra tiv a s M ID A / B D A 9 5 ,5 0 0 ,0 0 0 C 58 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) P ro g ra m a n a ci o n a l d e ca p a ci ta ci ó n im p le m e n ta d o . E xi st e n a ct iv id a d e s d e ca p a ci ta ci ó n d is p e rs a s, si n se cu e n ci a d e c o n te n id o s. D is e ñ a d o e im p le m e n ta d o e l P ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n . N ú m e ro d e p e rs o n a s a te n d id a s p o r e l p ro g ra m a , d e sa g re g a d o p o r tip o lo g ía , a ct iv id a d y te rr ito ri o s. P o r la fa lta d e a rt ic u la ci ó n d e la s a ct iv id a d e s, n o e xi st e u n si st e m a d e re g is tr o q u e m u e st re e l to ta l d e p e rs o n a s a te n d id a s. A l m e n o s 5 ,0 0 0 p e rs o n a s a te n d id a s p o r e l P ro g ra m a . N ú m e ro d e o rg a n iz a ci o n e s p a rt ic ip a n d o d e l p ro g ra m a . S e re g is tr a n 1 ,6 8 0 o rg a n iz a ci o n e s co n st itu id a s le g a lm e n te p o te n ci a le s b e n e fic ia ri a s d e l P ro g ra m a . A l m e n o s e l 3 0 % o rg a n iz a ci o n e s co n st itu id a s p a rt ic ip a n d e l P ro g ra m a . P ro g ra m a d e in ce n tiv o s im p le m e n ta d o . P ro g ra m a d e in ce n tiv o s a la zo n ifi ca ci ó n e n e je cu ci ó n . N ú m e ro d e u su a ri o s (d e sa g re g a d o s p o r p e rs o n a s, o rg a n iz a ci o n e s, e m p re sa s, o tr o s) b e n e fic ia d o s d e l p ro g ra m a . 2 ,0 0 0 p e rs o n a s, in cl u ye n d o u n 1 5 % d e la s o rg a n iz a ci o n e s d e l se ct o r. P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 4 ,0 0 0 ,0 0 0 M ID A , B D A , in st itu ci o n e s fin a n ci e ra s, IS A , o rg a n is m o s co o p e ra n te s, A C P , M IC I, M ID E S , A N A T I, M iA M B IE N T E , M IV IO T , S N D , S E N A C Y T , C O N A G U A , se ct o r p ri va d o . Im p le m e n ta r p ro g ra m a d e in ce n tiv o s a la zo n ifi ca ci ó n q u e in vo lu cr e n a a g e n te s fin a n ci e ro s y a ct o re s cl a ve d e l se ct o r p ú b lic o y p ri va d o , ta n to lo ca le s, n a ci o n a le s e in te rn a ci o n a le s L P a n a m á cu e n ta co n la L e y 4 4 d e 2 0 0 2 , q u e e st a b le ce e l ré g im e n a d m in is tr a tiv o e sp e ci a l p a ra e l m a n e jo , p ro te cc ió n y co n se rv a ci ó n d e la s cu e n ca s h id ro g rá fic a s d e P a n a m á , y su R e g la m e n to m e d ia n te D e cr e to E je cu tiv o 4 7 9 d e 2 0 1 3 . A d ic io n a lm e n te , se cu e n ta co n m a rc o re g u la to ri o , e n m a te ri a d e o rd e n a m ie n to te rr ito ri a l a p lic a b le a to d a s la s u n id a d e s p o lít ic o a d m in is tr a tiv a s d e P a n a m á co rr e g im ie n to s, d is tr ito s, p ro vi n ci a s / C o m a rc a s, e n to d o e l te rr ito ri o n a ci o n a l. E l M ID A h a re a liz a d o u n a zo n ifi ca ci ó n a g ro e co ló g ic a co n fo rm e a V II cl a se s d e u so p o te n ci a l d e l s u e lo . M iA M B IE N T E y e l B a n c o C e n tr o a m e ri ca n o d e In te g ra ci ó n E co n ó m ic a (B C IE ) se e n cu e n tr a n d e sa rr o lla n d o u n a p ro p u e st a d e fin a n ci a m ie n to a p re se n ta r a n te e l F o n d o V e rd e d e l C lim a (F V C ), q u e in cl u ye e n tr e su s a ct iv id a d e s, e l d e sa rr o llo d e A lia n za s P ú b lic o P ri va d a q u e co n tr ib u ya n a la re st a u ra ci ó n , re fo re st a ci ó n y m a n e jo so st e n ib le d e e co si st e m a s p ro d u ct iv o s. M e d ia n te u n m e ca n is m o fin a n ci e ro y d e ri e sg o co m p a rt id o e st a b le ci d o p o r e l P ro ye ct o (q u e in cl u ye la p a rt ic ip a ci ó n d e l M ID A , e n su C o m ité D ir e ct iv o y T é cn ic o ), la s A so ci a ci o n e s P ú b lic o P ri va d a (A P P s) re ci b ir á n in ce n tiv o s p a ra im p u l s a r in ve rs io n e s, q u e p e rm ita n la p ro vi si ó n d e b ie n e s y se rv ic io s e n ca d e n a s d e va lo r e st ra té g ic a s, e n lín e a co n in st ru m e n to s d e p la n ifi ca ci ó n te rr ito ri a l ta le s co m o P la n e s d e O rd e n a m ie n to T e rr ito ri a l, P la n e s d e M a n e jo d e C u e n ca y P la n e s A m b ie n ta le s d e U n id a d e s P o lít ic o A d m in is tr a tiv a s d e n tr o d e la s cu e n ca s h id ro g rá fic a s p ri o ri za d a s (1 0 8 , 1 1 0 , 1 1 2 , 1 1 4 , 1 8 y 1 3 2 ). L M ID A / A N A T I / M iA M B IE N T E M ID A / IP A C O O P M ID A , IM A , U n iv e rs id a d e s, IP A C O O P , IN A , IN A D E H , A M P Y M E , M I C I 2 0 0 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 3 .3 .3 . Im p le m e n ta r p ro g ra m a n a ci o n a l d e ca p a ci ta ci ó n e n a sp e ct o s o rg a n iz a tiv o s, a d m in is tr a tiv o s y té cn ic o s q u e a p o ye n e l cu m p lim ie n to d e la le g is la ci ó n y lin e a m ie n to s d e l o rd e n a m ie n to y zo n ifi ca ci ó n p ro d u ct iv o s. 3 .3 .4 . 59 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 3 .3 .5 . D e sa rr o lla r u n m e ca n is m o n a ci o n a l p a ra la g e st ió n in te g ra l d e ri e sg o s d e d e sa st re s e n e l se ct o r, q u e vi n cu le si st e m a s d e in fo rm a ci ó n , a le rt a te m p ra n a y p ro to co lo s d e p re ve n ci ó n , m iti g a ci ó n , p re p a ra ci ó n , re sp u e st a y r e cu p e ra ci ó n . M e ca n is m o d e g e st ió n in te g ra l d e l ri e sg o o p e ra n d o . M S e d e sa rr o lló u n P la n n a ci o n a l co n e l fin d e im p le m e n ta r la P o lít ic a N a ci o n a l d e g e st ió n d e ri e sg o s d e D e sa st re s M e ca n is m o d e g e st ió n in te g ra l d e ri e sg o s d e d e sa st re s o p e ra n d o , co n u n si st e m a d e in fo rm a ci ó n , a le rt a te m p ra n a y p ro to co lo s d e p re ve n ci ó n , m iti g a ci ó n , p re p a ra ci ó n , re sp u e st a y re cu p e ra ci ó n . S P A , M E F , S IN A P R O C , o rg a n is m o s co o p e ra n te s, A IG , E T E S A , M IN S A , M iA M B IE N T E M ID A / S IN A P R O C 3 0 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e in st ru m e n to s a ct u a liz a d o s (a n á lis is m a p a o p ro to co lo d e g e st ió n d e l ri e sg o ) p o r tip o d e ri e sg o , ru b ro /p ro d u ct o y/ o te rr ito ri o . N ú m e ro d e p ro to co lo s d e g e st ió n d e l ri e sg o e n e l se ct o r a g ro p e cu a ri o a ct u a liz a d o s. 3 .3 .7 . E st a b le ce r u n a co m is ió n p ú b lic o p ri va d o q u e d e a p o yo y se g u im ie n to a l o rd e n a m ie n to y zo n ifi ca ci ó n p ro d u ct iv o s. C o m is ió n in st a la d a y fu n ci o n a n d o . C N o e xi st e u n a C o m is ió n p a ra t a l f in . C o m is ió n p ú b lic o p ri va d a in st a la d a y o p e ra tiv a . S P A , S IN A P R O C , In st itu to T o m m y G u a rd ia , A IG , C O N E P , C e n tr o s d e co m p e tit iv id a d , M iA M B IE N T E , M E F , M IC I, M IN S A , A N A T I, M IV IO T M ID A / A N A T I 1 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 1 0 0 ,3 3 5 ,0 0 0 S P A , S IN A P R O C , In st itu to T o m m y G u a rd ia , A IG , M iA M B IE N T E , u n iv e rs id a d e s. M ID A / S IN A P R O C / M iA M B IE N T E 2 5 0 ,0 0 0 3 .3 .6 . A ct u a liz a r e n fo rm a p a rt ic ip a tiv a , lo s a n á lis is / m a p a s d e ri e sg o p o r zo n a / p ro d u ct o y p ro to co lo s d e p re ve n ci ó n , m iti g a ci ó n , p re p a ra ci ó n , re sp u e st a y re cu p e ra ci ó n , p re vi st o s e n e l m e ca n is m o n a ci o n a l p a ra la g e st ió n in te g ra l d e ri e sg o s d e d e sa st re s e n e l s e ct o r. C E xi st e in fo rm a ci ó n d e u b ic a ci ó n d e lu g a re s vu ln e ra b le s a in u n d a ci ó n , p ro d u ct o d e la s in u n d a ci o n e s e n lo s a ñ o s 2 0 1 0 a 2 0 1 8 . F A O e st á a p o ya n d o a l M ID A e n e l a n á lis is y m a p e o d e ri e s g o d e se q u ía a g rí co la p a ra m a íz , a rr o z y p a st o s a n iv e l n a ci o n a l. A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . A n á lis is / m a p a s d e ri e sg o p a ra se q u ía a g rí co la (m a íz , a rr o z y p a st o s) e in u n d a ci ó n (i n d ic a n d o p ri n ci p a le s ru b ro s/ si st e m a s e n la s á re a s d e m a yo r vu ln e ra b ili d a d ) d e sa rr o lla d o s a n iv e l n a ci o n a l y p u b lic a m e n te d is p o n ib le s. A l m e n o s u n p ro to co lo d e g e st ió n d e l ri e sg o a co rd a d o d e m a n e ra p a rt ic ip a tiv a e n te rr ito ri o s d e m a yo r vu ln e ra b ili d a d a n te se q u ía a g rí co la , in u n d a ci ó n u o tr o ri e sg o re le va n te p a ra e l te rr ito ri o . T o ta l O b je ti v o 3 .3 . 60 I n d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 3 .4 . C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 3 .4 .1 . D e sa rr o lla r u n p la n n a ci o n a l d e A g ro fo re st e rí a y re st a u ra ci ó n d e p a is a je s p ro d u ct iv o s e n co n ju n to co n M iA M B IE N T E y o tr o s a ct o re s re le va n te s, q u e co n tr ib u ya a la P ri m e ra C o n tr ib u ci ó n D e te rm in a d a N a ci o n a l d e P a n a m á ( C D N 1 ). P la n N a ci o n a l d e A g ro fo re st e rí a d e sa rr o lla d o . C P la n d e sa rr o lla d o y e n e je cu ci ó n . M ID A , M iA M B IE N T E , O N G ’s , C o o p e ra n te s, G re m io s vi n cu la d o s. M ID A / M iA M B IE N T E 2 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e p la n e s d e n e g o ci o s im p le m e n ta d o s (i n cl u ye n d o su re sp e ct iv o p la n té cn ic o d e fin ca y d e sa g re g a d o s p o r tip o d e p la n d e n e g o ci o s) . 7 2 0 p la n e s d e n e g o ci o in d iv id u a le s y 1 4 4 p la n e s d e n e g o ci o a so ci a tiv o s. N ú m e ro d e h e ct á re a s b a jo si st e m a s d e a g ro fo re st e rí a y re st a u ra ci ó n , a p o ya d o s p o r e l p la n . A l m e n o s 4 ,5 0 0 h e ct á re a s b a jo e st e s is te m a . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 4 0 ,0 2 0 ,0 0 0 3 .4 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : F o rt a le ce r b ie n e s y s e rv ic io s e co si st é m ic o s q u e s u st e n ta n la a ct iv id a d a g ro p e cu a ri a . 3 .4 .2 . Im p le m e n ta r si st e m a s d e a g ro fo re st e rí a y re st a u ra ci ó n d e p a is a je s, e n á re a s id e n tif ic a d a s d e n tr o d e l P la n N a ci o n a l d e A g ro fo re st e rí a , a tr a vé s d e p la n e s d e fin ca co n e n fo q u e d e p ro te cc ió n , re st a u ra ci ó n y c o n e ct iv id a d . M M ID A , M iA M B IE N T E , O N G ’s , C o o p e ra n te s, G re m io s vi n cu la d o s, B D A , B a n co N a ci o n a l y o tr a s In st itu ci o n e s F in a n ci e ra s. M ID A / M iA M B IE N T E 4 0 ,0 0 0 ,0 0 0 a . P o rc e n ta je d e r e cu rs o s (B /. ) in ve rt id o s e n lo s se rv ic io s e co si st é m ic o s. b . A u m e n to d e la s á re a s a g ro e co ló g ic a s e st a b le ci d a s. c. N ú m e ro d e a ct iv id a d e s a g ro p e cu a ri a s b e n e fic ia d a s co n lo s se rv ic io s si st é m ic o s. S e cu e n ta co n la L e y 6 9 d e 2 0 1 7 , q u e cr e a u n p ro g ra m a d e in ce n tiv o s p a ra la co b e rt u ra fo re st a l y la co n se rv a ci ó n d e b o sq u e s n a tu ra le s, in cl u ye n d o la cr e a ci ó n d e l F o n d o R e fo re st a P a n a m á . E st e F o n d o se fin a n ci a a tr a vé s d e la s g a n a n ci a s a p o rt a d a s p o r u n ca p ita l se m ill a d e U S D 1 5 m ill o n e s y lo s in g re so s d e ri va d o s d e m u lta s p o r ta la il e g a l. C o m o p a rt e d e la C o n tr ib u ci ó n D e te rm in a d a N a ci o n a l d e P a n a m á (e n vi a d a a la C M N U C C , e n d ic ie m b re d e l 2 0 2 1 C N D 1 ), e n e l se ct o r re la tiv o a u so d e la tie rr a , ca m b io d e u so d e la tie rr a y si lv ic u ltu ra (U T C U T S ), M iA M B IE N T E h a e st a b le ci d o e l P la n N a ci o n a l d e R e st a u ra ci ó n F o re st a l (P N R F 2 0 2 5 ) y se e n cu e n tr a a ct u a liz a n d o su E st ra te g ia N a ci o n a l d e R e d u cc ió n d e e m is io n e s p o r d e fo re st a ci o n y d e g ra d a ci ó n (R E D D + ). E l P N R F p la n te a la re st a u ra ci ó n fo re st a l d e 5 0 ,0 0 0 h e ct á re a s a l 2 0 2 5 y se in d ic a n m e ta s p o r P ro vi n ci a /C o m a rc a , te n ie n d o e n cu e n ta la s d ife re n te s m o d a lid a d e s d e in ve rs ió n d e la L e y 6 9 , q u e in cl u ye lo s si st e m a s a g ro f o re st a le s. L a F A O e st á a p o ya n d o a l M iA M B IE N T E a d e fin ir u n p la n d e in ve rs ió n p a ra la s m e ta s d e re fo re rs ta ci ó n y re st a u ra ci ó n d e la C D N 1 (P N R F y R E D D + ). M iA M B IE N T E y e l B C IE se e n cu e n tr a n d e sa rr o lla n d o u n a p ro p u e st a d e fin a n ci a m ie n to a p re se n ta r a n te e l F V C , q u e co n tie n e e n tr e su s a ct iv id a d e s, e l a p o yo a la im p le m e n ta ci ó n d e l P N R F y e l R E D D + , e n tr e e llo s, la m o d a lid a d d e in ve rs ió n e n si st e m a s a g ro f o re st a le s. M e d ia n te u n m e ca n is m o fin a n ci e ro y d e ri e sg o co m p a rt id o e st a b le ci d o p o r e l P ro ye ct o (e n e l q u e p a rt ic ip a e l M ID A d e n tr o d e su C o m ité D ir e ct iv o y T é cn ic o ), se a p o ya rá la id e n tif ic a ci ó n , d is e ñ o , e va lu a ci ó n , im p le m e n ta ci ó n y se g u im ie n to d e p la n e s d e n e g o ci o p a ra p ro m o ve r si st e m a s a g ro fo re st a le s e n cu e n ca s h id ro g rá fic a s p ri o ri za d a s (1 0 8 , 1 1 0 , 1 1 2 , 1 1 4 , 1 8 y 1 3 2 ). A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .4 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . T o ta l O b je ti v o 3 .4 . 61 3 .5 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : F o rt a le ce r e l s is te m a f ito z o o s a n ita ri o n a ci o n a l y d e e va lu a ci ó n d e c a lid a d e in o cu id a d d e lo s a lim e n to s. In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 3 .5 . C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) L is ta d o y re g la m e n to s a ct u a liz a d o s. E xi st e n li st a s o fic ia le s fit o y z o o sa n ita ri a . E n m a te ri a zo o sa n ita ri a , la m is m a co n tie n e 2 5 e n fe rm e d a d e s, co n re g la m e n to s p a ra e l 5 0 % d e la s m is m a s q u e so n d e in te ré s cu a re n te n a ri o y p a ra e l 3 0 % , n o c u a re n te n a ri a s. E n lo q u e re sp e ct a a S a n id a d V e g e ta l; e l lis ta d o co n tie n e 3 4 8 p la g a s cu a re n te n a ri a s, tr e s (3 ) d e in te ré s cu a re n te n a ri o p re se n te s e n e l p a ís p e ro b a jo co n tr o l o fic ia l y d ie z (1 0 ) n o cu a re n te n a ri a s re g la m e n ta d a s. L is ta d e e n fe rm e d a d e s y p la g a s d e la R e p ú b lic a d e P a n a m á co n su s re g la m e n to s re sp e ct iv o s a ct u a liz a d o s. L is ta d o o fic ia l e In fo rm e s a p ro b a d o s re co n o ci d o s in te rn a ci o n a lm e n te . D e lo a n te ri o rm e n te se ñ a la d o ; e n S a lu d A n im a l, e l p a ís e s re co n o ci d o in te rn a ci o n a lm e n te p o r la O .I .E ., co m o lib re d e d o s e n fe rm e d a d e s y co m o p a ís d e r ie sg o in si g n ifi ca n te p a ra la E .E .B . E n e l ca so d e sa n id a d ve g e ta l, e l p a ís e s re co n o ci d o in te rn a ci o n a lm e n te p o r la C IP F , co m o lib re la s p la g a s cu a re n te n a ri a s lis ta d a s a n te ri o rm e n te . In fo rm a ci ó n p u b lic a d a e n e l si tio w e b d e la C IP F . L is ta d e e n fe rm e d a d e s y p la g a s o fic ia l d e la R e p ú b lic a d e P a n a m á co n su s re g la m e n to s re sp e ct iv o s a ct u a liz a d o s, a p ro b a d o s y re co n o ci d o s p o r la s co rr e sp o n d ie n te s A u to ri d a d e s In te rn a ci o n a le s. 3 .5 .2 . D is e ñ a r u n si st e m a a g ro sa n ita ri o n a ci o n a l in te g ra d o , co n u n m a n e jo d e p re ve n ci ó n , co n tr o l y e rr a d ic a ci ó n d e p la g a s y e n fe rm e d a d e s, a sí co m o d e ca lid a d e in o cu id a d a g ro a lim e n ta ri a vi n cu la d o a l M e ca n is m o N a ci o n a l d e G e st ió n In te g ra l d e l R ie sg o A g ro p e cu a ri o . S is te m a A g ro sa n ita ri o in te g ra d o d is e ñ a d o e im p le m e n ta d o . M N o e xi st e S is te m a A g ro sa n ita ri o I n te g ra d o . S is te m a A g ro sa n ita ri o in te g ra d o d is e ñ a d o y fu n ci o n a n d o . M ID A , M IN S A , A U P S A , C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. M ID A 1 2 ,0 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o a . S is te m a f ito z o o sa n ita ri o n a ci o n a l y d e e va lu a ci ó n d e c a lid a d e in o cu id a d d e lo s a lim e n to s fo rt a le ci d o . b . In cr e m e n to ( N ú m e ro ) d e r e sp u e st a s o p o rt u n a s, d e p e rs o n a l c a lif ic a d o y c a p a ci ta d o c o n tin u a m e n te . c. D is m in u ci ó n ( p rc e n ta je ) d e in ci d e n ci a y p re va le n ci a d e p la g a s y e n fe rm e d a d e s. A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .5 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 3 .5 .1 . A ct u a liz a ci ó n d e l lis ta d o y re g la m e n to d e p la g a s y e n fe rm e d a d e s e n d é m ic a s y tr a n sf ro n te ri za s e n sa lu d a n im a l, a sí co m o p la g a s e n d é m ic a s y e m e rg e n te s e n sa n id a d ve g e ta l, p a ra su o fic ia liz a ci ó n y re co n o ci m ie n to in te rn a ci o n a l. C M ID A , C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. M ID A 1 0 ,0 0 0 62 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 3 .5 .3 . Im p le m e n ta ci ó n d e G e st ió n d e la ca lid a d y m o d e rn iz a ci ó n d e p ro ce so s e n to d o e l S is te m a A g ro sa n ita ri o . G e st ió n d e ca lid a d im p le m e n ta d o p o r ce rt ifi ca d o ra re co n o ci d a . L L a s in st a la ci o n e s d e C O P E G ; a d e m á s d e d o s la b o ra to ri o s y d o s E st a ci o n e s d e D e te cc ió n R á p id a d e R e si d u o s d e P la g u ic id a s d e la D ir e cc ió n d e S a n id a d V e g e ta l, M ID A cu e n ta n co n C e rt ifi ca ci ó n d e C a lid a d I S O 9 0 0 1 :2 0 1 5 . L o s L a b o ra to ri o s d e l D e p a rt a m e n to d e la C o o rd in a ci ó n d e S e rv ic io s T é cn ic o s d e D e te cc ió n y D ia g n ó st ic o F ito sa n ita ri a (e n P a n a m á y C h ir iq u í) cu e n ta n co n u n si st e m a d e g e st ió n d e la ca lid a d im p le m e n ta d o y ce rt ifi ca d o co n re co n o ci m ie n to in te rn a ci o n a l b a jo la n o rm a IS O 9 0 0 1 :2 0 1 5 ; a sí ta m b ié n lo s la b o ra to ri o s d e l D e p a rt a m e n to d e la C o o rd in a ci ó n d e S e rv ic io s T é cn ic o s d e A n á lis is Q u ím ic o e n P a n a m á , V o lc á n y L a s T a b la s (e st o s d o s ú lti m o s so n d e B io e n sa yo ). E l 7 0 % d e la s in st a la ci o n e s d e l S is te m a A g ro sa n ita ri o in te g ra d o co n ta rá n co n la ce rt ifi ca ci ó n d e ca lid a d re q u e ri d a , a co rd e a su s fu n ci o n e s. M ID A , M IN S A , A U P S A ,C o o p e r a n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. M ID A 2 ,0 0 0 ,0 0 0 In cr e m e n to p o rc e n tu a l d e a cc io n e s d e m o n ito re o y vi g ila n ci a p o r p ro g ra m a s. E xi st e n ca m p a ñ a s y vi g ila n ci a e n 2 0 e n fe rm e d a d e s, co n u n p ro m e d io a n u a l d e 1 8 9 ,0 4 9 m u e st ra s e n s a lu d a n im a l y e n s a n id a d v e g e ta l, 3 3 p la g a s, co n u n p ro m e d io a n u a l d e 2 3 ,8 5 6 m u e st ra s y u n si st e m a q u e c o n st a d e 6 ,4 4 5 tr a m p a s in st a la d a s e in sp e cc io n a d a s p e ri ó d ic a m e n te . A l 2 0 2 4 , se re g is tr a u n in cr e m e n to d e 3 0 % y 2 5 % e n la co b e rt u ra d e la s ca m p a ñ a s y vi g ila n ci a fit o zo o sa n ita ri a , co n u n 3 5 % y 1 8 % d e a u m e n to e n su s a ct iv id a d e s, p a ra sa lu d a n im a l y sa n id a d ve g e ta l, re sp e ct iv a m e n te . N ú m e ro d e in fr a e st ru ct u ra o p e ra tiv a s fo rt a le ci d a s. E n m a te ri a sa n ita ri a a g ro p e cu a ri a , se cu e n ta co n , a p ro xi m a d a m e n te 1 5 d e p a rt a m e n to s a n iv e l ce n tr a l; d o s co o rd in a d o re s (s a lu d a n im a l y sa n id a d ve g e ta l) e n 1 0 d e la s 1 1 D ir e cc io n e s R e g io n a le s y la s 8 4 a g e n ci a s, n o to d a s tie n e n p ro fe si o n a le s; cu a tr o m ó d u lo s d e fit o d ia g n ó st ic o ; a sí co m o se is á re a s d e co n tr o l cu a re n te n a ri o , d o s e st a ci o n e s cu a re n te n a ri a s, u n a zo n a d e p ro te cc ió n , u n a U n id a d C a n in a . A d ci o n a lm e n te , u n ce n tr o d e p ro d u cc ió n y d is p e rs ió n d e m o sc a s e st é ri le s (G u sa n o b a rr e n a d o r) . 7 5 % d e la s in fr a e st ru ct u ra s o p e ra tiv a s se h a n fo rt a le ci d o e n in su m o s, e q u ip o s, e st ru ct u ra fí si ca y p e rs o n a l ca p a ci ta d o y e l re st o , e st á n e n p ro ce so d e f o rt a le ci m ie n to . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 3 .5 .4 . F o rt a le ci m ie n to d e l si st e m a d e vi g ila n ci a y m o n ito re o d e e n fe rm e d a d e s y p la g a s d e im p o rt a n ci a e co n ó m ic a y cu a re n te n a ri a p a ra e l p a ís , m e d ia n te la a d e cu a ci ó n o su m in is tr o d e in fr a e s tr u c tu ra o p e ra ti v a . M M ID A , C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. M ID A 1 1 0 ,0 0 0 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .5 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 63 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) P o rc e n ta je d e l si st e m a d e d ia g n ó st ic o y a n á lis is m o d e rn iz a d o . A ct u a lm e n te , e l si st e m a d e d ia g n ó st ic o fit o zo o sa n ita ri o c u e n ta c o n : 9 1 p ru e b a s d ia g n ó st ic a s zo o sa n ita ri a s, e n tr e e lla s la R a b ia si lv e st re co n se rv ic io a to d o s lo s p a ís e s d e la R e g ió n ; e n g e n e ra l, tie n e n u n p ro m e d io d e si e te (7 ) n u e va s té cn ic a s in co rp o ra d a s/ a ñ o , q u e in cl u ye va lid a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n . E n e l ca so d e l L a b o ra to ri o d e D ia g n ó st ic o d e E n fe rm e d a d e s V e si cu la re s (L A D IV E S ), e s u n la b o ra to ri o d e re fe re n ci a R e g io n a l, co n n iv e l 3 d e b io se g u ri d a d (B S L 3 ), e n e l cu a l se re a liz a e l d ia g n ó st ic o d e se is (6 ) e n f e rm e d a d e s vi ra le s, m e d ia n te té cn ic a s m o le cu la re s e in m u n o e n zi m a tic a s, co n la p ro g ra m a ci ó n d e in co rp o ra r e l d ia g n ó st ic o d e tr e s (3 ) n u e va s e n fe rm e d a d e s. F in a lm e n te , 2 0 tip o s d e a n á lis is o p ru e b a s d ia g n ó st ic a s fit o sa n ita ri a s y se p ro ye ct a la in co rp o ra ci ó n d e 1 3 n u e va s té cn ic a s, y la a m p lia ci ó n d e la o fe rt a d e se rv ic io s e n lo s la b o ra to ri o s re g io n a le s y m ó d u lo s d e fit o d ia g n ó st ic o . A l m e n o s e l 5 5 % d e l si st e m a se h a m o d e rn iz a d o y e l re st o e n p ro ce so d e m o d e rn iz a ci ó n . N ú m e ro d e in fr a e st ru ct u ra o p e ra tiv a s m o d e rn iz a d a s L a in fr a e st ru ct u ra re q u ie re m e jo ra s y a ct u a liz a ci ó n (i n su m o s, e q u ip o s, m e jo ra s o co n st ru cc io n e s d e e d ifi ca ci o n e s, p ro fe si o n a le s y té cn ic o s n u e vo s y d e ca p a ci ta ci ó n co n tin u a ) p a ra cu m p lir co n lo s co m p ro m is o s a d q u ir id o s y lo s re st o s q u e se p re se n ta n c o n tin u a m e n te . A d ic io n a lm e n te a lo a n te s se ñ a la d o , e l L A D IV E S re q u ie re m a n te n im ie n to p re d ic tiv o p re ve n tiv o co n tin u o p a ra m a n te n e r e l n iv e l 3 d e b io se g u ri d a d (e l n iv e l m á s a lto ). 7 0 % d e la s in fr a e st ru ct u ra s o p e ra tiv a s se h a n m o d e rn iz a d o y cu e n ta n co n lo s in su m o s, e q u ip o s, e st ru ct u ra fí si ca y p e rs o n a l ca p a ci ta d o n e ce sa ri o s y e l re st o , e st á n e n p ro ce so d e m o d e rn iz a ci ó n . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o M M ID A , C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s. 1 1 ,0 0 0 ,0 0 0 M ID A A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .5 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 3 .5 .5 . M o d e rn iz a r e l si st e m a d e a n á lis is y d ia g n ó st ic o d e e n fe rm e d a d e s, p la g a s; g a ra n tiz a n d o la so st e n ib ili d a d , e fic a ci a y e fic ie n ci a d e l se rv ic io , m e d ia n te a d e cu a ci ó n o su m in is tr o d e in fr a e st ru ct u ra o p e ra tiv a y su s ce rt ifi ca ci o n e s co rr e sp o n d ie n te s. 64 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) P o rc e n ta je d e l si st e m a d e a n á lis is y d e te cc ió n m o d e rn iz a d o , p o r se cc ió n d e la b o ra to ri o . A ct u a lm e n te , e l si st e m a d e a n á lis is y d e te cc ió n e n ca lid a d e in o cu id a d a g ro a lim e n ta ri a cu e n ta co n 3 4 p ru e b a s d ia g n ó st ic a s y d e d e te cc ió n , a d e m á s d e u n p ro m e d io d e ci n co (5 ) n u e va s té cn ic a s in co rp o ra d a s/ a ñ o , q u e in cl u ye va lid a ci ó n y ca p a ci ta ci ó n e n m a te ri a z o o sa n ita ri a . P a ra sa n id a d ve g e ta l, se m o n ito re a n 1 8 0 p la g u ic id a s e n fr u ta s y ve g e ta le s y se co n tr o la la ca lid a d d e 2 0 0 p la g u ic id a s y 2 0 m e ta le s q u e se a n a liz a n e n fe rt ili za n te s, a d e m á s d e u n p ro m e d io d e d o s (2 ) n u e va s té cn ic a s in co rp o ra d a s/ a ñ o , q u e in cl u ye v a lid a ci ó n y c a p a ci ta ci ó n . A l m e n o s e l 5 0 % d e l si st e m a d e a n á lis is y d e te cc ió n e n ca lid a d e in o cu id a d a g ro a lim e n ta ri a se h a m o d e rn iz a d o . N ú m e ro d e in fr a e st ru ct u ra o p e ra tiv a s m o d e rn iz a d a s. E st a s in fr a e st ru ct u ra s re q u ie re n m e jo ra s y a ct u a liz a ci o n e s (e n m a te ri a le s, e q u ip o s, m e jo ra s o co n st ru cc io n e s d e e d ifi ca ci o n e s, p ro fe si o n a le s y té cn ic o s n u e vo s y d e ca p a ci ta ci ó n co n tin u a ) p a ra cu m p lir c o n lo s co m p ro m is o s y re to s co n tin u o s. A l m e n o s e l 5 8 % d e la s in fr a e st ru ct u ra s o p e ra tiv a s se h a n m o d e rn iz a d o y cu e n ta n co n lo s in s u m o s, e q u ip o s, e st ru ct u ra fí si ca y p e rs o n a l ca p a ci ta d o n e ce sa ri o s y e l re st o , e st á n e n p ro ce so d e m o d e rn iz a ci ó n . 3 .5 .7 . D e sa rr o lla r u n a e st ra te g ia d e tr a za b ili d a d a g ro p e cu a ri a so st e n ib le , co n fia b le , e fic ie n te y e fic a z. E st ra te g ia d e tr a za b ili d a d a g ro p e cu a ri a d e sa rr o lla d a , a va la d a e im p le m e n ta d a . M / L A ct u a lm e n te se tr a b a ja u n si st e m a d e tr a za b ili d a d a n im a l y o tr o ve g e ta l; d e n tr o d e lo s cu a le s, e n e l p ri m e ro h a a va n za d o e n u n to ta l d e 2 0 % p a ra lo s b o vi n o s (a re te s, p la ta fo rm a in fo rm á tic a co n re g is tr o e in ic ia la in cl u si ó n d e m o vi liz a ci ó n ) y 5 % , p a ra la s e sp e ci e s p o rc in a , a cu íc o la y a p íc o la . E n e l m a rc o d e la sa n id a d ve g e ta l, e l a va n ce g lo b a l e s d e 5 % . L a E st ra te g ia d e tr a za b ili d a d a g ro p e cu a ri a h a si d o d e sa rr o lla d a , a va la d a e im p le m e n ta d a ; co n u n a va n ce g lo b a l d e 8 0 % p a ra b o vi n o s; 6 0 % p a ra e sp e ci e s p o rc in a , a cu íc o la y a p íc o la ; a sí co m o u n 6 5 % e n s a n id a d v e g e ta l. M ID A , C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s M ID A 4 ,0 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 1 4 2 ,2 1 0 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 3 .5 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 3 .5 .6 . M o d e rn iz a r e l si st e m a d e a n á lis is y d e te cc ió n e n ca lid a d e in o cu id a d a g ro a lim e n ta ri a ; g a ra n tiz a n d o la so st e n ib ili d a d , e fic a ci a y e fic ie n ci a d e l se rv ic io , m e d ia n te a d e cu a ci ó n o su m in is tr o d e u n a in fr a e st ru ct u ra o p e ra tiv a y s u s ce rt ifi ca ci o n e s co rr e sp o n d ie n te s. M M ID A , M IN S A , A U P S A , M IC I, C o o p e ra n te s té cn ic o s y fin a n ci e ro s 3 ,2 0 0 ,0 0 0 M ID A / M IN S A T o ta l O b je ti v o 3 .5 . 65 E J E 4 D E S A R R O L L O R U R A L Y A G R IC U L T U R A F A M IL IA R In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 4 .1 . c . N ú m e ro d e e n tid a d e s (p ú b lic a s, p ri va d a s y a ca d é m ic a s) q u e p a rt ic ip e n e n la e la b o ra ci ó n d e la e st ra te g ia . C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) N ú m e ro d e in ic ia tiv a s e n im p le m e n ta ci ó n , d e sa g re g a d o p o r ca d a g ru p o in cl u id o . S e h a n re a liz a d o in ic ia tiv a s re la tiv a a lo s p la n e s d e d e sa rr o llo te rr ito ri a l, in cl u so se re a liz ó la ca ra ct e ri za ci ó n d e a g ri cu lto re s fa m ili a re s d e se is co rr e g im ie n to s d e l d is tr ito d e C a p ir a P a n a m á O e st e d e n tr o d e la E st ra te g ia C o lm e n a . A l m e n o s 1 1 in ic ia tiv a s im p le m e n ta d a s y e va lu a d a s d e lo s P la n e s d e D e sa rr o llo T e rr ito ri a l. P o rc e n ta je d e l p re su p u e st o n a ci o n a l d e st in a d o a e st a s in ic ia tiv a s. N o e st á cu a n tif ic a d o e n su to ta lid a d n i ca lc u la d o b a sa d o e n e l p re su p u e st o . A l m e n o s 2 % d e l p re su p u e st o n a ci o n a l se in vi e rt e e n e st a s in ic ia tiv a s. 4 .1 .2 . E va lu a r lo s m e ca n is m o s o p e ra tiv o s a ct u a le s d e g o b e rn a n za te rr ito ri a l, p a ra a d a p ta rl o s, d e n tr o d e l te m a a g ro p e cu a ri o , e n fu n ci ó n d e la re p re se n ta tiv id a d d e a ct o re s, ca p a ci d a d d e co n vo ca to ri a y to m a co n ce rt a d a d e d e ci si o n e s. N ú m e ro d e m e ca n is m o s o p e ra tiv o s d e g o b e rn a n za te rr ito ri a l, e va lu a d o s y a d a p ta d o s. C N o e xi st e n m e ca n is m o s d e g o b e rn a n za co n e va lu a ci o n e s a ct u a liz a d a s. A l m e n o s o n ce m e ca n is m o s o p e ra tiv o s e va lu a d o s y a d a p ta d o s. S e ct o r p ú b lic o a g ro p e cu a ri o , M ID E S , M IV IO T , M IN S A , A M U P A , C O N A D A F , in st a n ci a s d e g o b e rn a n za lo ca l (J u n ta s T é cn ic a s, C o n se jo d e D e sa rr o llo T e rr ito ri a l) , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 5 0 ,0 0 0 4 .1 .3 . P ro m o ve r e l tr a b a jo d e la s d ife re n te s in st a n ci a s d e g o b e rn a n za lo ca l, m e jo ra n d o su s ca p a ci d a d e s o rg a n iz a tiv a s d e a cu e rd o a la s n e ce si d a d e s id e n tif ic a d a s, p a ra la im p le m e n ta ci ó n d e lo s P la n e s d e D e sa rr o llo T e rr ito ri a l S o st e n ib le . N ú m e ro d e e st ru ct u ra s d e g o b e rn a n za lo ca l q u e h a n m e jo ra d o su s ca p a ci d a d e s o rg a n iz a tiv a s (c o n vo ca to ri a , to m a co n se n su a d a d e d e ci si o n e s, o p e ra ci o n e s, e n tr e o tr a s) . M Ju n ta s té cn ic a s p ro vi n ci a le s h a n m e jo ra d o su s ca p a ci d a d e s d e co n vo ca to ri a . S e tie n e la e xp e ri e n ci a d e lo s cu a tr o "p r o ye ct o s" p ilo to s im p le m e n ta d o s e n e l m a rc o d e la E C A D E R T (e n S a n ta F e , R ío d e Je su s, M a ri a to y B a rú ). O n ce e st ru ct u ra s d e g o b e rn a n za lo ca l a n iv e l n a ci o n a l h a n m e jo ra d o su s ca p a ci d a d e s o rg a n iz a tiv a s, e n p o r lo m e n o s tr e s a sp e ct o s. S e ct o r p ú b lic o a g ro p e cu a ri o , M ID E S , M IV IO T , M IN S A , A M U P A , C O N A D A F , R E P A M U R , in st a n ci a s d e g o b e rn a n za lo ca l (J u n ta s T é cn ic a s, C o n se jo d e D e sa rr o llo T e rr ito ri a l) , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. A u to ri d a d e s lo ca le s 1 1 0 ,0 0 0 4 .1 .4 . In te g ra r e n fo rm a o p e ra tiv a y p re su p u e st a ri a , lo s p la n e s d e d e sa rr o llo ru ra l T e rr ito ri a l so st e n ib le a lo s p la n e s d e t ra b a jo in st itu ci o n a le s. N ú m e ro d e in st itu ci o n e s p ú b lic o y p ri va d a s q u e in te g ra n lo s p la n e s d e d e sa rr o llo te rr ito ri a l e n su s p la n e s d e tr a b a jo . M N o se cu e n ta co n in fo rm a ci ó n d e In st itu ci o n e s y o rg a n is m o s p ri va d o s q u e h a n in co rp o ra d o e n su s p la n e s d e tr a b a jo e l e n fo q u e d e l d e sa rr o llo r u ra l t e rr ito ri a l. A l m e n o s d ie z in st itu ci o n e s p ú b lic a s y o rg a n is m o s/ in st itu ci o n e s p ri va d a s h a n in co rp o ra d o o p e ra tiv a m e n te , e l e n fo q u e d e d e sa rr o llo ru ra l te rr ito ri a l, e n su s P la n e s d e T ra b a jo . M E F , M IV IO T , M ID A , M ID E S , M IN S A , S N D , Ju n ta té cn ic a , C O N A D A F , R E P A M U R , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s. M E F 2 0 0 ,0 0 0 4 .1 .5 . Im p le m e n ta r e l o b s e rv a to ri o d e d e s a rr o ll o ru ra l te rr it o ri a l, p a ra u n a m e jo r co o rd in a ci ó n e n tr e lo s a ct o re s, g e st ió n d e in fo rm a ci ó n y co n o ci m ie n to , se g u im ie n to y e va lu a ci ó n d e la p la n ifi ca ci ó n te rr ito ri a l. O b se rv a to ri o d e d e sa rr o llo ru ra l t e rr ito ri a l i m p le m e n ta d o . M N o e xi st e u n e sp a ci o d e co o rd in a ci ó n p a ra la g e st ió n y e va lu a ci ó n d e la p la n ifi ca ci ó n te rr ito ri a l. O b se rv a to ri o d e d e sa rr o llo te rr ito ri a l e st a b le ci d o y fu n ci o n a n d o . S e ct o r P ú b lic o co n p re se n ci a lo ca l, U n iv e rs id a d e s, o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 3 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 3 ,4 1 0 ,0 0 0 4 .1 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : A rt ic u la r la in st itu ci o n a lid a d p ú b lic a p ri va d a a ca d é m ic a p a ra e st a b le ce r e im p le m e n ta r u n a e st ra te g ia d e d e sa rr o llo r u ra l te rr ito ri a l i n cl u ye n te . a . E st ra te g ia d e D e sa rr o llo R u ra l I n cl u ye n te a p ro b a d a p o r lo s d ife re n te s m ie m b ro s d e l s e ct o r a g ro p e cu a ri o . b . P la n ifi ca ci ó n e Im p le m e n ta ci ó n d e a cc io n e s te rr ito ri a le s co n ju n ta s (s e ct o re s p ú b lic o s y p ri va d o s) vi n cu la d o s a la e st ra te g ia d e D e sa rr o llo R u ra l T e rr ito ri a l ( D R T ). A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 4 .1 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 4 .1 .1 . D e sa rr o lla r in ic ia tiv a s d e im p le m e n ta ci ó n , se g u im ie n to , e va lu a ci ó n y re tr o a lim e n ta ci ó n d e lo s P la n e s d e D e sa rr o llo T e rr ito ri a l S o st e n ib le (c o m u n id a d e s p ri o ri za d a s e n d ife re n te s p la n e s, co m o e l P la n C o lm e n a ) C M ID A , M ID E S , M IV IO T , A M U P A , C O N A D A F , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID E S 2 ,7 5 0 ,0 0 0 T o ta l O b je ti v o 4 .1 . 66 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 4 .2 . a . P la n e s P ilo to s d e P ro d u cc ió n S o st e n ib le a p ro b a d o s. b . N ú m e ro d e b e n e fic ia ri o s d e lo s p la n e s p ilo to s. c. A u m e n to e co n ó m ic o d e lo s p ro d u ct o re s fa m ili a re s m ie m b ro s d e lo s p la n e s p ilo to s. d . N ú m e ro d e n u e vo s e m p le o s g e n e ra d o s p o r e l p ro g ra m a . e . P o rc e n ta je d e c o b e rt u ra d e l p ro g ra m a r e sp e ct o a l t e rr ito ri o n a ci o n a l. f. G ru p o s vu ln e ra b le s m e jo ra n s u s m e d io s d e v id a a t ra vé s d e la im p le m e n ta ci ó n d e m o d e lo s p ro d u ct iv o s so st e n ib le s. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s I n v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) P o rc e n ta je d e a ct o re s p re id e n tif ic a d o s q u e so n fo ca liz a d o s C A ct u a lm e n te , in st itu ci o n e s d e l se ct o r a g ro p e cu a ri o b e n e fic ia n fa m ili a s, p ri n ci p a lm e n te , co n é n fa si s e n á re a s ru ra le s e in d íg e n a s. E je m p lo d e e st o , so n la s h u e rt a s a g ro e co ló g ic a s (8 0 0 fa m ili a s p ro m e d io b e n e fic ia d a s co n in su m o s y h e rr a m ie n ta s) . A l m e n o s u n 5 0 % d e a ct o re s fo ca liz a d o s S e ct o r P ú b lic o co n p re se n ci a lo ca l, U n iv e rs id a d e s, o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s M ID A N ú m e ro d e m o d e lo s p ro d u ct iv o s so st e n ib le fo ca liz a d o s e n te rr ito ri o s p ri o ri ta ri o s M E xi st e n m o d e lo s ya va lid a d o s p o r la s A g e n ci a s d e S e rv ic io s a g ro p e cu a ri o s co n p o te n ci a l d e re p lic a / e sc a la m ie n to e n te rr ito ri o s p ri o ri ta ri o s, ta le s co m o lo sc o rr e g im ie n to s d e l P la n C O L M E N A . A l m e n o s 3 3 m o d e lo s p ro d u ct iv o s so st e n ib le s fo ca liz a d o s y co n a p o yo e n te rr ito ri o s p ri o ri ta ri o s S e ct o r P ú b lic o co n p re se n ci a lo ca l, u n iv e rs id a d e s, o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s M ID A P ro g ra m a va lid a d o , e st a b le ci d o y e n e je cu ci ó n . E st a b le ci d o y e n e je cu ci ó n e l p ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n y fo rm a ci ó n te rr ito ri a l co n fa ci lit a d o re s d e fin id o s e in st ru m e n to s d e se g u im ie n to y e va lu a ci ó n va lid a d o s. P ro g ra m a in cl u id o e n e l m ó d u lo d e la p la ta fo rm a d e c a p a ci ta ci ó n . E l p ro g ra m a se e n cu e n tr e in cl u id o e n la P la ta fo rm a ú n ic a . 4 .2 .3 . A n a liz a r lo s re su lta d o s y e xp e ri e n ci a s d e l p ro g ra m a a ct u a l d e c a p a ci ta ci ó n e in ic ia tiv a s a n te ri o re s p a ra p ro p o n e r a ju st e s y fo rm a s d e e sc a la m ie n to ; p o n ie n d o p a rt ic u la r a te n ci ó n a la s e xp e ri e n ci a s co n m ó d u lo s d e p ro d u cc ió n f a m ili a r, a sí c o m o a lo s g ru p o s v u ln e ra b le s N ú m e ro d e re su lta d o s y e xp e ri e n ci a s d e n tr o d e l p ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n e in ic ia tiv a s a n te ri o re s, a ju st a d o s y co n co b e rt u ra a m p lia d a , se g ú n lo s a n á lis is . M L N o e xi st e n a n á lis is d e re su lta d o s n id e e xp e ri e n ci a s d e ca p a ci ta ci ó n y fo rm a ci ó n e n re sp u e st a a la d e m a n d a te rr ito ri a l. A l m e n o s 1 0 re su lta d o s y e xp e ri e n ci a s a n a liz a d a s co n a ju st e s y fo rm a s d e e sc a la m ie n to p ro p u e st a s. M ID A , M E F , u n iv e rs id a d e s, IN A , IN A D E H , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s M ID A / U n iv e rs id a d e s 1 0 0 ,0 0 0 P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 1 ,0 0 0 ,0 0 0 3 5 0 ,0 0 0 5 5 0 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 4 .2 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 4 .2 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : D e sa rr o lla r m o d e lo s d e p ro d u cc ió n s o st e n ib le o ri e n ta d o s a la a g ri cu ltu ra f a m ili a r y g e n e ra r o p o rt u n id a d e s p a ra lo s g ru p o s y te rr ito ri o s vu ln e ra b le s T o ta l O b je ti v o 4 .2 . 4 .2 .1 . F o ca liz a r a ct o re s y m o d e lo s p ro d u ct iv o s so st e n ib le s d e a cu e rd o a la s re a lid a d e s lo ca le s p re id e n tif ic a d a s e n lo s p la n e s d e d e sa rr o llo te rr ito ri a l so st e n ib le , p ri n ci p a lm e n te d e á re a s ru ra le s y o tr o s, co m o e l p la n C o lm e n a , p a ra d ir ig ir lo s a p o yo s co rr e sp o n d ie n te s 4 .2 .2 . E st a b le ce r e im p le m e n ta r e l p ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n y fo rm a ci ó n te rr ito ri a l, co n si d e ra n d o n u e vo s e n fo q u e s, m e d io s d e e n se ñ a n za in cl u ye n te s y fo rm a ci ó n d e ca p a ci ta d o re s, co n su s in st ru m e n to s d e se g u im ie n to y e va lu a ci ó n . M N o se cu e n ta co n e l p ro g ra m a d e ca p a ci ta ci ó n y fo r m a ci ó n te rr ito ri a l. S P A , u n iv e rs id a d e s, IN A , IN A D E H , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o f in a n ci e ro s M ID A 67 In d ic a d o re s d e l O b je ti v o E s p e c íf ic o 4 .3 a . N ú m e ro d e p ro d u ct o re s fa m ili a re s q u e t ie n e n a cc e so a l m e rc a d o lo ca l/ n a ci o n a l. b . N ú m e ro d e c a d e n a s d e v a lo r d e sa rr o lla d a s co n u n a a lta p a rt ic ip a ci ó n d e la a g ri cu ltu ra f a m ili a r y d e a cu e rd o a l p o te n ci a l d e c a d a t e rr ito ri o . c. N ú m e ro d e a lia n za s e st ra té g ic a s q u e b e n e fic ie a lo s a g ri cu lto re s fa m ili a re s. d . In cr e m e n to e n la p ro d u cc ió n a g ro p e cu a ri a p ro ve n ie n te d e la a g ri cu ltu ra f a m ili a r. e . D e sa rr o llo d e m e rc a d o s lo ca le s q u e f a ci lit a n e l a cc e so y v e n ta d e lo s e xc e d e n te s d e la p ro d u cc ió n f a m ili a r. C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) N ú m e ro d e n e ce si d a d e s d e d e sa rr o llo d e ca p a ci d a d e s a te n d id a s co n fo rm e a l p o te n ci a l d e l te rr ito ri o . E xi st e n n e ce si d a d e s p re id e n tif ic a d a s p e ro re q u ie re n a ct u a liz a ci ó n b a sa d a e n la s fo ca liz a ci ó n d e a ct o re s y a p o yo s, a co rd e a lo s te rr ito ri o s. A ct u a lm e n te s e d e sa rr o lla e l P ro ye ct o A p o yo a C a d e n a s In cl u si va d e va lo r d e p ro d u ct o s a g ri co la s e n la C o m a rc a N g ä b e B u g lé ; ta m b ié n se o fr e ce u n se g u ro d e vi d a ru ra l , e l cu a l n o se e st á u til iz a n d o p o r lo s p ro d u ct o re s a se g u ra d o s (5 ,0 0 0 p o liz a s a n u a le s p ro m e d io ). A l m e n o s 1 1 te rr ito ri o s co n ci n co n e ce si d a d e s a te n d id a s (a si st e n ci a té cn ic a , ca p a ci ta ci ó n , a p o yo s e sp e cí fic o s, se g u ro s y ce n tr o s d e a co p io ), p a ra m e jo ra r su in se rc ió n e n e l m e rc a d o . N ú m e ro d e e n ca d e n a m ie n to s p ro d u ct iv o s d e a g ri cu lto re s fa m ili a re s d e sa rr o lla d o s p o r te rr ito ri o . N o se tie n e n in fo rm a ci ó n d e la p a rt ic ip a ci ó n d e a g ri cu ltu ra fa m ili a r e n e n ca d e n a m ie n to s p ro d u ct iv o s p o r te rr ito ri o . A l m e n o s 3 3 e n ca d e n a m ie n to s p ro d u ct iv o s d e a g ri cu ltu ra fa m ili a r d e sa rr o lla d o s. N ú m e ro d e p ro ye ct o s fo rm u la d o s. N ú m e ro d e p ro ye ct o s im p le m e n ta d o s. N ú m e ro d e a ct o re s ru ra le s b e n e fic ia d o s. A l m e n o s, 1 0 ,0 0 0 fa m ili a s, in cl u id a s m u je re s ru ra le s, q u e se b e n e fic ia n d ir e ct a m e n te d e lo s p ro ye ct o s d e d e sa rr o llo ru ra l te rr ito ri a l. N ú m e ro d e o rg a n iz a ci o n e s a g ro p ro d u ct iv a s le g a lm e n te c o n st itu id a s. E xi st e n m á s d e 1 ,6 8 0 o rg a n iz a ci o n e s co n st itu id a s le g a lm e n te . L a to ta lid a d d e la s o rg a n iz a ci o n e s co n st itu id a s se h a n a ct u a liz a d o e n su e st a tu s le g a l y se h a in cr e m e n ta d o u n 2 0 % . N ú m e ro d e o rg a n iz a ci o n e s a g ro p ro d u ct iv a s q u e h a n in te g ra d o g ru p o s v u ln e ra b le s . A ct u a lm e n te so lo se d a se g u im ie n to a m u je re s y jó ve n e s. S e p ro p o n e d a r a se g iu m ie n to a o tr o s g ru p o s vu ln e ra b le s. A l m e n o s u n 5 0 % d e la s n u e va s o rg a n iz a ci o n e s co n st itu id a s le g a lm e n te , in lu ye n a lg u n o d e lo s g ru p o s vu ln e ra b le s. P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o 4 .3 . O b je ti v o E s p e c íf ic o : F a ci lit a r co n d ic io n e s p a ra la in se rc ió n d e la p ro d u cc ió n f a m ili a r e n lo s m e rc a d o s co n m a yo r e q u id a d y p a ra f o m e n ta r su p a rt ic ip a ci ó n e n e l d e sa rr o llo d e c a d e n a s d e v a lo r so st e n ib le s, c o n b a se e n e l p o te n ci a l d e l t e rr ito ri o . A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 4 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . 4 .3 .1 . A te n d e r la s n e ce si d a d e s d e d e sa rr o llo d e ca p a ci d a d e s d e la a g ri cu ltu ra fa m ili a r, p a ra su in se rc ió n e n lo s m e rc a d o s y p a ra e l d e sa rr o llo d e e n ca d e n a m ie n to s p ro d u ct iv o s co n fo rm e a l p o te n ci a l d e l t e rr ito ri o . M M ID A , IM A , M N C F , C e n tr o s d e C o m p e tit iv id a d , C O N A D A F , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / I M A 5 ,0 0 0 ,0 0 0 A l m e n o s 3 3 p ro ye ct o s, b a sa d o s e n lo s a n á lis is d e l t e rr ito ri o y a p ro ve ch a n d o p o si b le s a lia n za s e st ra té g ic a s. E xi st e n a lg u n o s p ro ye ct o s, si n e m b a rg o la m a yo rí a n o tie n e n d e fin id o e l e n fo q u e y o tr o s, n o se le s h a d a d o e l d e b id o s e g u im ie n to . F o rm u la r e im p le m e n ta r p ro ye ct o s p a ra la in se rc ió n d e la a g ri cu ltu ra fa m ili a r e n lo s m e rc a d o s y su p a rt ic ip a ci ó n e n e l d e sa rr o llo d e e n ca d e n a m ie n to s p ro d u ct iv o s, b a sa d o s e n lo s a n á lis is d e l te rr ito ri o y a p ro ve ch a n d o p o si b le s a lia n za s e st ra té g ic a s. 4 .3 .2 . M M ID A , S N D , A M U P A , C O N A D A F , R E P A M U R , u n iv e rs id a d e s, o rg a n iz a ci o n e s lo ca le s, A M P Y M E , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / A M U P A / S N D 1 0 ,0 0 0 ,0 0 0 5 0 ,0 0 0 4 .3 .3 . P ro m o ve r y a co m p a ñ a r la co n st itu ci ó n le g a l d e o rg a n iz a ci o n e s a g ro p ro d u ct iv a s q u e in te g re n g ru p o s vu ln e ra b le s, a co rd e a la m o d ifi ca ci ó n d e l m a rc o re g u la to ri o y p ro ce so s p a ra m a yo r e fic ie n ci a y e fic a ci a e n su o b te n ci ó n y f u n ci o n a m ie n to . M M ID A , M IC I, IP A C O O P , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 68 C ó d ig o d e l a A c c ió n A c c io n e s In d ic a d o re s d e A c c io n e s P la zo L ín e a b a s e 2 0 2 0 M e ta q u in q u e n a l A c to re s In v o lu c ra d o s E n ti d a d C o o rd in a d o ra M o n to t o ta l q u in q u e n a l (B /. ) 4 .3 .4 . A te n d e r a o rg a n iz a ci o n e s a g ro p ro d u ct iv a s, co n é n fa si s e n la s in te g ra d a s p o r g ru p o s vu ln e ra b le s, e n la va lo ra ci ó n d e b ie n e s y se rv ic io s a m b ie n ta le s, co m o a lte rn a tiv a d e d e sa rr o llo e co n ó m ic o lo ca l. N ú m e ro d e o rg a n iz a ci o n e s a g ro p ro d u ct iv a s d e sa rr o lla n d o a ct iv id a d e s e co n ó m ic a s b a sa d a s e n la va lo ra ci ó n d e b ie n e s y se rv ic io s a m b ie n ta le s. M N o se tie n e in fo rm a ci ó n so b re o rg a n iz a ci o n e s a g ro p ro d u ct iv a s a te n d id a s e n la va lo ra ci ó n d e b ie n e s y se rv ic io s a m b ie n ta le s, co m o a lte rn a tiv a d e d e sa rr o llo e co n ó m ic o lo ca l. 1 2 5 o rg a n iz a ci o n e s a g o p ro d u ct iv a s ru ra le s, co n é n fa si s e n g ru p o s vu ln e ra b le s, a te n d id a s e n te m a s d e va lo ra ci ó n d e b ie n e s y se rv ic io s a m b ie n ta le s. S P A , M ID E S , A M P Y M E , M iA M B IE N T E , M IC I, co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 1 ,0 0 0 ,0 0 0 4 .3 .5 . Im p le m e n ta r, e n co o rd in a ci ó n co n e l M E F , e va lu a ci o n e s co st o b e n e fic io e xa n te y e xp o st d e lo s p ro ye ct o s d e in ve rs ió n p a ra la in se rc ió n d e la a g ri cu ltu ra f a m ili a r e n lo s m e rc a d o s y su p a rt ic ip a ci ó n e n e l d e sa rr o llo d e e n ca d e n a m ie n to s p ro d u ct iv o s d e d e sa rr o llo r u ra l t e rr ito ri a l. N ú m e ro d e p ro ye ct o s co n e va lu a ci ó n e xa n te y e xp o st . L N o e xi st e n e va lu a ci o n e s d e co st o b e n e fic io d e lo s p ro ye ct o s q u e h a ce n p a rt e d e p la n e s d e d e sa rr o llo ru ra l te rr ito ri a l. A l m e n o s 1 1 e va lu a ci o n e s co st o b e n e fic io e x a n te y e xp o st re a liz a d a s e n p ro ye ct o s q u e h a ce n p a rt e d e lo s p la n e s d e d e sa rr o llo r u ra l t e rr ito ri a l. M ID A , M E F , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A / M E F 1 6 5 ,0 0 0 4 .3 .6 . A n á lis is d e m e rc a d o s p a ra lo s ru b ro s m á s re le va n te s e n la e co n o m ía d e l a s fa m ili a s ru ra le s. N ú m e ro d e a n á lis is d e m e rc a d o e n ru b ro s m á s re le va n te s p a ra la e co n o m ía d e la s fa m ili a s ru ra le s. M N o se cu e n ta co n a n á lis is d e m e rc a d o p a ra ru b ro s re le va n te s p a ra la e co n o m ía d e la fa m ili a s ru ra le s. A l m e n o s d ie z a n á lis is d e m e rc a d o s, e n lo s ru b ro s m á s re le va n te s M ID A , IM A , M N C F , IN E C , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s, M IC I M ID A / IM A / M IC I 2 0 0 ,0 0 0 N ú m e ro d e e xp e ri e n ci a s a n a liz a d a s, d e sg lo sa d a s p o r tip o . R e a liz a d o s 1 1 a n a lis is d e e xp e ri e n ci a s d e e sc a la m ie n to d e ru b ro s p ro d u ct iv o s. N ú m e ro d e a ju st e s re a liz a d o s co n co b e rt u ra a m p lia d a , d e sg lo sa d o p o r ru b ro y t e rr ito ri o . A l m e n o s, 1 1 te rr ito ri o s cu e n ta n co n p la n e s a ju st a d o s, a m p lia n d o su c o b e rt u ra . P la zo s: C = C o rt o , M = M e d ia n o , L = L a rg o S P A = S e ct o r P ú b lic o A g ro p e cu a ri o 1 6 ,6 3 5 ,0 0 0 A c c io n e s d e l O b je ti v o E s tr a té g ic o 4 .3 . c o n s u s i n d ic a d o re s , p la zo , lí n e a b a s e 2 0 2 0 , m e ta s , a c to re s i n v o lu c ra d o s , c o o rd in a d o r y m o n to . T o ta l O b je ti v o 4 .3 . 2 2 0 ,0 0 0 4 .3 .7 . A n á lis is d e e xp e ri e n ci a s p o r tip o (e st ra te g ia s, p la n e s, p ro ye ct o s) p a ra p ro p o n e r a ju st e s y e sc a la m ie n to a m á s ru b ro s/ te rr ito ri o s. M L L a s e xp e ri e n ci a s re a liz a d a s n o h a n si d o a n a liz a d a s M ID A , co o p e ra n te s té cn ic o s y/ o fin a n ci e ro s. M ID A 69 Estrategia de Implementación PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 73 VI. Estrategia de Implementación El Plan Estratégico Sectorial se constituirá en el instrumento que enmarque las acciones agropecuarias, para facilitar la ejecución de una política dirigida al agro panameño. Este documento no solo establece la susten tación para la asignación presupuestaria, sino que sirve de guía para todos los entes que inciden en la ejecución de manera direc ta e indirecta, es decir, las entidades públi cas vinculadas, las académicas, el sector privado productivo y agroindustrial, así como los cooperantes nacionales e interna cionales. Contará con una base que trasciende el accionar, fuera de la gestión gubernamental, de cara al fortalecimiento agrícola, pecuario, acuícola, forestal y rural, en el que todos los actores puedan sumarse. Para llevar a cabo la ejecución, debe acom pañarse de instrumentos que coadyuven operativamente a su cumplimiento. Por tanto, debe incluir los siguientes pasos: a. El desarrollo de los planes institucio nales que definan las acciones específicas de cada entidad, enmarcadas en este instru mento. Esto implica ajustar su planificación y procesos, además de adecuar la opera tivización interna, de acuerdo al Plan Secto rial. b. La adecuación y priorización de los programas y proyectos que respaldan con recursos la ejecución del Plan. La cartera de proyectos de inversión de cada entidad del sector agropecuario, deberá ser ajustada para contribuir al cumplimiento de las acciones establecidas en el Plan Sectorial. c. Implementar una estrategia de comunicación que permita la socialización del Plan Sectorial, en las entidades públicas vinculadas al sector agropecuario, las autori dades locales, gremios y organizaciones del sector privado, tanto de productores, empresariales y profesionales, de manera que se motive la contribución al mismo, a través de la adecuación de los programas que ejecutan cada uno de estos grupos. d. Implementar una estrategia de movi lización y gestión de recursos, identificando lo existente para reorientarlos a este Plan; así como las brechas, es decir en las acciones que no cuentan con presupuesto, definir los medios y pasos a seguir para cubrir la inversión, entre ellos la presentación del Plan Sectorial a los diferentes organismos cooperantes, bancos, embajadas, entre otros. PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 SECTOR AGROPECUARIO Y RURAL Seguimiento y Evaluación PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 77 VII. Seguimiento y Evaluación El Plan Sectorial permite un ordenamiento en las acciones institucionales a desarrollar con sus metas concretas por año, dejando establecidas las responsabilidades especifi cas en todos los niveles. Cada institución contribuye a su ejecución, a través de la implementación de sus programas y proyec tos debidamente alineados para su cum plimiento. La responsabilidad del seguimiento y evaluación, recae en el Ministerio de Desarrollo Agropecuario, regente del Sector que, a través de su Oficina de Planificación Sectorial, en cumplimiento de su mandato, establecerá los sistemas, instrumentos y procedimientos que faciliten su ejecución, controlen, y evalúen los resultados, en las distintas entidades responsables. En este sentido, se instalará una plataforma digital de para ingresar los Planes operativos institucionales, que contarán con los detalles de actividades, productos, y resultados, en períodos específicos programados, y con sus presupuestos estimados respectivos. La ejecución será registrada y consolidada por el sistema permitiendo la determinación de los avances de la ejecución, tanto física como presupuestario en términos porcen tuales. Cada institución tendrá la responsabilidad de ingresar al sistema, los datos correspon dientes en los tiempos dispuestos para tal fin, de manera que se cuente con infor mación actualizada para el seguimiento al Plan. Se realizarán evaluaciones periódicas, que permitan identificar los puntos críticos, determinar las alternativas pertinentes, esta blecer las medidas correctivas correspon dientes y resolver posibles limitantes; además cada semestre se desarrollarán reuniones con los actores, de manera que se puedan evaluar los resultados y posibles cambios. PLATAFORMA DIGITAL FLUJO DE INFORMACIÓN: Unidades Técnicas Administrativas Oficina de Planificación Instituciones Direcciones y demás Unidades MIDA Oficina de Planificación Sectorial MIDA Despacho Superior MIDA Presidencia 79 79 PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2021 -2025 Anexo 83 Listado de Proyectos - Acciones Prioritarias Áreas Estratégicas No. Acciones Prioritarias Pilar Estratégico LA ESTRELLA: EDUCACIÓN UNIVERSAL, INTEGRAL Y DE CALIDAD Educación Inclusiva 1 Programa estudiar sin hambre (construcción o remodelación y equipamiento de Comedores Escolares) 2 Fortalecer el Programa de Educación Inclusiva (Remodelación y equipamiento de escuelas) 3 Fortalecer el Programa de Educación Bilingüe 4 Programa de Beca Universal y Becas para el futuro. 5 Construcción de Internados "Encontrando un buen camino". 6 Academia Panamá para el Futuro Educción de Calidad 7 Instituto de Estudios para el perfeccionamiento docente. 8 "Centro de formación y Capacitación Continua de inglés STEAM y estrategias Pedagógicas para Educación". 9 Construir, en coordinación con la Universidad de Panamá, una nueva Facultad de Educación. 10 Construcción y remodelación de escuelas. 11 Compra de uniformes y útiles escolares dentro del Plan Colmena. Fortalecimiento Institucional del Sistema Educativo 12 Establecer el Instituto de Evaluación del Sistema Educativo. 13 Desarrollar un Sistema Informático Educativo Integrado. 14 Desarrollar un programa para la Desconcentración del MEDUCA. 15 Incremento en la inversión y apoyo al COPEME. Deportes y Recreación 16 Desarrollar el Plan Nacional del Deporte y Recreación (2020 - 2024). 17 Establecer Escuelas Oficiales de Deporte 18 Programa de Becas de Excelencia Deportiva 19 Crear el Salón de la Fama del Deporte Panameño 20 Organizar y realizar los XXIV Juegos Deportivos Centroamericanos y del Caribe 2022. 21 Construir el Centro de Alto Rendimiento 22 Remodelar, al menos, 10 Gimnasios comunitarios prioritarios. 23 Rehabilitar Ciudades Deportivas (Colón y David). 24 Rehabilitar Estadios de Béisbol 25 Construir estadios de futbol con especificaciones de la FIFA 26 Construir Complejos Deportivos. Cultura 27 Crear el Ministerio de Cultura (Equipamiento). 28 Crear la Red de Centros de Arte y Cultura. 29 Centro de Bellas Artes de Colón. 30 Construir el Centro de Folklore Nacional. Anexo 125 Acciones Estratégicas de Gobierno 84 Plan Estratégico 1: EL BUENO GOBIERNO Relaciones Internacionales 31 RED PROPANAMÁ (Equipamiento). Gobierno Digital 32 Panamá Digital (Equipamiento) Descentralización 33 Plan + descentralización = +bienestar. Pilar Estratégico 2: ESTADO DE DERECHO, DE LEY Y ORDEN Administración de Justicia 34 Iniciar la construcción de la primera etapa de la Ciudad Judicial Seguridad 35 Política Integral Pública "Seguridad para Todos:(Prevención, Contención, Atención) (Construcción y equipamiento). Pilar Estratégico 3: EONOMÍA COMPETITIVA QUE GENERE EMPLEO Área Estratégica: COMPETITIVIDAD Sector Financiero 36 Ampliar la cobertura de la tecnología financiera digital (FINTECH) (Equipamiento) 37 Implementar una estrategia nacional Turismo 38 Compromiso de los Gabinetes Turísticos (Construcción, remode lación o equipamiento). 39 Crear el Fondo de Promoción Turística y Campaña de mercadores a nivel internacional. 40 Implementar el Programa Emprendedor Turístico (Equipamiento). Clúster marítimo y logístico 41 Construir puertos y muelles en puntos estratégicos. 42 Impulsar el desarrollo competitivo de la industria marítima auxiliar. Zonas económicas especiales y zona franca 43 Desarrollar el Distrito de Barú como Zona Económica Especial (Construcción de infraestructura y equipamiento). Industria 44 Fortalecer la Dirección General de Normas Técnicas y Aceptación. Actualizar las Normas Técnicas Oficiales y adopción internacionales (Equipamiento). Comercio Exterior 45 Crear una Oficina de Inteligencia Comercial (Equipamiento). Transporte 46 Avanzar en los estudios de la Línea 2 A. 47 Avanzar en la construcción del METRO (Línea 3). 48 Cuarto Puente sobre el Canal de Panamá Infraestructura Pública 49 Lanzar el Plan de rehabilitación y mantenimiento vial Manos a la Obra. 50 Implementar el Programa de ampliación y conexión de las principales vías de la red vial. 51 Implementar el programa de reordenamiento de intersecciones viales críticas. 52 Ejecutar el Plan Caminos Comarcales. 53 Construcción de Puentes y Vados de Hormigón para el Progreso 54 Construcción Ensanche Puente de las Américas – Arraiján. 55 Construcción de la Vía Costanera Panamá Pacífico - Autopista Arraiján La Chorrera 56 Diseño y construcción interconexión Cinta Costera 3 - Centro de Convenciones Amador. 57 Rehabilitación Caminos de Producción (Agropecuarios). 58 Estudio, Diseño y Construcción para la Rehabilitación y Ensanche de la Carretera la Concepción (CPA) - Cuesta de Piedra - Volcán, en la provincia de Chiriquí 59 Estudio, Diseño y Construcción del Corredor Logístico. 60 Diseño y construcción para la rehabilitación de la carretera Pedasí Los Asientos - Cañas. 61 Diseño y construcción para la rehabilitación del camino Gatún Miguel de la Borda en la provincia de Colón. 62 Estudio, diseño y construcción para la rehabilitación y ampliación de la carretera Autopista - Puerto Vacamonte 63 Drenajes Urbanos de Panamá (Enfocado a Mejorar los Drenajes Plu viales. Metropolitanos y Manejar las Aguas de lluvia en zonas urbanas, especialmente en los Puntos Críticos inundables de la ciudad de Panamá - Primera Fase). 64 Rehabilitación Proyectos de Comunidades Visitadas en Gabinete (Carreteras). 65 Estudio, diseño y construcción de la rehabilitación de la vía Atalaya Mariato – Quebro - Flores y mejoramiento del ramal a Varadero en la provincia de Veraguas 66 Construir el Puente de Coquira en Chepo. 67 Construir el Anillo Periférico (circunvalación) de David. (Ruta Norte). 68 Construir las carreteras Arenas/Veraguas - Tonosí / Los Santos. 69 Construir las carreteras Quebrada López - Santa Rita - María Chiquita. 70 Programa "Asfaltando Tu Distrito". 55 proyectos a nivel nacional de rehabilitación de calles. 71 Ampliar a cuatro carriles la Vía Transístmica entre Villa Grecia y el Puente de Don Bosco (Chilibre). 72 Ampliación Corredor Playas a 6 carriles (La Chorrera-San Carlos). Vivienda 73 Terminar la construcción de Renovación Urbana de Colón 74 Fondo Solidario de Vivienda de interés social. 75 Construcción de Viviendas y edificios de interés social. Empleo 76 Implementar el programa Primer Empleo - Aprender Haciendo (Equipamiento). 77 Desarrollar el proyecto de incubadora de empresas (Equipamiento). Pymes y emprendimiento. 78 Crear el Banco de Oportunidades 85 79 Crear el Viceministerio de Producción y Agrotecnología en el MIDA (Equipamiento). 80 Impulsar las huertas agroecológicas "Familias Unidas". 81 Comprar Productos Nacionales para programas oficiales. 82 Crear "Mercados del Campo a la Mesa". 83 Producir más con menos (Equipamiento). 84 Adecuar y modernizar la Red de Laboratorios del Sistema Sanitario. Energía 85 Incrementar la cobertura rural y comarcal de electrificación. Agua 86 Acción 5: Lanzar un Programa Nacional de reforestación de cuencas productoras de agua (Equipamiento) 87 Seguridad Hídrica: Desarrollar Sistemas para el manejo sostenible de fuentes subterráneas. 88 Invertir en la producción y distribución del agua. Agua Potable y Saneamiento: Realizar inversiones en plantas aguas subterráneas (pozos), tanques de almacenamiento, estaciones de bombeo y redes de agua potable para reforzar la producción, almacenamiento y conducción de agua. 89 Ampliar la red de distribución de agua potable en el área de Panamá Norte. 90 Agua Potable: Invertir en los sistemas existentes para mejorar el servicio reparación de las fugas y la atención oportuna de los reportes ciudadanos. 91 Crear una plataforma digital georreferenciada (con ubicación exacta) para el seguimiento y aseguramiento de las reparaciones de fugas y quejas de los servicios de agua y saneamiento (Equipamiento). Ambiente 92 Implementar los marcos estratégicos consensuados para la protección del medio ambiente y disminuir el cambio climático (Equipamiento). Gestión Integral del Riesgo de Desastres 93 Prevenir y reducir los riesgos de desastres naturales (Equipamiento). Inversión en I+D+I 94 Aumento de la Inversión Pública en I+D+I (Construcción o equipamiento). 95 Crear el Fondo Innovatec Alianza por la Innovación 96 Crear el Programa Unidos por la Innovación (Equipamiento) Ciencia y Tecnología 97 Crear el Programa Misión Ciencia (Equipamiento) Pilar Estratégico 4: COMBATE A LA POBREZA Y LA DESIGUALDAD Área Estratégica: POBLACIÓN Familia 98 Implementación de la Estrategia Colmena (Construcción, remodelación y equipamiento). 99 Promover la creación de Centros de Atención y Fortalecimiento Integral de la Familia. Niñez y Adolescencia 100 Aumentar los Centros de Atención Integral de la Primera Infancia (CAIP). Jóvenes 101 Programa para adolescentes "Juventud, Somos la Fuerza" (Equipamiento) 102 Primer Empleo - Aprender haciendo (Equipamiento). 86 Adultos Mayores 103 Crear el Centro de Geriatría, como parte de la Ciudad de la Salud. Área Estratégica: INCLUSIÓN Y EQUIDAD Mujer 104 Programa "+ Científicas" (Equipamiento). 105 Programa Cambia tu Vida (Equipamiento). 106 Plan "Casa Seguras" (Construcción o remodelación). Pueblos Originarios 107 Plan caminos Comarcales 108 Programa esfuerzo propio y Ayuda Mutua. Indicadores: Número de Viviendas construidas. 109 Programa de Huertas Familias Unidas (Equipamiento) Área Estratégica: SALUD Salud Preventiva 110 Programa Panameño sano Panameño Feliz (Equipamiento). 111 Programa "Mi Salud, Mi Decisión, Mi Futuro" (Equipamiento). 112 Programa Salud Digital (Equipamiento). 113 Crear el historial clínico único digital (Equipamiento). 114 Programa RESCATE, para ejecutar los proyectos sin concluir de infraestructura hospitalaria (Construcción). 115 Construcción de los hospitales de Panamá Norte (segundo nivel) y el hospital de La Palma en Darién. 116 Crear el "Sistema Nacional de Atención al Paciente Oncológico". 117 Construcción del Centro de Autismo de San Miguelito. Seguridad Social 118 Crear el Plan Piloto "Centros de Vejez Saludable" (Construcción y equipamiento). Medicamentos 119 Establecer farmacias populares en barrios y comunidades. Agua y Saneamiento 120 Instalar laboratorios de calidad de agua en cada región, aumentar la frecuencia de visitas a las comunidades. 121 Extensión de la infraestructura de saneamiento y alcanta rillado en comunidades rurales y alejadas de las ciudades habitantes. 122 Introducir modelos pilotos de tratamiento con tecnologías innovadoras que permitan reducir la brecha del saneamiento a nivel nacional. 123 Consolidar y concluir el proyecto de Saneamiento de la Bahía de Panamá. 124 Agua y Saneamiento: Invertir en sistemas de saneamiento urbano en Panamá Oeste, cabeceras de provincias y ciudades medianas Energía 125 Expandir la cobertura rural y comercial de electrificación 87 p la ta fo rm a d e PLAN ESTRATÉGICO SECTORIAL 2020 -2024 Altos de Curundú, Calle Manuel E. Melo, Edif. 575 www.mida.gob.pa MINISTERIO DE DESARROLLO AGROPECUARIO DIRECCIÓN NACIONAL DE PLANIFICACIÓN SECTORIAL

Plan Estratégico Sectorial 2021-2025, Sector Agropecuario y Rural · Nelum