Plant Protection Act, 2011 (Act No. 12/2011)

ރއަީސުލޖްމުހްރޫިއޔްގާެ އފޮީސް ު ތުކަރުފުނާމުގަ ބޑޮ ެެ މލާެ، ދިވހެިރއާޖް ފނޯު: 3323701 ، 3336137 ފކެސްް: 3325500  ގޒެޓެގުއަި ޝާއިޢކުރުނަީ، ޤނާނޫތުކައާި، ގވައާިދތުކައާި، ސަރކުރާގުެ އފޮީސްތކަނުް ނރެއުވްާ އިޢލުނާތްކައާި، ދނެންވެނުތްކައާި، ނސޫްބޔަނާތްއަފްދަަ ލިޔނުތްކަވެެ.  ގޒެޓެް ޝާއިޢކުރުނަީ ކނޮމްެ ހފަތުއާއެގްެ ހމޯަ ދވުހައާި ބރުސާްފތަި ދވުހައުވެެ.  ހމޯަ ދވުހަގުެ ގޒެޓެގުއަި ޝާއިޢކުރުއަވްނަް ބނޭނުފްޅުވުާ ލިޔނުތްއަް ފނޮއުވްނާީ ގޒެޓެގުއަި ބރުސާްފތަިދވުހަގުެ ކރުިނންވެެ. ގެ 10:00 ދވުހަގުެ އދާީއތްަ ގެ 10:00 ހނެދނުު ދވުހަގުެ ބދުަ ފނޮއުވްނާީ ލިޔނުތްއަް ޝާއިޢކުރުއަވްއަި ރްހެށަް އޑެ އީ.މއެިލް މި gazette@po.gov.mv ލިޔނުތްއަް ކރުިނންވެެ. ފނޮއުވްނުް އދެމެވެެ.  ގޒެޓެގުއަި ޝާއިޢކުރުއެވްމުށަް ފނޮއުވްާ ލިޔނުތްއަް ލިޔފެއަި ހނުންނަވްނާީ މއަިކރްސޯޮފޓްް ވޑޯގުއަި ފރަމުާ ފނޮޓްނުންވެެ. ވބެސްައިޓް: gazette@po.gov.mvއީމއެިލް: www.gazette.gov.mv ވލޮިއމުް: 40 އދަދަު: 184 ތރާީޚު: 17 މޙުއަރްމަް 1433 - 12 ޑިސެމބްރަ 2011 ހމޯަ ގސަްގހަގާހެި ޙިމޔާތަކްރުމުގުެ ޤނާނޫު ދއަރުގުެ ވނަަ 3 ދވުހަު އޮތް ރއަްޔިތުނގްެ މޖަިލހީގުެ އަނގްރާަ ވި 22 މހަގުެ ނވޮމެބްރަ ވނަަ އަހރަގުެ 2011 ވނަަ މއާދްގާއަިވާ 92ޤާނޫނއުސަސާީގެ "ބލިު ގސަގްހަގާެހި ޙމިޔާތަްކރުމުގުެ" ވަނަ ޖލަސްއާިން ފސާކްރުއެްވ14ި ދވުހަު ރއަީސުލޖްމުްހރޫއިްޔާ ތޞަްދޤީު ހމޯަވި ) ހ1433 މޙުއަރްމ17ްަ (2011 ޑސިމެބްރަ 12 ،ގޮތގުެ މަތިން . ދވިހެސިރަުކރާގުެ ގޒެޓެުގއަި މއިދަު ޝއާޢިު ކރުވެއިްޖއެވެެ، މި ބިލު ޤނާނޫކަަށްވެ،ކރުއެްވމުނުް 3 2011/12 :ނނަްބރަުޤާނޫނު ޤނާނޫު ގަސްގަހގާހެި ޙމިޔާތަކްުރުމގުެ ވަނަ ބބ1ުާ އިބްތދިއާީ މއާްދާތއަް އކެަށީގެނވްާ ، ގސަްގހަާގެއްސަށް ގެއލްުންދޭ ތަކެތި އފުެދުމާއި ފެތުރުން ހުއްޓުވުމާއި،މި ޤާނޫނަކީ .1 ތޢަރާފުް ނޑތުއަް ކުރިއެރުވުމއާި ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެްދުންތަކުގެ ،ގެއސްާއި ގސަްގހަާ،ފައިޓސޯެނިޓރަީ މިންގަ އެއާގޅުޭ އހެެނހިެން ކނަްކަމާގޅުޭ އޞުލޫުތައް ދިވހެިރާއްޖގޭއަި ،ވޔިފަާރިއަށް މަގފުހަިކުރުމާއި ނޑައޅެުމުގެ ޤާނޫނެވެ .ކަ .އވެެ" ގސަްގހަާގހެި ޙިމޔާަތްކުރމުގުެ ޤާނޫނު"މި ޤާނޫނށަް ކޔިާނީ .2 ނނަް ވަނަ ބބ2ުާ ނގްނުްޤާނނޫު ހި ހނިގްމުގުެ މސައްލޫއިޔްތަު ނޑު މސަްއލޫިއޔްަތު ޙަވލާުވެގެނވްާ ފަރާތަކީ މނިސިްޓަރެވެ .3 .މި ޤާނޫނު ހނިގްުމުގެ މައިގަ މނިސިޓްރަގުެ މސައަކްތަތްއަް ސަރކުރާުގެ ،ގެ ނމަުގައި) އޯ.ޕީ.ޕީ.އނެް(ނޝޭަނލަް ޕލްާންޓް ޕްރޓޮކެޝްަން އޯގަނއަޒިޝޭަން )ހ( .4 އނިޓްަރނޝޭަނލަް ޕލްާންޓް ،ރާގެ ނނަް އދަި އެ އިދާ،ނޑައޅަައި ނުވަތަ ޤާއިމުކޮށްއިދާރާއެއް ކަ ގެ ސެކްރެޓރޭއިެޓަށް މނިސިްޓރަު )ސީ.ޕީ.ޕީ.އައި(ޕްރޮޓެކޝްނަް ކޮންވެނޝްނަް .އަންގަންވނާއެެވެ :މިނސިްޓަރުގެ މސަްއލޫިއޔްަތުތަކަކީ )ށ( ނޑާއި.ޕީ.ޕީ.އެން )1( ނޑު ފސާްކރުނުް،އޯ ގެ އިދާރާގެ އޮނގިަ ؛ އދިރާީ ހިންގުމުގެ އނޮގިަ ދިވހެިރާއްޖެއށަް ތަކެތި އތެރެެކުރުމަށް މލޯޑްިވސްް ކަސްޓަމސްް ސަރވސިްއނިް )2( ނޑައޅަާ ބނަދަރުތަކުގެ ތެރެއނިް ގހަުގެ ބައިތަކގުެ ، ގސަްގހަާގެއސްާއި،ކަ ރުމށަް ހއުދްަކުރެވޭ ރެގިއލުޭޓކްރުވެޭ ތަކތެި އތެެރެކުރމުއާި ބރޭުކު،އފުެއްދުންތަކާއި ނޑައޅެުން ؛ބަނދަރުތއަް ކަ ނޑައޅެުމާއި )3( ނޑއަޅެފިައިވާ ބަނދަރެއްގއަި ،ކަރަނޓްނީްކރުާ ސްޓޝޭަންތައް ކަ ކޮންމެ ކަ ؛އެކަށީގެންވާ ކރަނަްޓީން ސޓްޝޭަންތައް ޤާއިމކުރުެވފިައިވޭތޯ ޔޤަީންކުރނުް 4 ނޑައޅެުން.ޕީ.ޕީ.އެން )4( ؛އޯ ގެ އސިްވެރޔިާ ކަ ؛ ލޔިވެފިައިވާ އިޖުރާއތަތުައް ފސާްކުރނުް،މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ހަދާ ގަވއާދިުތަކާއި )5( ނޑައޅެުން )6( .މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ދައކްނަޖްހެޭ ފީތަކުގެ މނިވްަރު ކަ .ސައްކަތްތައް ކރުަންވާނެއެވެއޯ އނިް ތިރގީއަިވާ މަ.ޕީ.ޕީ.އެން .5 ؛ސީ އާ މޢުާމލަާތްކުރާ ފަރާތުގެ ގޮތުގއަި ހަރަކާތތްރެވިނުް.ޕީ.ޕީ.އައި )ހ( ނޝޭނަލަް ޕލްނާޓްް ޕރްޓޮކެޝްނަް އގޯނައަޒިޝޭނަގްެ މސައަކްތަތްއަް ނޑުތކައާި،ބޭނުންވެއްޖެ ހނިދެއްގައި )ށ( ، ކަރަނޓްނީކްރުުމުގެ އަމުރއާި، ޕރްޮވޝިަނލަް މިންގަ ނޑތުައް ފސާްކށޮް ފައިޓސޯެނޓިރަީ މި،ބލަފާސާްކުރުމާއި ޓސެްޓކުރުނުް ހިމެނޭގޮތނުް ނގްަ ؛ތަނފްޛީުކުރުން ރެގއިލުޭޓްކުރެވޭ ތކަތެި އތެރެެކުރމުގުެ ، ގހަުގެ ބއަތިަކުގެ އފުެއދްނުްތަކާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި )ނ( ނޑތުައް ފުރހިަމަކރުމުަށް ލާޒިމުކރުނުް ؛ޝަރުޠެއްގެ ގތޮގުައި ފައިޓސޯނެޓިަރީ މނިްގަ ޤައުމީގތޮނުް ، ރެގއިލުޭޓްކުރެވޭ ތކަތެީގެ ލސިްޓކައާި،އިކަރަނޓްނީްކރުާ ޕސެްޓްގެ ލސިްޓަކާ )ރ( އެތކަތެި އިމޕްޓޯްކުރުމުގެ ޝރަޠުުތައް އެކލުަވލާައި އައކުރުމަނުް ،ކަންބޑޮުވާ ޕސެްޓްގެ ލސިްޓަކާއި ؛ގެންދޔިުން ކތެި އެތަ، ރއީެކސްޕްޯޓްކުރުމަށް ތއަޔްާރުކުރެވޭ ކނޮސްައިންމނަޓްތްަކަށް،އެކސްޕްޯޓްކުރމުށަާއި )ބ( ނޑައޅަާ ޝަރުޠުތަކާ އެއގްތޮވްާ ގޮތުގެމަތނިް ފައިޓސޯެނޓިރަީ އިމޕްޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުތަކުން ކަ ؛ސެޓފްިކެޓް ދކޫރުުން ދިވހެިރާއްޖެއށަް އިމޕްޯޓްކުރމުށަް ތައޔްާރކުރުވެޭ ކޮނސްައިނމްނަްޓްތކަށަް އމިޕްޯޓްކުރުމުގެ ހުއްދަ )ޅ( ؛ދޫކުރުން ނޑު ،ރނުް ރޕިޯޓުކުރމުއާި ފެތު،ޕސެްޓް ހުރިކަމާއި )ކ( އެ ޕސެޓްް ކޮނޓްރްލޯްކރުމުުގެ މައިގަ ނޑހުައްދާ ސަރަޙައްދުތަކާއި( ހެދެމުންދާ ގސަްގހަާގެއސްާއި ،މޤަޞްަދުގައި ، ނަރސަރީތކައާި،ދަ ، ވލަުގައި ހެދޭ ގސަްގހަާގެއސްާއި،) ލެބޯޓރްތީއަް ހިމެނޭގޮތުން، ގރްީނހްައސުްތަކއާި،ބަގޗީާތަކާއި ހއެްޓފިައި ހުނންަ ނުވަތަ އެއތްނަުން އަނއެތްނަށަް ގެންދެވޭ ގހަުގެ ބައިތަކގުެ ރައްކާކޮށް ބެ ؛އފުެއްދުންތައް ބލަފާސާްކުރުން ނޑތުައް ،ޕސެްޓްގެ ނރުއަްކާތެރކިނަް ވޒަަންކުރމުއާި )އ( އަދި އެކަށީގނެވްާ ފައިޓސޯެނޓިރަީ މިނގްަ ؛ޤާއިމުކުރުމަށް ބނޭުންވާ ދިރސާާ ހެދުން ނިޓރަީ ނުރއަކްާ ފރޯފާައިވާ ސރަޙަައްދުތައް ޙމިޔާަތްކުރުމަށޓްކައަި ފައިޓސޯެނޓިރަީ ފައިޓސޯެ )ވ( ނޑުތައް ހފިހެެއްޓުމާއި މދަނުް ޕސެްޓް އޅުޭ ، އަދި ޕސެްޓް ނެތް ސަރަޙއަދްުތަކާއި،މިންގަ ނޑައޅަައި ؛ ސަރވޭކުރނުް، ބލަހަައްޓައި،ސަރަޙައްދުތައް ކަ ގސަްގހަާގެއސްާއި ގހަގުެ ، ފެތރުނުް މަދުކރުމުށަޓްަކައި،މާއިރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެްޓް އފުދެު )މ( އަދި ބލަފާސާްކުރިކަމުގެ ރޕިޓޯު ،ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކުގެ ކނޮސްައިންމަންޓތްއަް ބލަފާސާްކޮށް ؛ދޫކުރުން 5 ،ގތޮް ރއާޖްއެިން ބޭރުވާ،ބޔަލޮޮޖިކލަް ކޮންޓްރލޯް އޖޭނެޓްްތައް ދިވހެރިއާްޖޭގައި ދައރުވުާގޮތް )ފ( ؛ނުވަތަ ރއާްޖއެށަް އތެރެެވާގޮތް މޮނިޓަރކރުުން ދިވހެރިއާްޖެއަށް އތެރެެކުރެވޭ އަދި ،ޕސެްޓް އފުެދުމާއި ފެތުރނުަ ނުދިނުމށަޓްކަައި )ދ( ، ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުެއްދުނތްކަާއި،ދިވހެިރާއްޖެއނިް ބޭރުކުރވެޭ ގސަްގހަާގެއސްާއި އފެަދަ ތަކތެި ރއަކްާކުރާ ތަނތްނައާި ،ންމނަޓްތްަކާއިރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެތގީެ ކނޮސްައި ؛އހެެނހިެން ޢިމާރާތާއި ގތޯިން ޖރަސާީމު ނައްތލާނުް އަންނަ ބަދލަތުަކާއި އދަި އލަުން ޕސެޓްް ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތައް އކެލުެވފިައިވާގޮތާއި )ތ( ރުމަށފްހަު އެކސްޕްޯޓްކުރުމާ އަށަގަތަނދުނިމުާ ގޅުޭގޮތުން ކނޮސްައިންމނަޓްތްަކަށް ސެޓފްކިޓެް ދޫކު ކނޮސްައިންމަނޓްތްަކގުެ ފައިޓސޯެނިޓރަީ ، އެކމަށަް އެކަށޭނަ އޖިރުާއަތުތައް މެދވުރެިކޮށް،ހަމައަށް ؛ރައްކާތރެކިަން ދެމހެެއްޓޭކަން ޔޤަީންކުރުން ތތްަކބާހެޭ އތެަކތެި ހުއްޓވުއަި ކނޮްޓްރލޯކްރުެވޭ ގޮ،ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެްޓާބހެޭ މޢަލުޫމާތާއި )ލ( ;މޢަލުޫމާތު ފެތުރުން މދަނުް ޕސެްޓް އޅުޭ ، ޕސެޓްް ނތެް ސަރޙައަްދުތަކާއި،ކަރަނޓްނީްކުރވެޭ ސަރަޙައްދތުކަާއި )ގ( ޕސެްޓްގެ ނރުައްކާ ފޯރފާައވިާ ސަރަޙައްދުތކަގުެ ގޮތުގައި އކެި ސަރަޙައްދުތއަް ،ސަރަޙައްދުތަކއާި ނޑައޅެުމާއި ނޑައޅެޭ ކަ،ކަ ؛ނޑައޅެުން ބާޠލިުކރުނުް އަދި އެގޮތނުް ކަ ، ތަޙޤުޤީުކުރުމާއި، ޕސެްޓަށް ތޙަލުލީުކުރުމާއި،ބޭނުނތްރެިކަމށަް ފެނިއްޖެ ހިނދެއްގައި )ޏ( ބނޭނުވްގާޮތެއްގެމަތނިް އކެި ތނަތްަނުގއަި ،ދިރސާާކުރުމގުެ ޤާބލިުކނަް އތިރުުކުރމުއާި ؛ން ކަރަނޓްނީްކުރވެޭ ސްޓޝޭަންތއަް ޤާއިމުކުރު،ލެބޯޓްރީތަކާއި ނޑުތަކާ އެއްގތޮށަް ،އޅަފާައިވާ ފައިޓސޯެނިޓަރީ ފޔިަވޅަުތައް އެއީ)ސ( ކމަާބހެޭ ބައިނލަްއޤަްވާމީ މިންގަ ނުވަތަ ޕސެްޓގްެ ނުރައކްތާެރކިމަުގެ ދިރސާާއށަް ބލަައިގެން އޅެފިައިވާ ފޔިަވަޅުތަކެއްކަން އހެެން ؛ޤައުމުތަކަށް އނަގްައި ސަބަބު ބޔަާންކުރުން ޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޓޯް ޝަރުޠުތކަާ އެއްގޮތށަް ޢަމލަުނުކުރާ ޙލާަތްތައް ވޔިފަާރީގެ ފައި )ޑ( ؛ބައިވެރިނންށަް އެންގުން ކަރަނޓްނީކްރުާ ،ފައިޓސޯެނިޓރަީ މސަްއލޫިއޔްަތުތައް ތނަފްޛީުކުރުމުގައި ހަރަކާތްތރެވިާ )ޒ( ތަ އނެނޫްވސެް ސަރކުރާު ރސަްމީ ލެބޓޯރަީ ނުވަ، ދިރސާާކުރާ ރސަްމީ ފަރާތްތއަް،ސްޓޝޭަންތައް ؛ނުވަތަ އމައިލްަ ފަރާތެއް ނވުތަަ މުއައސްސަާއެއް އެކްރޑެިޓްކުރމުގުެ އިޖުރާއތަތުއަް ޤާއިމުކުރުން ފައިޓސޯެނޓިރަީ ، ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިމޕްޓޯް ހުއްދަތަކާއި،ފައިޓސޯެނިޓރަީ ސެޓފްިކެޓތްކަާއި )ޓ( އަދި މި ޤާނނޫާ ،ންތަކނުް ލބިޭ މޢަލުޫމާތާއި ސރަވލޭަނސްް އދަި ހޯދު،ބލަފާސާްކުރުންތަކާއި ކށޮް ގޅުުނހްުރި އހެެނހިެން ފައޓިސޯެނިޓަރީ މޢަލުޫމާތުތައް ހިމެނޭ ރަޖސިޓްރައީެއް ޤާއިމު ؛ބލެހެެއްޓުން އޯ ގެ އނެޫން މުވއަޒްފަުން ކުރއިރެުވމުއާި .ޕީ.ޕީ. އެން،ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަުންނއާި )ޔ( ؛ތަމްރީނކުރުުން 6 ސީ އއާި އދަި އހެނެހިެން ގސަްގހަާގހެި ޙިމޔާަތްކުރމުބާހެޭ ސަރަޙައދްީ ނވުތަަ ޤައމުީ .ޕީ.ޕީ.އައި )ޕ( އދަި ފައިޓސޯެނިޓރަީ ،އިދާރާތަކާ މޢުާމލަާތްކުރުމާއި އެތަނތްނަށަް ރޕިޯޓކުރުމުާއި ބައިނލަްއޤަްވާމީ ސަރަޙައްދީ އަދި ،ކަންކަމާގޅުޭގތޮނުް އހެެން ޤައުމަކާއެކު ބޭއްވޭ ފޯރަމްތަކުގައާއި ؛ފޯރަމްތަކުގައި ދވިހެިރާއްޖެ ތމަސްލީުކުރުން މި ޤނާނޫުގެ މޤަޞްަދުތައް ހސާލިްކުރުމަށްޓަކައި ބނޭނުްކަމަށް ފެނގިނެް ،މި ޤާނޫނު ހިންގުމާއި )ޖ( .މިނސިްޓަރު ޙވަލާުކުރާ އހެެނހިެން މސަައްކތަް ކުރނުް އޯ ގެ .ޕީ.ޕީ.އނެް އސިވްރެޔިާ ،އޯ ގެ އސިްވެރޔިާ.ޕީ.ޕީ. އެން،ވިލް ސަރވސިްގެ ޤާނޫނާ އެއގްތޮވްާ ގޮތުގެމަތނިްދިވހެި ސި )ހ( .6 ނޑައޅަަންވާނެއެވެ . މިނސިްޓަރު ކަ ނޑައޅަފާައިވާ މސަައްކަތްތައް ކުރމުކަީ.ޕީ.ޕީ.މި ޤާނޫނުގއަި އެން )ށ( ،އޯ އިން ކުރމުށަް ކަ . އޯ ގެ އސިްވެރޔިާގެ މސަްއލޫިއޔްަތެކެވެ.ޕީ.ޕީ.އެން އޯ ގެ އސިްވެރޔިާގެ .ޕީ.ޕީ. އެން، މޞަލްަޙަތު ފުށއުރެުމގުެ އޞުލޫުތަކާއި،ފަންނީ ޤާބލިކުމަާއި )ނ( .މސަައްކަތްތައް ގަވާއިދުގައި ތފަޞްލީުކުރަންވނާއެެވެ ގސަގްހަގާހެި ޙމިޔާތަކްރުމުބާހެޭ ގތޮނުް ލފަދާޭ ބޑޯު ،އޯ އށަް ލފަާދިނުމަށާއި.ޕީ.ޕީ.ންގސަްގހަާގހެި ޙިމޔާަތްކުރުމާ ގޅުޭގޮތުން މނިސިްޓަރަށާއި އެ )ހ( .7 ގސަްގހަާގހެި ،ގޅުިގެން މސަައްކަތްކރުނުް ރނަގޅަުކުރުމަށް އޅަނާެ ފޔިަވޅަުތައް ހުށހަޅެުމަށްޓަކައި .ޤާއމިކުުރެވުނީއެވެ) ބޑޯު(ޙިމޔާަތްކުރުމާބހެޭގޮތުން ލފަާދޭ ބޑޯު ތެރިކަމާގޅުޭ މސަައްކތަތްއަް ބޑޯު އެކލުެވިގެންވަނީ ޤނާނޫގީޮތުން ފއަޓިސޯެނިޓރަީ ރއަްކާ )ށ( . ޙަވލާުވފެައިވާ މިނސިްޓްރީތކައާި ސަރުކާރުގެ އދިރާާތައް ތަމސްލީުކުރާ ފަރތާތްަކގުެ މައޗްަށެވެ ނޑތުަކާގޅުޭ މސައަކްަތްކރުާ ނުވތަަ ،ބޑޯުގައި ތަމސްލީުވާ އިދާރާތކަނުް) ނ( ފައިޓސޯނެޓިަރީ މނިްގަ އފޮސިަރުން ބޑޯުގެ މެންބަރުންގެ ގތޮުގއަި އެކަމަށް ޝއަގުުވެރިކަން ހުންނަ ފަނންީ ނޑައޅަަންވނާއެެވެ . ކަ ބޑޯުގެ ހިންގމުގުެ އިޖުރއާތަުތއަް ، ބޑޯު އކެލުެވިގެންވާގޮތާއި،މި ޤާނޫނުގައވިާ ކަންކަމގުެ އތިރުުން )ރ( .ފސާްކުރާނީ ގވައާިދެއްގެ ދަށނުންެވެ ވަނަ ބބ3ުާ ފއަިޓޯސނެޓިރަީ އނިސްޕްކެޓްަރނުް ނޓިރަީ ފއަޓިސޯެ އނިސްޕްކެޓްރަނުް ނޑއަޅެނުް ކަ ފައިޓސޯނެޓިރަީ ،މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ޙވަލާުކުރެވފިައިވާ މސަައްކަތްތއަް ކުރުމށަޓްަކއަި )ހ( .8 ދިވހެި ސިވލިް ސަރވސިްގެ ޤާނނޫާ ،އފޮސިަރުންނއާި ފައިޓސޯެނޓިރަީ އިނސްޕްކެޓްަރުން ނޑައޅަނަވްާނެ .އެވެއެއްގޮތްވާ ގޮތގުމެަތިން މނިސިޓްރަު ކަ އޯ ގެ އފޮސިަރުން ނނޫް އހެެން ފަރާތތްކަާ .ޕީ.ޕީ.އހެެން އޮތރޯޓިީތަކާ ގޅުިގނެް އެން )ށ( ފައިޓސޯެނިޓަރީ ސެޓފްިކޓެް . ފައިޓސޯެނިޓަރީ މސަައްކަތްތައް މިނސިްޓަރަށް ޙވަލާުކުރެވިދާނއެވެެ މިގތޮނުް ،އކްަތްތައްއޯ ގެ ބާރުތަކގުެ ތެރޭގައި ހިމނެޭ އހެެން މސަަ.ޕީ.ޕީ.ދޫކުރުން ފޔިަވައި އެން 7 ނޑައޅެޭ އފޮސިަރުން ކރުނަވްާނެއެވެ ،އދަި އެ އފޮސިަރނުންާ ޙަވލާުކުރވެޭ މސަައްކތަތްކައާި. ކަ .އެމހީުންގެ މސަްއލޫިއޔްަތުތަކާއި ވާޖިބުތައް ގަވއާދިުގައި ތފަޞްލީުކުރަންވނާއެެވެ ފއަޓިސޯނެޓިރަީ :ރީ އިނސްޕްެކްޓަރނުގްެ މސަައްކަތތްކަަކީފައިޓސޯެނިޓަ .9 އނިސްޕްކެޓްރަނުގްެ ،ހައްދަމުންދާ ނުވަތަ ރައްކކާރުވެފިައިވާ ގސަްގހަާގެއސްާއި ގަހުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކާއި )ހ( މސައަކްތަތްއަް ރގެއިލުޭޓްކުރެވޭ ޕސެްޓް އޅުޭކމައާި ފެތުރނުް ރޕިޯޓުކުރުމށަޓްކައަި ،ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކތެި ؛ބލަފާސާްކުރުން ނޑއަޅެފިައިވާ ނުވަތަ ރާއް )ށ( ޖެއަށް އމިޕްޯޓްކުރުމަށް ނވުަތަ ރާއްޖއެނިް އެކސްޕްޯޓްކުރުމަށް ކަ ، ގހަގުެ ބައތިކަގުެ އފުެއްދުނތްކަާއި،ރާއްޖޭގއަި ޓރްާނސްިޓްގައވިާ ގސަްގހަާގެއސްާއި ތޯ ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެތީގެ ކނޮސްައިންމަންޓތްކަގުައި ރެގިއލުޓޭކްުރެވޭ ޕސެޓްް އަށަގެނފްައވިޭ ނޑައޅެުމަށޓްކަައި އަދި ބނޭނުްވެއްޖެ ހިނދއެްގައި ކޮނސްއަނިްމަނޓްތްަކުގެ ޕސެްޓްގެ ޙލާތަު ކަ ؛ދެނެގަތުމަށޓްކައަި ސާމޕްލަް ނަގައިގެން ނވުތަަ އެނޫންވސެް ގތޮކަުން ބލަފާސާްކުރުން ،ނތްަނއާި ރއަްކާކރުވެޭ ތަ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތައް ބަންދކުރުުމަށް ބނޭނުކްުރެވޭ ތކަެއޗްާއި )ނ( ރާއްޖެއަށް އިމޕްޓޯްކުރުމަށް ނވުތަަ ރާއްޖއެނިް އކެސްޕްޯޓްކުރުމށަް ،ކޮންވޔޭަނސްްތއަް ހިމެނޭގޮތަށް ނޑައޅެފިައިވާ ނުވތަަ ރއާޖްޭގައި ޓރްނާސްިޓްގައިވާ ގސަްގހަާގެއސްާއި ގހަުގެ ބައތިކަުގެ ،ކަ ކނުް ޕސެްޓް ނައްތލާެވފިައިވކާނަް ރެގިއލުޭޓކްރުވެޭ ތކަތެީގެ ކނޮސްައިންމނަޓްތްަ،އފުެއްދުންތަކާއި ؛ޔޤަީންކުރުން ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތަކށަް ސެޓފްިކެޓް ދޫކުރުމށަފްހަު އެކސްޕްޯޓްކުރުމާ ހަމައަށް )ރ( ؛ކޮނސްައިންމނަޓްްތަކުގެ ފައޓިސޯެނިޓަރީ ރައކްތާެރިކނަް ދެމހެެއްޓޭކަން ޔޤަީނކްރުުން ؛ފައިޓސޯެނިޓަރީ ސެޓފްިކެޓް ދކޫރުުން )ބ( ؛ދިވހެިރާއްޖޭގައި ޕސެްޓްގެ ޙލާަތާބހެޭ އެންމފެހަުގެ މޢަލުޫމާތު ބލަހަައްޓައި ސަރވލޭަނސްްކުރުން )ޅ( ، އިންކއުރަތީައް ހިންގުމާއި،މި ޤާނޫނުގެ މާއްދާތަކާ ޚލިފާުވެއްޖެކަމަށް ޝއަކްުވެއްޖެ ހިނދެއްގައި )ކ( ؛މޢަލުޫމާތު ނުވތަަ ލޔިެކޔިުންތަކށަް އެދުން ގސަްގހަާގހެނިް ، ގސަގްހަާގެއސްަށާއި،ހިރާއްޖޭގެ ގސަްގހަާގެހީގެ ވސަލީަތްތަކަށާއިދިވެ )އ( ސލޮޑިް ވސޭްޓް މެނޭޖމްނަްޓްގެ ކނަްކނަް ،ތިމާވެއްޓށަް އއެވްސެް ނުރައްކލައެް ވޔިަދިނުމށަޓްަކައި ކނުި ބއަލިޮޖިކލަް ނުރައްކާތެރކިނަް ކރުމިަތިވެދާނެ،ޙަވލާުކުރެވފިައިވާ އިދާރާތަކާ ގޅުިގެން ؛ތިރީގައިވާ ތަނތްނަުން ނައްތލާވެކޭަން ޔޤަީންކރުނުް ނޑުބޓޯއާި،ރާއްޖެ އނަްނަ މަތިންދާ ބޓޯއާި )1( އދަި؛ ޕލްޝެަރ ކްރފާްޓް، ކަ ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުެއްދުނތްކަާއި އދަި ،އިމޕްޯޓްކުރވެޭ ގސަްގހަާގެއސްާއި )2( ؛ރއަްކކާރުާ ޢިމާރާތއާި ގތޯި ، ދޮވެ،ރެގިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އފުައްދއަި ، ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޯޓް ހުއްދަ ދޫކުރުމށައާި،ފައިޓސޯެނިޓރަީ ސެޓފްިކެޓް ދޫކުރުމަށާއި )ވ( ؛ އނެނޫްވސެް މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ނގެޭ އހެނެހިެން ފީ ނގެނުް،ބލަފާސާްކުރުމަށާއި 8 .އޯ އނިް އަނގްާ އހެެނހިެން ކނަކްނަް ކުރުން.ޕީ.ޕީ.އެން )މ( ފއަޓިސޯނެޓިރަީ އނިސްޕްކެޓްރަނުގްެ ބރާތުއަް ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެްދުންތަކއާި އަދި ރެގިއލުޓޭްކުރެވޭ ތކަތެި ،ގސަްގހަާގެއްސާއި )ހ( .10 އެތކަތެީގެ ސާމޕްލަްނަގައި އެ ސާމޕްލަް ޓސެްޓުކުރމުށަް ފޮނުވުމުގެ ބާރު ،ބލަފާސާްކުރުމާއި . ލިބިގެންވެއެވެފައިޓސޯެނިޓަރީ އިނސްޕްެކްޓަރށަް މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކުށއެކްމަށަް ބޔަާންކުރވެފިައިވާ ކަމެއް ކޮށފްިކަމަށް ނވުަތަ ކުރަނީކމަށަް )ށ( ނުވަތަ ކރުނަް އޅުޭކަމަށް ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަަށް ޤަބލޫުކރުވެފޭަދަ ސަބަބުތކައެް ތރިގީައިވާ ކަނކްނަް ،ން ޔޤަީންކުރުމށަް ނވުަތަ މި ޤާނނޫާ އެއްގޮތށަް ޢަމލަުކުރާކަ،ހުރެއްޖެނަމަ .އޭނާއަށް ކުރެވދިނާެއެވެ ސަރަޙައްދެއްގެ އެއްވސެް ، ވނަަ ނނަބްރަާ ޚލިފާުނވުާ ގޮތުގެމަތިނ4ްމި މާއްދގާެ )1( ،ބޔަަކަށް ނުވތަަ ޢިމާރާތަކަށް ޤާނޫނާ އެއްގތޮވްާ ގޮތުގެމަތނިް ވަދެ ބލަފާާސްކުރމުއާި ޕޓޯް ހުއްދަ ނުވަތަ ފައިޓސޯނެޓިަރީ ސެޓފްކިޓެް ނުވތަަ އަދި ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިމް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ބނޭުނވްާ އހެެންވސެް ލޔިުމެއް ދެއްކުމށަް އެއްވސެް ފރަާތަކށަް ؛އެންގުން ނޑައޅެފިައިވާ ކުށެއް ކށޮފްިކަން ޤަބލޫުކުރެވފޭަދަ )2( މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އަދބަު ކަ ، އިންވއޮސިްތަކާއި، ސެޓފްިކެޓތްކަާއި،އްދަތަކާއި ހު،ސަބަބުތަކެއް ހުރެއްޖެނަމަ އެތަކެތީގެ ކޕޮީ ހެދުން ނވުތަަ ރަޖސިްޓރަގީެ ނުވތަަ ،ލޔިުންތައް ބލަފާސާްކުރުމާއި ؛ އފެަދަ ތަކެތި ހފިހެެއްޓުން،ރިކޑޯްތަކުގެ ބއައެް ނެގުމާއި ތަ ފެތުރުމގުެ ޕސެްޓް ނުވތަަ އހެެނހިނެް ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެި ހރުމުުގެ ނުވަ )3( ގހަުގެ ބައިތަކގުެ ، ގސަްގހަާގެއސްެއް، ފޮއްޓއެް،ޤާބލިުކަން ލިބފިައިވާ ކޮންމެ މހީެއް ، ކނޮޓްއެނިަރު، އފުލުޭ ތަކެތި، ބަންދުކުރވެޭ ތަކެތި، ރއަްކާކރުާ ތަނއެް،އފުެއްދުމެއް ށް އޮބޖްކެްޓެއް ނވުތަަ މެޓީރިއލަެއް ރއާްޖެއަ،ފސަް އަދި އހެެންވސެް ދިރޭ އެއޗްެއް ؛ ކޯޓު އމަރުެއް ނެތި ބލަފާސާްކުރުން،އެތެރެވާއރިު ނވުަތަ ބޭރުވއާރިު މި ޤާނޫނގުެ މާއްދާތަކާ އއެގްޮތްވާ ގޮތުގމެތަިން ޢަމލަުކރުކާަން ނުވތަަ ނޫންކނަް )4( ނޑައޅެުމަށް ބޭނުންވާކަމަށް އޭނާއަށް ފެނންަ ބލެުންތައް ބލެުމާއި އިންކއުރަީތއަް ކަ ؛ޞަދުގައި އފެަދަ ތަކެތި އފުލުުން ހުއްޓުވުން އެ މޤަް،ހިންގުމާއި ނވުތަަ ބނޭުންކރުކާަމަށް އޭނާއށަް ، ވއިކްކާމަަށް،މި ޤާނޫނާ ޚލިފާަށް ފޯރުކޮށދްކޭަމަށް )5( ، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެދްުންތަކާއި،ޤަބލޫުކުރެވޭ ސަބަބުތައހްުރި ގސަްގހަާގެއްސާއި ނޑައޅެިގެނވްާ ، ވއިްކުމާއި،އިރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެތި ފޯރކުށޮްދިނުމާ ބނޭނުްކުރުން ކަ ؛ އދަި އެތަކެތި ހފިހެެއްޓުން،މުއްދަތަކަށް ހއުޓްުވުމާއި ގހަުގެ ބައިތަކގުެ ، ގސަްގހަާގެއްސާއި،އެކަށީގެންވާ ސބަަބުތަކެއްގެ މއަޗްަށް ބިނާކޮށް )6( ރެވޭ ޕސެްޓެއް ފެތރުނުް އފުެއްދުންތަކއާި ރެގިއލުޭޓްކރުވެޭ ތަކެތީގައި ހުރިކަމަށް ޤަބލޫުކު ދިވހެިރާއްޖއެށަް އިމޕްޯޓކްރުވެޭ ނުވަތަ ރއާޖްޭގައި ޓރްނާސްިޓްގައވިާ ،ހުއްޓުވުމަށްޓަކއަި ގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެއްދުނތްއަް ނުވތަަ ރގެިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެއޗްާ ،ގސަްގހަާގހެި ސެޓފްިކޓެް ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިމޕްޯޓް ހުއްދަ ނުވަތަ ފއަޓިސޯެނިޓަރީ ،ގޅުޭގޮތުން 9 ނޑއަޅަފާައިވާ ،ދޫކުރެވފިައި އތޮންަމަވސެް ނުވތަަ ނތެންަމަވސެް ރާއްޖއެށަް ގނެއަުމަށް ކަ ކޮންވޔޭަނސްެއގްެ ވެރފިަރާތގުެ ޚަރަދުގައި ޕސެްޓް ކަރަނޓްނީްކުރާ ސޓްޝޭަނެއްގައި .ތިރީގައިވާ ކނަކްނަް ކުރމުށަް އނިސްޕްެޓަރަށް އމަުރުކުރެވިދާނއެވެެ ؛ނުންފަރުވާދި 6.1 ؛ނައްތލާުން 6.2 ނުވތަަ؛އަނބުރާ ފުރވުލާުން 6.3 .ބަންދުކޮށފްައި ބހެެއްޓުން 6.4 ނޑއަޅަފާައިވާ ކަންކަން ހމިނެޭގޮތަށް،ބލަފާސާްކުރުމަށފްހަު )ނ( އދަި ، ގަވާއިދުގައި ކަ ،ތައް ހފިހެެއްޓި ގސަްގހަާގހެީގެ ކޮނސްައިންމނަޓްް، ގހަުގެ ބވާަތްތަކާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި އތެކަެތނިް ސާމޕްލަް ނެގި ނުވަތަ އެތަކތެި ނއަތްލާި ސބަބަުތައް ބޔަނާކްރުާ ،ކޮނފްސިްކޭޓްކރުި .އިނސްޕްެކޝްަން ރޕިޯޓެއް ފއަޓިސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެކްޓަރުން ދކޫުރަންވނާއެެވެ ނވުތަަ ސަރވސިް މލޯޑްވިސްް ޕލޮސިް،މި މާއްދާގއަި ބޔަާންކރުާ މސަައްކަތްތއަް ކރުމުުގައި )ރ( ދައލުަތުގެ އހެެން އިދާރއާއެްގެ އހެީތރެކިަމަށް ފައޓިސޯެނިޓރަީ އނިސްޕްެކްޓަރނުންށަް . އެދެވިދާނެއެވެ ކޯޓު އަމުރެއްގެ ދށަނުް ،ގައި އހެެން ބޔަާންކޮށފްައިވނީމަަވސެް) ށ(އަދި ) ހ(މި މާއްދާގެ )ބ( މހީނުް ،މސަްއލޫިއޔްަތު އަދާކރުމުުގެގޮތުން ފައޓިސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެކްޓަރަކު އނޭާގެ ،މެނުވީ އެތަނުގެ ވރެފިަރާތުގެ ނވުތަަ އެތާނގއަި ދިރިއޅުޭ މހީުނގްެ ،ދިރިއޅުޭ އެއްވސެް ތަނަކަށް . ހުއްދަނެތި ވަދގެނެް ނވުނާެއެވެ ވަނަ ބބ4ުާ ޕސެޓްް ކނޮޓްްރޯލކްުރނުް ރގެއިލުޓޭކްރުވެޭ ޕސެޓްް ނޑއަޅެނުް ކަ ވަކި ޕސެޓްކަީ ކރަނަްޓނީކްރުާ ،ކާތެރިކަމގުެ ދިރސާާގެ މއަޗްަށް ބިނާކށޮްޕސެްޓްގެ ނރުއަް )ހ( .11 އޯ .ޕީ.ޕީ. އެން،ޕސެްޓެއްގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ރގެއިލުޭޓްކުރެވޭ ކރަނަްޓނީންުކުރާ ޕސެްޓެއްގެ ގޮތގުއަި ނޑައޅެިދާނެއެވެ އޯ އިން ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެްޓްގެ ލސިްޓެއް ޤާއިމުކށޮް .ޕީ.ޕީ.އެން. އަށް ކަ ނޑައޅެޭ މއުދްަތުތަކެއްގއަި މރުާޖޢަާކޮށް ސީ ގެ ސެކްރެޓޭރއިޓެށަް .ޕީ.ޕީ. އދަި އެ ލސިްޓު އއަި،ކަ . ފޮނުވަންވާނެއެވެ ބައިނލަްއޤަްވާމީ ނުވަތަ ސަރޙައަްދީ އިދާރާތކަނުް ނުވަތަ ގސަގްހަާގހެި ޙިމޔާަތްކުރުމާބހެޭ އހެނެް )ށ( އޯ އނިް .ޕީ.ޕީ. އނެް، ލސިްޓށަް އދެިއްޖެނަމަޤައުމީ އިދާރތާކަުން ރެގިއލުޓޭކްުރެވޭ ޕސެްޓގްެ .އެ ލސިްޓު ފރޯކުޮށްދޭންވާނެއެވެ ޕސެޓްާ ގޅުގިނެް އޅަާ އމިޖަނެސްީ ފޔިވަޅަު ސަރަޙައްދުގެ އެއްވސެް ބައެއްގައި ނުވތަަ އހެެންވސެް ޢިމާރާތެއް ނުވަތަ ގޯއޗްއެގްއަި )ހ( .12 ،ރީ އނިސްޕްެކްޓަރަށް ޝައްކުކުރެވނޭމަަކަރަނޓްނީްކރުާ ޕސެްޓެއް އޅުޭކަމަށް ފައޓިސޯެނިޓަ . ތިރީގައިވާ ކނަކްނަް ކުރެވދިނާއެވެެ 10 ؛ ވަނަ މއާދްާއިން ލިބިދޭ ބާރުތަކުގެ ބނޭނުްކުރނ10ްު މި ޤާނޫނުގެ ،އެތަނަކށަް ވަދެ )1( ނުވތަަ ނޑައޅަައިދިނުމށަް،އެ ސަރަޙައްދކަީ )2( ޕްރޮވޝިަނލަް ކަރނަޓްީން ސަރަޙައްދެއްކމަށަް ކަ ޕސެްޓް ފތެރުުން ހުއްޓުވމުށަް ދުރލާާ އޅަަންޖހެޭ ،އޯ ގއަި އެދުމާއެކު.ޕީ.ޕީ.އެން .ފޔިަވޅަުތައް އޅެުން ގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެއްދުނތްއަް ނުވތަަ ރގެިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި އެއްތނަނުް ،ގސަްގހަާގހެި )ށ( ދުރލާާ އޅަާނެ ، ހިމެނޭގޮތުން ހެއްދުން ހުއްޓވުމުާއި މަނާކރުނުް،އަނެއތްނަަށް ގނެްދޔިުމާއި .އޯ ގެ އމަުރަކުން ފސާކްރުަންވާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ. އެން،ފޔިަވޅަުތައް ޕރްވޮޝިނަލަް ކރަނަޓްނީް ކަނޑއަޅެނުް އޯ .ޕީ.ޕީ. ވނަަ ނަންބަރާ އއެގްޮތްވާ ގޮތުގެމތަނިް އެނ2ްގެ ) ހ( ވަނަ މާއްދާގެ 12މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .13 ތަ ސަރަޙއަދްެއްގެ އެއވްސެް ބައެއްގއަި ކރަނަްޓނީކްރުެވޭ ނވުަ،ގައި އެދިއްޖހެނިދެއްގައި ،އޯ ގެ އަމިއލްަ އސިްނެގުމުގއަި.ޕީ.ޕީ.ޕސެްޓެއް އޅުކޭމަަށް ޝައްކކުރުވެިއްޖެ ހިނދއެގްައި އެން ޕްރޮވޝިަނލަް ކަރަނޓްނީް ސަރަޙައްދެއްކމަށަް ކަނޑައޅައަި އަދި އިމަޖނެސްީ ،އެ ސަރަޙައްދކަީ . ވެފޔިަވޅަުތައް އޅެިދާނެއެ ނޑައޅަފާައިވާނަމަ )ށ( އޯ .ޕީ.ޕީ. ވީއެނމްެ އވަހަަކަށް އނެް،ޕްރޮވޝިަނލަް ކަރަނޓްނީް ސރަަޙައްދެއް ކަ . އިން ތރިީގައިވާ ކަންކަމުނކްރުެ ކަމެއް ކރުނަވްނާެއެވެ ކަރަނޓްނީް ޕސެްޓް އަށަގެނފްއަިވާ ސަރަޙައދްއެް ނުވތަަ ޢިމާރާތެއް ނުވަތަ ގޯއޗްެއތްޯ )1( ވަނަ މއާދްާގައިވާ ގޮތގުމެަތިން އެ ސރަަޙައްދކަީ 14 މި ޤާނޫނުގެ ،ކޮށްޔޤަީން ނޑއަޅެުން ނވުތަަ؛ކަރަނޓްނީްކރުާ ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކަ ނޑައޅެުން )2( ނޑައޅެި ކަ އެ ސަރަޙައްދކަީ ޕްރޮވޝިަނލަް ކަރަނޓްނީް ސރަަޙައްދެއްކަމަށް ކަ .ބާޠލިުކުރުން އޯ އިން ޢާންމކުށޮް .ޕީ.ޕީ.ދށަނުް އޅަާ އިމޖަނެސްީ ފޔިަވޅަުތައް އެންގެ ) ހ(މި މާއްދާގެ )ނ( .ޝާއޢިުކުރަންވާނެއެވެ ކރަނަޓްނީކްރުާ ސރަޙައަދްތުއަް ނޑއަޅެނުް ކަ ނޑައޅަައފިި .ޕީ.ޕީ.އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕސެްޓެއް އަށަގެނފްައިވާ ސަރަޙައްދެއްކަމަށް އނެް )ހ( .14 އޯ އނިް ކަ ޓނީކްުރާ ޕސެްޓެއް އަށަގެނފްައިވާކމަށަް ޝައްކުކުރވެފޭަދަ އެކަށީގެނވްާ ހިނދެއްގައި ނވުަތަ ކަރނަް އެ ސަރަޙައްދަކީ ކަރަނޓްނީކްުރާ ، އެ ސަރަޙައްދެއް ފހާަގަކޮށް،ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ ނޑައޅެިދާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ.ސަރަޙައްދެއްގެ ގޮތުގައި އެން . އޯ އަށް ކަ ކަރަނޓްނީްކުރވެޭ ، ކރަނަޓްީންކުރެވޭ ސރަަޙައްދުތަކާއި،މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ނެރޭ އމަރުަކުން )ށ( ނޑައޅަައި . އޯ އިން ޢނާމްުކޮށް ޝާއޢިކުރުަންވާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ. އެން،މުއްދަތު ކަ އެކމަށަް ،ޕސެްޓް އަށަގތަނުް ކނޮޓްްރލޯކްރުުމަށް ބނޭުނވްާ ފައިޓސޯެނޓިރަީ ފޔިަވޅަުތައް އޅަައި )ނ( . އޯ އިން ފސާްކުރަންވާނެއވެެ.ޕީ.ޕީ.ނޑުތައް އެންބޭނުންވާ ފައޓިސޯެނިޓަރީ މނިގްަ ވނަަ މއާދްާގައިވާ އިޖރުއާަތުތކަާ އެއގްތޮވްާ 15ކަރަނޓްނީްކުރވެޭ މުއްދތަު މި ޤާނޫނގުެ )ރ( އޯ އިން މުރާޖޢަކާޮށް ބނޭނުވްގާޮތެއްގެމަތނިް އެ މުއދްތަު .ޕީ.ޕީ.ގޮތުގެމަތނިް އެން . އިތުރުކރުނަްވނާއެެވެ 11 ރކިރުނުް ކރަނަޓްނީކްު ބޠާލިކުރުނުް ތިރީގއަވިާ ކަންކމަނުކްރުެ ކަމއެް ،ކަރަނޓްނީްކރުާ ސަރަޙައްދގުެ ޙލާަތު ގވައާިދުން މުރާޖޢަކާޮށް .15 އެ ސަރަޙއަދްުގެ ވެރފިަރތާތްަކަށް ނުވތަަ އެ ސަރަޙއަދްުގައި އޅުޭ ފަރާތްތަކށަް ،ފުރހިަމަވުމާއެކު ކަރަނޓްނީްކުރކިރުުން ބާޠލިުކށޮފްައިވާކނަް ،ކރުާ ނޓޯހިަކުންފސަހޭައިން ބލެޭނެގޮތަކށަް ޢނާމްުކޮށް ޝާއޢިު . ވީ އެންމެ އަވހަކަަށް އަނގްނަވްނާެއެވެ ނުވތަަ؛ކަރަނޓްނީްކރުާ ޕސެްޓް އެތަނގުއަި މހިާރު އޅުކޭމަަށް ނުބލެެވުން )ހ( ރަނޓްނީްކޮށފްއަި ޕސެްޓް އަށަގނެފްައިވާ ސަރަޙައްދު އެއްކށޮް ނވުަތަ އެ ސަރޙައަްދުން ބައއެް ކަ )ށ( .އޯ އަށް ފނެނުް.ޕީ.ޕީ.ބހެެއްޓުން މހިރާށަް އެކަށގީނެންވުާކަމަށް އނެް ޕސެޓްް ނތެް ސރަޙައަދްު ނޑއަޅެނުް ކަ ރެގިއލުޭޓްކރުވެޭ ޕސެްޓް އެ ސަރަޙައްދުގައި ނެތްކަމށަް ،އެކަށީގެންވާ ސރަވލޭަނސްްތަކގުެ މައޗްަށް ބލަައި .16 އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕސެްޓް ނތެް ސަރަޙައްދއެގްެ ގޮތުގއަި ،ވިއޯ އަށް ޤަބލޫކުރުެ.ޕީ.ޕީ.އެން ނޑައޅަައި ނޑތުއަް ކަ އަދި އެ ޙލާތަުގައި އެ ސރަަޙައދްު ،ދެމހެެއްޓުމަށްޓކައަި ފައިޓސޯެނޓިރަީ މިނގްަ އެ ސަރަޙައްދަކީ ޕސެްޓް ނތެް ،ދެމހެެއްޓޭތޯ ބލެުމަށް މޮނިޓރަކުރެވޭ ސސިޓްމަެއް ޤާއިމުކށޮފްިނަމަ ނޑއަޅެިދާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ.ކމަގުައި އެންސަރަޙައްދެއް .އޯ އަށް ކަ ޕސެޓްް މދަނުް އޅުޭ ސރަޙައަދްު ކަނޑއަޅެނުް އެ ސަރަޙައްދުގައި ޕސެްޓް އޅުެނީ މަދުނކްމަށަް ،އެކަށީގެންވާ ސަރވލޭަނސްްތަކުގެ މައޗްަށް ބލަައި .17 ސަރަޙައްދއެގްެ ގޮތުގއަި އެ ސަރޙައަްދަކީ ޕސެޓްް މަދނުް އޅުޭ ،އޯ އށަް ޤަބލޫުކުރވެި.ޕީ.ޕީ.އެން ނޑައޅަައި ނޑތުއަް ކަ އަދި އެ ޙލާތަުގައި އެ ސރަަޙައދްު ،ދެމހެެއްޓުމަށްޓކައަި ފައިޓސޯެނޓިރަީ މިނގްަ އެ ސަރަޙއަދްަކީ ޕސެްޓް މަދުން އޅުޭ ،ދެމހެެއްޓޭތޯ ބލެުމަށް މޮނޓިރަކރުެވޭ ސސިްޓމައެް ޤާއިމުކޮށފްނިމަަ ނޑއަޅެިދާނެއެވެއޯ އަ.ޕީ.ޕީ.ސަރަޙައްދެއްކމަގުައި އެން .ށް ކަ ކނޮޓްރްލޯކްރުމުގުެ މނިގްނަޑްތުއަް ތނަފްޛީކުރުނުް 18. ވނަަމާއްދާގެ ދށަނުް 17 ، ވަނަ މާއދްއާާއ14ި ވަނަ މއާްދާއާއި 13މި ޤާނޫނުގެ )ހ( ކަރަނޓްނީކްރުާ ،ޤާއިމުކުރެވފިައިވާ ޕްރޮވޝިަނލަް ކަރަނޓްނީް ސަރަޙއަދްުތަކުގައާއި ޕސެޓްް މަދނުް އޅުޭ ސަރަޙައްދތުކަުގައި ތިރީގއަވިާ ފައިޓސޯނެޓިރަީ ،ސަރަޙައްދުތަކގުއަާއި ނޑުތއަް ހފިހެެއްޓިދާނެއެވެ . މިންގަ ޕސެްޓް އަށގަނެފްައިވީނަމަވސެް އދަި ،ޕސެްޓް ފެތުރުން މަދކުރުމުަށްޓަކައި )1( ،ތުން އތެކަެތީގެ ކޮންވޔޭނަސްްތަކަށް ފރަުވާދިނުން ހމިނެޭގޮ،އަށަގެނފްައިނވުނާަމަވސެް އަދި ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެއޗްށަް ، ގހަުގެ ބއަތިަކުގެ އފުެއދްނުްތަކާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި ؛ފަރުވާދިނުން ނވުަތަ ނއަތްލާުން ؛ޕސެްޓް ކޮނޓްރްލޯްކުރުމަށް ލާޒމިު ފަރުވާތައް ދނިނުް )2( ޓްކުރވެޭ ތކަތެި ރެގިއލުޭ، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެްދުންތަކާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި )3( އެ ސރަޙަައްދުތަކުން އތެެރެއަށް ނުވތަަ ބރޭށަް ،އެ ސަރަޙައްދުތަކުގެ ތެރޭގއައާި ؛ދައުރުވުން މނަކާުރުން ނުވަތަ ހފިހެެއްޓުން ނޑައޅެފިައިވާ ތަނެއްގއަި ގސަްއިންދުމާއި )4( ؛ އލަުން އިންދނުް މަނާކރުނުް،ކަ ނައްތލާުމށަް ނުވތަަ ،ފެތުރުނަނދުީ ހފިހެެއްޓުމަށްސަރަޙައްދެއްގއަި އޅުޭ ޕސެްޓެއް )5( ނޑައޅަާ އހެެނހިެން ފައިޓސޯެނޓިރަީ .ޕީ.ޕީ.ބލެހެެއްޓުމަށް ބޭނުންކަމަށް އނެް އޯ އިން ކަ ނޑުތއަް ހފިހެެއްޓުން .މިންގަ 12 ނޑައޅެިގެންވާ މުއްދަތއެގްެ )ށ( ނޑުތައް އެ ސަރަޙައްދުގައި ކަ ރސަްމީ ފައޓިސޯެނިޓަރީ މނިގްަ އޯ އނިް އެ ސަރަޙައދްގުެ ވެރފިަރތާށަް .ޕީ.ޕީ.އި ތނަފްޛީުކުރަންޖހެޭނެކަމަށް އނެްތެރޭގަ . އެންގިދާނެއެވެ އޯ އނިް އަންގާ އނެްގުމުގައިވާ އއެްވސެް ޝަރުޠަކާ އެއްގތޮށަް ވެރފިަރާތނުް .ޕީ.ޕީ.އެން )ނ( . ކުރވެދިާނެއެވެއޯ އަށް.ޕީ.ޕީ. ތިރގީއަިވާ ކަންކަމުނކްރުެ ކަމެއް އެން،ޢަމލަުނުކޮށފްިނަމަ އޯ ގެ އެންގުމުގައިވާގތޮށަް ކޮނޓްރްލޯްކުރުމުގެ މިންގަނޑްުތއަް .ޕީ.ޕީ.އެން )1( އެ ސަރަޙައްދަކށަް ނުވަތަ ޢމިރާާތަކަށް ނުވތަަ ގޯއޗްަކަށް ،ތަނފްޛީުކުރުމށަޓްަކައި ނުވތަަ ؛ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިނސްޕްެކްޓަރކަު ވަނުމުގެ ހުއދްަ ދިނުން ރެގއިލުޭޓްކުރެވޭ ޕސެްޓެއް ، ބލަައި ބޭނނުވްެއްޖހެިނދެއްގައިޙލާަތަށް )2( ، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކާއި، ގސަްގހަާގެއސްާއި،ކޮންޓްރލޯްކރުމުށަްޓަކައި .ރެގިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ނައްތލާނުް ގެ މި މާއްދާ،ގއަި ބނުފެައިވާ ފައޓިސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެކްޓަރުން) ނ(މި މާއްދާގެ )ރ( ، މޝެިނަރީއއާި،ނަންބރަތުަކުގއަި ބުނފެައިވާ ގތޮުގެމަތިން ޢމަލަުކުރުމަށް ބނޭނުްވާ އލާާތާއި . އަދި އެނޫން ތަކތެި އމެހީުންނާއެކު ގނެްދެވިދާނެއެވެ،އެއްގަމު އޅުަނދފުހަަރާއި މަށްދާ ޚރަދަު އެކަ،ގެ ދަށނުް އޅަާ ފޔިަވޅަު އޅެުމުގެ މސަްއލޫިއޔްަތު އފުލުައި) ނ(މި މާއްދާގެ )ބ( .ދައްކަންޖހެޭނީ ވެރފިަރާތނުންެވެ ވނަަ 10 މި ޤނާނޫުގެ ،ސަރުކާރުގެ ޒނިްމާ އޮތްކމަށަް ޝަރޢީަތުން ސާބިތުވެގެން މނެުވީ )ޅ( ގައި ބުނާ ބލަފާސާްކުރުމުގެ ރޕިޯޓުގައި އކެަމަށް އކެށަގީނެްވާ ސަބަބުތކައެް ) ނ(މާއްދާގެ ނޑެއް ތަނފްޛީކުުރުމުގެ ތެރޭގއަި މި މއާްދާގެ ދަށުން އއެްވެ،ހުރިނަމަ ސް ފައިޓސޯެނިޓަރީ މިނގްަ ޢިމާރާތާއި ގއޯޗްަށް ވަނުމގުެ ނުވަތަ ގސަގްހަާގެއސްާއި ގހަުގެ ،ނުވަތަ އގޭެ ނތަީޖާއެއްގެގތޮނުް ބައިތަކގުެ އފުއެދްުންތަކއާި ރގެއިލުޭޓްކުރެވޭ ތކަތެި ނައްތލާުމގުެ ޒނިްމާ ދިވހެި ސަރުކރާނުންއާި .ވާ ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކްޓރަނުް އފުލުާކަށް ނޖުހެޭނެއެވެހުއްދަ ދެވފިައި ވަނަ ބބ5ުާ އިމޕްޓޯކްުރވެޭ ތކަތެި ފއަޓިސޯނެޓިރަީ ސޓެފްކިޓެް އޯ އނިް .ޕީ.ޕީ.މި ޤާނޫނުގައި ބޔަާންކުރާ ގތޮއެްގެމަތިން ނވުތަަ އެކސްޕްޯޓކްރުެވޭ ޤައުމުގެ އެން )ހ( .19 ގހަގުެ ، ގސަްގަހާގެއސްާއި، އެއްވސެް މހީަކު،ކު މެނވުީދޫކުރާ ފައިޓސޯެނިޓަރީ ސެޓފްކިެޓާއެ ބައިތަކުގެ އފުއެްދުންތަކާއި އނެޫން ރެގިއލުޓޭކްުރެވޭ ތަކތެި ދިވހެިރާއްޖެއށަް އިމޕްޯޓްކޮށގްނެް .ނުވާނެއެވެ ސީ ގައިވާ ފައިޓސޯެނޓިރަީ ސެޓފްިކެޓގްެ.ޕީ.ފީ.އެކސްޕްޯޓްކުރމުށަާއި ރއީކެސްޕްޯޓްކުރުމށަް އައި )ށ( .ނަމޫނާއާ ފއަޓިސޯެނިޓަރީ ސޓެފްިކެޓް އެއްގޮތވްނާް ވާނެއެވެ 13 ފައިޓސޯެނިޓރަީ ސެޓފްިކެޓް ދކޫރުަންވނާީ ގަވއާދިުގައި ބޔަާނކްށޮފްައިވާ އިޖުރއާތަުތަކާ އެއްގޮތވްާ )ނ( . ގޮތުގެމަތނިންެވެ އމިޕްޓޯކްރުމުގުެ ފއަޓިސޯނެޓިރަި މނިގްަނޑތުއަް ، ގސަްގހަާގެއްސާއި،ޓް ތޢަާރފުުވުމާއި ފެތުރުމުން ރއަކްތާރެިވުމަށްޓަކއަިރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެް )ހ( .20 ތރިީގއަިވާ ،ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުެއްދުންތކައާި ރެގިއލުޭޓކްރުެވޭ ތަކތެި އމިޕްޯޓްކުރުމާ ގޅުގޭޮތުން ނޑުތއަް އެން ނޑައޅެިދާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ.ފައިޓސޯެނިޓަރީ މިންގަ .އޯ އށަް ކަ ގހަުގެ ބައިތަކގުެ ،އްކާތެރިކަމގުެ ދިރސާާއަށް ބނިާކށޮް ގސަްގހަާގހެިޕސެްޓްގެ ނރުަ )1( އފުެއްދުންތައް ނުވަތަ ރެގިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކއެޗްާބހެޭގޮތުން ފައިޓސޯެނިޓރަީ ޝަރުޠތުއަް ނޑައޅެުން ؛ކަ ނޑައޅަފާައިވާ ފައިޓސޯެނިޓރަީ 1ގެ ) ހ(މި މާއްދާގެ )2( ވަނަ ނަނބްރަގުެ ދަށުން ކަ ގހަގުެ ، ޚލިފާުވާ ނުވަތަ ނުރއަކްާތެރކިމަަށް ބލެެވޭ ގސަްގހަާގެއސްާއިޝަރުޠުތަކާ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކއާި ރެގިއލުޓޭކްުރެވޭ ތަކތެި ނުވތަަ އެތކަތެގީެ އތެެރކެރުުމަށް ހުއްދަ ނުދިނުން ނވުތަަ ބަންދުކރުނުް ނވުތަަ ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތައް ލނުް ނުވަތަ ދވިހެިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުން ނއަްތާ،ފަރުވާދިނުމށަް ލާޒިމުކުރވުނުް ؛ބޭރުކުރނުް ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެްދުންތަކާއި ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކތެި ،ގސަްގހަާގެއްސާއި )3( ، ބލަފާސާްކުރުމށަް، ދިރސާާކުރުމަށް،ފައިޓސޯެނިޓަރގީތޮުން ތަޙލުލީުކުރުމަށް ނވުތަަ ނައްތލާުމށަް ބހެެއްޓޭ ، ބަންދކުރުމުަށް، ފަރުވާދިނމުށަް،ޓސެްޓުކުރުމށަް ނޑައޅެުން ؛ކަރަނޓްނީްކރުާ ސްޓޝޭަންތަކއެގްެ ގޮތުގައި ވކަި ތަނތްނަް ކަ ގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެއްދުނތްއަް ނވުތަަ ދރިސޭފޫސާފޫި އިމޕްޯޓްކރުާ ،ގސަްގހަާގހެި )4( ؛ޓުންފަރާތްތަކށަް ފައިޓސޯެނިޓރަީ އމިޕްޯޓް ހުއްދަ ދެވޭ ސސިްޓަމެއް ބލެހެެއް ރާއްޖެއނަންަ ފަރާތްތަކާއެކުގއައާި ރާއްޖއެށަް އެތރެކެުރވެޭ ކޮންވޔޭނަސްްތަކުގއަި )5( ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކާއި ރެގއިލުޭޓްކުރެވޭ ތަކތެި ހުރނިމަަ ،ގސަްގހަާގެއްސާއި ނވުތަަ؛އެކަން ހާމަކުރމުށަް އެދުން ވުމާއި ފެތުރުން ހުއްޓުވމުށަް ބޭނުންވާ އހެެނހިނެް ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެްޓް ތޢަާރފުު )6( .ފޔިަވޅަު އޅެުން ނޑތުއަް ބނިކާުރަނވްނާީ ޢަމލަުކުރވެޭ ބައިނލަްއޤަވްމާީ )ށ( މި މާއްދާގައވިާ ފައިޓސޯެނޓިރަީ މނިްގަ ނޑުތކަށަވެެ ނޑުތއަް ޤާއިމުކުރުމށަް ފނަންީ ސަބަބު ހނުންަންވާނެއެވެ. މިންގަ .ނުވަތަ އމެނިްގަ މި މއާދްާގެ ދަށުން އޅަާ ، އަދި އއަު ޙޤަޤީަތްތަކެއް އެނގުމާ ގޅުިގެން،ޙލާަތު ބަދލަުވުމާއި )ނ( އޯ އނިް .ޕީ.ޕީ.ފޔިަވޅަުތައް ލސަްނުކޮށް ބދަލަުކުރިކަން ނުވަތަ ބާޠލިކުުރިކނަް އނެް . ޔޤަީންކުރަންވނާއެެވެ ،ތުރުން ހއުްޓުވުމަށްޓކައަިނވުތަަ ފެ/ އަދި،އައު ނުވަތަ ނޭނގޭ ޕސެޓްް ތޢަާރފުުވުމާއި )ރ( ނޑއަޅެިދާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ.އެން ނޑުތައް ކަ . އޯ އށަް އތިރުު މިނގްަ 14 ތކަތެި އތެރެކެރުމުށަް ނޑއަޅަާ ކަ ބނަދރަތުކަގުއަވިާ ޢމިރާތާތްކައާި ގތޯި އދަި ، ބނަދަރުތކަގުައާއި، އެއަރޕޓޯުގއައާި، ބލަފާސާްކުރުމުގެ ކނަކްަން ކރުުމަށް،މިބާބުގައި ބޔަނާްކުރާ .21 ނޑައޅަާ އހެެނހިެން ބނަދަރުތަކުގައި އކެަށީގެނވްާ ތަކެތި އތެެރކެރުުމަށް މި ޤނާޫނުގެ ދަށނުް ކަ ޢިމާރާތްތަކާއި މސަައްކަތްކުރމުށަް ބނޭނުްވނާެ ޖާގަ ބހެެއްޓުމާއި އތެނަތްނަަށް ވަނުމގުެ ޙއަޤްު ނޑައޅަފާައިވާ ތަކެތި އތެރެެ. ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަުނންށަް ލިބިދޭންވާނެއެވެ ކރުުމަށް ކަ ބުނެވިދޔިަ ޢިމާރާތްތކައާި ތނަްތަނށަް ،ބަނދަރުތަކުގެ މސަްއލޫިއޔްަތު ޙަވލާުކުރެވފިައިވާ އިދާރާތކަނުް .ވަދެވޭކަން ޔޤަީންކޮށްދޭނވްނާއެވެެ ފއަޓިސޯނެޓިރަީ އމިޕްޓޯް ހއުދްަ ގހަުގެ ބައިތަކުގެ ، ގސަްގހަާގހެި،ސައިންޓފިިކް ނުވަތަ ދިރސާކާރުުމުގެ ބޭނމުށަް އިމޕްޯޓްކުރާ )ހ( .22 އޯ އިން ލޔިުމުން ދޭ ނޯޓހިކަނުް .ޕީ.ޕީ.އފުެއްދުންތައް ނުވަތަ ރގެއިލުޭޓްކުރެވޭ ތކަތެި އެން ، ގސަްގހަާގެއސްާއި،ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޯޓް ހުއދްަ ހޯދުމުން އސިތްސިްނާކުރާ ޙލާތަގުައި މެނވުީ މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ދޫކރުވެޭ ،އލުޭޓްކުރެވޭ ތަކތެިގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތކައާި އަދި ރެގި . ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިމޕްޯޓް ހުއްދަ އޮވެގެން މެނވުީ ދިވހެިރާއްޖެއަށް އިމޕްޯޓްކޮށްގނެް ނުވާނެއެވެ އިމޕްޓޯކްރުާ ފރަތާނުް އކެަމަށް ހުށހަޅަައި ،ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޯޓް ހުއދްަ ބޭނުންވހާިނދއެގްައި )ށ( .އަދި ގަވާއިދުގއަި ބޔަާންކޮށފްައވިާ ގޮތުގެމަތނިް ފީ ދައްކަންވނާއެވެެ ހއުްދަ ޞައްޙަވނާެ ،ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޯޓް ހއުދްަ ދޫކުރަންޖހެޭނެ އެންމެ ދގިު މުއްދަތާއި )ނ( ފއަޓިސޯެނިޓރަީ އިމޕްޓޯް ހުއްދަ ދޫކރުމުުގެ ، ނެގނޭެ ފީތައް ހިމެނގޭތޮުން،މުއްދަތުގެ ދިގމުނިާއި .އޯ އނިް ގަވާއިދަކުން އކެަށައޅަަންވާނއެވެެ.ޕީ.ޕީ.ޝަރުޠުތަކއާި އޖިުރާއަތތުއަް އނެް ފއަޓިސޯެނިޓރަީ އިމޕްޓޯް ހުއްދައށަް އދެި ހުށހަޅަފާައިވާ ،ތިރީގައވިާ ކނަކްަން ކރުުމށަޓްކަައި )ރ( ނޑުތއަް ނވުތަަ .ޕީ.ޕީ.ން އެ،ހުށހަޅެުމެއް ދިރސާާކުރުމުގައި އޯ އނިް ބއަނިލަްއޤަްވާމީ މނިގްަ . ޕސެްޓްގެ ނުރއަކްލަުގެ ދިރސާާ ބޭނުންކރުނަްވނާއެެވެ ނޑައޅެުން )1( އދަި؛ތަބާވާންޖހެޭ ފއަޓިސޯެނިޓރަީ ޝަރުޠުތއަް ކަ ގެ ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުެއްދުންތަކއާި ރެގިއލުޭޓެކުރވެޭ ތކަތެީ،ގސަްގހަާގެއްސާއި )2( . ފައޓިސޯެނިޓަރީ އިމޕްޓޯް ހުއްދައިން އސިްތސިްނާކުރުން،ލސިްޓެއް ގހަގުެ ބައތިކަގުެ އފުެއްދުނތްކަާއި ރގެއިލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެގީެ ،ގސަްގހަާގެއްސާއި )ހ( .23 ބލަފާސާކްރުނުތްއަް ކޮނސްައިންމނަޓްްތައް ދވިހެިރާއްޖެއށަް އިމޕްޯޓކްރުެވހޭިނދު ނުވަތަ ރއާޖްޭގައި ކނޮސްައިންމަންޓތްކަގުައި ފުރހިަމަވާންޖހެޭކަމށަް މިނސިޓްރަު ،ސިޓްގައވިއާިރުޓްރާން ކނޮސްައިންމނަޓްގްައި ފުރހިަމަވތޭއޯާއި ލޔިެކޔިނުތްައް ،ފސާްކޮށފްައިވާ ގަވާއިދުގައިވާ ޝަރުޠުތައް ނޑައޅަާ ބަނދަރުގއަި ފައިޓސޯެނޓިރަީ އިނސްޕްކެޓްރަު ،ޞައްޙަތޯ ތކަތެި އެތރެކެުރމުށަް ކަ .ލފާސާްކުރަންވާނެއެވެބަ ގަވއާދިުގައި ބޔަނާކްުރެވފިައިވާ ގތޮަށް ބނަްދުކށޮް ،އިމޕްޯޓްކރުާ ފަރާތނުް ހުށހަޅެުމުން )ށ( ގހަގުެ ބައތިކަގުެ އފުެއްދުނތްކައާި ، ބައއެް ގސަްގހަާގެއސްާއި،ފހާަގަކޮށފްައިވާނަމަ އޯ އިން .ޕީ.ޕީ.ޒލިުގައި ނުވތަަ އެން އތެކަތެި ގެންދެވޭ އނެްމފެހަުގެ މަން،ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެތި ނޑައޅަފާައިވާ ޢިމާރާތެއގްއަި ނވުތަަ ކރަނަްޓީނކްރުާ ސްޓޝޭަނެއްގއަި ފައިޓސޯެނިޓރަީ ކަ . އިނސްޕްެކްޓަރށަް ބލަފާސާްކުރެވިދާނެއެވެ 15 .ގެ ދަށުން ކރުެވޭ ބލަފާސާްކުރުންތކަށަް ފީ އެއް ނގެނޭެއެވެ) ށ(އަދި ) ހ(މި މާއްދާގެ )ނ( މި މާއްދާގެ ދަށުން ކުރވެޭ ބލަފާސާްކުރުންތައް ކރުނަވްާނީ މލޯޑްިވސްް ކސަްޓަމސްް )ރ( .ސަރވސިްއިން ތަކެތި ނެރުމުގެ ކުރިންނެވެ ބލަފާސާކްރުމުށަފްހަު ޢމަލަކުރުވެޭ މނިގްަނޑތުއަް އޯ އނިް .ޕީ.ޕީ. އނެް، ވަނަ މާއްދާއާ އެއްގޮތްވާ ގޮތގުމެަތިން ބލަފާސާްކުރުމަށފްހ23ުަމި ޤާނޫނުގެ )ހ( .24 ޤާއިމުކޮށފްައިވާ ފައިޓސޯެނޓިރަީ ޝރަޠުުތކަާ އެއްގތޮށަް ކނޮސްައިންމނަޓްތްަކާއި ލޔިެކޔިނުްތއަް ނޑައޅަައފިިނަމަ އިމޕްޯޓކްރުާ ފަރާތށަް ލޔިުމނުް ،ހުރިކަމަށް ފއަޓިސޯެނިޓރަީ އނިސްޕްެކްޓރަު ކަ . ސޕްެކްޓަރު ދޭނވްނާއެެވެ ކޮނސްައިނމްނަޓްް ގެންދޔިުމުގެ ހުއްދަ އިން،ދެވޭ ނޯޓހިަކުން މި ޤާނޫނުގެ ، ވަނަ މާއދްއާާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެމަތިން ބލަފާސާްކުރުމަށފްހ23ުަމި ޤާނޫނުގެ )ށ( ގައި ބނުާ ކަމާބހެޭ ލޔިެކޔިުންތައް ކނޮސްައިންމނަޓްއާެކު ) ށ(ނވުތަަ ) ހ( ވަނަ މާއދްގާެ 19 ފައިވާ ފައޓިސޯެނިޓރަީ ޝރަޠުުތކަާ އެއްގތޮށަް އޯ އނިް ޤާއިމކުށޮް.ޕީ.ޕީ. ނވުތަަ އނެް،ނެތްކަމށަް ނުވަތަ އެނޫންވސެް ގތޮކަަށް ޕސެްޓެއް ތޢަާރފުުވުމުގެ ނުވަތަ ފެތުރމުގުެ ،ޢަމލަުކޮށފްައިނުވާކަމަށް ނޑައޅަައފިިނަމަ އިމޕްޯޓްކރުާ ،ނުރައްކލަެއް އތޮްކަމަށް ފައޓިސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެކްޓަރު ކަ ، ކޮނސްއަނިމްަންޓް އެއކްށޮް ނުވަތަ އއެނިް ބޔަަކާ ގޅުޭގޮތުން،ންފަރާތަށް ލޔިުމުން ދެވޭ ނޯޓހިކަު ކަނޑައޅެފިައިވާ މުއްދަތެއްގެ ތެރޭގައި ތރިގީއަިވާ ކަންކަމގުެ ތެރެއނިް ކމައެް ކުރަންޖހެކޭމަށަް . އިމޕްޯޓްކުރާ ފރަތާަށް އނަްގަނވްނާެއެވެ ؛ންދުކށޮފްައިބހެެއްޓުންޓސެްޓުކުރނުް ނވުަތަ ފަރުވާދނިނުް ފުރހިަމަވނަދްެން ބަ )1( ؛ކަރަނޓްނީްކުރމުށަްޓަކައި ގނެްދޔިުން )2( ނުވތަަ؛އަނބުރާ ފުރވުލާުން )3( . ނައްތލާުން )4( ކޮނސްައިންމނަޓްް ވރަށަް އވަހަަށް ނއަތްލާނަޖްހެޭކަމަށް ފނެއިްޖެނަމަ ނުވތަަ ނޓޯސިް ދނިމުކަީ )ނ( ގއަި ) ށ( މި މާއްދާގެ ، ނޓޯސިް ދިނުމކަާ ނލުައި،ވާނަމައހެިނދުގައި ކރުެވިދާނެކަމަކށަް ނު މި މާއްދާ ތަނފްޛީުކުރމުގުެ . ބުނފެައިވާ ފޔިަވޅަުތައް ފައިޓސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެޓަރަށް އޅެިދނާއެެވެ އޯ އަށް ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަު .ޕީ.ޕީ.ގޮތުން އޅަާ ފޔިަވޅަުތައް އޅެި ސަބަބު އެން . ވެލޔިުމުން ފޮނުވަންވާނެއެ ގަވާއިދުގައި ބޔަާންކުރާ މުއދްތަގުެ ،ދިވހެިރާއްޖެއށަް އެތެރެވމުށަފްހަު ނުވަތަ ފރަވުާދިނުމަށފްހަު )ރ( އެ ކނޮސްައިންމނަޓްް ނއަތްލާުމަށޓްކައަި ،ތެރޭގއަި ކނޮސްައިންމަންޓކަާ ޙަވލާުނުވެއޖްނެަމަ .ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިނސްޕްެކްޓަރށަް ފޔިަވޅަު އޅެިދާނެއެވެ ގެ ދަށނުް އޅަާ ފޔިަވޅަު އޅެުމުގެ މސަްއލޫިއޔްތަު ) ރ(ނވުތަަ ) ނ (،)ށ (،)ހ(މި މާއްދގާެ )ބ( . އެކމަށަް ދާ ޚަރަދު ދއަްކަންޖހެޭނީ އމިޕްޯޓްކުރާ ފަރތާނުްނެވެ،އފުލުައި ސަރުކާރުގެ ވޖާބިުތައް އަދާކރުމުުގެ ތެރޭގައި ނުވަތަ މި މއާދްާގެ ދަށުން ބލަފާސާްކުރުމަށފްަހު )ޅ( ނޑުތއަް ތަނފްޛީުކުރުމގުެ ނަތީޖާއެއގްެ ގޮތުން ގސަްގހަާގހެި ގަހުގެ ،ޢަމލަުކުރެވޭ މިންގަ ރގެިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކތެި ނުވތަަ ކޮނސްައިންމނަޓްްތއަް ނއަތްލާމުގުެ ،ބައިތަކގުެ އފުެއްދުންތައް .ޒިންމާ ސރަކުރާނުް އފުލުާކަށް ނޖުހެޭނެއެވެ 16 އތެރެވެކިނަް އނެގްމުށަް އތޮް ވޖާބިު ގހަގުެ ބައތިކަގުެ އފުެއްދުނތްކަާއި ރގެއިލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެގީެ ،ގސަްގހަާގެއްސާއި )ހ( .25 ނޑައޅެޭ ބަނދރަތުކަާ ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތައް އައސިފްައިވާކަން ތކަެތި އތެރެކެރުުމަށް ކަ ޙަވލާުވހެުރި ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކްޓަރށަް އިމޕްޯޓކްރުާ ފަރތާނުް ރޕިޯޓުކށޮް އދަި .އިޓސޯެނިޓަރގީތޮުން ބލަފާސާްކުރުމަށް ހުށހަޅަނަވްާނެއެވެފަ ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެި ރއާޖްެ ، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި )ށ( ، ބަނދރަތުަކާއި، މލޯޑްިވސްް ކސަްޓަމސްް ސަރވސިްއާއި،އައސިފްިކަމުގެ މޢަލުޫމާތު ލިބފިައިވާ މުދާ އފުލުުމާބހެޭ ކަންކަނކްރުާ ، ޝޕިިންގއއާި، ކރޫިއަރއާި،ޓުގެ ޚިދުމަތާއި ޕސޯް،މަތިންދާބޯޓާއި ، ދައލުަތއާި، ކސޯޓްގްޑާާއި، މލޯޑްިވްސް ޕލޮިސް ސަރވސިްއާއި،އެޖެނސްީތަކާއި ފައޓިސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެކްޓަރަކށަް އެކަން އަވހަށަް ، ލޯކލަް އތޮރޯޓިީތަކނުް،ޕްރޮވިނސްްތަކއާި ކެތި ފައޓިސޯެނިޓަރީ އނިސްޕްެކްޓަރުގެ ބލެުމުގެ ދަށަށް ގނެްދަންދެން ދނޫކުށޮް އަދި އެތަ،އަންގައި . ބހަައްޓަންވާނއެވެެ އޯ އނިް އނަްގައިގނެް .ޕީ.ޕީ.ގެ ދަށނުް ހފިހެެއްޓޭ ހފިހެެއްޓުން ބލެެވނޭީ އެން) ށ(މި މާއްދާގެ )ނ( . ކުރާ ކަމއެް ކމަގުައެވެ އަދި އތެަކެތި ހފިހެެއޓްޭ ،ހެއްޓޭ ތަކެތި ވީ އެންމެ އވަހަަކަށްގެ ދަށުން ހފިެ) ށ(މި މާއްދާގެ )ރ( އޯ ގެ .ޕީ.ޕީ. އެން،ދވުހަުގެތެރޭގައި) އކެެއް (1ދުވހަުން ފެށގިނެް ލސަްވެގނެް ބަނދްނުނޫް .ބލެުމުގެ ދަށަށް ގެންދަންވާނެއެވެ ވަނަ ބބ6ުާ ރއީކެސްޕްޓޯކްރުުމއާި ޓްރާނސްޓިގްއަި ހުރނުް،އެކްސޕްޓޯކްރުުމާއި އކެސްޕްޓޯް ފއަޓިސޯނެޓިރަީ ސޓެފްކިޓެް ދކޫރުނުް އޯ އިން ފައިޓސޯެނިޓރަީ ބލަފާސާްކުރުމެއް .ޕީ.ޕީ. އނެް،އެކސްޕްޯޓްކރުާ ފަރާތަކނުް އެދުމުން )ހ( .26 ހިންގައި އދަި އިމޕްޯޓްކުރވެޭ ޤައުމުގެ ފައިޓސޯެނިޓރަީ ޝަރުޠުތައް ފރުހިަމަކޮށފްައިވކާމަަށް . ރީ ސޓެފްިކެޓެއް ދޫކރުނަވްާނެއެވެބޔަާންކުރާ ފައޓިސޯެނިޓަ އކެސްޕްޯޓްކުރާ ފރަތާުން ގަވާއިދގުއަިވާ ގޮތުގެމތަނިް ،ފައިޓސޯެނިޓަރީ ސެޓފްިކެޓެއް ދކޫޮށފްިނަމަ )ށ( . ފީއެއް ދައްކަނވްނާެއެވެ ނޑައޅަފާައިވާ ބަނދަރުތއަް މެދުވެރިކށޮް އެކސްޕްޓޯކްރުާ )ނ( ތަކެތި ބރޭކުރުުމަށް ކަ ނޑުތއަް ކޮނސްައިންމަ ނޓްްތަކުގެ ފައޓިސޯެނިޓަރީ ރއަކްތާެރިކަން ގރެނެޓްީކުރުމަށް ބނޭނުްވާ މިނގްަ . އޯ އނިް ތަނފްޛީުކރުނަްވާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ.އެން ރއީކެސްޕްޓޯް ފއަޓިސޯނެޓިރަީ ސޓެފްކިޓެް ދކޫރުނުް ، އެކސްޕްޯޓްކުރއާރިުދިވހެިރާއްޖެއށަް ކޮނސްައިނމްނަްޓެއް އިމޕްޓޯކްުރުމަށފްހަު އހެނެް ޤައުމަކށަް )ހ( .27 ،އޯ އށަް ޔޤަީންވާނމަަ.ޕީ.ޕީ.އިމޕްޯޓްކުރެވޭ ޤައުމުގެ ޝަރުޠުތައް ފުރހިމަކަޮށފްައިވާކަން އެން ރީއެކސްޕްޯޓް ފައިޓސޯނެިޓރަީ ސެޓފްިކެޓެއް އފެރަތާނުް ،ގަވާއިދުގައިވާ ނަމޫނއާާ އެއގްތޮަށް . ދޫކުރަންވާނެއެވެ އޯ އނިް ދޫކޮށފްައވިާ .ޕީ.ޕީ.ކސްޕްޯޓކްރުާ ޤައުމުގެ އެން އެ،ގެ ދަށނުް) ހ(މި މާއްދާގެ )ށ( 17 ރީއެކސްޕްޯޓްކުރެވޭ ކނޮމްެ ،ފައިޓސޯެނިޓަރީ ސެޓފްިކެޓްގެ އސަލްު ނުވަތަ އޭގެ ޞައްޙަ ކޕޮީއެއް .ކޮނސްައިންމނަޓްަކާއެކު އނޮންނަްވާނެއެވެ ޓރްނާސްޓިގްއަވިާ ކނޮސްއަނިމްނަޓްް ކނޮސްައިންމނަޓްއެް ދިވހެިރއާޖްޭގައި ،ގއަި މެނުވީގއަވިާ ޙލާަތު) ށ(މި މާއްދގާެ )ހ( .28 ފައޓިސޯެނިޓަރީ ސޓެފްިކެޓެއް ނވުތަަ ރއީކެސްޕްޯޓް ފައިޓސޯނެޓިރަީ ،ޓްރާނސްިޓކްރުނާަމަ .ސެޓފްިކެޓެއް ބނޭުމެއް ނވުނާއެވެެ ށް ޓްރާނސްިޓްގައވިާ ކޮނސްއަނިމްަންޓެއްގއަި ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެްޓއެް އަށަގަނެދާނެކމަަ )ށ( ނވުތަަ އެކސްޕްޯޓްކރުވެޭ ،އޯ އށަް ޤަބލޫުކުރެވޭ އެކަށީގެންވާ ސަބަބުތަކެއް ހުރިނަމަ.ޕީ.ޕީ.އެން އޯ އނިް ކަމަށް އކެށަނޭަ ފައިޓސޯެނިޓރަީ .ޕީ.ޕީ. އނެް،ނުވަތަ އިމޕްޯޓކްރުެވޭ ޤައުމުން އެދިއްޖެނަމަ ނޑުތއަް ޤާއިމުކޮށް ތއަް އިމޕްޓޯްކުރުމށަް ފުރހިަމަވާންޖހެޭ ޝަރޠުު،މިންގަ ، ވަނަ މާއްދާއއ26ިާ މި ޤާނޫނުގެ ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތަކުގއަި ފުރހިަމަވާކަމަށް ޤަބލޫކުުރެވުމުން . ވަނަ މާއދްގާެ ދަށުން ފައޓިސޯެނިޓަރީ ސޓެފްިކެޓެއް ދޫކުރވެދިާނެއެވ27ެ ވަނަ ބބ7ުާ ތނަފްޛީުކުރނުް އހެތީރެކިމައާި އއެބްރާލުނުް ދނޭޖްހެޭ އދިރާތާއަް މި ޤާނޫނުގެ ދށަނުް ،ނިޓރަީ އިނސްޕްެކްޓަރުންގެ މސަައްކަތްތއަް ކުރުމަށއާިފައިޓސޯެ .29 އޯ އިން އެދޭ އހެީތެރކިނަް .ޕީ.ޕީ. އެން،އިނސްޕްެކްޓަރނުންަށް ލިބފިައިވާ ބާރުތަކުގެ ބޭނުންކުރމުށަް . ދައލުަތުގެ ކަމބާހެޭ އެންމހެާ މއުއަސްސަާތަކުން ފޯރުކޮށްދޭންވނާއެެވެ ރގެއިލުޓޭކްރުވެޭ ޕސެޓްއެް އޅުކޭނަް އނެގްމުގުެ ވޖާބިު އެންމެ ކއަިރީގައވިާ ،ކަރަނޓްނީްކުރާ ޕސެްޓެއް އޅުޭކަމަށް ޝައްކުކރުވެޭ ނުވަތަ އނެގޭ ކޮންމެ ފަރތާކަުން .30 ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަެއް މެދުވެރކިށޮް ނުވަތަ އކެަށީގެންވާ އހެނެް ގޮތެއް މދެުވެރިކށޮް .ން އނަގްަންވާނެއެވެއޯ އށަް ވަގުތު.ޕީ.ޕީ.އެން ރގެއިލުޭޓްކުރެވޭ ތކަތެގީެ ، ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުެއްދުނތްކަާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި )ހ( .31 އސިތްއިނުފާކުރުނުް ފައިޓސޯނެޓިރަީ ، ނައްތލާމުަށް ނުވތަަ ފަރުވާދިނުމަށް،ކޮނސްައިންޓމްނަޓްް ހފިހެެއްޓުމަށް ކޮންވޔޭަނސްގްެ ، ބިމުގެ ވެރފިަރާތް، ގެއލްުން ލިބޭއިނސްޕްެކްޓަރު ނިންމާ ނނިްމމުގުެ ސަބަބުން ވާއދިގުައި ބޔަާންކރުާ ގަ، ނުވަތަ އމިޕްޯޓްކުރާ ފރަތާުން،ވެރފިަރާތް ނވުަތަ އޕޮަރޭޓރަު . އޯ ގެ އސިްވެރޔިާއަށް އެ ނިނމްނުް އސިތްިއުނފާަށް ހުށހަޅެިދާނެއެވެ.ޕީ.ޕީ.ގޮތުގެމަތިން އނެް އޯ ގެ އސިްވެރޔިާއަށް އސިތްއިުނފާަށް ހުށހަޅެޭ .ޕީ.ޕީ.ން އެންގެ ދަށު) ހ(މި މާއްދާގެ )ށ( ގެއލްުން ލިބޭ ،އޯ ގެ އސިްވެރޔިާ ނިންމާ ނނިްމމުއެްގެ ސަބަބުން.ޕީ.ޕީ.މައސްލަައެއްގައި އެން . ފަރާތަށް ލިބިގނެވްާ ކޯޓށަް ދިއމުގުެ ހައޤްަށް އނުކިަމެއް ނނާްނނާއެެވެ ވަނަ ބބ8ުާ ކށުްތއަް ނުވަތަ ނސުީދާކޮށް އޭނާގެ މުވައްޒފަެއް ނވުަތަ އޭޖނެޓްއެް ،އެއްވސެް މހީަކު އަމިއލްައަށް )ހ( .32 ކށުތްއަް . ތރިީގައިވާ ކަމއެް ކުރުމަކީ ކށުެކވެެ،މެދުވެރިކޮށް 18 ، ގސަްގހަާގހެި،ކަރަނޓްނީްކުރާ ޕސެްޓެއް އެތކަތެީގައި އަށަގނަފެައި ހުރިކަން އެނގހިުރެ )1( ނުވތަަ ރގެިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކތެި އެއްވސެް ގޮތކަށަް ،ދުނތްއަްގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެއް އއެތްނަނުް ، ވިއްކމުށަް ހށުހަޅެުމާއި، ވއިކްުމާއި، އތަގުައި ބހެެއްޓމުއާި،ހެއްދުމާއި ؛ ފރޯކުޮށްދިނުން،އަނެއތްނަަށް ގނެްދޔިުމާއި އެއްވސެް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ލބިފިައިވާ ބާރުތކަގުެ ދަށުން މސަައްކަތްކުރާ )2( ، އެއްބާރލުުން ނުދިނުން،ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަަކާމެދު މާރމާރާީ ހިންގުން ؛ ނުވަތަ ބރިުދެއކްނުް،ހުރސަްއޅެުން މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ކރުވެޭ އަމުރެއް ނުވަތަ އނަގްާ އެންގުމަކާ އެއްގޮތށަް )3( ؛ޢަމލަުނުކުރުން ނޑައޅަފާއަވިާ ބަނދަރކަނުް މެނުވީތަކެތި އތެެރކެރުމުަށް މިނސިޓްަ )4( ، ގސަގްހަާގެހި،ރު ކަ ނުވތަަ ރގެިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކތެި ދިވހެރިއާްޖެއށަް ،ގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެއްދުނތްއަް ؛އިމޕްޯޓްކުރނުް ، ނުވަތަ ރގެިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުނތްއަް،ގސަްގހަާގހެި )5( ނޑައޅަފާައިވާ އހެެން އއެވްސެް ޝަރުޠަކާ ޚލިފާަށް ދިވހެިރާއްޖެއށަް މި ޤާނޫނުގއަި ކަ ؛އިމޕްޯޓްކުރނުް ކަރަނޓްނީްކުރާ އެއްވސެް ޕސެްޓެއް ޤޞަްދުގައި ދިވހެިރާއްޖެއަށް ތޢަާރފުުކރުނުް ނުވތަަ )6( ؛ ނުވތަަ ޤޞަްދުގައި އެއިންކަމެއް ވޔިދަނިުން،ފެތުރުން ، ނުވަތަ ރގެިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި،އިތަކުގެ އފުެއްދުނތްއަް ގހަުގެ ބަ،ގސަްގހަާގހެި )7( ؛ ބާބުގައިވާ ގޮތަށް މެނވުީ އކެސްޕްޯޓްކުރުން ވަނ6ަމި ޤާނޫނުގެ ގެ ދަށނުް ފައިޓސޯެނިޓރަީ ސެޓފްިކޓެއެް ) ހ( ވަނަ މއާދްާގެ 26މި ޤާނޫނުގެ )8( ؛ކތާރެކިނަް ނުބލެހެެއޓްނުްކޮނސްައިނމްނަޓްްގެ ފައިޓސޯނެޓިަރީ ރއަް ،ދޫކުރެވުމަށފްހަު މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހުއދްަ ލިބފިައިވާ ގތޮުގެމަތނިް ބލަފާސާްކުރުމަށއާި ސާމޕްަލް )9( ؛ނެގުމަށް ހުއްދަ ނުދިނުން ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކްޓަރކައާި މލޯޑްިވސްް ކސަްޓަމސްް ސރަވސިްގެ އފޮސިަރެއްގެ )10( ނުވތަަ ، ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުެއްދުނތްއަް،ހި ގސަގްހަާގެ،ހާޒިރުގައި މނެުވީ ނޑނުް ؛ރެގިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ހރުި ކނޮސްައިންމަންޓެއގްެ ސލީް ކެ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން އއެްވސެް ލޔިުމެއް ހޯދުމަށްޓކައަި ޤޞަްދުގައި ނުވތަަ )11( ؛ފަރުވާތެރިނުވެ ދޮގު މޢަލުޫމާތު ދިނުން ހލަކާުކރުނުް ، ފޯޖުކުރުން،ދކޫރުެވޭ އއެްވސެް ލޔިުމެއް ބަދލަުކުރުންމި ޤާނޫނގުެ ދަށުން )12( .ންނުވަތަ ނއަްތލާު .ފައިޓސޯެނިޓަރީ އިނސްޕްެކްޓަރކަު ތިރީގައވިާ ކމައެް ކުރުމކަީ ކށުކެެވެ )ށ( 19 އޭނާގެ ރސަްމީ ވާޖިބު އަދާކުރުމާ ގޅުޭގޮތނުް ،ސީދާކޮށް ނުވތަަ ނސުީދާކޮށް ވޔިސަް )1( ބޭނމުށަް އެއްވސެް ފައސިާއެއް ނވުތަަ ހަދޔިާއެއް ދިނުމަށް ބނުނުް ނުވަތަ އަމިއލްަ ؛އފެަދަ އެއްވސެް އެއޗްެއް ބލައަގިަތުން މި ޤާނޫނގުެ ދށަުން އަދާކުރނަޖްހެޭ ރސަްމީ ވޖާިބުތަކާ ޚލިފާށަް ނުވތަަ ދިވހެިރާއްޖގޭެ )2( ،ކޮށް ދކޫށޮލްުން ނު،ޤާނޫނާ ޚލިފާަށް އެއްވސެް ކަމެއް ކުރުމށަް އެއްބސަްވުން ؛ ނުވަތަ ރޭވުން، ފރޮުވުން،ހުއްދަކުރުން ނުވތަަ ވޔިފަާރިއަކާ ، ފަރމެއް،ރސަްމީ ވާޖބިު އަދާކުރުމގުއަި އެއްވސެް މހީެއް )3( އޭނގާެ ރސަްމީ ވާޖިބު އަދާކުރުމުގެ ތެރޭގއަި ،ގޅުޭގޮތުން ލިބޭ އެއްވސެް މޢަލުޫމާތެއް .ނވުތަަ ކޓޯު އަމުރެއްގެ ދށަނުް މެނވުީ ހާމަކުރުން ،ސޕުަވައިޒަރުގެ އެންގުމުގެ މތަނިް ނޑައޅަފާއަވިާ ކަމެއް ކށޮފްި މހީެއްގެ އަދބަކަީ )ހ( .33 އދަބަތުއަް :މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ކށުެއްކަމށަް ކަ ރފުޔިާ ) ތިނހްސާް (000,3މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ކށުއެް ސބާިތުވި ފުރަތަމަ ފހަަރުނަމަ )1( ؛އިން ޖޫރމިނަާ ކުރުން ރފުޔިާ އނިް ) ހހަސާް (000,6މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ކށުެއް ސބާިތުވި ދެވނަަ ފހަަރުނަމަ )2( . ޖޫރިމަނާ ކރުުން ނޑައޅަާ އހެެނހިެން އަދަބުގެ އިތުރުން )ށ( މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން މހީެއގްެ ،މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަ ނޑައޅައަި ޙުކުމްކުރާ ޤޟާީއަށް ނުވތަަ މެޖސިްޓްރޓޭށަް މައޗްަށް ކުށއެް ސާބިތުވިކަމށަް ކަ .ތިރީގައިވާ އމަރުތުައް ނރެެވިދނާއެެވެ އދަި؛ކުށުގެ ޢަމލަު ހިންގުމުގައި ބނޭނުްކުރި ތަކތެި ސަރުކާރަށް ނގެނުް )1( ގސަްގހަާގހެީގެ ޞިއްޙަތަށް ނވުަތަ ތިމާވއެޓްށަް ނރުައްކާވފާދަަ ކުށެއް ޤޞަްދުގައި )2( ، ގސަްގހަާގހެި،މސަްދުވހަަށްވުރެ ދިގުނޫން މުއދްތަަކަށް) އްހައެ (6 ،ކޮށފްި މހީަކީ ނވުތަަ ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެި އތެރެެކުރުމގުެ ،ގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެއްދުނތްއަް ހުއްދައަކަށް ނވުަތަ ލައސިނަސްަކަށް އެދި ހުށހަޅެުމަށް އެކަށީގެންނވުާ ފަރާތެއްކމަށަް ނޑައޅެުން .ކަ ނޑައޅަފާައިވާ ކަމެއް ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަކަު މި ޤާނޫނުގެ ދަށު )ނ( ން ކުށެއކްމަަށް ކަ :ކޮށފްިނަމަ އެމހީއެްގެ އަދަބަކީ ) ފސަހްސާް (5,000މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކށުެއް ސާބިތުވި ފުރތަމަަ ފހަަރުނމަަ )1( ؛ރފުޔިާއިން ޖރޫމިަނާކުރނުް ) ދހިހަސާް( 10,000 ،ވނަަ ފހަަރުނމަަމި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ކުށއެް ސާބިތުވި ދެ )2( . ރފުޔިާއިން ޖރޫމިަނާކުރުން 20 ވަނަ ބބ9ުާ ޢނާމްު މއާްދާތއަް 34. ،ކައި ހަދަންޖހެޭކަމަށް ފނެންަ ގަވާއިދުތަކއާިޤާނޫނުގެ މޤަޞްަދުތައް ޙޞާލިްކުރުމަށޓްަ މި )ހ( އުވލާުމުގެ ބރާު ، އޞިލްާޙުކުރުމާއި، ނޯޓސިްތއަް ނެރުމާއި، ޖަދުވލަުތަކާއި،އަމުރުތަކއާި .މިނސިްޓަރށަް ލިބިގެންވެއެވެ އޯ ނވުތަަ ގސަްގހަާގހެި .ޕީ.ޕީ. އނެް،އށަް އނުކިަން ނާންނގަތޮުގެމަތިން) ހ(މާއްދާގެ މި )ށ( ، ޖަދުވލަުތަކއާި، އަމރުތުަކއާި،ތްކުރުމާބހެޭގޮތުން ލފަާދޭ ބޑޯުގެ ލފަާގެމަތިން ގަވާއިދުތކައާިޙިމޔާަ ޚާއޞްަކށޮް ތިރީގައވިާ އނެމްހެައި ކަނކްނަް ނވުތަަ އެއނިް ، މެނުއލަްތަކުގައި،ނޯޓސިްތަކާއި .ބައެއް ކނަކްަން މިނސިްޓަރށަް ހިމެނިދާނެއެވެ ،ގވައާދިު ހދެމުއާި ޤނާނޫު ތނަފްޛީކުރުމުށަް ބނޭނުވްާ މނިގްަނޑތުއަް ނޑއަޅެމުށަް ކަ މނިސިޓްރަށަް ލބިދިފީއަވިާ ބރާު ، ބލަފާސާްކުރުމުގެ އޖިރުއާަތުތަކއާި، ހޯދުނތްކަާއި،ނސްާއިފައިޓސޯެނިޓރަީ ސަރވލޭަ )1( ؛އހެެނހިެން ފައިޓސޯެނިޓރަީ ޕރްގޮްރާމްތައް ތކަތެި އތެރެެކުރުމށަް ،ކޮނސްައިންމނަޓްްތއަް ދިވހެރިއާްޖެއށަް އތެރެކެުރުމަށޓްކަައި )2( ނޑައޅެުން ؛ބަނދަރުތއަް ކަ ،ތަކާއި ސެޓފްިކެޓްތައް ދޫކުރުމުގެ އޖިރުާއަތާއިމި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ދޫކުރވެޭ ހުއްދަ )3( ؛ ލޔިފެައި އޮނންނަވްީ ބސަް، ހިމަނަންޖހެޭ ކަންކަމާއި،އެ ލޔިުންތައް ހނުްނަނވްނާެގޮތއާި ނޑައޅެުމުގއަި )4( ޕސެްޓް ނތެް ޞަރަޙައްދު ނވުަތަ ޕސެޓްް މދަުން އޅުޭ ޞަރަޙައްދު ކަ ؛ޢަމލަުކުރަންވީ ގތޮް ؛މނަޓްް އެކސްޕްޯޓކްރުުމުގައި ފުރހިމަކަުރަންޖހެޭ ޝރަޠުުތައްކޮނސްައިން )5( މި ޤާނޫނގުެ ދަށނުް ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްކެޓްަރނުް ކރުާ ކަނކްނަް )6( ؛އސިްތިއުނފާުކރުމުުގައި ޢަމލަުކުރަންވީ އިޖރުއާތަތުައް އް އެތަކެތި ކޮނސްއަިންމަނޓްތްަ،ގެ ދަށުން) ށ( ވނަަ މާއދްގާެ 23މި ޤާނޫނގުެ )7( ؛ގެންދެވޭ އެނމްފެހަުގެ މަންޒލިުގައި ބލަފާސާްކުރެވިދާނެ ޝަރުޠތުއަް ގެ ދށަުން ކޮނސްއަނިްމަނޓްތްައް ނއަްތާނލުއަި ) ރ( ވަނަ މާއދްގާެ 24މި ޤާނޫނުގެ )8( ؛ބހެެއްޓޭނެ އނެމްެ ދިގު މުއްދތަު މުގައި ޢމަލަުކުރަނވްީ ވނަަ މއާްދާގެ ދަށނުް އސިްތއިނުފާުކުރ31ުމި ޤާނޫނގުެ )9( ؛އިޖުރާއތަތުައް ؛މި ޤާނޫނުގެ ދށަުން ބލަފާސާްކުރުމަށާއި ދެވޭ ޚދިުމަތްތަކށަް ދއަކްަންޖހެޭ ފީ)10( ، މި މާއްދާގައި ބޔަާންކޮށފްައިވާ ފޔިަވޅަުތަކުގެ އިތުރނުް،ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެމަތިން)11( ނިޓރަީ ފޔިަވޅަުތައް ތނަފްޛީުކުރުމގުެ މި ޤާނޫނގުެ ދަށނުް އހެނެހިެން ފައޓިސޯެ .އިޖުރާއތަތުައް 21 ށް ޢމަލަކުރުނަްޤނާނޫަ ފށެނުް ދވިހެސިަރުކާރުގެ ގެޒެޓުގއަި ، ތޞަްދޤީުކޮށް، މި ޤނާނޫު ފސާްވެ،މި ޤާނނޫށަް ޢމަލަުކުރަން ފށަނާީ .35 .ޝާއޢިުކުރާ ދުވހަުން ފެށިގެނންވެެ ނޑއަޅެިގެން އހެނެގްޮތަކަށް ދހޭަނވުނާަމަ އެ ޢިބާރާތއެްމި ޤާނޫނުގައި .36 މނާކަރުނުް : ބނޭުންކޮށފްއަި އތޮްގޮތުން ކަ ނޑު ހިމެނޭގޮތުން،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" ސަރަޙައްދު" ރސަްމީކޮށް ދިވހެިރާއްޖގޭެ ، ބިމއާި ކަ ނޑައޅަފާއަވިާ ސަރަޙައްދުގެ ތެރއެނިް ބޔަކަށަެވެ .ޞަރަޙައްދުކަމށަް ކަ ވކަި ބާވަތެއްގެ ޕސެްޓެއް މަދު މިންވަރަކށަް ،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" ރަޙައްދުޕސެްޓް މަދނުް އޅުޭ ޞަ" ދިވހެިރާއްޖޭގެ ބޔަަކށަް ، ނއަތްލާުމުގެ ފޔިަވޅަުތައް އޅަަންޖހެޭ، ކނޮޓްްރލޯްކޮށް، އަދި އކެނަް ބލަައި،އޅުޭ .ނުވަތަ މޅުި ދވިހެިރާއްޖެއަށެވެ އއެާ ، ޕސެްޓްގެ ޤުދުރަތީ ހތަރުުނންއާި، ބނުފެައިއެވަނީކަމށަް" ބޔަލޮޮޖިކލަް ކޮންޓްރލޯް އޭޖނެޓްް" . ނުވތަަ އެނޫންވސެް ޕސެްޓް ކޮނޓްރްލޯްކުރުމަށް ބނޭނުކްުރެވޭ އޯގނަޒިމަަށެވެ، ނވުތަަ ދެކޅޮު،ވާދަކުރާ ވަނަ މާއްދގާެ ދަށުން ޤާއމިކުޮށފްައިވާ ގސަްގހަާގހެި 7 މި ޤާނޫނުގެ ،ކަމަށް ބުނފެައިއެވަނީ" ބޑޯު" .ތްކުރުމަށް ލފަާދޭ ބޑޯަށެވެޙިމޔާަ ދިވހެިރާއްޖެއށަް އިމޕްޯޓްކުރވެޭ ނުވަތަ ދިވހެރިާއްޖެއނިް ،ކމަށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ކޮނސްައިނމްނަޓްް" އއެް ސެޓފްިކެޓް ދޫކުރެވފިައވިާ ފައިޓސޯެނިޓަރީ އދަި ،އހެެން ޤައުމަކަށް އެކސްޕްޯޓްކުރެވޭ ނުވތަަ ރގެިއލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެގީެ / އަދި،ފެއްދުންތަކާއި ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އު،ގސަްގހަާގެއްސާއި އެއްބާވތަށަްވރުެ ގިނަ ބާވަތގުެ މުދާ ނވުތަަ ގިނަ ބާވަތތްކަެއްގެ މުދލަުގެ މައޗްށަް . (މިންވަރަކަށެވެ .)ކޮނސްައިންމނަޓްެއް އެކލުެވިދނާއެެވެ ނޑުތައް އމެައޗްަށް ފއަި،ކމަށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ޓްރާނސްޓިްގއަވިާ ކޮނސްައިނމްނަްޓް" ޓސޯެނިޓަރީ މނިްގަ ދިވހެިރާއްޖެއަށް އިމޕްޯޓްނުކށޮް ދިވހެިރާއްޖޭގެ ސަރަޙައްދުގެ ތެރެއނިް ގެނދްވެޭ ،ހިނގާ .ކޮނސްައިންމނަޓްްތަކަށެވެ ، މަދކުރުމުަށާއި، ޕސެްޓްގެ އބާާދީއެއް އިތުރވުޔިަނުދީ ހފިހެެއްޓުމަށާއި،ކމަަށް ބުނފެައިއވެނަީ" ކޮނޓްރްލޯް" .އްތލާުމަށެވެނަ ، ފސަް، ޕސެްޓް، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެދްުންތައް، ގސަގްހަާގހެި،ކަމށަް ބުނފެއައިެވަނީ" ކޮންވޔޭަނސްް" ނޑގުއަި ދުއވްާ ނުވަތަ ރެގިއލުޓޭްކުރވެޭ ތަކތެި އެއތްނަނުް އނަެއްތނަށަް ގނެދްޔިުމަށް ބޭނނުކްުރެވޭ ކަ ނޑު، ގޑާޔިާ،ޅނަދު އެއްގމަު އު، ރލޭު، މތަނިްދާބޯޓު،އޅުަނދު ޖނަަވާރު ނުވތަަ އހެެނހިނެް ، ފޮށިގަ .ތަކެއޗްަށެވެ ނޑެއްގެ ގޮތނުް ރސަްމކީށޮް ،ކަމށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ހފިހެެއްޓުން" ފައިޓސޯނެޓިރަީ މިނގްަ .ކޮނސްައިންމނަޓްެއް އެކހަެރކިރުމުަށް ނުވތަަ ހފިހެެއްޓުމަށެވެ އައު ނުވތަަ ހީނުކުރފާަދަ ފއަޓިސޯެނިޓރަީ ޙލާތަެއްގއަި ،އެވަނީކަމށަް ބުނފެައި" އިމަޖެނސްީ ފޔިަވޅަު" .އޅަާ އަވސަް ފައިޓސޯެނިޓރަީ ފޔިަވޅަަށެވެ އޤިްތޞިާދީގޮތުން ބޑޮު ގެއލްުމެއް ލިބނޭެ ،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" ނުރއަކްފާޯރފާައިވާ ޞަރަޙައްދު" .އްދތުކަަށެވެޕސެްޓެއް އލާާވފާަދަ ޙލާަތެއްގައި ޤުދުރަތީގޮތނުވްާ ޞަރަޙަ 22 . އއެް ޤައމުނުް އަނއެް ޤއަމުަށް ބޭރކުރުުމށަވެެ،ކމަަށް ބުނފެައިއވެނަީ" އެކސްޕްޯޓް" ، ޑޕިާޓްމަންޓްތަކއާި، ސަރުކާރގުެ މިނސިްޓްރތީކަާއި،ކަމށަް ބުނފެައިއެވނަީ" ސަރުކާރުގެ އިދާރާ" ރުކާރށަް ލިބިގެންވާ ޕްރައވިޓެް ކުނފްނުި އަދި މި މނާއަގިައި ޙިއޞްާގެ އޣަލުަބިއޔްަތު ސަ. އޮތޯރޓިތީަކަށެވެ .ހިމެނެއެވެ އިމޕްޯޓކްރުުމުގައި ފުރހިމަަކުރަންޖހެޭ ،ކަމށަް ބުނފެައިއވެނަީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޯޓް ހއުްދަ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ ޝަރުޠތުކަާ އެއްގޮތްވާ ގތޮގުެމަތިން މދުާ އިމޕްޯޓްކުރުމގުެ ހުއްދަ ދިނމުގުެ ގޮތނުް .ސމްީ ލޔިުމަކަށެވެދޫކުރެވޭ ރަ . ބރޭު ޤައމުކަުން ދިވހެިރާއޖްއެަށް އތެރެެކުރމުށަެވެ،ކމަށަް ބުނފެައިއވެނަީ" އިމޕްޯޓް" ، އޭޖނެޓްް، ކޮނސްއަނިީ، ކޮނސްއަނިރަ، ވެރފިރަތާް،ކަމށަް ބުނފެައިއެވނަީ" އިމޕްޯޓްކރުާ ފަރާތް" ޤައުމަކުން ދިވހެިރާއްޖެއަށް ގނެވެޭ ނވުތަަ އހެެން ، ނުވަތަ އހެެން ހައސިިއޔްަތަކުންވޔިސަް،ބްރޯކަރ ނުވަތަ ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެއޗްާ ، ގހަުގެ ބައތިކަުގެ އފުެއްދނުތްައް،ގެނައުން ގތާް ގސަްގހަާގހެި .އެވަގުތަކު ޙަވލާވުހެުރި ނުވަތަ އތެަކެތީގެ މައޗްށަް ބާރފުޯރުވޭ ފރަތާަށެވެ ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކގުެ ދިރހިރުި ،ހާގެއސްާއި ގސަްގަ،ކމަަށް ބުނފެައއިވެަނީ" އަށަގތަނުް" .މި މާނައިގައި އނިފްެކޝްަން ހިމެނެއެވެ. ޕސެްޓެއް އެއވްސެް އެއޗްެއްގައި ހުރުމަށެވެ ޕސެޓްް ހުރިތޯ ނވުތަަ ފައިޓސޯެނޓިރަީ ގަވާއިދުތަކާ އެއގްތޮށަް ،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" ބލަފާސާްކުރުން" ނޑައޅެމުގުެ ގޮތުން ގސަްގހަާގެއސްާއިޢަމލަުކޮށފްައިވޭ ، ގހަުގެ ބއަތިަކުގެ އފުެއދްނުްތަކާއި،ތޯ ކަ .ރެގިއލުޭޓްކުރެވޭ ތަކެތި ރސަްމކީށޮް ބލެުމަށެވެ ނޑއަޅަައި ނުވތަަ ،ކަމށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިނސްޕްެކޓްރަު" މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ކަ .ން އތެނަުގެ މސަައްކަތްތައް ކރުުމަށް ހުއްދަ ދފީައިވާ ފަރާތަކށަވެެއޯ އި.ޕީ.ޕީ. އދަި އެން،ޢައޔްަންކޮށް އނިޓްަރނޝޭަނލަް ޕލްާނޓްް " އެނމްެ ފހަުން އޞިލްާޙުކުރެވފިައިވާ ،ކަމަށް ބުނފެައއިވެަނީ" ސީ.ޕީ.ޕީ.އައި" .މި މޢުހާަދާއަށެވެ" ޕްރޮޓެކޝްަން ކނޮްވެނޝްަން އނިޓްަރނޝޭަނލަް ޕލްާންޓް ޕްރޓޮކެޝްަން "، ބުނފެއަިއެވަނީކަމށަް" ސީ ސެކްރެޓޭރއިޓެް.ޕީ.ޕީ.އައި" . އެ މޢުހާދަާގެ ސެކްރެޓރޭއިެޓަށެވެ،އިން ޤާއިމުކޮށފްއަިވާ" ކޮންވެނޝްަން ނޑުވެރިކަމބާހެޭ ކަންކނަް ހިންގުމުގެ ،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" މިނސިްޓރަު" ދިވހެިރާއްޖޭގައި ދަ ނުވތަަ އޭނގާެ މސަްއލޫިއޔްަތު ،ކާރގުެ ވުޒާރގާެ ވޒަީރުމސަްއލޫިއޔްަތު ޙަވލާުކޮށފްއަވިާ ސަރު .ރައސީލުްޖުމހްޫރިއޔްާ ޙަވލާުކޮށފްައިވާ ފަރާތަށެވެ ،ކަމަށް ބނުފެައިއެވނަީ" އޯ.ޕީ.ޕީ.އެން"ނވުތަަ " ނޝޭަނލަް ޕލްާންޓް ޕްރޮޓކެޝްަން އޯގަނއަޒިޝޭަން" ވނަަ މާއްދާގެ 4ކުރމުށަްޓަކައި މި ޤނާޫނުގެ މި ޤާނޫނުގައި ބޔަާންކޮށފްައވިާ މސަްއލޫިއޔްަތުތައް އަދާ ނޑައޅަފާައިވާ އިދާރާ . ނވުަތަ ބޭރު ޤައމުއެްގެ އެއާ އއެފްަދަ އިދާރާއަށެވެ،ދަށުން މިނސިޓްރަު ކަ ޤުދރުތަީގޮތުން ހުނންަ ޙލާަތުގައި ދަރފިސަްކޅޮު އލާާކުރުމުގެ ،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" އޯގަނިޒމަް" . ދިރޭތަކެއޗްށަެވެޤާބލިުކަން ލިބފިައިވާ 23 ޤާއިމކުރުާ ،އޯ އނިް ނވުތަަ ސަރުކާރގުެ އދިާރާއަކނުް ކުރާ.ޕީ.ޕީ. އނެް،ކމަށަް ބުނފެައިއވެނަީ" ރސަްމީ" .ނުވަތަ ހުއްދަކރުާ ކަންކމަށަެވެ ން ޢިމާރތާާ ގޅުޭގޮތު، ރެގއިލުޭޓްކުރެވޭ ތކައެޗްާއި، ގހަުގެ ބއަތިަކުގެ އފުެއދްނުްތަކާއި،ގސަްގހަާގެއްސާއި އެވގަތުކަު އެތަކެއޗްާ ނވުަތަ ތނަާ ޙވަލާުވހެުރި ނުވތަަ އެތަކެތގީެ ،ކމަަށް ބުނފެައއިވެަނީ" ވެރފިަރާތް" .ނުވަތަ ތނަުގެ މއަޗްަށް ބާރފުޯރވުޭ ފަރާތް ހިމެނގޭތޮުންނެވެ ވތަަ މުދލަެއް ރައްކާތރެކިުރމުށަް ނު،ކމަށަް ބުނފެައިއވެނަީ" ބަންދުކުރމުށަް ބޭނުންކުރވެޭ ތަކެތި" .އފުލުުމަށް ބނޭނުްކުރެވޭ ތަކެއޗްށަެވެ . ޠަބޢީީ ޝަޚޞުުތަކާއި ޤާނނޫީ ޝަޚޞުުތަކށަވެެ،ކމަށަް ބުނފެައިއެވަނީ" މހީުން" ގސަްގހަާގެއސްަށް ނުވަތަ ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުެއްދުންތަކަށް ގެއލްުނދްޭ ،ކަމށަް ބުނފެައިއެވަނީ" ޕސެްޓް" ޑީ .ބީ.މި މނާައިގެ ތެރޭގއަި ސީ. ބލަި ފަތރުާ އހެެނހިެން ތކައެޗްަށެވެ ނުވތަަ، ޖަނަވާރު،ގހަުގެ ބާވަތް .ހިމެނެއެވެ" އިންވސޭވިް އލޭިއަން ސޕްޝީސީް"ގައި މާނކަށޮފްައިވާ އދަި އެ ، ވކަި ޕސެޓްއެް ނޅޫޭކމަށަް ސައިނސްް ހކެދިޭ،ކމަަށް ބނުފެައިއވެނަީ" ޕސެްޓް ނތެް ސަރަޙައްދު" .ން ގނެދްާ ސަރަޙައްދަކށަވެެޙލާަތުގައި ދަމހަައްޓަމު ވކަި އޯގަނިޒަމކަީ ޕސެްޓެއތްޯ ،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" ޕސެްޓްގެ ނރުައްކާތރެކިަމގުެ ދިރސާާ" ނޑައޅެުމަށާއި ނޑައޅަަންޖހެޭ ފައޓިސޯެނިޓރަީ ، އެ ޕސެްޓް ރގެިއލުޭޓް ކރުނަޖްހެޭތޯއާއި،ކަ އއެާ ދެކޅޮށަް ކަ ނޑައެ ނޑުތަކގުެ ވަރުގަދަކަން ކަ ނުވަތަ ސއަނިސްާއި އޤިތްޞިާދީ ހެކި ،ޅުމުގެ ގޮތުން ޤުދުރަތީމިންގަ .ދިރސާާކުރުމަށވެެ ، ޓސެޓްތުައް ހެދުމާއި، ބލަފާސާްކުރުމާއި،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ ފޔިަވޅަު" ނޑުތއަް ތަނފްޛީުކުރމުށަްޓަކައި ކުރާ ރސަްމީ ކަންކަ،ފަރުވާދިނުނފްަދަ .މށަވެެ ފައިޓސޯެނިޓރަީ މިނގްަ ސީ ގެ ނަމޫނާ ސެޓފްިކެޓާ އެއްގޮތވްާ .ޕީ.ޕީ. އައި،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ ސެޓފްިކެޓް" . ދކޫރުެވޭ ސެޓފްިކޓެށަެވެގޮތުގެމަތިން އެ ޤައުމަކށަް އތެރެެކރުާ ،ކަމަށް ބނުފެއަިއެވަނީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ އިމޕްޓޯް ޝަރުޠުތައް" އޯ އނިް ޤާއިމުކޮށފްައވިާ .ޕީ.ޕީ. ތަކތެި އިމޕްޓޯކްުރާ ޤައުމނުް ނުވަތަ އނެް،ޅިގނެްކޮނސްައިންމނަޓްްތަކާ ގު ނޑުތކަށަވެެ .ފައިޓސޯެނިޓަރީ މިންގަ ނޑު" ނވުތަަ / ކރަަނޓްނީްކުރާ ޕސެޓްް ތޢަާރފުުވުމާއި އދަި،ކަމަށް ބނުފެައއިވެަނީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ މިނގްަ ތަ ރެގިއލުޭޓކްރުވެޭ ކރަނަްޓނީންކުުރާ ޕސެްޓގްެ ސަބަބނުް ފެތުރުން ހއުޓްވުުމުގެ މޤަޞްަދުގައި ނުވަ .އޤިްތޞިާދީގޮތުން ކުރާ އސަރަު ކޑުަކުރުމުގެ މޤަޞްަދުގައި ހަދާ ޤާނޫނާއި ގަވއާދިަށެވެ ނޑުތއަް ،ކމަށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ފައިޓސޯެނިޓރަީ ރއަކްާތެރކިނަް" އކެށަީގެނވްާ ފައޓިސޯެނިޓރަީ މނިގްަ ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެޓްނުް ،ސއަނިމްނަްޓެއގްެ ރއަކްާތެރކިނަް ދމެހެެއްޓުމާއިބޭނުންކޮށގްނެް ކޮން .ތޣަައޔްަރުވުން ނުވަތަ އޭގއަި އށަަގަތުން ހއުޓްވުމުަށެވެ .ދިރޭ ގހަާއި ގހަުގެ ބައިތަކަށވެެ ، ގހަުގެ އށޮް ހިމެނޭގޮތނުް،ކަމަށް ބުނފެައއިވެަނީ" ގސަްގހަާގހެި" 24 ގހަގުެ ބައިތައް ބނޭނުްކޮށްގެން އގޭެ އސަލްަށް ،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" އްދުންތއަްގހަުގެ ބައިތކަގުެ އފުެ" އަދި ތަކެތި އފުައްދާ ގޮތުގެ ސަބަބުން ،)ގޮވނާް ހިމެނޭގޮތުން(ބަދލަެއް ނުގނެސެް ހަދާ ތަކެއޗްާއި .ޕސެްޓް ތޢަާރފުުވުމަށާއި ފެތުރމުގުެ ނުރައކްާ އތޮް އފުެއްދުންތކަށަވެެ ނޑައޅަާ ބަނދަރުތަކތެި އެ" ކޮނސްއަނިްމަނޓްް އތެރެކެުރުމށައާި ،ކމަަށް ބނުފެައއިވެަނީ" ތެރކެރުުމށަް ކަ ނޑައޅަފާއަިވާ ވައިގެބނަދަރާއި ނޑުގެ ބަނދަރާއި،މހީުން އެތެރވެމުަށް މިނސިޓްރަު ކަ ، ހާބަރާއި، ކަ .ޖެޓީއަށެވެ ، ގހަުގެ ބައިތަކުގެ އފުއެދްުންތަކާއި، ގސަްގހަާގެއްސާއި،ކަމަށް ބނުފެައިއެވަނީ" ޢިމާރާތާއި ގތޯި" އެއކްށޮް ނވުތަަ ، ހެއްދުމަށް، އެއތްނަނުް އަނެއތްނަަށް ގެންދޔިުމާއި،ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކެތި ބހެެއޓްމުާއި ނުވތަަ ، ކޮންވޔޭނަސްް، ކނޮޓްނޭރަު،ގުދަން ، ޢިމރާތާް، ފެނރްއަްކާކރުާ ތނަތްނަް،ބައެއް ބނޭުނކްރުާ ބނިް ނޑުގައި ހދަފާައިވާ އހެެނހިެން ތނަތްނަށަެވެބިމުގައި ނުވތަަ . ކަ ، ގހަުގެ ބއަިތަކުގެ އފުއެދްުންތަކާއި، ގސަްގހަާގެއްސާއި،ކމަށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ކަރނަޓްީނކްރުނުް" ނުވތަަ / ނވުތަަ އތިރުަށް ބލަފާސާްކޮށް ޓސެޓްުކށޮް އަދި،ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތކަތެި ބލައަި ދިރސާާކުރމުށަް .ށޓްކަައި ރސަްމީކށޮް ތަނެއްގއަި ބނަދްުކޮށފްައި ބހެެއްޓުމަށެވެފަރުވާދިނުމަ އަދި ރސަްމީކށޮް ، ކރަަނޓްނީްކުރާ ޕސެްޓއެް އޅުޭ،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" ކަރނަޓްީނކްރުވެޭ ސަރަޙައްދު" .ކޮންޓްރލޯްކރުމަނުްގެންދާ ސަރޙައަްދަކަށެވެ ނުރއަކްފާޯރފާައިވާ ޞަރަޙައދްށަް އޤިްތޞިާދގީތޮުން ބޑޮު ،ކމަށަް ބުނފެައިއެވނަީ" ކަރނަޓްީނކްރުާ ޕސެްޓް" ނުވަތަ މަދު މިންވަރކަށަް އޅުޭ އަދި ރސަްމީކޮށް ، އެ ސަރޙައަްދުގައި އަދި ނޅޫޭ،ގެއލްުމެއް ލިބފޭަދަ .ކޮންޓްރލޯްކރުމަނުްގެންދާ ޕސެޓްށަެވެ ގހަގުެ ބައތިކަގުެ ، ގސަްގހަާގެއސްާއި،ކަމށަް ބނުފެައިއެވަނީ" ކަރނަޓްީނކްރުާ ސްޓޝޭަން" . ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ތަކތެި ކރަނަޓްނީްކޮށފްައި ބހެއެޓްޭ ރސަްމީ ތނަކަަށެވެ،އފުެއްދުންތަކާއި މި ޤާނޫނގުެ ދަށނުް ހަދާ ގވަާއިދުގައި ،ކމަަށް ބުނފެއައިވެނަީ" ރީއެކސްޕްޓޯް ފައިޓސޯެނިޓރަީ ސެޓފްިކެޓް" .ހިމަނފާައިވާ ސެޓފްިކެޓަށެވެ ، ގހަުގެ ބައިތަކގުެ އފުއެދްުންތަކާއި، ގސަްގހަާގެއސްާއި،ކަމށަް ބުނފެައިއވެނަީ" ކުރވެޭ ތކަތެިރެގިއލުޭޓް" ، ފހަާއި، ކޮނޓްނޭަރއާި، ކޮންވޔޭަނސްއާި، ބަނދްކުުރުމަށް ބނޭނުކްުރެވޭ ތަކެއޗްއާި،ރައްކާކުރެވޭ ތނަްތަނއާި ނޑައޅެޭ ނޑުތައް ބނޭުންވކާމަަށް ކަ ޚާއޞްަކށޮް އއެޤްައުމުން އނައެް ޤައުމށަް ،އަދި ފައިޓސޯނެޓިަރީ މނިގްަ . ޕސެްޓް އަށގަނަެ ފތެރުުމުގެ ފުރޞުތަު އޮތް އނެޫނވްސެް އޯގަނިޒަމއާި ތަކެއޗްަށެވެ،ގެންދެވޭ އޭގެ އސަަރު ގސަްގހަާގހެީގައި ،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ކަރަނޓްނީްނކުރުާ ޕސެްޓް" އަދި އޤިްތޞިާދީގޮތުން ބލަައނިގުަނެވފޭަދަ ،ކުރެވޭ ބޭނުމށަް އސަަރުކޮށްހުރުމުގެ ސަބަބުން އެތަކތެނިް . ދިވހެިރާއްޖގޭއަި ރެގިއލުޭޓކްރުވެޭ ކަރނަޓްީނންކުުރާ ޕސެްޓަށެވެ،އސަަރެއް ކރުތާީ ކރަަނޓްނީްކުރާ ޕސެޓްް ނުވތަަ ރގެއިލުޭޓކްރުވެޭ ،ކމަަށް ބުނފެައއިވެަނީ" ރެގިއލުޭޓްކުރވެޭ ޕސެްޓް" .ނކުރުާ ޕސެްޓަށެވެކަރަނޓްނީް . މި ޤނާނޫު ތަނފްޛީުކުރުމގުެ ގޮތުން ހަދާ ގވަާއިދުތަކަށެވެ،ކމަށަް ބުނފެައިއވެނަީ" ގަވާއިދު" 25 ، މނޮޓިަރކޮށގްނެް ނވުަތަ އހެނެް ގތޮްގޮތުން، ސރަވޭކޮށްގެން،ކަމށަް ބުނފެއަިއެވަނީ" ސަރވލޭަނސްް" . އއެްކޮށް ރކިޑޯުކރުމުަށް ބނޭނުްކރުާ ރސަްމީ ގޮތަކށަވެެޕސެްޓް ހުރިކނަް ނުވަތަ ނެތްކމަގުެ މޢަލުޫމާތު އެކަށީގެނވްާ ޕސެްޓްގެ ނުރައްކތާރެިކމަގުެ ދިރސާާ ،ކަމށަް ބުނފެައިއެވަނީ" ފަންނީ ސބަބަު" ބނޭުނވްއެްޖެ ހިނދެއްގއަި އފެަދަ އހެެން ގޮތަކުން ސއަނިޓްފިިކް މޢަލުޫމާތު ބލަައި ،ބޭނުންކޮށގްނެް ނުވަތަ .ކޮށގްނެް ނކިނުްނަ ނތަީޖާއަކީ އސަސާކަަށް ބލަައިގެން ދައްކާ ސަބަބށަވެެއިވލެުއޭޓް ނޑުވލާުމާއި، ޕސެޓްް މެރުމާއި،ކަމަށް ބުނފެއައިެވަނީ" ފަރުވާދިނުން" ، ނައްތލާުމާއި، އޭގެ އސަަރު ކަ . މަދުކުރމުށަް ބނޭނުްކުރެވޭ ރސަްމީ ގޮތަކށަވެެ،އލާާވުން ހުއްޓވުމުާއި .އވުނުީއެވެ" 2008ގސަްގހަާގހެި ކަރަނޓްނީކުރުުމާބހެޭ ގަވާއިދު "މި ޤާނޫނށަް ޢަމލަުކުރަން ފެށމުނުް .37 އވުލާވެޭ ގވައާދިު