Climate Emergency Act (Act No. 9 of 2021)
صدر في 2021-05-18 · النص بتاريخ 2026-10-01
القانون العام والإرشادات الرسمية منشورة بوصفها أبحاثاً. ليست مشورة قانونية أو ضريبية أو مالية.
البحث نفسه مكتوب بالإنجليزية. العناوين والوسوم مترجمة؛ أما النتائج والاقتباسات فغير مترجمة.
عن هذا القانون
- اللغة
- Dhivehi
- النوع
- قانون
- الدولة
- جزر المالديف
- الموضوعات
- Agricultural and rural development, Air and atmosphere, Environment, Food and nutrition, Fisheries and aquaculture, Water, Wild species and ecosystems
- الكلمات المفتاحية
- climate change, business/industry/corporations, capacity building, data collection/reporting, emissions, enforcement/compliance, erosion, financing, flood, governance, hazards, innovation, institution, international cooperation, local government, monitoring, policy/planning, procedural matters, public health, public participation, rainwater, renewable energy, research, risk assessment/management, special fund, standards, sustainable development, sustainable use, tourism, early warning system, food security, environmental security, potable water, protection of species, protection of habitats, biodiversity, basic legislation
- الفئات
- *
أين تقرؤه
لا يوجد رابط مصدر مسجل لهذا القانون.
النص
نص القانون نفسه، مادةً مادة، كما هو محفوظ. لكل مادة رابطها.
` 2021/9 ނަންބރަު: ޤާނޫނު ގަވާއދިތުަކާއި އުސޫލތުައް ގެޒޓެުގައި ޝާއޢިުކށޮދްިނމުށަް އދެި • އށަެވެ. legalaffairs@po.gov.mv ފޮނުއްވނާީ ރައީސުލޖްމުްހރޫިއްޔގާެ އފޮީސް ބޮޑތުަކރުފުާނމުަގު މާލެ، ދިވެހރިާއޖްެ 3336211 ފޯނު: 7242885މޯބައިލް: www.gazette.gov.mvވެބްސއަޓިް: 166އަދަދު: 2021 މ 18 – 1442 ޝައްވާލް 6ތާރީޚު: އަންގާރަ 50ވޮލިއުމް: ޤާނޫނު އިމރަޖަނސްީ ކްލައިމެޓް މަޖިލހީުގެ ދުވަހު ބުރާސްފަތިވި 2021 އެޕްރީލް 29 ރައޔްިތުންގެ އހަަރުގެ 2021ބ އްވި ވަނަ ކްލއަިމޓެް އިމަރޖނަްސީ " 2021/10ނނަްބަރު ބިލު ފާސްކުޅަ ވނަަ ޖަލްސާއނިް 37ފުރަތަމަ ދއަުރުގެ ގޮތގުެ 92ގެ ޤާނޫނުއަސާސީބިލު" މއާްދާގއަވިާ ( ވި 1442 ޝއަވްާލް 6) 2021 މ 18 ،ންމަތީ ވަނަ ގެޒެޓުގއަި ސރަުކރާުގެ ދވިެހި ،މި ބލިު ޤާނޫނަކަށވްެ ،ދުވހަު ރައީސުލްޖުމހްރޫިއްޔާ ތަޞްދީޤު ކރުއެްވުމުންއަނގްރާަ މއިަދު ޝއާިޢު ކުރވެއިްޖެއވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 3 2021/9 :ނަންބރަުޤާނޫނު ޤނާނޫު ކްލއަމިޓެް އމިރަޖނަސްީ ފހިރުސިތްު އއެވްަނަ ބބާު ފށެނުް 5 .................................................................................................................................. ތަޢާރުފާއި ނނަް . 1 5 ..........................................................................................................................................މަޤްޞދަު . 2 7 .......................................................................................................................... މައގިަނޑު އަސާސްތައް. 3 ދވެނަަ ބބާު ނޑި އދަި ކބާނަް ބޖަޓެނިގްކބާނަް ލަނޑދުަ 8 ............................................................................ ކާބަން ބޭރުކުރާ މިންވަރު މަދުކުރމުަށް ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑި . 4 8 ................................................................................................................ ލަނޑުދަނޑިއަށް ބަދަލުގނެައުން. 5 9 ..............................................................................ލަނޑުދަނޑިއަށް ބަދލަުގެނައމުުގައި ރިޢާޔަތްކުރނަްވީ ކނަްކަން. 6 10 ...............................................................................................................................ކާބަން ބޖަެޓނިްގ. 7 10 ............................................................................... އެޅުމުގައި ރިޢާޔަތްކުރަނޖްެހޭ ކަންކަން ކާބަން ބޖަެޓް ކަނޑަ. 8 11 ............................................................................................................... ކާބަން ބޖަެޓަށް ބަދަލުގނެައުން. 9 11 ...........................................................................ކނަްކަން ކާބަން ބޖަެޓަށް ބަދލަުގެނައމުުގައި ރިޢާޔަތްކުރނަްވީ. 10 ތނިވްނަަ ބބާު އދިރާީ ހނިގްނުް 12 ............................................................................ ސްޕެޝަލް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލައމިެޓް ޗޭންޖް ޢައްޔަންކުރުން. 11 12 .................................................. ސްޕެޝަލް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލައމިެޓް ޗޭންޖް މަޤާމުން ވަކިކުރުން ނުވަތަ ވަކިވުން . 12 12 ...................................................... އްސްޕެޝަލް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލައމިެޓް ޗޭނޖްްގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކާއި ވޖާިބުތަ. 13 ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 4 13 .....................................................................................................ދިވެހިރާއޖްޭގެ މސަލްަހަތު އިސްކުރުން . 14 13 ............................................................................. ސްޕެޝަލް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލައމިެޓް ޗޭނޖްްގެ ޝަރޠުުތައް. 15 14 .............................................................................................. ކްލައމިެޓް ޗޭނޖްް ޑައިރެކްޓަރޭޓް އުފެއްދނުް . 16 15 .............................................................................................ކްލައމިެޓް ޗޭނޖްް ޑައިރެކްޓަރޭޓްގެ މަޤްޞދަު . 17 15 .................................................................................. އިރެކްޓަރޭޓްގެ މސަްއޫލިއްޔަތުތައްކްލައމިެޓް ޗޭނޖްް ޑަ. 18 ހތަރަވުނަަ ބބާު މިނސިޓްރަގުެ މސައްލޫއިޔްތަތުއަް 18 ........................................................................................................... މިނސިްޓަރުގެ މަސްއޫލިއްޔަތުތައް. 19 ސވްަނަ ބބާު ފަ ޕލްޭން އކެލުވަލާމުާއި ރޕިޓޯކުރުނުް 19 ............................................................................... މސޫމުަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާބެހޭ ޤައމުީ އެކްޝަން ޕްލޭން . 20 23 ................................................................................................................................... ރިޕޯޓުކުރނުް . 21 25 ........................................................................................................... އހެެން އިދާރާތަކުން ރިޕޯޓުކުރނުް . 22 ހވަަނަ ބބާު ތމިވާއެޓްއާި މސޫމުށަް އނަްނަ ބދަލަތުކަގާޅުޭ ދއާރިތާކަނުް ލބިޭ ފނަޑްު 25 ................................................ ތަކާގޅުޭ ދާއިރާތަކުން ލިބޭ ފަނޑްު ބލެެހެއްޓުންތމިާވެއްޓާއި މސޫމުަށް އަންނަ ބަދަލު. 23 ހތަވްނަަ ބބާު އހެނެހިެން ކނަކްނަް 26 ..................................................................... ބައނިަލްއަޤްވމާީ އުދހުުންތަކާއި ކަނޑުދަތުރުތަކުން ބޭރުކުރާ ގސޭް. 24 26 .................................................................................................................... ގަވާއިދު ހަދައި ހިނގްުން. 25 26 ............................................................................................................... ޤނާޫނަށް ޢމަަލުކުރަން ފެށުން. 26 26 .....................................................................................................................................މާނަކުރުން . 27 ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 5 2021/9ޤާނޫނު ނަންބރަު: ޤނާނޫު ކްލއަމިޓެް އމިރަޖނަސްީ އއެވްނަަ ބބާު ފެށނުް މއިީ، ދުނިޔގޭެ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން ދވިހެިންނއާި، )ހ( .1 ތޢަރާފުއާި ނނަް ދވިހެރިއާްޖޭގއަި ދިރއިުޅޭ އެންމހެައި ފރަާތްތަކަށއާި، ދވިހެރިއާްޖެއަށް ނރުއަްކވާެފައިވާތީ، ދިވެހިންނއާި ދިވެހިރއާްޖެ ރައްކާތެރިކޮށް ކުރަންޖހެޭ ސިޔާސަތުތއަް އެކލުވަލާުމަށާއި، ޙިމާޔަތްކރުުމަށްޓަކއަި ތަންފީޛު އަޅަންޖހެޭ ފިޔވަަޅުތައް އެޅުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އަދި އިދރާީ އޮނގިަނޑު އެކލުަވާލުމަށއާި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުގެ ސަބަބުން ދުނިޔެއަށް ލިބޭ ށް ގއެލްުންތަކަށް ދުނިޔެ ހޭލުންތރެިކުރުމަށް އިސްނގަައި ވަކލާާތުކުރާ ބޔަަކަ ދވިހެރިއާްޖެ ހެދުމަށް ބާރއުެޅުމަށއާި، ދިވެހިރާއްޖއެަކީ ކާބަން ނއިުޓްރަލް ޤއަުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކއަި އަޅަންޖހެޭ ފިޔަވަޅުތއަް ދެނގެަނެ، ދވިހެރިއާްޖޭގެ ދެމހެެއްޓެނވިި ތަރައްޤީއަށްޓަކައި ބޭނުނވްާ ބރަުދާސްތީ ޤާބލިުކަން އް ބަޔާންކރުުމުގެ ޤާނޫނވެެ.އިތރުުކރުުމަށާއި އެކަންކަމާބހެޭ އުސޫލުތަ މި ޤާނޫނަށް ކިޔާނީ، "ކްލއަިމެޓް އިމރަޖަންސީ ޤާނޫނު" އވެެ. )ށ( ބަދލަުތަކާ ގުޅގޭޮތުން އަންނަނިވި ކަންކަން މި ޤާނޫނގުެ މަޤްޞަދަކީ، މޫސުމަށް އަންނަ .2 މޤަޞްދަު ޙާޞލިުކރުުމވެެ. ހިރއާްޖެ ހޭނވުުމަށއާި، ދވިހެިންނާއި ދވިެ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް )ހ( އަދި މޫސުމަށް އަންނަ ނޭދެވޭ އެކަންކަމުން ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށއާި ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 6 ބަދލަުތަކުން އިންސާނީ ޙއަްޤުތއަް ރއަްކާތެރިކރުުމަށްޓަކައި އަޅަންޖހެޭ ފިޔވަަޅުތއަް އެޅުމގުެ ނިޒާމު ބަޔާންކުރުން؛ ފރަާތުން ކރުުމަށް ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މއަިދާނުގއަި ދިވެހިރާއްޖގޭެ )ށ( އއެްބަސވްެފއަިވާ ކަންކަމާ އެއްގޮތަށް ޢަމލަުކުރޭތޯ ބެލުމާއި، އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ކަމާބހެޭ ދއަލުަތުގެ މއުއަްސަސާތއަް ޒިންމާދރާުކުރުވުމަށް ބޭނުނވްާ ރިޕޯޓިނގް ނިޒާމު ޤއާިމުކުރުން؛ ރޮޖެކްޓްތަކާއި ޤއަުމގުެ ތރައަްޤީގެ ޕލްޭންތަކއާި ޕްރގޮރްާމްތަކާއި ޕް )ނ( މިނގްަނޑުތއަް އެކލުަވާލއަި ހިނގްުމުގއަި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން އަޅާނެ ފިޔވަަޅުތައް އެ ޕްލޭންތަކގުައި ހިމެނޭކަން ކަށވަރަުކރުުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ދިވހެިރާއްޖގޭެ ބަރުދާސްތީ ޤާބލިުކަން )ރ( ށް އިންސާނުންނއާި ޤުދުރަތީ މާހއަުލީ ނިޒާމު އިތރުުކރުުމާއި، އެކަންކަމަ ހޭނުމގުެ ފރުުޞަތު އިތުރުކރުުމަށް ބޭނުނވްާ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި ޕލްޭންތައް އެކލުަވާލުމގުެ ނިޒާމު ޤާއިމުކރުުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ދރިާސާތއަް ކުރުމއާި، )ބ( ، އިންސާނީ އަދި މލާީ ޤާބިލުކަން ބިނާކޮށް އެކަމަށްޓަކއަި ބޭނުނވްާ ފަންނީ އިތރުުކރުުމަށް ކރުަންޖެހޭ ކަންކަންކުރުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅގިެން އަޅަންޖެހޭ ފިޔވަަޅުތައް އެޅުމގުައި )ޅ( ދއަލުަތގުެ މަސްއލޫިއްޔަތުތއަް ބަޔާންކުރުން؛ ދއާރިާތަކުން ދވިހެރިއާްޖެއަށް ތިމވާެއްޓއާި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭ )ކ( ލިބޭ ފަންޑުތއަް ހިނގްާނެ ދވިެހިރއާްޖއެއާި ބއަިނަލްއަޤވްާމީ މުޖުތަމަޢގުެ އިތުބރާު ލިބިފއަވިާ މުއައްސަސާއެއް އުފއެްދުމަށް ބރާއުެޅުން؛ ވަނަ އަހަރގުެ ނިޔލަަށް ދިވހެިރާއްޖެ ކާބަން ނިއުޓްރަލް ޤައުމަކަށް 2030 )އ( ؛ޖެހޭ ކަންކަން ކރުުމަށް މަގުފހަިކރުުން ހެދުމަށް ކރުަން ދވިހެރިއާްޖެ ކާބަން ނިއުޓްރަލް ޤއަުމަކަށް ހެދުމަށް ކަނޑައަޅާ އަމާޒަށް )ވ( ވާސލިވުުމަށްޓަކައި ހިނގްަންޖެހޭ ޕްރޮގރްާމްތައް އެކލުަވާލައި ހިނގްުމގުެ ބާރު ކަމގާުޅޭ ފރަާތްތަކަށް ދިނުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 7 ލް ޤއަުމަކަށް ހެދުމގާުޅޭ އުސލޫުތަކާއި ދވިހެރިއާްޖެ ކާބަން ނއިުޓްރަ )މ( މިނގްަޑުތއަް އެކުލަވލާުމުގެ މަސއްޫލިއްޔަތާއި ބރާުތައް ކަނޑައެޅުނ؛ް ކާބަން ބަޖެޓިނގްއާ ގުޅޭ ނިޒާމއެް އެކުލަވާލުން؛ އަދި )ފ( ދވިހެިންނާއި ދވިެހިރއާްޖެ ހޭނވުުމަށާއި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް )ދ( ގެއްލުން ކުޑަކުރުމގުެ ނިޒާމުތއަް ބަޔާންކުރުން.އެކަންކަމުން ލިބޭ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން އަޅަންޖހެޭ ފިޔވަަޅުތައް އެޅުމގުއަި، ތރިީގައި .3 މއަގިނަޑު އސަސާތްއަް ބަޔާންކޮށްފއަވިާ މައިގަނޑު އަސާސްތައް ނގަަހައްޓއަި، ދަމަހައްޓަނވްާނއެވެެ. ތަކގާުޅޭ ޤއަުމީ ސިޔާސަތުތައް ހިންގައި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަު )ހ( ތަންފޛީުކރުުމގުައި ސަރުކރާާއި ލޯކަލް ކއަުންސިލްތަކާއި ޖަމްޢއިްޔާ ޖަމާޢަތްތަކއާި ވިޔަފާރިތަކާއި ފރަުދުން އަދި ދއަލުަތުގެ އެންމހެައި މއުއަްސަސާތަކުން ގުޅގިެން މަސައްކަތްކުރުން؛ ޖޭގެ ތިމވާެއްޓާއި ޤުދރުަތީ ވަސލީަތްތައް ދެމހެެއްޓެނވިި ގޮތެއްގއަި ދިވެހރިއާް )ށ( ބޭނުންކރުުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުން ލިބޭ ގެއލްުން ކުޑަކރުުމއާި، ކުރިމަތވިާ ނޭދެވޭ )ނ( އަސރަުތަކަށް ހޭނުމަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމގުެ މަސއްޫލިއްޔަތަކީ ދއަލުަތާއި ހެދުމއާި، ޢާންމުން ގުޅގިެން އަދާކުރާ މަސްއޫލިއްޔަތެއް ކަމުގައި އެ މަސއްލޫިއްޔަތުތއަް އަދާކުރުމގުެ ގޮތުން އެކުލވަާލާ ޕލްޭންތަކއާި، މަޝރްޫޢުތއަް ރާވައި، ހިނގްުމގުއަި ޢާންމުނގްެ ފުރހިަމަ ބއަވިރެވިުން ކަށވަރަުކުރުން؛ ދވިހެރިއާްޖެއަކީ، ތަކެތި އުފއެްދުމާއި އެ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމގުއަި ކާބަން )ރ( ތިޞާދަކަށް ހެދުމަށް ސަރުކާރާއި ލޯކަލް ކައުންސލިްތަކާއި ނިއުޓރްަލް އިޤް ޖަމްޢއިްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި ވިޔަފާރިތަކާއި ފަރުދުން އަދި ދައލުަތުގެ އެންމހެައި މއުއަްސަސާތަކުން އިސްކަންދިނުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާބެހޭ މަޢލުޫމާތު އެއްކޮށް، ހާމަކަމއާެކު، )ބ( ނުންވާ ފރަާތްތަކަށް ފަސހޭއަިން ލިބޭނެ އިންތިޒާމު އެ މަޢލުޫމާތު ބޭ ހަމަޖައްސއަި، މަޢލުޫމާތު ފޯރުކޮށްދީ، ހޭލުންތރެިކުރވުުން؛ އަދި ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 8 މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ހޭނުމގުއަި ދުރާލާ ރައްކާތރެިކަމުގެ ފިޔވަަޅުތައް )ޅ( ގޮތގުެމަތިން އެޅުމއާެކު ދެމހެެއްޓެނިވި ތަރައްޤީގެ އަސާސްތަކާ އެއްގޮތވްާނެ ދވިހެރިއާްޖޭގެ އިޤްތިޞާދީ ޤާބލިުކަން އިތރުުކުރުން. ދވެނަަ ބބާު ކާބނަް ލނަޑުދނަޑި އަދި ކާބނަް ބޖަޓެިނގް ކބާނަް ބރޭކުރުާ މނިވްރަު މދަކުރުމުށަް ކނަޑއަޅަާ ލނަޑދުނަޑި ވަނަ އަހަރގުެ ނިޔލަަށް ދިވހެިރާއްޖެ ކާބަން ނިއުޓްރަލް ޤައުމަކަށް 2030 )ހ( .4 ދަނވްާނއެވެެ.ހަ ވަނަ އަހަރު ދިވެހރިއާްޖެއިން ބޭރުކުރާ ކާބަންގެ މިންވަރު 2030 )ށ( ހުންނަނވްާނީ ހަމަ އެ އަހަރު ދިވެހިރާއްޖއެިން މަދުކުރާ ނވުަތަ އޮފްސެޓްކުރާ ކާބަނއްާ އެއް މިނވްރަަށް ނުވަތަ އެ މިންވަރަށްވުރެ ދަށްކޮށވެެ. ކޮންމެ އަހރަަކުވެސް ދވިހެރިއާްޖެއިން ވަނަ އހަރަުން ފެށގިެން ދެން 2030 )ނ( ޖއަްވަށް ބޭރުކުރާ ކާބަންގެ މިންވަރު ހުންނަނވްާނީ ހަމަ އެ އަހރަަކު ކާބަން މަދުކރުާ ނުވަތަ އޮފްސެޓްކުރާ މިންވަރަށް ނުވަތަ އެ މިނވްރަަށވްުރެ ދަށްކޮށވެެ. ވޭކަން މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ލަނޑުދަނޑިތައް ޙާޞިލު ކުރެ )ރ( ދެނގެަންނާނެ ގޮތުގެ އުސޫލުތަކާއި ފޯމއިުލަރ މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދގުައި ބަޔާންކުރަނވްާނއެވެެ. މި މއާްދގާެ )ރ( ގައި ބަޔާންކރުާ އުސލޫުތަކާއި ފޯމއިލުރައަކީ )ބ( ބއަިނލަްއަޤވްާމީ ގޮތުން ޤަބޫލުކރުާ އުސލޫުތަކަކާއި ފޯމއިލުރައަކަށް ވާނވްާނއެވެެ. ވަނަ މއާްދގާައި ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ލަނޑުދަނޑއިށަް 4މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .5 ލނަޑދުނަޑއިށަް ބދަލަގުނެއަނުް ބަދލަގުެނވެޭނީ، ބަދލަގުެންނަންޖހެޭ ސަބަބުތއަް ބަޔާންކޮށް މިނިސްޓރަު ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް ހުށހަަޅައި އެ މަޖިލީހުން ފާސްކުރުމުންނވެެ. ގައިވާ ގޮތގުެމަތިން، ކަނޑއަަޅާފއަވިާ ލަނޑުދަނޑއިށަް މި މއާްދގާެ )ހ( )ށ( ބަދލަގުެނވެޭނީ އަންނަނވިި ޙލާަތްތަކުން ޙލާަތެއް މެދުވެރވިެފައިވާނަމއަވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 9 މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އލަަށް ހޯދޭ ސައިންޓިފިކް (1) ހޯދުންތަކުން ލަނޑުދަނޑިއަށް ބަދަލުގެންނަންޖހެޭ ކަމަށް ފެނުން؛ ނުވަތަ ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާތަކއާި އުސޫލުތަކާއި ޕލޮިސީތަކަށް އަންނަ (2) ބަދލަުތަކގުެ ސަބަބުން ލަނޑުދަނޑިއަށް ބަދލަގުެންނަންޖެހޭ ކަމަށް ފެނުން. ( ވަނަ ނަންބަރުގއަި ބަޔާންކޮށްފއަވިާ މޫސުމަށް 1މި މއާްދގާެ )ށ( ގެ ) )ނ( ސައިންޓިފިކް ހޯދުންތަކަކީ މި ޤާނޫނަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދާ ޢަމލަުކރުަން ފަށާ ތާރީޚުގެ ފހަުން ހޯދާ ހޯދުންތަކަކަށް ވާންވާނއެވެެ. ލނަޑދުނަޑއިށަް ބދަލަގުނެއަމުގުއަި ރޢިޔާތަކްރުނަވްީ ކނަކްނަް ވަނަ މއާްދގާައި ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ލަނޑުދަނޑއިށަް 4މި ޤާނޫނުގެ )ހ( .6 ތުންގެ މަޖލިހީަށް ހުށހަެޅުމުގެ ކުރިން އަންނަނިވި ބަދލަގުެނއަުމަށް ރއަްޔި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަނވްާނެއެވެ. ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން އުފއަްދާ ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް 16މި ޤާނޫނގުެ (1) މަޝވްަރާކޮށް އެފަރާތުން ދޭ ލަފާ؛ ޑއަރިެކްޓރަޭޓާ ވަރާ؛ އަދިދއަލުަތގުެ ކަމާބހެޭ އެހެނހިެން އިދރާާތަކުން ދޭ މަޝް (2) ތިމވާއެްޓަށް މަސައްކަތްކުރާ އަމިއލްަ ޖަމްޢއިްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި (3) ވިޔަފރާިތަކާއި ޢާންމު ފރަާތްތަކާއި ފރަުދުން ދޭ މަޝްވަރާ. ( ވަނަ 1ލަނޑުދަނޑިއަށް ބަދލަގުެނއަުމާ ގުޅޭގޮތުން މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ) )ށ( ނަންބރަގުެ ދަށުން ( ވަނ3ަ( ވަނަ ނަންބރަު، އަދި )2ނަންބރައާި، ) ލިބިފއަވިާ ލަފައާއި މަޝވްރަާ ޢާންމުކޮށް ފެންނާނހެެން ޝާއިޢުކރުަނވްާނެއެވެ. ލަނޑުދަނޑިއަށް ބަދލަގުެނއަުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް ހުށހަަޅަނީ )ނ( ( ވަނަ ނަންބަރުގެ ދަށުން ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް 1މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ) އއެްގޮތްވާ ގޮތގުެމަތިން ނޫންކަމގުައިވާނަމަ، އެކަމގުެ ޑއަރިެކްޓރަޭޓްގެ ލަފއަާ ސަބަބު ބަޔާންކރުަނވްާނެއވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 10 ވަނަ މއާްދގާައި ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ލަނޑުދަނޑި 4ޤާނޫނުގެ މި )ހ( .7 ކބާނަް ބޖަޓެނިގް ޙާޞލިުކރުުމަށްޓަކައި ކޮންމެ މލީާދީ އހަަރަކަށް ބރޭުކުރވެޭނެ ކަމަށް ލަފާކރުެވޭ ރު އެކލުވެޭ ކާބަން ބަޖެޓއެް މިނިސްޓަރު އެކލުަވާލައި ކާބަނގްެ މިނވްަ ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީުން ފާސްކރުަނވްާނެއވެެ. )ތިނއެް( 3ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާ މީލާދީ އަހަރު ނިމުމުގެ މި )ށ( މަސްދވުހަގުެ ކުރިން މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން ކރުއިަށްއޮތް އަހަރަށް ތަމަ ކާބަން ބަޖެޓް މިނިސްޓަރު އެކުލަވާލައި ރައްޔިތުންގެ އެކލުަވާލަންޖެހޭ ފރުަ މަޖލިީހަށް ހުށހަަޅަނވްާނއެވެެ. އަދި ކޮންމެ މލީާދީ އަހަރެއް ނިމުމުގެ )ތިނއެް( މަސްދވުހަގުެ ކުރިން ކުރިއަށްއޮތް އަހަރަށް ލަފާކރުާ ކާބަން 3 ޅަނވްާނއެވެެ.ބަޖެޓް މިނިސްޓރަު އެކލުަވާލައި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަ މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ކާބަން ބަޖެޓް އެކލުަވާލުމުގައި، ކލްއަިމެޓް )ނ( ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓއާި ސަރުކާރުގެ ކަމާބހެޭ އހެެނހިެން އިދާރާތަކއާި ލޯކަލް ކއަުންސލިްތަކއާި ތިމާވއެްޓަށް މަސައްކަތްކުރާ އަމިއްލަ ޖަމްޢއިްޔާ އި ފަރުދުން އަދި ދައުލަތުގެ ކަމގާުޅޭ ޖަމާޢަތްތަކއާި ވިޔަފރާިތަކާ މއުއަްސަސާތަކުގެ ލަފާ މިނިސްޓަރު ހޯދަންވާނއެވެެ. ކާބަން ބަޖެޓް އެކުލަވލާުމގުައި ޢަމަލުކރުާނެ އުސޫލުތަކއާި އެކި )ރ( ޞިނާޢަތްތަކުން ބރޭުކުރެވޭނެ ކާބަން ކަނޑއަެޅުމގުއަި ބަލާނެ ކަންކަން ގައި ބަޔާންކރުަންވާނއެވެެ.މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގަވާއިދު މި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކަނޑއަަޅާ ކާބަން ބަޖެޓާ ޚލިާފަށް އެއްވެސް ފރަާތަކުން )ބ( ޢަމލަުކޮށގްެން ނވުާނެއެވެ. އަދި ކާބަން ބަޖެޓގުައި ވަކި ދއާރިާއަކަށް ކަނޑއަަޅާ ކާބަން ބޭރުކރުވެޭނެ މިންވަރަށވްުރެ އިތުރަށް ކާބަން ބރޭުކުރާ ހަދާ ގަވއާިދގުައި ކަނޑއަަޅާ ގޮތގުެމަތިން ދު މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ފރަާތްތަކާމެ ފިޔވަަޅު އެޅުމގުެ ބާރު ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓަށް ލިބިގެނވްއެވެެ. ކބާނަް ބޖަޓެް ކނަޑއަޅެމުގުއަި ރޢިޔާތަކްރުނަޖްހެޭ ކނަކްނަް ރޭގައި އަންނަނިވި ކަންކަން ކާބަން ބަޖެޓް ކަނޑއަެޅުމގުައި ރިޢާޔަތްކުރާނެ ކަންކަމގުެ ތެ .8 ހިމަނަނވްާނއެވެެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ހޯދާ ސއަިންޓިފިކް ހޯދުންތއަް؛ )ހ( ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 11 ޓެކްނލޮޮޖއީާ ގުޅޭ ކަންކަން؛ )ށ( އިޤްތިޞާދީ ކަންކަން؛ )ނ( ޓެކްސއްއާި ލޯނު ފަދަ މާލީ ކަންކަން؛ )ރ( އިޖްތިމާޢީ ކަންކަން؛ )ބ( ހަކަތއަާ ގުޅުނހްރުި ސިޔާސަތުތއަް؛ )ޅ( ބއަިނލަްއަޤވްާމީ އއެްބަސވްުންތަކާއި މުޢހާަދާތއަް؛ އަދި )ކ( ތިމވާެއްޓާ ގުޅޭ ކަންކަން. )އ( ވަނަ މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން އެކުލވަާލާ ކާބަން ބަޖެޓަށް ބަދލަގުެނވެޭނީ 7މި ޤާނޫނގުެ .9 ކބާނަް ބޖަޓެށަް ބދަލަގުނެއަނުް ބަދަލުގެންނަންޖހެޭ ސަބަބުތައް ބަޔާންކޮށް މިނިސްޓަރު ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް އެ ހުށހަަޅއަި އެ ބަދލަެއް މަޖލިހީުން ފާސްކރުުމުންނވެެ. ކބާނަް ބޖަޓެށަް ބދަލަގުނެއަމުގުއަި ރޢިޔާތަކްރުނަވްީ ކނަކްނަް ހުށަހަޅއާިރު ވަނަ މއާްދގާެ ދަށުން ކާބަން ބަޖެޓަށް ބަދަލގުެންނަން 9މި ޤާނޫނގުެ .10 އަންނަނވިި ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަނވްާނއެވެެ. ވަނަ މއާްދާގެ ދަށުން އުފއަްދާ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް 16މި ޤާނޫނުގެ )ހ( ޑއަރިެކްޓރަޭޓުން ދޭ ލަފާ؛ ކަމގާުޅޭ ދއަލުަތުގެ އހެެނިހެން އިދާރާތަކުން ދޭ ލަފާ؛ އަދި )ށ( ގައި ބަޔާންކުރާ އެންމހެައި ކަންކަން.ވަނަ މއާްދާ 8މި ޤާނޫނގުެ )ނ( ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 12 ތނިވްނަަ ބބާު އިދާރީ ހިނގްނުް ސޕްޝެލަް އނެވްއޯީ ފރޮ ކލްއަމިޓެް ޗނޭްޖް ޢއަޔްނަކްރުނުް )ތިރީސް( ދވުހަުގެ 30މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކރުަން ފަށާ ތރާީޚުން ފެށގިެން )ހ( .11 ނަމގުއަި ސަފީރު ތރެގޭއަި، "ސްޕެޝަލް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް" ގެ ފެނވްރަގުައި މަޤާމއެް އުފއަްދއަި، އެ މަޤާމަށް ރއަީސުލްޖުމްހޫރއިްޔާ މހީަކު ޢއަްޔަންކރުަނވްާނެއެވެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ޢއަްޔަންކުރާ ސްޕެޝަލް އެނވްޯއީ ފރޮ ކލްއަިމެޓް )ށ( ޗޭންޖް ޖަވާބުދރާވީާނީ ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔއާަށެވެ. ލް އެނވްއޯީ ފޮރ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖގްެ އޮފީސް ޤާއިމުކޮށްފއަި ހުންނާނީ ސްޕެޝަ )ނ( ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔާގެ އޮފީހގުައެވެ. ސްޕެޝލަް އެނވްޯއީ ފޮރ ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖްގެ މަޤާމަށް ޢއަްޔަންކުރާ މހީަކަށް، )ރ( ދއަލުަތގުެ ސަފީރަކަށް ދޭ މުސރާައާއި ޢިނާޔަތްތައް ދޭނވްާނެއެވެ. ލް އނެވްއޯީ ފރޮ ކލްއަމިޓެް ސޕްޝެަ ޗނޭްޖް މޤަމާނުް ވކަކިރުނުް ނވުތަަ ވކަވިނުް އެ މަޤާމަށް ޢއަްޔަންކުރާ ފަރާތެއް މަޤާމުން ވަކިކުރުމގުެ ބާރު )ހ( .12 ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔާއަށް ލިބިގެނވްެއެވެ. ސްޕެޝލަް އެނވްޯއީ ފޮރ ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖްގެ މަޤާމުން އޭނާ އިސްތިޢުފާދޭން )ށ( ބޭނުނވްއެްޖެ ހިނދއެްގައި، ސިޓއީަކުން އެކަން ބަޔާންކޮށް، ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔާއަށް ހުށހަަޅއަި، އެ ސިޓީ ރއަީސުލްޖުމހްރޫއިްޔއާަށް .ލިބުމުން، އެ މަޤާމުން ވަކވިީއެވެ ސޕްޝެލަް އނެވްއޯީ ފރޮ ކލްއަމިޓެް ޗނޭޖްގްެ މސައްލޫއިޔްތަތުކައާި ވޖާބިތުއަް ރ ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖްގެ މަސއްލޫިއްޔަތުތަކއާި ވާޖިބުތއަް ތިރގީައި ސްޕެޝލަް އެނވްޯއީ ފޮ .13 ބަޔާންކޮށްފއަި އވެަނީއވެެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ބއަިނލައްަޤްވާމީ މއަިދާނގުައި )ހ( ދވިހެރިއާްޖެ ތަމްސީލުކޮށް މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ދވިެހި ތއަް ހާމަކރުުމުގެ އިސްދައުރު އަދާކރުުން؛ދއަލުަތގުެ ސިޔާސަތު ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 13 މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ބހެޭގޮތުން ދވިެހިރއާްޖއެަށް ކރުާ ނޭދެވޭ )ށ( އަސރަުތއަް ކުޑަކުރުމަށް ބއަިނލައްަޤްވާމީ ފެނވްަރުގއަާއި ސރަަޙއަްދީ ފެނވްރަގުައި ވަކާލާތުކޮށް އަޑއުުފުލުން؛ ޞލިުކުރުމަށާއި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ މި ޤާނޫނގުެ މަޤްޞަދުތައް ޙާ )ނ( ގުޅޭގޮތުން ދވިހެިރާއްޖެއަށް ބޭނުނވްާ މާލީ އހެީތެރިކަން ހޯދުމަށް މަސއަްކަތްކރުުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާބހެޭ ދާއރިއާިން ބއަިނލައްަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢގުއަި )ރ( ؛ އަދި ދވިހެރިއާްޖޭގެ މަޤާމު މަތިކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރުން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާބެހޭ މައްސލަަތަކގުައި ޤއަުމުތަކުގެ އެއްބާރުލުން )ބ( ހޯދުމަށް މަސއަްކަތްކރުުމއާި މި ދާއިރއާިން ޤއަުމުތަކާ ގުޅުން ބަދހަިކރުުމަށް މަސއަްކަތްކރުުން. ދވިހެރިއާޖްގޭެ މސަލްހަތަު އސިކްރުނުް ންޖގްެ ވާޖިބުތައް އަދާކރުުމުގއަި ހރުިހާ ސްޕެޝލަް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލއަިމެޓް ޗޭ .14 ޙލާަތއެގްައިވެސް ދިވހެިރާއްޖޭގެ ޤއަުމީ މަސްލހަަތު އިސްކޮށް ދިފާޢުކޮށް ކރުއިަރުވަނވްާނެއެވެ. ސޕްޝެލަް އނެވްއޯީ ފރޮ ކލްއަމިޓެް ޗނޭޖްގްެ ޝރަޠުތުއަް ތުގެ ކިބައިގައި މަޤާމަށް ޢއަްޔަންކރުާ ފރަާ ސްޕެޝލަް އެންވޯއީ ފޮރ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖްގެ .15 އަންނަނވިި ޝަރުޠުތއަް ހުންނަނވްާނއެވެެ. ދވިހެރިައްޔިތއެް ކަމުގއަވިުން؛ )ހ( )ފަހެއް( 5ޚިޔާނާތް ނުވަތަ ރިޝވްަތު ފަދަ ކުށެއް ކުރިކަން ވޭތވުެދިޔަ )ށ( އހަރަުދުވަހގުެ ތެރޭގައި ޝަރީޢަތަށް ސާބިތވުެފައިވާ މީހެއް ކަމގުއަިނވުުން؛ މްދީނގުައި ޙއަްދެއް ކަނޑއަެޅިފއަިވާ ކުށެއް ކރުިކަން ވޭތވުެދިޔަ އިސލްާ )ނ( )ފހައެް( އަހަރުދވުަހުގެ ތެރޭގއަި ޝރަީޢަތަށް ސާބިތުވެފއަވިާ މހީެއް 5 ކަމގުއަިނވުުން؛ މަޤާމުގެ ވާޖިބުތަކާއި ސްޕެޝލަް އެންވޯއީ ފރޮ ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖގްެ )ރ( ގެ ތަޢލުީމއާި ތަޖުރިބާއާއި ޤާބލިުކަން މަސއްލޫއިްޔަތުތައް އަދާކުރވެޭ ފެންވަރު ހރުި މީހެއް ކަމުގއަވިުން؛ އަދި ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 14 ވަޒީފގާެ މއުްދަތުގެ ތެރގޭައި ދައުލަތުގެ އހެެން އެއވްެސް ވަޒީފއާއެް އަދާކުރާ )ބ( މހީއެް ކަމުގައި ނވުުން. ކލްއަމިޓެް ޗނޭޖްް ޑއަރިކެޓްރަޓޭް އފުއެދްނުް ތރާީޚުގައި ޑިޕާޓްމަންޓް ފެނވްރަުގައި މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކރުަން ފަށާ )ހ( .16 ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓރަޭޓގްެ ނަމުގައި މިނިސްޓރްގީެ ދަށުން އޮފހީެއް މިނިސްޓރަު އުފއަްދަނވްާނެއވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން އުފެދޭ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓރަޭޓަކީ ދިވެހި )ށ( ދި މި އޮފހީުގައި މަސއަްކަތްކުރާ ސވިލިް ސަރވިސގްެ އޮފހީެކެވެ. އަ އެންމހެއަި މުވައްޒަފުންނަކީ ދވިެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ މުވައްޒަފުންނވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ އޮފީހގުެ އެންމެ އިސވްރެިޔަކީ، )ނ( ޑރިެކްޓރަ ޖެނެރލަްއެވެ. އެ މަޤާމަށް މހީަކު ޢއަްޔަންކުރާނީ، ސވިިލް ނުންނވެެ. އަދި އެ މަޤާމަކީ، ޤާނޫނު ނަންބަރު ސރަވިސް ކޮމިޝަ ގެ މަޤްޞަދަށްޓަކއަި، )ދިވެހި ސިވިލް ސަރވިސްގެ ޤާނޫނު( 5/2007 ދވިހެި ސިވިލް ސަރވިސްގެ މަޤާމެކވެެ. ޑރިެކްޓރަ ޖެނެރަލް މަސައްކަތްކުރާނީ، މިނިސްޓރަުގެ ޢާންމު އރިުޝާދުގެ )ރ( ދަށުންނވެެ. އރިެކްޓަރޭޓގްެ ފަރާތުން ޑރިެކްޓަރ ޖެނެރަލް ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑަ )ބ( ޖަވާބުދރާވީާނީ މިނިސްޓަރަށވެެ. މިނިސްޓރްގީައި މހިާރު ހިނގަމުންދާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާގުޅޭ )ޅ( އެންމހެއަި މަސައްކަތްތަކާއި ވަސީލަތްތައް މި މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އުފެދޭ ށަށް ބަދަލުވއީވެެ.ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓްގެ ދަ މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން އުފެދޭ ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑައރިެކްޓަރޭޓްގެ )ކ( މަސއްލޫއިްޔަތުތައް އަދާކުރުމަށް ބޭނުންވާ މާލީ އަދި ފަންނީ ވަސލީަތްތަކާއި އެހީތރެިކަން ދއަލުަތުން ފރޯުކޮށްދޭނވްާނެއެވެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 15 ކލްއަމިޓެް ޗނޭޖްް ޑއަރިކެޓްރަޓޭގްެ ދު މޤަޞްަ ގުޅޭގޮތުން ޤއަުމީ ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑައިރެކްޓަރޭޓްގެ މއަގިަނޑު މަޤްޞަދަކީ މޫސުމާ .17 ފެނވްރަގުއަާއި ބއަިނަލްއަޤވްާމީ ފެނވްރަުގައި ކުރެވޭ މަސއަްކަތްތަކގުއަި ދިވހެިރާއްޖޭގެ ފރަާތުން ކރުަންޖެހޭ ކަންކަން އިސްވެ ކރުުމެވެ. ކލްއަމިޓެް ޗނޭޖްް ޑއަރިކެޓްރަޓޭގްެ މސައްލޫއިޔްތަތުއަް މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން، ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓްގެ .18 މަސއްލޫއިްޔަތުތައް ތިރީގއަި ބަޔާންކޮށްފއަި އެވަނއީވެެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ ޤއަުމީ ސިޔާސަތުތަކާ އއެްގޮތަށް )ހ( ރގޮރްާމްތައް އެކލުަވާލައި ތަންފީޛުކުރުމއާި، އެ ސިޔާސަތުތައް މރުާޖަޢާކޮށް ޕް ވލިރަެސްކރުުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަތޮޅުފެނވްރަގުައާއި ސިޓީފެނވްރަގުައި )ށ( އަދި ރަށުފެނވްަރުގއަި ކުރވެޭ މަސައްކަތްތއަް ހިންގުމަށް އެހީތރެވިުމާއި، އި، އެކަމަށް ރަށްރަށުގެ އާބާދީތަކާއި ތިމާވެށި ހޭނވުުމަށް މޮނީޓރަކރުުމާ ބޭނުނވްާނެ ޕލްޭންތއަް ހެދުމއާި، އެކަންކަމަށް ބޭނުންވާ ވަސލީަތްތައް ތރައަްޤީކރުުމާއެކު އެ މަސއަްކަތްތަކަށް ބޭނުނވްާ ފަންނީ ލަފާދިނުން؛ ދަށުން ކަމާބެހޭ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޤާނޫނާއި ގަވާއިދގުެ )ނ( ފރަާތްތަކުން ޢަމަލުކުރާ މިނވްަރު ދެނެގަތުމަށް ބޭނުންވާ މިނގްަނޑުތަކއާި އުސލޫުތއަް ހެދުމއާި އެކަންކަން މޮނީޓަރކރުުން؛ ދވިހެރިއާްޖއެިން ބައިވރެވިެފައވިާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ )ރ( ދަށުން ތަންފޛީުކރުުމަށް، ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާތަކާއި އެއްބަސވްުންތަކުގެ ދވިހެރިއާްޖއެިން ކަނޑއަަޅާފއަވިާ ލަނޑުދަނޑިތއަް ޙާޞލިުކުރުމަށް ބޭނުނވްާ މަސއަްކަތްކރުުން؛ ދވިހެރިއާްޖއެިން ބައިވރެވިެފައވިާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ )ބ( ޖެއިން ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާތަކއާި އެއްބަސވްުންތަކުގެ ދަށުން، ދވިހެރިއާް ކަނޑއަަޅާފއަވިާ ލަނޑުދަނޑިތަކާ އެއްގޮތަށް ރިޕޯޓުކރުުމއާި، އެކަންކަމަށް ޢަމލަުކރުަމުންދާ ގޮތް ބލެުމާއި ވިލަރެސްކުރުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 16 ދވިހެރިއާްޖއެިން ބައިވރެވިެފައވިާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ )ޅ( އލުަތުން ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޢހާަދާތަކާއި އއެްބަސވްުންތަކުގެ ދަށުން ދަ ؛އަދާކރުަންޖހެޭ އލިްތިޒާމުތއަް އަދާކރުުމުގައި އިސްކޮށް ޙަރަކާތްތރެވިުން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުން ލިބޭ ގެއލްުންތައް ވހީާވެސް ކުޑަކޮށް، )ކ( ދެމހެެއްޓެނވިި ތަރައްޤީގެ ރޮނގުން ދވިެހިރއާްޖެ ޙާޞިލުކުރަން ބޭނުންވާ ވެހިރއާްޖގޭެ ޤުދުރަތީ އަދި އިންސާނީ ލަނޑުދަނޑިތއަް ޙާޞލިުކރުުމަށް ދި ވެށި ހޭނވުުމަށް ކރުަންޖެހޭ މަސައްކަތްކުރުން؛ މި ޤާނޫނގުެ މަޤްޞަދުތއަް ޙާޞިލުކުރުމަށް ބޭނުނވްާ ކަމގާުޅޭ ދއާރިާތަކުގެ )އ( ޤާނޫނުތަކއާި ގަވާއިދުތަކއާި ސިޔާސަތުތއަް ދެނެގަތުމއާި މުރާޖަޢާކރުުމާއި ކަމާބެހޭ ފރަާތްތަކަށް ހުށަހެޅުން؛ގެންނަންޖހެޭ އިޞލްާޙުތައް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން އެކި ދާއިރާތަކަށް ކަނޑއަަޅާ ކާބަން ބަޖެޓް ބޭނުންކުރާ )ވ( މިނވްރަު ދެނެގަތުމަށްޓަކއަި އެ ދާއރިާތަކުން ކްލައިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓރަޭޓަށް ރިޕޯޓުކުރާނެ ނިޒާމއެް ޤާއިމުކޮށް ތަންފީޛުކުރުން؛ އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން އަޅަންޖެހޭ ފިޔވަަޅުތއަް އެޅުމުގެ މޫސުމަށް )މ( މަސއްލޫއިްޔަތު ޙަވާލުކުރެވިފއަިވާ އެޖެންސީތަކާއި މއުައްސަސާތަކގުެ މެދުގައި ؛ކަންކަން ވިލަރެސްކުރުން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން މިނިސްޓރަަށް ދޭންޖެހޭ އެންމހެައި )ފ( ލަފާ ދިނުން؛ ސްޕެޝލަް އެނވްއޯީ ފޮރ ކްލައިމެޓް ޗޭންޖްއަށް ބޭނުނވްާ ފަންނީ އެހީތރެިކަން )ދ( ފރޯުކޮށްދިނުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާބެހޭ ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕލްޭނެއް އެކުލވަާލައި )ތ( ތަންފީޛުކޮށް، އެ ޕލްޭން ގަވާއިދުން މރުާޖަޢާކުރުން؛ ގޭސް އިނވްެންޓްރީ އެކލުަވާލައި އަދާހަމަކޮށް ދވިހެރިއާްޖޭގެ ގްރީނހްއަުސް )ލ( ބލަހަައްޓައި އެ މަޢުލޫމާތު ހާމަކޮށް އެ މަޢލުޫމާތުތައް ފޮނވުަންޖެހޭ ފރަާތްތަކަށް ގަވއާިދުން ފޮނވުުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 17 މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުން ކުރާ އަސަރުތަކަށް ހޭނުވުމގުެ ގޮތުންނއާި ލިބޭ )ގ( ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ހުށަހަޅަންޖހެޭ ރިޕޯޓުތައް ގއެލްުން ކުޑަކރުުމަށް އަޅާ ތއަްޔރާުކުރުމއާި، އެ ރިޕޯޓުތައް ހުށހަަޅަންޖެހޭ ފރަާތްތަކަށް ހުށހަެޅުން؛ ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މއަިދާނުގައި ބއޭވްޭ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ )ޏ( ރުން؛ބއަްދލަވުުންތަކުގައި ބައިވރެވިުމާއި، އެކަންކަން ވިލަރެސްކު ދވިހެރިއާްޖޭގެ ތިމވާއެްޓަކީ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތައް ބަރުދާސްތުކރުުމުގެ )ސ( ޤާބލިުކަން ލިބިފައިވާ ވެށްޓަކަށް ހެދުމަށްޓަކއަި ބޭނުންވާ ޕލްޭންތައް އެކަށއަެޅުމއާި، ތަންފޛީުކރުުމއާި، ކަމގާުޅޭ މަސައްކަތްތައް ވިލަރެސްކރުުން؛ ދލަުތަކާގުޅޭ ކަންކަން މޮނީޓަރކޮށް ހިންގުމަށއާި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަ )ޑ( އެ ބަދލަުތަކަށް ހޭނުވުމގުެ ޕްލޭންތައް ތއަްޔާރުކރުުމަށް ބޭނުނވްާ ފަންނީ ޤާބލިުކަން ހޯދުން؛ ދރިާސާތއަްކރުުމާއި، ޕރްޮގްރާމްތަކއާި މަޝްރޫޢުތއަް އެކުލަވާލައި ހިނގްުމަށް )ޒ( ؛ބޭނުނވްާ ފަންނީ އަދި މާލީ އެހީ ހޯދުން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުން ކުރާ އަސރަުތަކާގުޅޭ މަޢލުޫމާތު ހިއްސާކޮށް، )ޓ( އެކަމަށް ޢާންމުން ހޭލުންތރެިކުރވުުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ ކަންތައްތަކުގައި އަމިއްލަ ފރަާތްތަކާއި )ޔ( ދައުރު ފުޅާކރުުން؛ޖަމްޢއިްޔާ ޖަމާޢަތްތއަް ބއަިވެރިކުރުވުމއާި، އެފރަާތްތަކގުެ އހެެން ޤާނޫނެއް ނވުަތަ ގަވާއިދެއް މި ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް މާއްދއާަކާ ނވުަތަ )ޕ( ބޔަަކާ ޚލިާފުކަމަށވްާނަމަ މި ޤާނޫނގުެ މަޤްޞަދު ޙާޞިލުކރުުމަށްޓަކައި އެ ފުށއުރެުމެއް ޙއަްލުކރުުމުގެ ގޮތުން ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތއަް ކަމާބެހޭ ރާކޮށް އެކަންކަން ޙައްލުކުރުން؛ އަދި ފރަާތްތަކާ މަޝްވަ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން ދިވެހިރއާްޖއެަށް ދިމވާެފއަިވާ )ޖ( ގއެލްުންތަކާ ގުޅޭގޮތުން އަންނަނވިި ކަންކަން ހިމެނޭ ތަފާސހްިސާބު އެކލުަވާލއަި ކޮންމެ އަހަރަކު ޢާންމުކރުުން. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 18 ގރިާފައވިާ މިންވަރާއި، ދވިހެރިއާްޖޭގެ އެކިއެކި ރަށްތައް (1) ރަށގްރިުމުގެ ސަބަބުން އެ ރަށްރަށގުައި ހަދާފައިވާ އިންފރްާސްޓރްަކްޗރައަށް އަސަރުކޮށްފއަިވާ މިނވްރަު؛ ދވިހެރިއާްޖޭގެ އެކިއެކި ރަށްތަކަށް ވއިްސާރަކޮށްފއަިވާ މިނވްަރު؛ (2) ؛ދވިހެރިއާްޖޭގެ އެކިއެކި ރަށްތަކަށް އުދަ އަރާފއަިވާ މިނވްރަު (3) ދވިހެރިއާްޖޭގެ ފަރުތަކަށް މރުަކަ ހުދވުުމުގެ މއަްސަލަ (4) ކރުިމަތވިެފއަިވާ މިނވްރަު؛ އެކއިެކި ދުވަސްވަރު މަތިން ދިވެހރިއާްޖޭގެ ރަށްތަކަށް އޮއި (5) ދއަރުވުުމާއި ވައި ޖހެުމގުައި އައިސްފައވިާ ބަދަލު؛ ނވްރަު؛ދވިހެރިއާްޖޭގެ ފަތުރުވރެިކަމަށް އަސަރުކޮށްފއަިވާ މި (6) ދވިހެރިއާްޖޭގެ މަސްވެރިކަމަށް އަސރަުކޮށްފައިވާ މިންވަރު؛ (7) ދވިހެރިއާްޖޭގެ ދަނޑވުެރިކަމަށް އަސަރުކޮށްފއަިވާ މިނވްރަު؛ (8) ދވިހެރިއާްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ ފެންފަށލަައަށް އަސރަުކޮށްފައިވާ (9) މިނވްރަު؛ އަދި މިންވަރު. ރައްޔިތުންގެ ޞިއްޙަތަށް އަސރަުކޮށްފައިވާ (10) ހތަރަވުނަަ ބބާު މނިސިޓްަރުގެ މސައްޫލއިޔްަތުތއަް މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން، މިނިސްޓަރުގެ މަސްއޫލއިްޔަތުތަކުގެ ތެރޭގައި .19 މނިސިޓްރަގުެ މސައްލޫއިޔްތަތުއަް އަންނަނވިި ކަންކަން ހިމެނއެވެެ. ؛ޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުންމޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާބެހޭ ޤއަުމީ ސި )ހ( ވަނަ މއާްދާގައި ބަޔާންކޮށްފއަިވާ ލަނޑުދަނޑއިށަް 4މި ޤާނޫނުގެ )ށ( ވާސލިުވެވޭކަން ކަށވަަރުކރުުމއާި، އެ ލަނޑުދަނޑއިަށް ބަދލަުގެންނަންޖހެޭނަމަ އެކަން ރައްޔިތުނގްެ މަޖިލީހަށް ހުށހަެޅުން؛ ން އެކލުަވާލާ ކާބަން ބަޖެޓް ވަނަ މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށު 7މި ޤާނޫނގުެ )ނ( ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް ހުށހަެޅުން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 19 ވަނަ މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އެކލުަވާލާ ކާބަން ބަޖެޓަށވްުރެ 7މި ޤާނޫނގުެ )ރ( އެ މއުްދަތގުެ ތެރގޭައި ދވިެހިރއާްޖއެިން ކާބަން ބޭރުކުރާ މިނވްަރު އިތރުުނވުާކަން ކަށވަަރުކރުުން؛ ވަނަ މއާްދާގެ )ހ( ގެ ދަށުން އެކލުަވާލާ ކާބަން ބަޖެޓަށް 7ގެ މި ޤާނޫނު )ބ( ބަދލަގުެންނަންޖހެއިްޖެނަމަ އެ ބަދަލއެް ގެނއަުމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް ހުށހަެޅުން؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭ ކަންކަމުގއަި ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް )ޅ( ޖަވާބުދރާވީުން؛ ންނަ ބަދލަުތަކާބެހޭ ކަންތައްތައް ދެމހެެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި މޫސުމަށް އަ )ކ( ތރައަްޤީކރުުމަށް ސްޓްރެޓީޖިކް ޕލްޭންތަކާއި އެކްޝަން ޕލްޭންތަކާއި ޕރްގޮރްާމްތައް ހިނގްުމުގއަި ބޭނުންވާ އހެީތެރިކަމާއި ލަފާ ފޯރުކޮށްދިނުން؛ އަދާކުރުމަށް އެފރަާތަށް ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑައިރެކްޓަރޭޓްގެ މަސއްޫލިއްޔަތުތައް )އ( ދޭންޖހެޭ އެންމހެައި ލަފއަާއި އެހީތރެިކަން ދިނުން؛ އަދި މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާބެހޭ ކަންކަން ތަންފޛީުކރުުމަށް އުފއަްދަންޖެހޭ )ވ( ލަފާދޭ ކޮމިޓީތއަް އުފއެްދުން. ފސަވްނަަ ބބާު ޕްލނޭް އކެުލވަލާމުއާި ރިޕޓޯކުުރނުް ނަ ބދަލަތުކަބާހެޭ މސޫމުށަް އނަް ޤއަމުީ އކެޝްނަް ޕލްނޭް މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާބެހޭ ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕލްޭނއެް، މިނިސްޓރަުގެ )ހ( .20 ލަފގާެ މަތިން، ދއަލުަތާއި ކަމާބެހޭ ސަރުކާރުގެ އަދި އަމއިްލަ ފރަާތްތަކުގެ ވެ.މަޝވްރައާއާެކު ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓުން އެކލުަވާލަނވްާނއެެ މި މއާްދގާެ )ހ( އާ އެއްގޮތވްާ ގޮތގުެމަތިން އެކުލވަާލާ ޕްލޭން ކލްއަިމެޓް )ށ( ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓުން މިނިސްޓރަަށް ހުށހަަޅަނވްާނެއެވެ. އަދި އެ ޕލްޭން ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔާއަށއާި ރައްޔިތުނގްެ މަޖިލީހަށް މިނިސްޓރަު ހުށހަަޅަނވްާނއެވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 20 )ހ( ގައި ބަޔާންކުރާ ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕްލޭންގައި އަންނަނިވި މި މއާްދގާެ )ނ( ކަންކަން ހިމަނަނވްާނެއެވެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ދވިެހިރއާްޖޭގެ ބަރުދާސްތީ (1) ޤާބލިުކަން އިތުރުކރުުމއާި، ދިވެހިރާއްޖއެަކީ ކާބަން ނިއުޓްރަލް ތުތައް؛ޤއަުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ކަނޑއަަޅަންޖހެޭ ސިޔާސަ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުގެ ސަބަބުން މެދުވެރވިާ ގެއްލުންތައް (2) ކުޑަކރުުމަށް އެޅޭނެ ފިޔަވަޅުތއަް؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ހޭނވުުމަށާއި އެ ބަދަލުތަކަށް (3) ރއަްދުދިނުމަށް އަޅަންޖހެޭ ފިޔަވަޅުތއަް؛ ގުމުގއަި، މޫސުމަށް އަންނަ ތރަައްޤގީެ ޕްލޭންތއަް އެކުލވަާލައި ހިން (4) ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން މެދވުެރިވެދާނެ ކާރިސާތަކުގެ ހރިާސްތައް ކުޑަކރުުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔވަަޅުތއަް ހިމެނގިެން އެފަދަ ޕްލޭންތައް އެކލުަވާލުމަށް ބރާުދޭ ކަންކަން؛ ގރްީނހްއަުސް ގޭސް ބޭރުވާ މިންވަރު ބަލައި މޮނީޓަރކރުަމުންދާނެ (5) ގޮތްތއަް؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާގުޅޭ މަޢލުޫމާތު އެއްކުރެވޭނެ ގޮތްތަކާއި (6) އެ މަޢލުޫމާތު ހޯދާނެ ގޮތްތއަް؛ ދވިހެރިއާްޖޭގއަި ދެމެހެއްޓެނވިި ގޮތެއގްައި އއިާދަކުރަނވިި ހަކަތަ (7) ކރުއިަރުވާނެ ގޮތްތައް؛ ދަކރުަނިވި ހަކަތަ ރައްކާތެރިކރުވެޭނެ ގޮތްތައް އިތުރުކރުުމއާި، އއިާ (8) ހަކަތއަިގެ ޔަޤީންކަން އިތުރުކުރުމަށް ކުރވެޭނެ ކަންކަން؛ މި ޤާނޫނގުެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކރުުމަށް، ދުރރުާސްތާގައާއި، (9) މެދރުާސްތާ އަދި ކރުުރާސްތގާައި ޙާޞލިުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާ ލަނޑުދަނޑިތއަް؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 21 ޑިތަކާ ގުޅިގެން ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕްލޭނގްައި ކަނޑއަަޅާ ލަނޑުދަނ (10) ސރަުކާރާއި، އހެެނހިެން އިދރާާތަކާއި އަމިއްލަ ފރަާތްތަކާއި ވަކވިަކި ފަރުދުނގްެ ދައރުާއި ޒިންމާތއަް؛ ދވިހެރިއާްޖޭގައި ކަމގާުޅޭ އހެެނހިެން ދާއިރާތަކުން (11) ޢަމލަުކރުަމުންދާ އަދި ކަނޑއަަޅާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން ޅޭގޮތުން ކަނޑއަަޅާފއަިވާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގު ސްޓރްެޓަޖީތަކާ ގުޅުންހުރި މިންވަރާއި ގެންނަންޖހެޭ ބަދަލުތައް؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ކަނޑއަަޅާފއަިވާ (12) ސްޓރްެޓަޖގީެ ދަށުން އިސްކަންދޭ ކަންތައްތަކާ އެއްގޮތަށް ތއަް؛ދވިހެރިއާްޖއެިން ޢަމލަުކުރުމަށްޓަކއަި އަޅާނެ ފިޔވަަޅު ދވިހެރިއާްޖއެިން ބޭރުކުރާ ކާބަންގެ މިންވަރު މަދުކޮށް ކާބަން (13) ނިއުޓރްަލް ޤައުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި އެކުލވަލާަންޖެހޭ ވިޔަފާރީގެ ސްކީމްތއަް ކަނޑއަަޅާނެ ދާއިރާތއަް؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ހޭނވުުމަށް އިޖްތިމާޢީ ބއަވިެރިވުން (14) ކުރާނެ ކަންތައްތަކާއި އަމިއްލަ ޖަމްޢއިްޔާ އިތރުުކރުުމަށް ޖަމާޢަތްތަކގުެ ދއަރުު؛ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ހޭނުމަށްޓަކައި އަންނަނިވި (15) ދއާރިާތއަް ހިމެނޭގޮތުން ކުރާނެ ކަންތައްތއަް؛ i. ޞިއްޙީ ދއާރިާ؛ ii. ެބޯފެނގުެ ޔަޤީންކަން ކަށަވަރުކރުުމާއި ފެނުގ ވަސލީަތްތއަް؛ iii. ގޮނޑުދޮށް ޙިމާޔަތްކޮށް ބެލެހެއްޓުން؛ iv. ކާބޯތަކެތގީެ ޔަޤީންކަން ކަށަވަރުކރުުމާއި ދަނޑވުރެިކަން؛ v. މަސވްރެިކަން؛ vi. ފަތރުވުރެިކަން؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 22 vii. ދރިޭތަކެތގީެ ނަސްލުތއަް ރއަްކާތެރިކރުުން؛ viii. ްފރައާި ފަޅާއި ކުޅި، ޗަސްބިން ފަދަ މުހިންމު މާހައލުުތައ ދެމހެެއްޓުން؛ ix. ުމޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކަށް ހުރަހެޅިފއަވިާ ނާޒުކ ޢުމރުާނީ ވަސލީަތްތައް ދެމހެެއްޓުން؛ x. ްދރުާލާ އިންޒރާުދޭ ނިޒާމުތއަް ފުޅާކޮށް ހރަުދަނާކޮށ ބލެހެެއްޓުން؛ xi. ިއިންސާނީ އަދި ފަންނީ ވަސލީަތް ބިނާކރުުމާއ ން؛މއުައްސަސާތއަް ހރަުދަނާކުރު xii. ދރިާސާކރުުމާއި މަޢލުޫމާތު ފަތުރައި ޢާންމުކުރުން؛ xiii. ެމަޝރްޫޢުތަކއާި ޕރްޮގްރާމްތއަް ހިންގަން ފައިސާގ ވަސލީަތްތއަް ހޯދުމަށް މގަުފަހިކރުުން؛ xiv. ްމޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ކުޑަކރުުމަށާއި ހޭނުމަށ މގަުފހަިކރުުމަށް ބޭނުންވާ ޓެކްނޮލޮޖީ ފުޅާކރުުން؛ xv. ެޢާންމު ހލޭުންތެރިކަން އިތރުުކުރުމާއި ދރިއިުޅުމުގ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަދލަގުެނައުން؛ އަދި xvi. ާވިޔަފރާއިާއި އިންވެސްޓްމަންޓް އަދި އިޤްތިޞާދީ ދއާިރ ދެމހެެއްޓެނވިި ގޮތެއގްައި ކުރިއެރުވުން. ގައި އަންނަނިވި މި މއާްދގާެ )ހ( ގއަި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ޕލްޭން އެކުލަވލާުމު )ރ( ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަނވްާނެއެވެ. މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅޭގޮތުން ރއާްޖގޭެ މިހރާުގެ ޙާލަތު؛ (1) މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ގުޅޭ ދާއިރާގެ ހިނގްުމުގެ ނިޒާމު (2) އެކލުެވޭގޮތއާި ހިނގްުމގުައި ހުރި ގޮންޖެހުންތއަް؛ ޖއަވްަށް ބޭރުކުރާ ގްރީނހްއަުސް ގޭސްތަކުގެ ދވިހެރިއާްޖއެިން (3) ވައްތރަުތަކއާި، ގްރީނހްއަުސް ގޭސް ބޭރުކުރާ މިންވަރާއި، ދއާރިާތއަް؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 23 މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތއަް ކުޑަކރުުމަށާއި ކރަަންޓް އުފއެްދުމަށް (4) އިއާދަކރުަނިވި ހަކަތއަަށް ބަދލަުކުރުމއާި، ދަތރުުފަތުރުގެ ނޭޖްކރުުމއާި، ހަކަތަ ސަމަކރާަކުރުމާއި، ދއާރިއާއާި، ކުނި މެ ހަކަތއަިގެ ޔަޤީންކަން ކަށަވަރުކރުުމަށްޓަކައި ކރުަމުންދާ މަސއަްކަތްތއަް؛ އިންސާނީ ފަންނީ އަދި މލާީ ވަސލީަތްތއަް ލިބެންހުރި މިނވްަރާއި (5) ލިބުމގުއަި ހުރި ގޮންޖހެުންތަކާއި އަދި އެފަދަ ވަސލީަތްތައް ފރުުޞަތުތައް.ތރައަްޤީކރުުމަށް ހުރި މި މއާްދާގެ ދަށުން ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑައިރެކްޓަރޭޓުން އެކލުވަލާަންޖެހޭ )ބ( )ހައެއް( 6ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕލްޭން، މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާތާ މަސްދވުހަގުެ ތެރގޭައި އެކުލވަާލައި ޢާންމުކުރަނވްާނއެވެެ. ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕލްޭންގައި ކަނޑއަަޅާފއަވިާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާބެހޭ )ޅ( ލަނޑުދަނޑިތއަް ޙާޞލިުކރުުމަށްޓަކައި ސަރުކާރާއި ލޯކަލް ކައުންސލިްތަކާއި ޖަމްޢއިްޔާ ޖަމާޢަތްތަކާއި ވިޔަފާރިތަކާއި ފަރުދުން އަދި ދައލުަތުގެ އެންމހެައި މއުއަްސަސާތަކުން އެއްބާރުލުންދޭނވްާނއެވެެ. )ޅ( ގައި ކަނޑއަަޅާފއަވިާ އުސޫލާ ޚލިާފަށް ޢަމލަުކރުަމުންދާ މި މއާްދގާެ )ކ( ފރަާތްތަކާމެދު މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ކަނޑއަަޅާފއަވިާ ގޮތގުެމަތިން ފިޔވަަޅު އެޅުމގުެ ބާރު ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓަށް ލިބގިެނވްެއެވެ. ދާ މިންވަރު ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓއެް، ކޮންމެ އހަަރަކު މި ޤާނޫނު ތަންފީޛވުަމުން )ހ( .21 ރޕިޓޯކުރުނުް އއެްފހަަރު ކްލއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަިރެކްޓރަޭޓުން އެކލުަވާލއަި، މިނިސްޓރަަށް ހުށހަަޅަނވްާނއެވެެ. މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކުރާ ރިޕޯޓުގއަި، އަންނަނވިި ކަންކަން )ށ( ހިމަނަނވްާނއެވެެ. ން ނއިުޓްރަލް ޤައުމަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ދވިހެރިއާްޖެއަކީ ކާބަ (1) ކަނޑއަަޅާފއަވިާ ލަނޑުދަނޑިތއަް ޙާޞިލުވަމުންދާ މިނވްރަު؛ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 24 ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕްލޭން ތަންފީޛވުަމުންދާ މިނވްރަު؛ (2) މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކާ ގުޅގިެން ދިވހެިރާއްޖެއިން (3) ދަނޑިތައް ޙާޞލިުކރުުމަށް ކަނޑއަަޅާފއަިވާ އެނޫނވްެސް ލަނޑު ޙާޞލިވުަމުންދާ މިންވަރު؛ ކާބަން ބަޖެޓގުއަިވާ ކަންކަން ޙާޞިލުކުރވެިފއަިވާ މިނވްަރާއި (4) ހޯދާފއަވިާ ކުރިއެރުން؛ ކާބަން ބަޖެޓާ ގުޅޭގޮތުން އިތުރު ކުރިއރެުން ބޭނުނވްާ ކަންކަން (5) ނުވަތަ ދއާރިާތައް؛ ރވިާ ގެއްލުންތައް މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކުގެ ސަބަބުން މެދުވެ (6) ކުޑަކރުުމަށް އަޅަމުންދާ ފިޔވަަޅުތައް މރުާޖަޢާކުރުމާއި އެ ފިޔވަަޅުތކަަކީ އެކަށގީެނވްާ ފިޔވަަޅުތަކއެްކަން ނުވަތަ ނޫންކަން ބަޔާންކރުުމއާެކު، އެ ސިޔާސަތުތއަް މުރާޖަޢާކރުަންޖހެޭނަމަ އެކަން ފހާގަަކރުުން؛ ލޭންތަކގުއަި ކަނޑއަަޅާފއަިވާ މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކގާުޅޭ ޕް (7) އަމއިްލަ ފރަާތްތަކުގެ ، ސރަުކާރާއި، އެހެނހިެން އިދރާާތަކާއި ދއަރުާއި ޒިންމާތއަް މރުާޖަޢާކުރަންޖހެޭނަމަ އެކަން ބަޔާންކުރުން؛ އަދި ޤއަުމީ އެކްޝަން ޕްލޭން ތަންފީޛުކރުުމުގައި ދިމާވާ ދަތިތަކާއި (8) ފިލވުުމަށްޓަކައި އެޅުމަށް ގޮންޖހެުންތަކާއި އަދި އެ ދަތިތައް ހުށހަަޅާ ފިޔވަަޅުތއަް. މި މއާްދގާެ )ހ( ގެ ދަށުން ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓުން ހުށހަަޅާ )ނ( )ތރިީސް( ދވުަހުގެ ތރެޭގައި، 30ރިޕޯޓު މިނިސްޓރަަށް ލިބޭތާ ދި ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔާއަށާއި ރައްޔިތުންގެ މަޖލިހީަށް ހުށހަަޅަނވްާނއެވެެ. އަ އެ ރިޕޯޓާމެދު މިނިސްޓރަަށް ފެންނަ ގޮތް ބަޔާންކުރާ ބަޔާނެއް އެ ރިޕޯޓާއެކު ހުށހަަޅަނވްާނއެވެެ. އަދި، އެ ރިޕޯޓު ޢާންމުކޮށް ޝާއިޢުކރުަންވާނއެވެެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 25 މި ޤާނޫނު ތަންފީޛުވަމުންދާ މިންވަރު ބލެުމަށއާި، ކަނޑއަެޅޭ ލަނޑުދަނޑިތައް .22 އހެނެް އދިރާތާކަނުް ރޕިޓޯކުރުނުް ޞލިވުަމުންދާ މިނވްަރު ބލެުމަށްޓަކައި، ސރަުކާރުގެ އިދރާާތަކއާި އެހެނހިެން ޙާ އިދރާާތަކުން ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ތަފާސހްިސާބުތަކއާި، އެނޫނވްެސް މަޢލުޫމާތު، މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދާ ގވައާިދުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތގުެމަތިން ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ގެންދަންވާނއެވެެ. ޑއަރިެކްޓރަޭޓަށް ހުށހަަޅަމުން ހވަނަަ ބބާު ތިމވާއެޓްއާި މސޫމުަށް އަނންަ ބަދލަތުކަގާޅުޭ ދއާިރތާކަނުް ލިބޭ ފނަޑްު ތމިވާއެޓްއާި މސޫމުށަް އނަންަ ބދަލަތުކަގާޅުޭ ދއާރިތާކަނުް ލބިޭ ފނަޑްު ބލެހެއެޓްނުް މަށާއި، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތައް ކުޑަކުރުމަށއާި، އެ ބަދަލުތަކަށް ހޭނވުު )ހ( .23 ކާބަން ނިއުޓްރަލް ލަނޑުދަނޑި ޙާޞލިުކުރުމަށއާި، ދިވެހރިާއްޖގޭެ ތިމވާެށި ރައްކާތެރިކޮށް ދެމހެެއްޓުމަށް ދިވެހރިއާްޖެއާއި ދވިެހިރއާްޖއެިން ބރޭުން ލިބޭ ފައިސާ ބެލެހެއްޓުން ހަރުދަނާކރުުމުގެ ގޮތުން ދިވހެރިއާްޖެއާއި ބޭފަދަ މުސްތަޤއިްލު މުއައްސަސއާެއް ބއަިނލަްއަޤވްާމީ މުޖުތަމަޢގުެ އިތުބާރު ލި )އަށރާަ( މަސްދވުަހުގެ 18މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާ ތރާީޚުން ފެށގިެން ތރެގޭއަި އެކަމަށް އެކުލވަާލެވޭ ޚއާްޞަ ޤާނޫނެއްގެ ދަށުން ރައީސލުްޖުމްހޫރއިްޔާ އުފއަްދަނވްާނެއވެެ. އުފއެްދުމަށް ހަދާ ޤާނޫނގުއަި، މި މއާްދގާެ )ހ( ގައި ބަޔާންކުރާ މއުައްސަސާ )ށ( އެ މއުއަްސަސގާެ މަޤްޞަދާއި، އެކުލވެގިެންވާ ގޮތއާި، މަސައްކަތްތަކއާި އަދި ފަންޑުތއަް ބލެެހެއްޓުމގުއަާއި ހޭދަކރުުމުގައި ޢަމަލުކރުާނެ އުސޫލުތައް ބަޔާންކރުަނވްާނެއެވެ. ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 26 ހތަވްނަަ ބބާު އެހެނހިނެް ކނަކްނަް ތކައާި ބއަނިލައްޤަވްމާީ އދުހުނުް ކނަޑދުތަރުތުކަނުް ބރޭކުރުާ ގސޭް ކަމގާުޅޭގޮތުން ހަދާ ގަވއާިދގުައި ބަޔާންކުރާ ޙާލަތްތައް ފިޔވަައި އެހެނހިެން .24 ޙލާަތްތަކގުައި ބއަިނލައްަޤްވާމީ އުދުހުންތަކއާި ކަނޑުދަތރުުތަކުން ބރޭުކުރާ ކާބަނއްަކީ ބެލެވޭނއެވެެ.ދވިހެރިއާްޖޭގެ މަސްދރަުތަކުން ބރޭުކުރާ ކާބަންކަމގުައި ނު މި ޤާނޫނގުއަި ކަނޑއަެޅގިެން އހެެނގްޮތަކަށް ބަޔާންކޮށްފއަިނުވހާާ ހިނދަކު، )ހ( .25 ގވައާދިު ހދައަި ހނިގްނުް މި ޤާނޫނގުެ ދަށުން ހަދަންޖހެޭ ގވައާިދުތައް ހަދއަި ހިންގާނީ ކލްއަިމެޓް ޗޭންޖް ޑއަރިެކްޓަރޭޓުންނވެެ. )ނުވއައެް( މަސްދުވަހގުެ ތެރގޭައި 9 މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކރުަން ފަށާތާ )ށ( މި ޤާނޫނު ހިނގްުމަށްޓަކއަި ހަދަންޖހެޭ ގވައާިދުތއަް ހަދއަި، ދިވހެިސރަުކާރުގެ ގެޒެޓގުއަި ޝާއިޢުކރުަނވްާނެއވެެ. މި ޤާނޫނަށް ޢަމލަުކުރަން ފަށާނީ، މި ޤާނޫނު ފާސވްެ، ތަޞްދީޤުކޮށް، .26 ޤނާނޫށަް ޢމަލަކުރުނަް ފށެނުް ގެ ގެޒެޓގުައި ޝއާިޢުކުރާ ތާރީޚުން ފެށގިެންނެވެ. ދވިހެިސރަުކާރު މި ޤާނޫނގުައި ޢިބރާާތެއް ނުވަތަ ލަފުޒެއް ބޭނުންކޮށްފއަިވާ ގޮތުން ކަނޑއަެޅގިެން .27 މނާކަރުނުް އހެެން މާނައެއް ދހޭަނވުާހާ ހިނދަކު، އަންނަނިވި ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފުޒުތަކަށް ދީފައި ތަކަށް ތިރގީައި ދީފއަިވާ މާނަކރުުމވެެ.އވެަނީ، އެ ޢިބާރާތްތަކާއި ލަފުޒު "ހޭނވުުން" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށގްެން ނުވަތަ )ހ( މަންފާ ލިބެމުންދާ ކަންކަން ބޭނުންކޮށގްެން، މޫސުމަށް ބަދލަގުެނެވޭ ކަންކަމުން ލިބެމުންދާ ނވުަތަ ލިބިދާނެ ނުވަތަ އަސަރުކުރާނެ ކަންކަމުން ތީ ނުވަތަ އިންސާނީ ނިޒާމަށް އަންނަ ޤުދރުަތީ ބަދަލުތަކަށވެެ.ޤުދރުަ "މިނިސްޓރްީ" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، މޫސުމާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް )ށ( ތަންފޛީުކރުުމަށް ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ސރަުކާރުގެ ވުޒރާއާަށެވެ. "މިނިސްޓރަު" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، މޫސުމާބެހޭ ސިޔާސަތުތައް )ނ( ންފޛީުކރުުމަށް ކަނޑއަަޅާފއަިވާ ސރަުކާރުގެ ވުޒރާާގެ ވަޒީރަށވެެ.ތަ ދވިހެިސރަކުރާގުެ ގޒެޓެް 166 : އަދަދު 50 ވޮލއިމުް: 27 "މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަު" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، އިންސާނުނގްެ ފުށުން، )ރ( ސީދާގޮތުންނއާި ނުސީދާގޮތުން، ޖއަވްަށް ބރޭުކުރވެޭ ވހިަގޭހުގެ މއާްދާތަކުގެ ވުގައި އެކުލެވޭ މއާްދާތަކަށް ސަބަބުން، ވަކި މއުްދަތެއްގއަި، ދުނިޔޭގެ ޖއަް އަންނަމުންދާ ބަދލަުތަކަށއާި، އޭގެ ސަބަބުން މޫސުމަށް އަންނަ ބަދލަުތަކއާި، އަދި ޤުދރުަތީގޮތުން އަންނަ މޫސުމީ ބަދަލުތަކަށވެެ. "ސއަިންޓިފިކް ހޯދުން" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ބއަިނލައްަޤްވާމީ މުޖުތަމަޢު )ބ( ފޭ މަސްދރަަކުން ހާމަކރުާ މޫސުމަށް އަންނަ ޤަބލޫުކރުާ އިތުބާރު ހި ބަދލަުތަކގާުޅޭ ހޯދުންތަކަށވެެ. "ކާބަން ބަޖެޓް" ކަމަށް ބުނެފައި އވެަނީ، ދވިެހިރއާްޖއެިން އަހަރއެްގެ ތރެޭގައި )ޅ( ބރޭުކރުާނެކަމަށް ކަނޑއަަޅާ ކާބަނގްެ މިންވރަވެެ. ނޑއަެޅޭ ވަކި މއުްދަތއެގްައި "ކާބަން ނިއުޓރްލަް" ކަމަށް ބުނެފއަި އވެަނީ، ކަ )ކ( ޖއަްވަށް ބރޭުކުރާ ކާބަނއްއާި ހަމަ އެ މއުްދަތގުެ ތެރޭގއަި ޖއަްވުން މަދުކރުެވޭ ކާބަން އެއް މިނވްރަަކަށްވުމވެެ. "ގރްީނހްައުސް ގޭސް" ކަމަށް ބުނެފއަި އެވަނީ، ކާބަންޑއައިޮކްސއަިޑް، )އ( ބަންސް، ޕަރފލްރޮޮކާބަންސް މީތޭން، ނައިޓރްަސއްޮކްސއަިޑް، ހައިޑރްޯފްލޮރޮކާ އަދި ސލަްފަރ ހެކްސަފްލރޮއަިޑް ފަދަ ގޭސްތައް ހިމެނގޭޮތަށް، ޖއަްވުގއަިވާ ގހޭުގެ ބވާަތްތަކުގެ ތރެއެިން އެ ގޭސްތަކުގެ ސަބަބުން ގރްީންހއަުސް އިފެކްޓަށް މގަުފަހިވާ ގޭސްތަކަށވެެ.