Regulation on hygienic, veterinary and other conditions for products and facilities for processing or destroying animal products of animal origin

, CrpaHa 84 - 6poj 45 CJIY)l(6Effif JIM.CT L[ 12. asryct 2015. 940. Na osnovu clana 102 st. 6 i 7 i clana 105 stav 4 Zakona o veterinarstvu (.Sluzbeni list CG", broj 30/12), Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, donijelo je PRAVILNIK 0 HIGIJENSKIM, VETERINARSKO-ZDRAVSTVENIM I DRUGIM USLOVIMA ZA NUS PROIZVODE I OBJEKTE ZA PRERADU ILi UNISTAVANJE NUS PROIZVODAZIVOTINJSKOG PORIJEKLA* Predmet Clan 1 Ovim pravilnikom propisuju se higijenski, veterinarsko­ zdravstveni i drugi uslovi za nus proizvode zivotinjskog porijekla (u daljem tekstu: nus proizvodi) i proizvode dobijene 9d nus proizvoda, za objekte za preradu iii unistavanje, sakupljanje i prevoz nus proizvoda, sadrzaj zahtjeva za izdavanje odobrenja, odnosno upis u registar odobrenih objekata, dokumentaciju koja se prilaze uz zahijev, sadrzaj i nacin vodenja registra, kolicine i nacin odlaganja nus proizvoda zakopavanjem iii spaljivanjem i uslove za. stocna groblja iii jame-grobnice. Znacenje izraza Clan 2 lzrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeca znacenja: 1) kr:znasice su zivotinje koje se drze iii uzgajaju za pro1zvodn1u krzna i ne koriste za proizvodnju hrane; 2) krv je svjeia krv zivotinja; . 3) hranivo je proizvod zivotinjskog porijekla, u prirodnom obliku, svjez iii konzerviran koji je dobijen industrijskom preradom, organske iii neorganske supstance koje sadr:ze iii ne sadr:ze dodatke hrani za zivotinje, a namijenjene su za peroralnu ishranu zivotinja direktno, iii nakon prerade iii u pripremi krmnih smjesa iii ka~ nosaci premiksa, ukljucujuci obrac1ene fivotinjske proteine, pro~zvode od krvi, topljene masti, proizvode od jaja, riblje ulje, denvate masti, kolagen, felatin i hidrolizovane proteine, dik~lcijum fosfat, trikalcijum fosfat, mlijeko, proizvode na bazi mliJeka, proizvode od mlijeka, kolostrum, proizvode od kolostruma i lalog iz centrifuge iii separatora; . 4~ proizvodi od krvi su proizvodi dobijeni od krvi iii frakcija kl'\/1, 1zuzev krvnog brasna, a ukljucuju i susenu, zamrznutu, odnosno tecnu plazmu. susenu punu krv, susena, zamrznuta, odnosno tecna crvena krvna zmca iii njihove djelove, kao i mjesavine tih proizvoda; 5) obr~<!en z~~oti njs~i . protein je protein zivotinjskog po~Jekla kOJI je d~btJen 1skt1ucivo od nus proizvoda kategorije 3, ko11 se upotreblJava kao hrana za zivotinje, odnosno za pro1zvodnju hrane za zivotinje, ukljucujuci hranu za kucne ljubi~~• iii ~a proi~odnju organskog <!ubriva i oplemenjivata zemt11sta, os1m pro1zvoda od krvi, mlijeko, proizvoda na bazi mlijeka, proizvoda od mlijeka, kolostrum, proizvoda od kolostruma, talog iz centrifuge iii separatora, felalin, hidrolizovan protein i dikalcijum fosfat, jaja i proizvoda od jaja, ukljucujuci ljuske jaja, trikalcijum fosfat i kolagen; 6) krvno brasno je obradeni zivolinjski protein koji je dob1Jen toplotnom preradom krvi iii frakcija krvi; .. !) ri~ lje brasno je obradeni protein zivotinjskog porijekla ko11 Je dob11en od vodenih zivotinja, osim morskih sisara; 8) topljena mast je mast dobijena preradom: a) nus proizvoda; iii b) proizvoda za ishranu ljudi, koje nijesu namijenjeni za ishranu ljudi; • 9) riblje ulje je ulje dobijeno preradom vodenih zivotinja iii ulje dobijeno preradom ribe za ishranu ljudi, koje se ne koristi za ishranu ljudi; 10) nus proizvodi pcelarstva su med, pcelinji vosak, maticna mlijec, propolis iii polen, koji nijesu namijenjeni za ishranu ljudi; 11) kolagen je proizvod na bazi proteina, koji se dobija od koze, kostiju i tetiva zivotinja; . 12) ielatin je prirodni, rastvorljiv protein, zeliran iii nez~liran, koji se dobija djelimicnom hidrolizom kola9ena dob11enog od kostiju, koze, tetiva i ligamenata zivotinja; 13) 1:varci su proteinski ostaci od topljenja masti; 14) hidrolizovani proteini su polipeptidi, peptidi i aminokisjeiine i njihove mjesavine, dobijene hidrolizom nus proizvoda zivotinjskog porijekla; • 15) bijela voda je mjesavina mlijeka, proizvoda na bazi ~lijeka iii mlijecnih preradevina sa vodom koja se sakuplja tokom 1spiran1a opreme, ukljucuju6i ispiranje posuda koje se koriste za mlijecne proizvode, prije njihovog ciscenja i dezinfekcije; 16) konzervirana hrana za kucne ljubimce je toplotno obrac1ena hrana za kucne ljubimce u hermeticki zatvorenoj konzervi; 17) zvakalice za pse su proizvodi koji se daju kucnim ljub(mcim~ i koji su proizvedeni od nestavljenih koia papkara i kop1tara 1h drugog materijala zivotinjskog porijekla; 18) poboljsivac ukusa je tecni iii dehridrirani preradeni proizvod zivotinjskog porekla koji se koristi za poboljsanje palatibilne vrijednosti hrane za kucne ljubimce; 19) ugostiteljski otpad je otpad od hrane, ukljucuju6i korisceno jestivo ulje iz restorana, ugostiteljskih objekata i kuhinja; 20) ostaci fermentacije su ostaci od prerade nus proizvoda u objektu za proizvodnju biogasa; 21) sadriaj digestivnog trakta je sadriaj koji se nalazi u digestivnom traktu sisara i ratita; 22) derivati masti su proizvodi dobijeni od topljenih masti; 23) guano je prirodni nemineralizovani proizvod sakupljen iz izmeta slijepih miseva iii divljih morskih ptica; 24) mesno-kostano brasno su zivotinjski proteini dobijeni preradom nus proizvoda kategorije 1 iii 2; 25) obradene koie su proizvodi dobijeni od neobradenih koia, osim zvakalica za pse, koji su: a) suseni; b) suvo soljeni iii vlazno soljeni najmanje 14 dana prije otpreme; c) soljeni najmanje sedam dana u morskoj soli sa dodatkom 2 % natrijum karbonata; d) suseni najmanje 42 dana na temperaturi od najmanje 20 ~iii • e) konzervirani postupkom osim stavljenja; 26) n ~obradene koze su kozna i potkozna tkiva koja nijesu prosla ntJ~an postupak obrade osim rezanja, hlac1enja iii zamrzavanJa; .. 2!) nepre rad~no perje i djelovi perja su perje i djelovi perja, koJ1 rniesu tretirani vodenom parom; 28) neobradena vuna je vuna, osim vune koja je: a) podvrgnuta masinskom pranju; b) dobijena stavljenjem; c) obra<!ena nekom drugom metodom; d) proizvedena od zivotinja, osim svinja, i koja je obrac1ena masinskim pranjem; e) proizvedena od fivotinja, osim svinja, koja je namijenjena za otpremu u pogon za proizvodnju dobijenih proizvoda od vune i koja je obradena najmanje jednom od sljede6ih metoda: hemijskom depilacijom gasenim krecom iii natrijum sulfidom, dimljenjem (fumigacijom) formaldehidom u hermeticki zatvorenoj komori najmanje 24 sata, industrijskim ciscenjem koje se sastoji od potapanja vune u deterdzent rastvorljiv u vodi, na temperaturi od 60-70 •c. sklad istenje, koje moze ukljucivati vrijeme transporta, na t,emperatun od 37 •c tokom osam dana, 18 •c tokom 28 dana, iii 4 •c tokom 120 dana; 29) ~eobradena di aka je dlaka osim dlake koja je: a) blla podvrgnute masinskom pranju; b) dobijena stavljenjem; c) obrac1ena nekom drugom metodom kojom se iskljucuju svi neprihvatljivi rizici za zdravlje ljudi i zivotinja; d) proizvedena od zivotinja, osim svinja, i bila obrac1ena masinskim pranjem; CJIY)K6EHJ1 Til1CT I..([ 12. 8BfYCT 2015. e) proizvedena od zivotinja, osim svinja, koja je namijenjena otpremi u pogon za proizvodnju dobijenih proizvoda od dlake i koja je obradena najmanje Jednom od sljedecih metoda: hemijskom depilacijom gasenim krecom iii natrijum sulfidom; dimljenjem (fumigacijom) formaldehidom u hermeticki zatvorenoj komori tokom najmanje 24 sata; industrijskim potapanjem dlake u deterdzent rastvor1jiv u vodi, na temperaturi od 60-70 °C; skladistenje, koje moze ukljucivati vrijeme transporta, pri temperaturi od 37 °C tokom osam dana, 18 °C tokom 28 dana, iii 4 °C tokom 120 dana. 30) neobradene svinjske cekinje su svinjske cekinje osim svinjskih cekinja koje su: a) podvrgnute masinskom pranju; b) dobijene stavljenjem; iii c) obradene nekom drugom metodom; 31) meduproizvod je dobijeni proizvod namIJenJen za proizvodnju lijekova, veterinarskih lijekova, medicinskih sre­ dstava, aktivnih medicinskih proizvoda namijenjenih za implanta­ ciju, .in vitro" dijagnostickih medicinskih sredstava ,iii laboratorijskih reagensa; 32) laboratorijski reagens je upakovani proizvod, spreman za upotrebu, koji sadrzi nus proizvode zivotinjskog porijekla iii dobijene proizvode iii u kombinaciji sa drugim supstancama nezivotinjskog porijekla namijenjen je za posebnu laboratorijsku upotrebu kao reagens iii reagenski proizvod, kalibrator iii kontrolni materijal za otkrivanje, mjerenje, ispitivanje iii proizvodnju drugih supstanci; 33) sredstvo koje se koriste za in vitro dijagnostiku je upakovani proizvod spreman za upotrebu, koji sadrzi proizvod od krvi iii drugi nus proizvod, i koji se koristi samostalno iii u kombinaciji kao reagens, reagenski proizvod, kalibrator, oprema iii neki drugi sistem, namijenjen za upotrebu in vitro za ispitivanje uzoraka ljudskog iii zivotinjskog porijekla, radi dijagnostikovanja fizioloskog stanja, zdravstvenog starja, bolesti iii genetske abnormalnosti, iii za odredivanje sigurnosti i podudamost sa reagensima, osim donirane organe iii krv; 34) uzorci za istraiivanja i dijagnostiku su nus proizvodi i dobijeni proizvodi namijenjeni za proucavanje u sklopu dijagr,ostickih aktivnosti iii analize, radi promovisanja napretka nauke i tehnologije u okviru obrazovanja iii istrazivanja; 1 35) trgovacki uzorci su nus proizvodi zivotinjskog porijekla iii dobijeni proizvodi namijenjeni za obavljanja procesa proizvodnje ukljucujuci preradu nus proizvoda iii dobijenih proizvoda, proizvodnju hrane za zivotinje, hranu za kucne ljubimce iii dobijenih proizvoda, iii ispitivanje masina iii opreme; 36) suspaljivanje je obrada iii uklanjanje nus proizvoda iii dobijenih proizvoda, koji su otpad u objektu za suspaljivanje; 37) sagorijevanje je postupak koji ukljucuje oksidaciju goriva radi iskoriscavanja energentske vrijednosti nus proizvoda zivotinj­ skog porijekla iii od njih dobijenih proizvoda ukoiliko nijesu otpad; 38) spaljivanje je uklanjanje nus proizvoda iii od njih dobijenih proizvoda kao otpada u objektu za spaljivanje; 39) ostaci od spaljivanja i suspaljivanja su ostaci, koji nastaju u objektima za spaljivanje iii suspaljivanje u kojima se obraduju nus proizvodi iii od njih dobijeni proizvodi; 40) stavljenje je ucvrscivanje koia pomocu biljnih stavila, hromnih soli iii dr~gih supstanci (aluminijumske soli, soli gvoida, soli silicijuma, aldehidi i hinoni, iii drugih sinteticka stavila); 41) taksidermija je prepariranje, punjenje i namjestanje koia iivotinja u njihovom stvamom obliku; 42) serija je jedinica proizvodnje koja se proizvodi u istom po­ gonu na osnovu istih proizvodnih parametara (porijeklo materijala, iii vise takvih jedinica koje se proizvode neprekinutim redosledom u istom pogonu i zajedno se skladiste kao cjelina za otpremu); 43) hermeticki zatvorena posuda je posuda koja je izradena tako da onemogua ulazak mikroorganizama. Objekti za preradu i unistavanje nus proizvoda ' Clan 3 Nus proizvodi mogu se preradivati u objektima koji su upisani u registar odobrenih i re9istrovanih objekata (u daljem tekstu: registar). U registar se upisuju obJekti koji ispunjavaju uslove iz clana 7 ovog pravilnika. Upis iz stava 2 ovog clana vrsi se na osnovu zahtjeva za izdavanje odobrenja, odnosno upisa u registar (u daljem tekstu: zahtjev). Sadrzaj zahtjeva Clan 4 Zahtjev sadrzi sljedece podatke o: 1) nazivu i sjedistu, odnosno imenu i adresi pravnog iii fizickog lica koje je podnosilac zahtjeva; 2) nazivu objekta, lokaciji-adresi objekta; 3) djelatnosti (vrsta djelatnosti, kapacitet, vrsta nus proizvoda). Dokumentacija kola se podnosi uz zahtjev Clan 5 Uz zahtjev se podnosi sljedeca dokumentacija: 1) izvod iz Centralnog registra privrednih subjekata; 2) skica objekta, koja sadrzi prikaz: a) povrsina sa putevima koji su u funkciji obavljanja djelatnosti u objektu; b) rasporeda prostorija i prostora; c) rasporeda opreme i prikljucaka tople i hladne vode; i d) smjera kretanja sirovina, proizvoda i zaposlenog lica; 3) opis tehnoloskog postupka. Nacin vodenja i sadriaj registra Clan 6 Registar se vodi u elektronskom obliku. U registar se upisuju podaci o: 1) subjektu u poslovanju nus proizvodima: a) naziv i sjediste, odnosno ime i adresu; b) PIB; c) odgovomo lice; d) telefon I fax I mail; 2) objektu: a) naziv objekta; b) lokacija-adresa objekta; c) kontrolni (odobreni) broj; d) datum izgradnje objekta; 3) djelatnosti: a) vrsta djelatnosti; b) kapacitet; c) vrsta nus proizvoda; 4) broju i datumu izdavanja rjesenja o brisanju iz registra. Uslovi za objekte u kojima vrsi prerada, skladistenje i unistavanje nus proizvoda Clan 7 Objekti u kojim se vrsi prerada, skladistenje i unistavanje nus proizvoda treba da ispunjavaju opste higijenske i posebne zahtjeve date u Prilogu 1 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Proizvodi dobijeni od nus proizvoda (u daljem tekstu: dobijeni proizvodi) treba da ispunjavaju higijenske, veterinarsko­ zdravstvene i druge posebne zahtjeve date u Prilogu 2 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Nus proizvodi mogu se odlagati zakopavanjem iii spaljiva­ njem u skladu s-a Prilogom 3 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Prestanak vazenja propisa Clan 8 Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje da vazi Pravilnik o minimalnim tehnickim uslovima opremljenosti poslovnih prostorija za promet sirove koze, vune, krzna, dlake i iivotinjskih otpadaka ("Sluzbeni Ust SRCG", broj 2/81) i prestaje primjena Pravilnika o nacinu neskogljivog uklanjanja zivotinjskih leseva i otpadaka zivotinjskog porekla i o uslovima koje moraju da ispunjavaju objekti i oprema za sabiranje, neskodljivo uklanjanje i utvrdivanje uzroka uginuca i prevozna sredstva za transport zivotinjskih leseva i otpadaka iivotinjskog porekla ("Sluibeni list SFRJ", broj 53/89). Ctpima 86 - Epoi 45 CJfY)l(6Effii flHCT L(r 12. asrycr 2015. Stupanje na snagu Clan 9 Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana obJav1jivanja u .Sluzbenom listu Cme Gore•. Broj: 011-37/15-4 Podgorica, 31. jula 2015. godine Ministar, Prof. dr Petar lvanovic, s.r. •u ovaj pravilnik prenesena je Uredba Komisije (EU) br. 142/2011 od 25. februar.a 2011 . o sprovodenju Uredbe (EZ) br. 1069/2009 Evrop­ skog parlamenta i Vijeca o utvr<fivanju zdravstvenih pravila za nus proizvode zivotinjskog porijekla i od njih dobijene proizvode koji nisu namijenjeni za ishranu ljudi i o sprovodenju Direktive Vijeca 97/78/EZ u pogledu odredenih uzoraka i predmeta koji su oslobodeni veterinar­ skih pregleda na granici osnovu te Direklive (Commission Regulation (EU) No 142/2011 of 25 February 2011 implementing Regulation (EC) No 1069/2009 of the European Parliament and of the Council laying down health rules as regards animal by-products and derived products not intended for human consumption and implementing Council Directive 97/78/EC as regards certain samples and items exempt from veterinary checks at the border under that Directive) PRILOG 1 HIGIJENSKI, VETERINARSKO ZDRAVSTVENI I DRUGI USLOVI ZA OBJEKTE iA PRERADU, SKLADISTENJE I UNISTAVANJE NUS PROIZVODA Objekti za preradu, skladistenje i unistavanje nus proizvoda treba da ispunjvaju opste higijenske i druge posebne zahtjeve. 1. Opstl hlgljenskl zahtjevl za objekte u kojima se vrsl prerada i unlstavanje nus proizvoda Objekti u kojima se vrsi prerada i unistavanje nus proizvoda treba da: a)su izgrac1eni na nacin kojim se omogucava njihovo efikasno ciscenje, dezinfekcija i oticanje tecnosli; b)imaju prostorije za licnu higijenu (toaleti, garderobe i umiva­ onici za zaposlene ); c)imaju odgovarajucu zaslitu od stetocina (insekti, glodari i ptice); d)se uredaji, oprema i pribor redovno odrzavaju , a oprema za mjerenje da se redovno kalibrise; i e)se vozila kojima se vrsi prevoz nus proizvoda, kontenjeri i posude redovno ciste, peru i dezinfikuju; f) obezbijede da lica zaposalena u objektu nose od9011arajucu, cistu i, po potrebi, zastitnu odjecu. g)obezbijede da lica koja rade u ne&tom dijelu ne uiaze u cisti dio bez prelhodne promjene radne odjece i obuce iii njihove dezinfekcije; h)obezbijede da oprema i masine se ne premjeslaju iz necistog u cisti dio bez prethodnog ciscenja i dezinfekcije. 2. Posebni uslovl za objekte za spaljivanje I suspaljlvanje nus proizvoda Objekat za spaljivanje i suspaljivanje treba da bude projektovan, opremljen i izgral1en, i da radi na nacin da omoguci da se spaljivanje obavlja na temperaturi od 850°C koja se mjeri tokom dvije sekunde iii do temperature od 1100 •c koja je mjerena 0,2 sekUhde lla mjestu koje je najblize unutrasnjem zidu iii na nekom drugom reprezentati­ vnom mjemom mjestu komore za sagorijevanje, a da se gasovi koji nastaju oslobac1aju na kontrolisan i homogen nacin, ukljucujuci i najnepovoljnije uslove. Objekat za spaljivanje i suspaljivanje treba da je izgr3"en, odno­ sno smjesten na cvrstom i suvom terenu, na nacin koji onemogucava pristup zivotinjama u objekat za spaljivanje, nus proizvodima koji su dopremljeni na spaljivanje i pepelu koji nastaje u procesu spaljivanja. Ako se objekat za spaljivanje iii suspaljivanje nalazi na istom mjestu na kojem je i objekal za drzanje i uzgoj zivolinja: a) objekat treba da se nalazi u dijelu koji je ogradom potpuno odvojen od dijela objekta u kojem su smjestene zivotinje i hrana za zivotinje; b) oprema koja se koristi u objektu za spaljivanje malog kapaciteta ne treba da se korisli u objektu za uzgoj zivotinja; Nus pro1zvodi i dobijeni proizvodi i pepeo treba da se skladiste u poknvemm, oznacenim i, po potrebi, nepropusnim kontejnerima Nus proizvodi koji nijesu kompletno spaljeni do pepela ne iznose se na deponiju nego se ponovo spaljuju, a pepeo koji nastaje u procesu spaljivanja uklanja se na deponiju U objektima za spaljivanje i suspaljivanje: a) nus proizvod1 treba da se prerac1uju odmah po dopremi u objekat za preradu i do prerade skladiste; b) treba da se sistemski sprovodi zaslita od stetocina (insekti, glodari, ptice i druge sletocine); Kolicinu i stetnost ostataka spaljivanja i suspaljivanja treba smanjiti na najmanju mogucu mjeru, ostatke obraditi u objeku iii na nekom drugom odobrenom mjestu, iii odloziti na deponiju. Prevoz i privremeno skladistenje suvih ostataka i prasine treba da se obavlja na nacin kojim se sp~ecava njihovo rasipanje po okolini (zatvorenim kontejnerima). Objekat treba da ima opremu za mjerenje i regislrovanje temperature, u cilju pracenja parametara i propisanih uslova za spaljivanje iii suspaljivanje. Rezultati mjerenja temperature treba da se evidentiraju, u cilju verifikacije i provjere usklac1enosli sa ovim pravilnikom. U slucaju kvara iii vanrednih radnih okolnosli, odgovomo lice u objektu, u sto kracem roku, treba da obezbjedi smanjivanje rada iii zaustavljanje rada objekta do uspostavljanja normalnih uslova rada. 2.1. Posebnl uslovl za objekte velikog kapaciteta za spaljivanje I suspaljlvanje :~ •• O6jelcti za spaljivanje i suspaljivanje u kojima se obrac1uju samo nus proizvodi i dobijeni proizvodi, koji imaju kapacitel veci od 50 kg na sat (pogoni velikog kapaciteta) treba da, pored uslova utvrc1enim zakonom kojim je urel1eno upravljanje otpadom, ispunjavaju i sljedece uslove: a) svaka linija spaljivanja treba da je opremljena sa najmanje jos jednim pomocnim gorionikom koji se korisli prilikom pocetka i zavrsetka rada peci, a koji se automatski ukljucuje kada temperatura gasova sagorijevanja poslije posljednjeg dotoka vazduha sagorijeva­ nja padne ispod 850°C, cime se obezbjec1uje odrzavanje temperature od aso•c iii 1100°c za svo vrijeme procesa i sve dok se nesagoreni materijal nalazi u komori za spaljivanje; b) da je opremljen odgovarajucom opremom koja obezbjeduje da se nus proizvodi zivotinjskog porijekla na pocetku rada ne unose u ko­ moru za spaljivanje sve dok se ne posligne temperatura od najmanje 850°C, kao ni u slucaju kada nije moguce odrzati temperaturu od 850°C; c) da se postigne stepen spaljivanja pri kojem je sadrzaj uku­ pnog organskog ugljenika u sljaki i pepelu manji od 3 % iii je, pri paljenju, njihov gubitak manji od 5 % mase suve materije. lspustanje vode Mjesto na kome se nalazi objekat za spaljivanje I suspaljivanje velikog kapaciteta. ukljucujuci i skladi§tenje nus proizvoda, treba da Je uredeno tako da se sprijeci nedozvoljeno iii slucajno ispustanje zaga­ c1ujucih materija u zemljiste, povrsinske iii podzemne vode u skladu sa posebnim propisom i da ima skladisni bazen za sakupljanje zagac1ene kisnice, zagal1ene vode nastale prosipanjem iii u toku gasenja pozara. 2.2. Posebnl uslovl za objekte malog kapaclteta za spalj ivanje I suspalj ivanje Objekti malag kapaciteta za spaljivanje i suspaljivanje su objekti u kojima se obrac1uju samo nus proizvodi i od njih dobijeni proizvodi, ciji je maksimalni kapacitet manji od 50 kg nus proizvoda na sat iii po seriji: a) mogu se koristiti samo za uklanjanje: uginulih kucnih ljubimaca; iii nus proizvoda kategorije 1, i to tkiva i organa kao specificni ri­ zicni materijal, utvrl1ene propisom o otkrivanju i suzbijanju Transmi­ sivnih spongiformnih encefalopatija (u daljem tekstu: TSE): citava tijela iii djelove tijela uginulih zivolinja koji u vrijeme njihovog ukla­ njanja i/ili zbrinjavanja sadrze specificni rizicni material, nus proizvodi koji su sakupljeni tokom preciscavanja otpadnih voda iz objekata za preradu nus proizvoda kategorije 1 iii drugih objekata u kojima se odlaze specificni rizicni material, ugostiteljskog otpada iz prevoznih sredstava u medunarodnom prometu, nus proizvoda kategorije 2 iii nus proizvoda kategorije 3; b) treba da bude opremljen pomocnim gorionikom, ako se u pogon niskog kapaciteta unose nus proizvodi kategorije 1 i to tkiva i organi kao specificni rizicni materijal, utvrc1ene propisom o otkrivanju i suzbijanju TSE: citava tijela iii djelove tijela uginulih zivolinja koji u vrijeme njihovog uklanjanja Viii zbrinjavanja sadrze specificni rizicni material; CJIY)Kl)EIDI JH1CT l(r 12. aaryCT2015. c) odgovorno hce u objektu treba da obezbijed1 da se nus proI­ zvodi zivotinjskog porijekla spale do pepela i da vodi evidenc11u poda­ tke o kolic1rn i kategonJi nus proizvoda i o datumu njihovog spaljivanJa 3. Posebni uslovi za objekte koji se koriste za sagorjevanje ( nus proizvoda zivotinjskog porijekla i dobijenlh proizvoda kao goriva Objekat za sagorijevanje nus proizvoda i dobijenih proizvoda kao goriva treba da ispunjava sljedece uslove: a)nus proizvodi i dobijeni proizvodi treba da se sklad1ste na odg<> varajua nacin do upotrebe, iii se koriste u sto kracem roku kao gorivo; b)kontejneri, posude i vozilo kojima su dopremljeni nus proizvod1 treba da se peru i dezinfrkuju na mestu odredenom i opremljenom za te namjene sa kojeg se mo!e sakupljati i odlagati otpadna voda, kako bi se izbjegao rizik kontaminacije !ivotne sredine; lzuzetno od podtacke b) eve tacke kontejneri, posude i vozila koji se koriste za prevoz topljenih masli mogu se cisliti i dezinfikovali u objektu utovara iii drugom odobrenom iii registrovanom objektu; c)treba da je izgraden, odnosno smjesten na cvrstom i suvom terenu; d)ako se topljene masti upotrebljavaju kao gorivo za sagorijevanje u nepokretnim motorima sa unutrasnjim sagorijevanjem, koji se nalaze na odobrenim iii registrovamm objektima za preradu hrane iii hrane za !ivotinje, prerada hrane iii hrane za !ivotinje na istoj lokaciji treba da se obavlja u odvojenim objektima. e)objekat treba da je izgraden na nacin kojim se ne omogucava pristup zivotinje nus proizvodima koji su dopremljeni na spaljivanje i pepelu koji nastaje u procesu spaljivanja. f) ako se objekat za spaljivanje iii suspaljivanje nalazi na istom mjestu na kome je i objekat za dr!anje i uzgoj zivotinja za proizvodnju hrane: 1) objekat za sagorijevanje treba da je ogradom potpuno odvojen od dijela objekta u kome su smjestene zivotinje, hrana za zivotinje i prostirka; 2) oprema koja se koristi u objektu za sagorijevanje ne moze da se koristi u objektu za uzgoj :!:ivot1nja; 3) zaposlena lica iz objekta za sagorijevanje, prije ulaska u objekat za uzgoj i dr:!:anje zivotinja i kontakta sa zivotinjama, hranom za !ivotinje i prostirkom treba da promijene radnu odjecu i obucu. Nus proizvodi i dobijeni proizvodi namijenjeni za sagorijevanje kao gorivo i ostaci sagorijevanja skladiste se u zatvorenom i pokrive­ nom prostoru za tu namjenu iii u pokrivenim, i nepropusnim kontejnerima. Sagorijevanje nus proizvoda iii dobijenih proizvoda treba da se vrsi na nacin da se sprjecava unakrsna kontaminacija hrane za zivotinje. Objekat za sagorijevanje treba da bude projektovan, opremljen i izgraden i da radi na nacin da omoguci da se obrada obavlja na te­ mperaturi od sso•c koja je mjerena tokom dvije sekunde iii do temperature od 1100 •c koja je mjerena 0,2 sekunde na mjestu koje je najblize unutrasnjem zidu iii na nekom drugom reprezentativnom mjemom mjestu komore za sagorevanje, a da se gasovi koji nastaju u toku procesa spaljivanja oslobadaju uvijek na kontrolisan i homogen nacin, ukljucujuci i najnepovoljnije uslove. Pracenje parametara i uslova pod kojima se obavlja postupak sagorijevanja treba da se obavlja automatski. Rezultati mjerenja temperature evidentiraju se automatski, u cilju verifikacije i provjere uskladenosti sa ovim pravilnikom. U objektu za sagorijevanje, prilikom sagorijevanja goriva sadr:!:aj ukupnog organskog ugljenika u sljaki i pepelu treba da je manji od 3 % iii da je pri paljenju, njihov gubitak manji od 5 % mase suve materije. Kolicinu i stetnost ostataka sagorijevanja treba smanjiti na najma­ nju mogucu mjeru, a ostatke preraditi , odlagati iii upotrijebiti na propisani nacin. Prevoz i privremeno skladistenje suvih ostataka i prasine obavlja se na nacin kojim se sprijecava njihovo rasipanje po okolini (u zatvorenim kontejnerima). Objekat za sagorijevanje treba da posjeduje opremu za automatski prekid rada u slucaju kvara iii vanrednih radnih okolnosti dok se ne omoguci nastavak uobicajenog rada. Nus proizvodi i dobijeni proizvodi koji nijesu kompletno sagorjeli ne treba da se iznose na deponiju nego sa ponovo sagorijevaju, iii odlaze na propisan nacin. Vrste objekata i goriva koji se mogu upotrijebiti za sagorljevanje A. Nepokretni motori sa unutrasnjim sagorijevanjem 1. Sirovine: U nepokretnim motorima sa unutrasnjim sagorijevanjem moze da se koristi masna frakcija dobijena od nus proizvoda svih kategorija, ako ispunjava sljedece uslove: a) da Je preradena za upotrebu. ako je dobijena od nus pro1zvoda zivotinjskog porijekla, osim ako se konsti riblJe ulJe iii topljena mast koji su proizvedeni sa propisarnm metodama prerade: metode prerade 1, 2, 3, 4 i 5 ako je masna frakciJa dobijena od nus proizvoda kategonje 1 1 2; metode prerade 1, 2, 3, 4, 5 i 7 ako je masna frakcija dobijena od nus proizvoda kategorije 3; metode prerade 1 do 7 ako je masna frakcija dobijena od nba. b) masne frakcije treba da se odvoje od proteina, a ako su masti dobijene od pre!ivara namijenjene sagorijevanju u drugom objektu, treba da se uklone nerastvorive neastoce ako je njihov maseni udio veci od 0,15 %. B. Objekti za sagorljevanje na gazdinstvu u kojlma se zivinsko dubrivo koristi kao gorivo 1. Vrsta objekta: Objekti za sagorijevanje na gazdinstvu sa ukupnim tennalnim ulazom koji ne prelazi 5 MW. 2. Sirovine i podrucje primjene: Kao gorivo za sagorijevanje se korist1 inepreradeno !ivinsko dubrivo u skladu sa zahtjevima koji su dati u podtac. 3 do 5 ove tacke. 3. Posebni zahtjevi za !ivinsko dubrivo koji se koristi kao gorivo za saorijevanje: a) dubrivo se skladisti u dobro zatvorenom i izolovanom prostoru za skladistenje kako bi se smanjila potreba za dodatnim rukovanjem i sprijecila unakrsna kontaminacija sa drugim djelovima gazdinstva na kojima se uzgajaju !ivotinje za proizvodnju hrane; b) objekat za sagorijevanje kOJi se nalazi na gazdinstvu mora da bude opremljen: sistemom za automatsko upravljanje gonvom kojim se komo­ ra za sagorijevanje direktno snabdijeva gorivom; pomocnim gorionikom koji se koristi pri pokretanju i prekidu rada postrojenja kako bi se obezbijedlli propisani zahtjevi za tempe­ raturu dok se u komori za sagoriJevanje nalazi neizgorjeli materijal. 4. Granicne vrijednosti emisije i zahtjevi za pracenje: a) emisije sumpor dioksida, azotnih oksida (tj. zbir azot monoksida i azot dioksida, izra:!:en kao azot dioksid) i cestica ne smije prelaziti sljedece granicne vrijednosti emisije izrazene u mg/Nm3 na temperaturi od 273, 15 K, pritisku od 101,3 kPa i sadr!aju kiseonika od 11 %, nakon korekcije za sadr:!:aj vodene. pare u otpadnim gasovima: Zagadivac Granicna vrijednost emlsije u mg/Nm3 sumpor dioksid 50 azotni oksidi (kao NO2) 200 cestice 10 b) u objektu za sagorijevanje koji se nalazi na gazdinstvu se obavtjaju mjerenja sumpor dioksida, azotnih oksida i cestica najmanje jednom godisnje. c) svi rezultati treba da se ev1denliraju, obraduju i prikazuju ml nacir. koji omogucava provjeru uskladenosti sa granicnim vriJednostima emisije. d) objekat za sagorijevanje koji se nalazi na gazdinstvu, a koristi sekundamu opremu za smanjenje emisije, treba neprekidnoda prati stvami rad opreme i da se rezultati e11identiraju. ako su granicne vrijednosti emisije iz podtacke a) ave tacke pove­ cane iii ako objekat za sagorijevanje koji se nalazi na gazdinstvu ne ispunjava propisane zahtjeve preduzimaju se mjere za uskladivanje emisija, a ako se ne moze poslia usaglasenost, prekida se rad objekta. 4. Posebnl zahtjevl za objekte za preradu nus proizvoda sterilizacijom pod prltiskom Opsti uslovi Objekat za preradu nus proizvoda sterilizacijom pod pritiskom i drugim metodama prerade pored opstih higijenskih zahtjeva treba da ispunjavaju i sljedece uslove: 1. da se ne nalazi na istoj lokaciji na kojoj se nalaze klanice iii drugi odobreni iii registrovani objekti u skladu sa posebnim propisorn, odnosno treba da je fizicki odvojen od klanice iii drugog objekta u posebnoj zgradi; 2. da ima instaliran sistem sa pokretnom trakom koji povezuje objekat za preradu sa klanicom iii drugim objektom, koji se ne mo!e zaobici i da ima odvojen ulaz, prostor za prijem, opremu i izlaz za pogon za preradu i za klanicu iii objekat; a) Ako se nus proizvodi toplotno obraduju, obJekat treba da ima: crpa1-1a 88 - 6poj 45 CJIY)!(6EID1 J111CT Uf 12. asrycr 2015. opremu za pracenje temperature tokom vremena i,ako Je to potrebno, za pracenje pritiska na krilicnim tackama, uredaje koji neprekidno biljei.e rezultate mjerenja; odgovarajuci sigumosni sistemim za sprjecavanJe nedovo­ ljnog zagrijavanja; b) prostor u kojem se vrsi istovar dolaznog materijala za preradu treba da bude odvojen od prostora za preradu tih proizvoda i za skladistenje dobijenih proizvoda, kako bi se izbjegla kontaminacija dobijenog proizvoda unosom nus proizvoda. 1) Kontenjeri i posude u kojima su dopremljeni nus proizvodi i vozila, osim brodova ciste se, peru i dezinfikuju na prostoru odre­ denom za tu namjenu. 2) Objekat za preradu treba da ima odgovarajuci sistem za odvod otpadnih voda. Preclscavanje otpadnlh voda 1. Objekti za preradu koji preraduju nus proizvod kategorije 1 i drugi prostori u ko11ma se uklanja specificni rizicni materijal, klanice i pogoni za preradu kojl preraouju nus proizvod kategOrije 2 tr~a da ima pocetni stepen preciscavanja otpadnih voda, proces predobrade za zadrzavanje i sakupljanje materijala i.ivolinjskog porijekla. Oprema koja se koristi u postupku predobrade treba da sadrii odvode sa sifonima iii sitima sa rupicama, koja imaju filtete sa pora­ ma, iii i.icanim mrei.icama ciji otvori nijesu veci od 6 mm na kraju si­ stema u smjeru oticanja iii ekvivalentne sisteme kojima se osigurava da cvrste cestice u otpadnim vodama koje prolaze kroz njih nijesu vece od 6 mm. 2. Otpadne vode iz objekta iz podtacke 1 ove tacke treba da prcx1u postupak predobrade, kojim se osigurava da se sve otpadne vode filtriraju tokom tog postupka prije ispustanja iz prostora, bez mljevenja, omeksavanja kvasenjem iii druge obrade za prolazak cvrstih materijala kroz postupak predobrade 3. Kompletni nus proizvodi, koji se zadri.avaju u postupku pre­ dobrade u objektima iz podtacke 1 ove tacke sakupljaju se i prevoze se nus proizvodi kao kategorija 1 iii 2 i odlai.e se na propisan nacin. 4. Otpadne vode koje su prosle postupak predobrade preci­ scavaju se na propisani nacin. 5. Nus proizvodi i.ivotinjskog porijekla ukljucujuci krv I mlijeko i od njih dobijeni proizvodi ne treba da se ispustaju u otpadne vode bez prelhodne obrade, kao ni talog iz centrifuge iii separatora. Posebnl zahtjevl za preradu nus proizvoda kategorlje 1 I 2 U objektu za preradu nus proizvoda kategorije 1 i 2 treba da se obezbijedi potpuno odvajanje nus proizvoda kategorije 1 od nus proi­ zvoda kategorije 2, od prijema sirovina do otpreme dobijenih proi­ zvoda, osim ako se mjesavina nus proizvoda kategorije 1 i 2 preraduje kao nus proizvod kategorije 1. Posebnl zahtjevl za preradu nus prolzvoda kategorije 3 1. Objekti za preradu nus proizvoda kategorije 3 ne smiju se nalaziti na istoj lokaciji na kojoj se nalaze pogoni za preradu nus proizvoda kategorije 1 iii 2, osim ako se nalaze u odvojenim zgradama. 2. Prerada nus proizvoda kategorije 3 moze se odobriti na mjestu na kojem se rukuje, iii se preraduje nus proizvodi kategorije 1 iii 2 ako je sprijecena unakrsna kontaminacija: a) rasporedom prostora, nacinom prijema materijala i rukovanjem sirovinama; . b) rasporedom i upravljanjem opremom koja se koristi za preradu, ukljucujuci raspored i upravljanje odvojenim linijama za preradu iii postupcima ciscenja, cime se sprjecava sirenje svih mogucih rizika po javno zdravlje i zdravlje i.ivotinja; i c) rasporedom : upravljanjem prostorima za privremeno skladistenje gotovih proizvoda. 3. Ako se preraduju materijali namijenjeni za hranu za i.ivotinje, objekti za preradu nus proizvoda kategorije 3 treba da imaju postavljene uredaje za provjeru prisustva stranih tijela, kao sto su djelovi ambalai.e iii '50mada metala u nus proizvodima i.ivolinjskog porijekla iii dobijenjm proizvodima, stim da te djelove treba ukloniti prije iii fokom prerade. 5. Posebnl zahtjevl za objekte za proizvodnju blogasa I komposta 5.1. Objekti za proizvodnju biogasa 1) Objekat za proizvodnju biogasa treba da ispunjava sljedece zahtjeve: a) da ima jedinicu za pasterizaciju sa: ugradenom opremom za pracenje temperature u jedinici vremena, ugradenom opremom za stalno biljezenJe rezultata pracenJa mjerenja temperature u Jedinici vremena, odgovarajucim sigurnosnim sistemom za sprjecavanje nedovoljnog zagrijavanja. U objektu za proizvodnju biogasa koji ima instaliranu jedinicu za pa­ sterizaciju, nus proizvodi i.ivotinjskog porijekla preraduju se tako sto: prije otpocinjanja postupka pasterizacije materijal treba da bude usitnjen na djelove maksimalne velicine 12 mm; u jedinici za pasterizaciju treba da bude postignuta tempera­ tura od najmanje 70°C, u cjelokupnoj masi usitnjenog nus proizvoda; u jedinici za pasterizaciju nus proizvoda treba da bude tretiran najmanje 60 minuta bez prekida. b) da je na odgovarajucoj udaljenosti od prostora na kome se drze I uzgajaju i.ivotinje za proizvodnju i da je fizicki potpuno odvojen od hrane za i.ivotinje i mjesta na kome se drze i uzgajaju zivotinje, kada je to potrebno i ogradom, u slucaju kada je objekat za proizvodnju biogasa smjesten na istom mestu na kome se drze i uzgajaju i.ivotinje za proizvodnju, a za proizvodnju biogasa ne koristi se samo stajnjak koji police od tih zivotinja. 2) lzuzetno od podtacke 1 ove tacke jedinica za pasterizaciju nije obvezna za pogone za proizvodnju biogasa koji preraduju samo: a) nus proizvod kategorije 2 preraden sterilizacijom pod priliskom; b) nus proizvod kategorije 3 koji je preraden metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5 iii 7 iii, ako je materijal dobijen od vodenih i.ivotinja, metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5, 6 iii 7; c) nus proizvod kategorije 3 koji je bio pasteriziovan u drugom odobrenom pogonu; d) nus proizvode koji se mogu koristiti kao sirovina za nanosenje na zemljiste u nepreradenom stanju, u slucaju stajnjaka, sadrzaja digestivnog trakta koji je odvojen od digestivnog trakta, mlijeka, proizvoda od mlijeka i kolostruma, ako ne postoji opasnost za sirenje narocito opasnih zaraznih bolesti; e) nus proizvode koji su obradeni postupkom alkalne hidrolize. 5.2. Objekti za proizvodnju komposta 1) Objekat za proizvodnju komposta treba da ispunjava sljedece uslove: a) treba da bude opremljen zatvorenim reaktorom iii prostorom za kompostiranje, koji se ne moze zaobici prilikom unosenja rius proizvoda iii dobijenih proizvoda i treba da bude i opremljen: opremom za pracenje temperature u jedinici vremena; opremom za stalno biijei.enje rezultata pracenja merenja temperature u jedinici vremena; odgovarajucim sigumosnim sistemom za sprjecavanje nedo­ voljnog zagrijavanja. b) da je na odgovarajucoj udaljenosti od prostora na kome se drze i uzgajaju i.ivotinje za proizvodnju i da je fizicki potpuno odvojen od hrane za i.ivolinje i mjesta na kome se drze i uzgajaju zivotinje, kada je to potrebno i ogradom, u slucaju kada je objekat za proizvodnju komposta smjesten na istom mestu na kome se drze i uzgajaju i.ivolinje za proizvodnju, a za proizvodnju biogasa ne koristi se samo stajnjak koji police od tih i.ivotinja. 2) lzuzetno od podtacke 1 ove tacke moguce je dozvoliti i druge vrste sistema za kompostiranje ako: a) sav materijal u sistemu postii.e odgovarajuce parametre vremna i temperature, i njihovo neprekidno pracenje; iii b) da preraduju samo sljedece materijale: nus proizvode kategorije 2 preraden sterilizacijom pod priliskom; nus proizvode kategorije 3 koji je preraden metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5 iii 7 iii, ako je materijal dobijen od vod1mih i.ivotinja, metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5, 6 iii 7; nus proizvode kategorije 3 koji je bio pasteriziovan u drugom odobrenom pogonu; nus proizvode koji se mogu koristiti kao sirovina za nanosenje na zemljiste u nepreradenom stanju, u slucaju stajnjaka, sadrzaja digestivnog lrakta koji je odvojen od digestivnog trakta, mlijeka, proizvoda od mlijeka i kolostruma, ako ne postoji opasnost za sirenje narocito opasnih zaraznih bolesti; nus proizvode koji su obradeni postupkom alkalne hidrolize. 5.3. Parametrl prerade Standardni parametrl prerade 1) U objektu za proizvodnJu biogasa koji ima instaliranu jedinicu za pasterizaciju, materijal kategorije 3 preraduju se tako sto: a) prije otpocinjanja postupka pasterizacije materijal treba da bude usitnjen na djelove maksimalne velicine 12 mm; CTpaHa 89 - 6poj 45 CJIY)l(f)EHM nvrcTur 12. asryCT 2015. I b) u jedinici za pasterizaciju treba da bude postignuta tempe­ ratura od najmanje 70' C, u celokupnoj masi usitnjenog materijala; c) u jedinici za pasterizaciju materijal treba da bude tretiran najmanje 60 minuta bez prekida. lzuzetno od ovog stava mlijeko, proizvodi na bazi mlijeka. proizvodi od mlijeka, kolostrum i proizvodi od kolostruma kategorije 3 mogu se koristiti bez pasterizacije kao sirovine u pogonu za proizvodnju biogasa ako ne predstavljaju rizik od sirenja ozbiljnih bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje. Ako se u objektu za proizvodnju biogasa koristi nepreraden stajnjak, sadrzaj digestivnog trakta, mlijeko, proizvodi od mlijeka, kolostrum, jaja i proizvodima od jaja, ti nus proizvodi se preraduju u skladu sa stavom 2 podtac. b) i c) ove tacke. 2) U objektu za proizvodnju komposta nepreradeni materijali kategorije 3 preraduju se tako sto: a) prije otpocinjanja postupka pasterizacije materijal treba da bude usitnjen na djelove maksimalne velicine 12 mm; b) u reaktoru treba da bude postignuta temperatura od najmanje 70'C, u cjelokupnoj masi usitnjenog materijala; c) u reaktoru, cjelokupan materijal treba da bude tretiran u trajanju od najmanje 60 minuta. ., Ako se u objektu za proizvodnju komposta koristi nepreraden stajnjak, sadrzaj digestivnog trakta, mlijeko, proizvodi od mlijeka, kolostrum, jaja i proizvodima od jaja, ti nus proizvodi se u reaktoru preraduju u skladu sa stavom 2 podtac. b) i c) ove tacke. Standardi za ostatke dlgestije I kompost 1) l:J objektima za proizvodnju biogasa, odnosno komposta: a) reprezantativni uzorci ostataka fennentacije, odnosno komposta, uzeti za vrijeme, odnosno odmah posle zavrsene prerade, u cilju pracenje proizvodnog procesa, treba da budu u skladu sa mikrobioloskim standardima prerade biogasa i komposta, i to: Escherichia coli: n = 5, c = 1, m = 1 000, M = 5 000 u 1 g; iii Enterococcaceae: n = 5, c = 1, m = 1 000, M = 5 000 u 1 g; i b) a reprezantativni uzorci ostataka fennentacije, odnosno komposta, uzeti za vrijeme, odnosno pri otpremanju iz skladista objekata za proizvodnju komposta, odnosno biogasa, moraju biti u skladu sa sljedecim mikrobioloskim standardom: Salmonella: odsutna u 25 gr: n=5, c=0, m=0, M=O. gde su: n = broj uzoraka za laboratorijsko ispitivanje; m = granicna vrednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja se smatra zadovoljavajucim ako broj bak{erija u svim uzorcima nije veci od m); M = maksimalna vrednost za broj bakterija (rezultat laborato­ rijskog ispitivanja se smatra nezadovoljavajucim ako je broj bakterija u jednom Iii vise uzoraka jednak iii veci od M); c = broj uzoraka u kojima broj bakterija moze biti izmedu m i M (uzorak se jos uvek smatra prihvatljivim ako je broj bakterija u drugim uzorcima jednak iii manji od m ). 2) U cilju ispunjavanja mikrobioloskih standarda iz stava 1. ovog odjeljka ostaci fennentacije, odnosno kompost koji nisu u skladu sa mikrobioloskim standardima preraduju se ponovo. 3) Prilkom pretvaranja nus proizvoda u biogas iii kompostiranje zajedno sa materijalima koji nijesu zivotinjskog porijekla 6. Uslovi za objekte za prolzvodnju hrane za kucne ljubimce Objekti za proizvodnju hrane za kucne ljubimce treba da imaju odgovarajuce prostore za: a) bezbjedno skladistenje I obradu nus proizvoda; i b) odlaganje neupotrijebljenih nus proizvoda koji ostaju nakon proizvodnje, koji se otpremaju u objekat za spaljivanje i suspaljivanje iii preradu iii proizvodnju biogasa iii komposta. 7. Skladistenje nus proizvoda nakon njihovog sakupljanja Skladistenje nus proizvoda obuhvata: a) razvrstavanje; b) rasijecanje; c) hladenje; d) smrzavanje; e) soljenje iii konzerviranje drugim postupcima; f) uklanjanje koze; g) uklanjanje specificnog rizicnog materijala; h) rukovanje nus proizvodima u skladu sa veterinarskim propisima, kao sto su post-mortem pregled iii uzorkovanje; i) pasterizaciju nus proizvoda namijenjenih za pretvaranje u biogas iii kompost prije pretvaranja iii kompostiranja u drugom objektu iii pogonu; j) prosijavanje. Nus proizvodi mogu se skladistiti u objektu koji: a) je izgraden na nacin da se obezbjedi potpuna odvojenost nus proizvode kategorije 1 i 2 od nus proizvoda kategorije 3, od njihovog prijema do otpreme; b) je natkriven prostor za prijem nus proizvoda; c) je izgraden na nacin da se lako cisti, pere i dezinfikuje, a po­ dovi i slivnici da su postavljeni tako da se omoguci i lako oticanje tecnosti; d) ima izgradene i opremljene prostorije za smestaj i presvlace­ nje radnika, toalete i kupatila; e) ima obezbedenu zastitu od stetocina, (insekti, glodari i ptice); f) ima skladisne prostorije za skladistenje nus proizvoda iivoti­ njskog porijekla na temperaturi koja obezbjeduje hladenje na najfnanje +4'C, opremu za odrzavanje i regulaciju temperature i za pracenje i biljezenje postignute temperature; g) ima mjesto opremljeno za ciscenje, pranje i dezinfekciju kontenjera iii posuda u kojima se dopremaju nus proizvodi, kao i vozila kojima se prevoze, izuzev brodova. 8. Skladlstenje dobljenlh proizvoda Dobijeni proizvodi skladiste se na nacin u objektima : a) kojima se obezbjeduje da se dobijeni proizvodl do otpreme skladiste na nacin da zadrze svoja svojstva; b) u kojima se skladiste dobijeni proizvodi od nus proivoda kate­ gorije 3 ne nalaze na istom mjestu na kome se skladiste dobijeni proi­ zvodi od nus proizvoda kategorije 1 iii 2, osim ako je unakrsna-konta­ minacija sprijecena skladistenjem u potpuno odvojenim objektima; c) u kojima ma natkriven prostor za prijem i otpremu dobijenih proizvoda, osim: ako se dobijeni proizvod ispusta putem zatvorenih cijevi za proizvode u tecnom stanju kojima se sprjecava sirenje rizika za zdravlje ljudi i iivotinja; iii ako se vrsi prijem dobijenih proizvoda u pakovanjima, kao sto su velike vrece, iii prekrivenim nepropusnim kontenjrima iii prevoznim sredstvima; d) u kojima se lako cisti, pere i dezinfikuje, a podovi i slivnici da su postavljeni tako da se omoguci lako oticanje tecnosti; e) u kojima ma izgradene i opremljene prostorije za smjestaj i presvlacenje radnika, toalete i kupatila; ' I f) u kojima ima obezbjedenu zastitu od stetocina, kao sto su insekti, glodari i ptice; g) u kojima ima obezbjedeno opremljeno mjesto za ciscenje, pranje i dezinfekciju kontejnera iii posuda u kojima se dopremaju nus proizvodi zivotinjskog porijekla, kao i vozila kojima se prevoze. izuzev brodova. h) u kOJlma ima odgovarajuce skladisne prostorije za skladi­ stenje nus proizvoda. 9. Posebnl zahtjevl za skladistenje mlijeka, proizvoda na bazt mlijeka I proizvoda obijenlh od mlijeka Mlijeko, proizvodi na bazi mlijeka i proizvodi dobljenih od mlijeka skladiste se na odgovarajucoj temperaturi kako bi se izbjegli svi rizici po zdravlje ljudi i iivotinja u odobrenom iii registrovanom objektu za skladistenje, iii u odvojenom skladisnom prostoru u odobrenom iii registrovanom obje~tu za skladistenje. 10. Higijenski uslovi za obavljanje djelatnostl u reglstrovanom objektu Higijenskl uslovi za obavljanje djelatnosti u registrovanom pogonu iii objektu su: a) da je izgraden na nacin da se lako cisti, pere i dezinfikuje; b) da ima obezbjedenu zastitu od stetocina (insekti, glodari i ptice); c) da se uredaji, oprema i pribor redovno odrzavaju; d) da se nus proizvodi I od njih dobljeni proizvodi skladiste u uslovima kojima se onemogucava kontaminacija; e) da vode propisanu evidenciju. 11. Prevoz nus proizvoda Prevoz nus proizvoda i dobijenih proizvoda mogu da vrse samo reg1strovani prevoznici, osim prevoza izmedu objekata istog subjekta, CTpaHa 90 - 6poj 45 CJIY)f(BEIDI JlHCT ur J 2. 8Bf')'CT 2015. prevoznim sredstvima koja su prije upotrebe ociscena, oprana, dezinfikovana, suva i za koja su preduzete prventivne mjere da se za vrijeme prevoza sprijeci kontaminaciJa i sirenje bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje. Obiljezavanje nus proizvoda i dobijenih proizvoda 1) Utovar, pretovar, istovar i prevoz nus proizvoda i dobijenih proizvoda, osim prevoza ugostiteljskog otpada nus proizvoda ka­ tegorije 3 i nepreradenog stajnjaka koji se obavlja izmedu dva mjesta na istom gazdinstvu iii izmedu gazdinstva i korisnika, obavlja se na nacin kojim se obezbeduje da nus proizvodi kategorije 1, kategorije 2 i kategorije 3, kao i dobijeni proizvodi, budu na odgovarajuci nacin obiljezeni i drzani odvojeno i prepoznatljivo. Posiljke nus proizvoda i dobijenih proizvoda, vozila i kontejneri i druga ambalaza u prometu obiljezavaju se u. boji u zavisnosti od kategorije materijala i to: za nus proizvode kategorije 1, crna boja, za nus proizvode kategorje 2, osim stajskog dubriva i sadrzaja sistema za varenje, zuta boja, , za nus proizvode kategorije 3, zelena boja koja u sebi sadrzi veliku kolicinu plave boje, cime se obezbeduje jasna razlika od drugih zelenih boja. 2) Tokom prevoza i skladistenja, na oznaci pricvrscenoj na vozilo, kontejner i drugu ambalazu se: a) jasno i vidljivo istice kategorija nus proizvoda, odnosno za pre radene proizvode kategorija nus proizvoda od kojih je proizvod dobijen; b) navodi tekst, u zavisnosti od kategorije materijala, i to: za nus proizvode kategorije 3, tekst: "NIJE ZA ISHRANU LjUDI", za nus proizvode kategorije 2, osim stajnjaka i sadrzaja digestivnog trakta, i dobijene proizvode od materijala kategorije 2, tekst: "NIJE ZA ISHRANU ZIVOTINjA", za nus proizvode kategorije 2 koji je namijenjen za ishranu zivotinja u skladu sa ovim pravilnikom, tekst: "ZA ISHRANU ........ , sa tim sto poslije rijeci: "ISHRANU" treba navesti naziv vrste zivotinja za ciju ishranu je posiljka namijenjena, za nus proizvode kategorije 1 i dobijene proizvode od nus proizvoda kategorije 1, tekst: "SAMO ZA UNISTENjE •, za proizvodnju hrane za kucne ljubimce, tekst: .SAMO ZA PROIZVODNJU HRANE ZA KUC:NE LJUBIMCE"; za proizvodnju dobijenih proizvoda zivotinjskog porijekla: .SA­ MO ZA PROIZVODNJU DOBIJENIH PROIZVODA. NIJE ZA ISHRA­ NU LJUDI ILi ZIVOTINJA, NITI ZA UPOTREBU NA ZEMLJISTU"; za mlijeko, proizvoda na bazi mlijeka, proizvode dobijenih od mlijeka, kolostruma i proizvoda od kolostruma, tekst: .NIJE ZA ISHRANU LJUDI"; za zelatin proizveden od nus proizvoda kategorije 3, tekst: ..ZELATIN ZA ISHRANU ZIVOTINjA "; za kolagen proizveden od nus proizvoda kategorije 3, tekst: .KOLAGEN ZA ISHRANU ZIVOTINjA "; za sirovu hranu za kucne ljubimce, tekst: .HRANA SAMO ZA KUC:NE LjUBIMCE "; za ribu i proizvode od ribe namijenjene za ishranu riba ribe, preradene i upakovane prije distribucije, ime i adresa proizvodnog objekta porijekla, i: za riblje brasno od ribe iz ulova, , tekst: .SAMO RIBLJE BRASNO OD ULOVLJENE RIBE - MOZE SE UPOTREBLJAVATI ZA ISHRANU SVIH VRSTA RIBA IZ UZGOJA"; za riblje brasna od ribe iz uzgoja, tekst: .SAMO RIBLJE BRASNO OD RIBA IZ UZGOJA VRSTE [ ... ] - MOZE SE UPOTRE­ BLJAVATI SAMO ZA ISHRANU DRUGIH VRSTA RIBA IZ UZGOJA"; za riblje brasno od ribe iz ulova i iz uzgoja, tekst: .RIBLJE BRASNO OD RIBA IZ ULOVA I IZ UZGOJA VRSTE [ ... ] - MOZE SE UPOTREBLJAVATI SAMO ZA ISHRANU DRUGIH VRSTA RIBA IZ UZGOJA"; za proizvoda od krvi kopitara koji nijesu namijenjeni ishrani zivotinja, tekst: .KRV I PROIZVODI OD KRVI KOPITARA, NIJE ZA ISHRANU LjUDI I ZIVOTINjA ", za rogove, proizvode od rogova, papke i kopita i proizvode od papaka i kopita i drugih materijala za proizvodnju organskih dubriva i oplemenjivaca zemljista, tekst: .NIJE ZA ISHRANU LjUDI I ZIVOTINjA", u slucaju organskih dubriva i oplemenjivaca zemljista, tekst: .ORGANSKO OUBRIVO I OPLEMENjlVAC: ZEMLjlSTNSPRIJEC:ITI PRISTUP ZIVOTINjAMA ZA PROIZVODNJU TRETIRANOM ZEMLjlSTU 21 DAN OD DANA PRIMJENE · , za materijal koji se koristi za ishranu zivotinja, ime i adresa sabirnog centra i tekst: .NIJE ZA ISHRANU LJUDI", za stajnjak i sadrzaj digestivnog trakta, tekst: "STAJNjAK". za meduproizvode, na spolJnoJ ambalazi, tekst: • SAMO ZA LJEKOVE/ VETERINARSKE LJEKOVE/ MEDICINSKA SREDSTVN AKTIVNE MEDICINSKE PROIZVODE NAMIJENJENE ZA IMPLA­ NTACIJU/ IN VITRO DIJAGNOSTIC:KA MEDICINSKA SREDSTVN LABORATORIJSKE REAGENSE", za uzorke za istrazivanja dijagnostiku, tekst: .ZA ISTRAZIVAC:NJE I DIJAGNOSTIKU", za trgovacke uzorke, tekst: .TRGOVAC:KI UZORAK KOJI NIJE ZA ISHRANU LJUDI", za izlozbene predmete, tekst : . IZLOZBENI PREDMET KOJI NIJE ZA ISHRANU LJUDI"; za riblje ulje za proizvonju ljekova, tekst: "Riblje ulje za proizvodnju lijekova.", za stajsko dubrivo obra<1eno krecom, tekst: "MJESAVINA STAJSKOG OUBRIVA I KREC:A", za preradeno stajsko <1ubrivo koje je pretrpjelo obradu, tekst: "PRERAOENO STAJSKO OUBRIVO", c) Oznaka iz podtacke b) alineja 14 ove tacke ne koristi se za organska <1ubriva i oplemenjivace zemljista: u pakovanjima za direktnu prodaju mase do 50 kg, koja su namijenjena krajnjem korisniku; u velikim vrecama mase do 1000 kg, ako je na vrecama navedeno da proizvod nije namijenjen za primjenu na zemljistu kojem zivotinje za proizvodnju imaju pristup. 3) Oznake iz podtac. 1 i 2 ove tacke ne primjenjuju se na: a) oznacavanje nus proizvoda kategorije 3, koji sadrzi mlijeko, proizvode na bazi mlijeka i proizvode obijene od mlijeka, od strane subjek~ koji posluju u odobrenim objektima za preradu mlije.ka, kada primaju proizvode koje su prethodno isporucili i koji su im vraceni, a posebno od kupaca; b) za stajsko <1ubriva, koje se prevozi izmedu dva mjesta na istom gazdinstvu iii izmec1u gazinstava i korisnika; c) za kombinovanu hrane za zivotinje, proizvedene od nus proizvoda iii dobijenih proizvoda, upakovane i stavljene na trziste kao hrana za zivotinje. 4) Za sakupljanje i skladistenje nus proizvoda, osim ugostiteljskog otpada, u objektima u kojima oni nastaju treba da bude obezbijeden odgovarajuci broj kontejnera, u zavisnosti od kapaciteta objekta, koji su obiljezeni na sledeci nacin: a) kontejner za sakupljanje nus proizvoda kategorije 1 treba da bude vidljivo i trajno obiljezen tekstom: "kategorija 1•, slovima cme boje; b) kontejner za sakupljanje nus proizvoda kategorije 2 treba da bude vidljivo i trajno obiljezen tekstom: "kategorija 2•, slovima zute boje; c) kontejner za sakupljanje nus proizvoda kategorije 3 treba da bude vidljivo i trajno obiljezen tekstom: "kategorija 3", slovima zelene boje koja u sebi sadrzi veliku kolicinu plave boje, cime se obezbeduje jasna razlika od drugih zelenih boja. Ako se u istom kontejneru sakupljaju, skladi!ite i prevoze nus proizvodi kategorije 1 pomijesani sa nus proizvodima kategorije 2 iii 3 iii sa obje kategorije, kontejner se obiljezava na nacin koji je propisan za obelezavanje nus proizvoda kategorije 1, a ako se u istom kontejneru sakuplja, skladisti i prevozi nus proizvode kategorije 2 pomijesane sa kategorijom 3, kontejner se obiljezava na nacin koji je propisan za obiljezavanje nus proizvoda kategorije 2. Sakupljanje i skladistenje nus proizvoda moze se obavljati iskljucivo u meduobjektima, u zavisnosti od kategorije materijala i to: 1) za materijal kategorije 1, u mec1uobjektima za materijal kategorije 1; 2) za materijal kategorije 2, osim stajnjaka, u meduobjektima za materijal kategorije 2; 3) za roaterijal kategorije 3, u meduobjektima za materijal kategorije 3. Skladistenje dobijenih proizvoda vrsi se iskljucivo u objektima za skladistenje. Dokumentacija 1) Nakon zavrsetka utovara nus proizvoda i dobijenih proizvoda izdaje se potvrda o isporuci, u tri primjerka, od cega original koji prati posiljku tokom prevoza i zadrzava je primalac, a ostali primjerci (kopije), jedan primjerak zadrzava isporucilac, a drugi primjerak zadrzava prevoznik. Potvrda o isporuci ne treba da prati: a) proizvode dobijene od nus proizvoda kategorije 3 I organska <1ubriva i oplemenjivace zemljista u maloprodaji tokom snabdijevanja krajnjih korisnika, osim subjekata u poslovanju; b) mlijeko, proizvode na bazi mlijeka i proizvode dodbijeni od mlijeka koji su nus proizvodi kategorije 3, koji se sakupljaju i vracaju u GrpaHa 91 - Epoi 45 CJIY)KEEIDf JH1CT Uf 12. asrycr 2015. objekte za preradu mlijeka, ako ti objekti primaju prethodno isporucene proizvode, narocito od svojih kupaca; c) kombinovanu hranu za zivotinje koja se stavlja na trziste upakovana i oznacena. 2) Potvrda o isporuci sadrzi: a) serijski broj potvrde i datum isporuke (otpreme materijala iz objekta); b) ime, adresu i veterinarski kontrolni broj isporucioca; c) ime, adresu i veterinarski kontrolni broj primaoca; d) ime i adresu prevoznika, vrstu prevoznog sredstva, registarski broj vozila, odnosno ime broda, odnosno broj leta; e) podatke o kategoriji i kolicini nus proizvoda i, ako ima, broj usne markice za goveda, kao i vrsti pakovanja, a za dobijene proizvode i broj sarze; f) podatke za identifikaciju posiljke koji se odnose na: temperaturu (bez temperaturnog rezima, ohla<1eno, zamrznuto), vrstu posiljke (nus proizvodi zivotinjskog porijekla, dobijeni proizvodi), nacin prerade, namjenu posiljke (za ishranu zivotinja, za tehnicke namjehe, za druge namjene, u kom slucaju navesti koje su to namene); g) vrstu i broj zivotinja i opis materijala; h) izjavu isporucioca kojom se potvr<1uje da su nus proizvodi, odnosno dobijeni proizvodi upakovani u nova nepropusna pakovanja iii da se prevoze upakovani zbirno u pokrivenim, nepropusnim kontejnerima, kamionima iii drugim prevoznim sredstvima koja su prije upotrebe ociscena, oprana, dezinfikovana i suva; i) da posiljka nije bila u kontaktu sa proizvodima zivotinjskog porijekla, odnosno zivotinjama koji su predstavljali rizik za sirenje zaraznih bolesti; j) da su preduzete sve preventivne mjere da se sprijeci konta­ minacija nus proizvoda i dobijenih proizvoda patogenim mikroorga­ nizmima, kao i unakrsna kontaminacija izme<1u razlicitih kategorija materijala; k) izjavu prevoznika kojom se potvr<1uje da se prevoz posiljke vrsi u temperaturnim uslovima koji onemogucavaju nastanak rizika za zdravlje zivotinja i javno zdravlje i da su nus proizvodi, odnosno dobijeni proizvodi upakovani u nova nepropusna pakovanja iii da se prevoze upakovani zbimo u pokrivenim, nepropusnim kontejnerima, kamionima iii drugim sredstvima prevoza koji su pre upotrebe ocisceni, oprani, dezinfikovani i suvi i da su preduzete prventivne mere da se za vreme prevoza spreci kontaminacija sporednih proizvoda i dobijenih proizvoda patogenim mikroorganizmima, kao i unakrsna kontaminacija izmecTu razlicitih kategorija materijala; I) potpis isporucioca, odnosno prevoznika koji treba da bude u boji koja je razlicita od boje slova teksta potvrde o isporuci. 3) Potvrdu o isporuci popunjava i potpisuje odgovomo lice. 4) Prilikom preuzimanja nus proizvoda i dobijenih proizvoda izdaje se potvrda o preuzimanju, u najmanje tri primjerka, od cega original zadrzava primalac, a ostali primjerke- kopije, jedan primjerak zadrzava isporucilac, a drugi primjerak zadrzava prevoznik, a koja sadrzi: serijski broj potvrde o preuzimanju i datum preuzimanja; ime, adresu i, ako je primjenjivo, veterinarski kontrolni broj isporucioca; serijski broj potvrde o isporuci, ako je primjenjivo; registarski broj vozila; podatke o kategoriji i kolicini nus proizvoda, vrsti i broju zivotinja i broj usne markice za goveda, u slucaju kada se ne izdaje potvrda o isporuci; potpis lica koje preuzima proizvode, koji treba da bude u boji koja je razlicita od bbje slova teksta potvrde o preuzimanju. Trajna identifikacija dobijenih proizvoda 1) Trajna identifikacija dobijenih proizvoda nastalih preradom nus proizvoda kategorije 1 i 2 vrsi se gliceroltriheptanoatom (glyceroltriheptanoate) (u daljem tekstu: GHT) na nacin: a) da se GHT doda u fazi prerade poslije postizanja temperature od najmanje so•c u centru mase koja je u daljoj fazi prerade zasticena od naknadnog zaga<1enja; b) da prera<1en proizvod u cjelokupnoj kolicini homogeno sadrzi koncentraciju GHT od najmanje 250 mg po kilogramu masti. 2) Odgovomo lice u odobrenom objektu za preradu uvodi i odrzava sistem konstantnog pracenja i biljezenja parametara na osnovu kojih se moze dokazati da je postignut uslov koji se odnosi na homogeni minimum koncentracije GHT iz stava 1 tacka 2 ovog clana. 3) Pracenje i biljezenje parametara iz stava 2 ovog clana obuhvata i utvr<1ivanje sadrzaja intaktnog GHT, kao triglicerida u preciscenom petrol-etru 40 - 70 ekstrakta GHT iz uzorka koji je uzet u regularnim intervalima. 4) lzuzetno od stava 1 ovog clana, trajna identifikacija dobijenih proizvoda nastalih preradom nus proizvoda kategorije 1 i 2 ne vrsi se ako: su dobijeni proizvodi u tecnom stanju I namijenjeni za pogone za proizvodnju biogasa iii komposta; je dobijeni proizvod biodizel; se ovi proizvodi prenose u zatvorenom sistemu iz objekta za preradu direktno radi spaljivanja i suspaljivanja iii radi prerade nekom od alternativnih metoda prerade, u skladu sa ovim pravilnikom; se ovi proizvodi koriste u naucnoistraziva~ke svrhe. PRILOG 2 HIGIJENSKO-VETERINARSKI, ZDRAVSTVENI I DRUGI ZAHTJEVI ZA DOBIJENE PROIZVODE 1.Mlkrobioloski standardi su: Mikrobioloski standardi za dobijene proizvode-hrana za zivotinje Salmonella: odsutnost u 25 g: n = 5, c = 0, m = 0, M = O Enterobacteriaceae: n = 5, c = 2; m = 1 0; M = 300 u 1 g gdje su: n = broj uzoraka za laboratorijsko ispitivanje; m = granicna vrijednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja se smatra zadovoljavajucim ako broj bakterija u svim uzorcima nije veci od m); M maksimalna vrednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja se smatra nezadovoljavajucim ako je broj bakterija u jednom iii vise uzoraka jednak iii veci od M); c = broj uzoraka u kojima broj bakterija moze biti izme<1u m i M (uzorak se jos uvijek smatra prihvatljivim ako·je broj bakterija u drugim uzorcimajednak ili manji od m). Mikrobioloski standardi iz ovog priloga ne primjenjuju se na topljene masti i riblje ulje koji su dobijeni preradom nus proizvoda ako se uzorkuju prera<1eni zivotinjski proteini dobijene istom preradom kako bi se osigurala uskla<1enost sa tim standardima. 2. 2ahtjevl za obrjldene zivotinjske proteine A. Sirovine U proizvodnji obra<1enog zivotinjskog proteina moze da se upotrebljava samo nus proizvod kategorije 3 osim koze zivotinja, kopita, pe~e. vuna, rogove, dlake i krzna koji poticu od uginulih zivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od zivotinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi i ugostiteljskog otpada. B. Standardi prerade 1. Obra<1eni zivotinjski protein dobijen od sisara preraduje se sterilizacijom pod pritiskom. lzuzetno obra<1eni zivotinjski protein moze se preraditi metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5 iii 7, osim ribljeg brasna, poslije cega se: a) odlaze iii koristi kao gorivo za sagorijevan1e: b) koristi za proizvodnju hrane za kucne ljubimce, ako se: prevozi u za to namijenjenim kontejnerima koji se ne koriste za prevoz drugih nus proizvoda zivotinjskog porijekla iii hrane za zivotinje za proizvodnju, i otprema direktno iz objekta za preradu nus proizvida kategorije 3 u objekat za proizvodnju hrane za kucne ljubimce iii odobreno skladiste, iz kojeg se direktno otprema u objekat za proizvodnju hrane za kucne ljubimce. 2. Riblje brasno prera<1uje se metodama prerade u skladu sa propisom kojim su ure<1ene metode prerade. Prije pocetka prerade nus proizvodi proveravaju se na prisustvo materijala koji nijesu nus proizvodi, a ako je provjerom utvr<1eno prisustvo materijala koji nijesu sporedni proizvodi, ti materijali uklanjaju se iz nus proizvoda za preradu. Uzorci dobijenih proizvoda uzeti tokom skladistenja iii neposredno prije isporuke iz objekta za preradu treba da odgovaraju mikrobioloskim standardima dobijenih proizvoda koji se mogu upotrebiti za proizvodnju hrane za zivotinje iz tacke 1 ovog priloga. C. Skladistenje Obra<1eni protein zivotinjskog porijekla drzi se u suvom stanju i skladisti upakovan u novu, odnosno sterilnu ambalazu iii u odgovaraiuce izgra<1enom silosu. GrpaHa 92 - Epoi 45 CJTY)f(l)EHH JIHCT Ur [2. aBrVCT 20 15. Prenos obradenog proteina zivohnjskog porijekla transportnom trakom, odnosl'lo elevatorom i skladistenje u silosu vrsi se uz preduzimanje odgovarajucih mjera koje svode kondenzaciju na minimum i obezbjeduju zastitu od kontaminacije. Oprema koja se koristi za postupanje sa preradenim proteinom zivolinjskog porijekla odrzava se u cistom i suvom stanju. ·skladiste treba redovno da se prazni i cisti, u skladu sa uslovima proizvodnog procesa, a u skladistu treba da bude obezbjedeno sprecavanje curenja i nastanak kondenzacije. 3.Zahtjevi za proizvode od krvi Proizvodi od krvi dobijaju se preradom krvi dobijene od zaklanih zivolinja, koje su bezbjedne za ishranu ljudi, i od zivotinja ciji su trupovi iii djelovi tijela nakon klanja odbaceni kao nebezbjedni za ishranu ljudi, ali koje nijesu pokazivale znake zaraznih bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, primjenom metoda u skladu sa propisom kojim su uredene metode nus proizvoda. 4.Zahtjevi za topljene masti, riblje ulje i derivate masti od'nus proizvoda kategorije 3 A. Sirovine 1. Topljene masti Za proizvodnju topljenih masti mogu se upotrebljavati samo nus proizvoda kategorije 3, osim koze od uginulih zivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od zivotinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi i ugostiteljskog otpada . 2. Riblje ulje Za proizvodnju ribljeg ulja mogu se upotrebljavati samo nus proizvodi kategorije 3 i to: vodene zivotinje i djelovi tih zivotinja, osim morskih sisara, koje nijesu pokazivale znake zarai.nih bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, vodene zivotinje koje poticu iz objekata za proizvodnju proizvoda namijenjenih za ishranu ljudi i proizvodi zivotinjskog porijekla od vodenih zivolinja iii hranu koja sadrzi proizvode od vodenih zivotinja koja vise nije namijenjena za ishranu ljudi iz komercijalnih razloga, poteskoca u proizvodnji, gresaka u pakovanju iii drugih nedostataka koji ne predstavljaju rizik za zdravlje ljudi iii fivotinja 8. Standardi prerade Topljene masli preraduju se metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5 iii 7. Riblje ulje preraduje se metodama prerade u skladu sa propisom kojim su uredene metode prerade. Topljene masti dobijene od nus proizvoda porijeklom od prezivara treba da se preciste tako da maksimalna kolicina svih preostalih nerastvortjivih necistoca ne prelazi 0, 15% ukupne tezine. C. Higijenski zahtjevi Topljena mast, odnosno riblje ulje pakuje se u nova, odnosno prethodno ociscena pakovanja/kontejnere, uz obaveznu primjenu preventivnih mjera kojima se sprecava naknadno zagadenje. Pri prenosu topljene masti, odnosno ribljeg ulja u rinfuzu, cevi, pumpe i cisterne koji se koriste za prevoz-od proizvodnog objekta do broda, rezervoara iii mjesta dalje prerade pregledaju se, kako bi se utvrdilo da su cisti prije upotrebe. 5.Zahtjevi za mlijeko, kolostrum i druge proizvode dobijene od mlijeka iii kolostruma A. Sirovine Za proizvodnju mlijeka, proizvoda na bazi mlijeka i proizvoda dobijenih od mlijeka moze se upotrebljavati samo mlijeko koje police iz objekata za proizvodnju proizvoda namijenjenih za ishranu ljudi, osim taloga iz centrifuge iii separatora, mlijeko koje vise nije namijenjeno za ishranu ljudi iz komercijalnih razloga, poteskoca u proizvodnji, gresaka u pakovanju iii drugih nedostataka koji ne predstavljaju rizik za zdravlje ljudi iii zivotinja i sirovo mlijeko koje police od zivotinja koje nijesu pokazivale znake zaraznih bolesti koje se tim proizvodima mogO prenijeti na ljude iii zivotinje. Kolostrum se moze upotrebljavati samo ako je dobijen od zivotinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se putem kolostruma mogu prenijeti na ljude iii zivotinje. B. Standardi prerade Prilikom proizvodnje proizvoda od mlijeka, mlijeko se trelira nekim od sljedecih postupaka, i to: 1) postupkom sterilizacije pri postignutoj vrijednosti Fe 3 (tempe­ raturni tretman pri kome je najhladnija tacka proizvoda dovoljno zagri jevana da se poshgne efekat koji se postize na temperaturi od 121 •s (250°F) za tri minuta pri iznenadnom zagrevanju i hladenju) iii v1soj; 2) postupkom UHT (ultra visoki temperaturni tretman primjenom temperature od 132"C u trajanju od naimanje jedne sekunde), uz primjenu: a) fizickog tretmana: susenja uz dodatno zagrevanje na temperaturi od 72°C iii visoj, u slucaju mlijeka namenjenog za ishranu zrvotinja iii snizavanja pH na vrednost ispod 6 u trajanju od jednog sata, b) cuvanja proizvoda od mlijeka najmanje 21 dan prije otpreme, pod uslovom da za vrijeme ovog perioda nije bilo izbijanja slinavke i sapa u zemlji; 3) postupkom HTST (visoko temperaturna kratka pasterizacija na temperaturi od 72•r::, u trajanju od najmanje 15 sekundi, odnosno ekvivalentan efekat pasterizacije kojim je postignuta negativna reakcija na fosfataza test), koji se primjenjuJe dva puta; 4) postupkom HTST, uz primjenu· a) fizickog tretmana: susenja uz dodatno zagrevanJe na temperaturi od 72"C iii visoj. u slucaju mleka namenjenog za ishranu zivotmJa Iii snizavanja pH na vrednost ispod 6 u trajanJu od jednog sata, b) cuvanja proizvoda od mleka najmanJe 21 dan pre otpreme, pod uslovom da za vrijeme ovog perioda nije bilo izbijanja slinavke i sapa u zem1]i. Proizvodi od mlijeka mogu da se proizvode i od prorzvoda od mlijeka koji su dobijeni od mlijeka koje je tretirano nekim od postupaka iz stava 1 ove tacke. Surutka koja je namijenjena za ishranu zivotinja koje su prijem­ cive na slinavku i sap, a dobijena je od mlijeka koje je tretirano nekim od postupaka iz stava 1 ove tacke, treba da bude sakupljana 16 caso­ va poslije grusanja mlijeka i njena pH vrijednost prije isporuke u obje­ kat za uzgoj i drzanje zivotinja treba da bude ispod 6,0 sto se evidentira. C. Higijenski uslovi prilikom proizvodnje mlijeka i proizvoda od mlijeka su: 1) posle zavrsenog proizvodnog procesa preduzimaju se preve­ ntivne mjere radi sp~ecavanja naknadnog zagadivanja proizvoda; 2) finalni proizvod oznacava se kao nus proizvod kategorije 3 i treba da bude: a) upakovan u novu ambalazu; iii b) da se preveze u rinfuzu, kontenjerima, odnosno drugim pre­ voznim sredstvima, koji su prije upotrebe ocisceni, oprani i dezinfikovani dezinfekcionim sredstvom za te namjene. Sveze mlijeko i kolostrum proizvode se pod uslovima koji obezebjeduju zdravstvenu zastitu zivotinja. 6. Zahtjevi za talog lz centrifuge i separatora Nus proizvod kategorije 3, koji sadrzi talog iz centrifuge iii separatora, treba da se toplotno obradi pri temperaturi od najmanje 70 •c u trajanju od 60 minuta iii pri temperaturi od najmanje 80 •c u trajanju od 30 minuta prije stavljanja na trziste za ishranu zivotinja za proizvodnju. 7.Zahtjevi za zelatin i hidrolizovani protein A. Sirovine Za proizvodnju zelalina i hidrolizovanog proteina mogu se upotrebljavati samo nus proizvodi kategorije 3 iii proizvodi dobijeni od nus proizvoda kategorije 3, osim zivotinja iii njihovih djelova koje pripadaju zooloskim rodovima Rodenlia, koze koja police od uginulih zivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od zivotinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivolinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi I ugostiteljskog otpada. B. Standardi prerade za zelalin Zelatin se proizvodi· na nacin kojim se obezbjeduje da se nepreradeni materijal kategorije 3 obradi kiselinom iii bazom, posle cega se ispira jednom iii vise puta, u cilju korigovanja pH vrednosti, a ekstrahuje se sa jednim iii vise uzastopnih zagrevanja, poslije cega se prociscava filtracijom i postupkom sterilizacije, a nakon cega zelatin moze da se podvrgne procesu susenja ( po potrebi, procesu pulverizacije iii presovanju. Za konzervisanje zelatina mogu da se upotrebljavaju jedino sumpor dioksid i vodonik peroksid. C. Ostali zahtjevi za zelatin Pakovanje, skladistenje i prevoz zelatina obavlja se na sljedeci nacin: 1) skladistenje materijala za pakovanje zelatma vrsi se u posebnoj prostorij1 ' oja je namenjena za tu svrhu, a pakovanje zelatina vrsi se u posebno . rostoriji ko1a je namenjena za pakovanje zelatina; C:rpaHa 93 - Epoj 45 CJIY)KBEH.H m1CT gr 12. aBryCT 2015. 2) tokom skladistenja i prevoza na originalhom pakovanju, odnosno zbirnom pakovanju zelatina treba da bude istaknut tekst: "ZELATIN ZA ISHRANU ZIVOTINjA". D. Standardi prerade za hidrolizovani protein 1) Hidrolizovan protein proizvodi se na nacin koji ukljucuje odgo­ varajuce mjere za smanjenje zagadenja nus proizvoda kategorije 3. 2) Hidrolizovan protein porijeklom od prezivara treba da ima molekularnu tezinu manju od 10.000 Daltona. 3) Pored uslova iz tac. 1. i 2. ove tacke, hidrolizovan protein koji se potpuno iii djelimicno proizvodi od nus proizvoda kategorije 3 koji police od koza prezivara, treba da ispunjava i sljedece uslove: a) treba da bude proizveden u objektu za preradu koji je odreden samo za proizvodnju hidrolizovanog proteina; b) nus proizvoda kategorije 3 treba da se pripremi za preradu sta­ vljanjem u salamuru i intenzivnim pranjem, posle cega se podvrgava: postupku koji obezbjeduje vrijednost pH vecu od 11 u trajanju duzem od tri sata. na temperaturi visoj od ao·c, a zatim toplotnoj preradi na temperaturi iznad 140°C u trajanju od 30 minuta, pri pritisku vecem od 3,6 bara, postupku koji obezbjeduje vrijednost pH od 1 do 2, zat)m vrijednost pH ve<':u od 11, a zatim toplotnoj preradi na temperaturi ·oo 140"C, u trajanju od 30 minuta, pri pritisku od 3 bara. 8.Zahtjevi za dikalcljum fosfat A. Sirovine Za proizvodnju dikalcijum fosfata moze se upotrebljavati nus proizvod kategorije 3 iii dobijeni proizvodi od nus proizvod kategorije 3, osim zivotinja iii njihovih djelova koje pripadaju zooloskim rodovima Rodentia, koze koja police od uginulih zivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeli na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od zivotinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivolinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi I ugoslileljskog otpada. B. Standardi prerade 1) Prilikom proizvodnje dikalcijum fosfata, nus. proizvod kategorije 3 trelira se postupkom finog sitnjenja cjelokupnog kostanog materijala i odmas<':ivanja vrelom vodom, kao i postupkom lretiranja hlorovodonicnom kiselinom (minimalne koncenlracije od 4% i Ph vrednosti manje od 1,5) u periodu od. najmanje dva dana. 2) Postupak iz podtacke 1 ove lacke ovog clana naslavlja se tretmanom dobijene fosforne tecnosti sa krecom (CaO), slo rezultuje precipitatom dikalcijum fosfata pri pH vrednosti od 4 do 7. 3) Dobijeni precipital iz podlacke 2 ove tacke podvrgava se vazdusnom susenju pri ulaznoj temperaturi od 65"C do 325"C i zavrsnoj temperaluri izmedu 30"C i 65"C. 4) Kada se dikalcijum fosfat proizvodi od obezmascenih kostiju, kosti treba da poticu od lrupova zivotinja za koje je poslije veteri­ narsko-sanitame kontrole procenjeno da su bezbjedni za ishranu ljudi. 9.Zahtjevl za trikalcijum fosfat A. Sirovine Za proizvodnju trikalcijum fosfata moze se upotrebljavati samo materijal kategorije 3 iii dobijeni proizvodi od materijala kategorije 3, osim zivotinja iii njihovih djelova koje pripadaju zooloskim rodovima Rodenlia, koze koja police od uginulih zivolinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od zivolinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi I ugostiteJjskog otpada. B. Standardi prerade Prilikom proizvodnje trikalcijum fosfata, nus proizvoda kategorije 3 trelira se postupkom finog sitnjenja cjelokupnog kostanog materijala u pojedinacne djelove velicine dQ 14 mm i odmas<':ivanja vrelom vodom u izmjenjivacu toplote, a postupak se nastavlja kontinuiranim proce­ som zagrijavanja vodenom parom na temperaturi od 145°C i pritisku od 4 bara, u trajanju od 30 minuta. Postupkom se dobija hidroksiapatit iz koga se centrifugovanjem izdvaja protein. Granulacija trikalcijum fosfata poslize se njegovim susenjem vazduhom, primjenom "fluid bed" tehnologije na temperaturi od 200°C. 10. Zahtjevi za kolagen A. Sirovine Za proizvodnju kolagena moze se upotrebljavati samo nus proizvod kategorije 3 iii dobijeni proizvodi od nus proizvod kategorije 3, osim zivotinja iii njihovih djelova koje pripadaju zooloskim rodovima Rodentia. koze koja police od uginulih zivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko lih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od i:ivotinja koje nijesu pokazivale nikakve znake bolesti koje se mogu prenijeli na ljude iii zivotinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi I ugostiteljskog olpada. B. Standardi prerade Kolagen se proizvodi na nacin koji obezbje<Juje da se nepreradeni nus proizvod kategorije 3 podvrgne lretmanu koji obuhvata pranje, korigavanje pH vrijednosti kisjelinom iii bazom, ispiranje jednom iii vise puta, poslije cega se primjenjuje filtracija i ekstrudacija. Poslije tretmana kolagen se podvrgava procesu susenja. Za konzervisanje kolagena mogu da se upotrebljavaju jedino konzervansi koji su dozvoljeni za ove namjene, u skladu sa posebnim propisom. C. Ostali zahtjevi Pakovanje, skladistenje i prevoz kolagena obavlja se na sljede<':i nacin: 1) skladistenje materijala za pakovanje kolagena vrsi se u pose­ bnoj prostoriji koja je namijenjena za tu svrhu, a pakovanje kolagena vrsi se u posebnoj prostoriji koja je namijenjena za pakovanje i.elatina; 2) tokom skladistenja i prevoza na originalnom pakovanju, odnosno zbirnom pakovanju kolagena treba da bude istaknut tekst: "KOLAGEN ZA ISHRANU ZIVOTINjA". 11. Zahtjevl za proizvode od Jaja A. Sirovine Za proizvodnju proizvoda od jaja moze se upotrebljavati samo nus proizvod koji police iz objekata za proizvodnju proizvoda namijenjenih za ishranu ljudi, koji vise nije namijenjen za ishranu ljudi iz komercijalnih razloga, problema u proizvodnji, gresaka u pakovanju iii drugih nedostataka koji ne predstavljaju rizik za zdravlje ljudi iii zivotinja i nus proizvodi iz inkubatora, jaja, nus proizvodi od jaja, ukljucuju<':i i ljuske jaja. B. Standardi prerade Prilikom proizvodnje proizvoda od jaja, jaja se preraduju metodom prerade 1, 2, 3, 4, 5 iii 7. 12. Zahtjevl za ishranu i.ivotinja za proizvodnju, osim krznaslca Nus proizvod kategorije 3 koji obuhvata proizvode i.ivotinjskog porijekla iii hranu koja sadrzi proizvode zivolinjskog porijekla koja1 vise nije namijenjena za ishranu ljudi iz komercijalnih razloga, probleilia u proizvodnji, gresaka u pakovanju iii drugih nedostataka koji ne predstavljaju rizik za javno zdravlje iii zdravlje zivotinja, moi.e se stavljati na trziste za ishranu zivolinja za proizvodnju ako: a) je preraden u skladu sa posebnim propisom o higijenskim uslovima za hranu i.ivotinjskog iii biljnog porijekla iii u skladu sa ovim pravilnikom; b) sadrzi: mlijeka, mlijeko, proizvode na bazi mlijeka iii proizvode dobijene od jaja iii proizvode od Jaja, med, topljene masti, kolagen, i.elatin; c) ako nije bio u kontaktu sa nus proizvodom kategorije 3; i d) ako su preduzete mjere da se sprijeci kontaminacija materijala. 13. Zahtjevi za hranu za ribe I mamce za ribolov 1. Nus proizvodi od riba iii vodenih beskicmenjaka i dobijeni proizvodi, namijenjeni za ishranu zivotinja akvakulture treba da ispunjavaju sljedece zahtjeve: a) da se preraduju odvojeno od materijala koji nije odobren za tu potrebu; b) da poticu: od ulovljene iii drugih vodenih zivolinja ulovljenih u kome­ rcijalne svrhe, osim morskih sisara iii od nus proizvoda od ulovfjene ribe koji nastaju u objektima za proizvodnju proizvoda od ribe za ishranu fjudi; iii od uzgajane ribe, pod uslovom da se koristi za ishranu druge vrste uzgajane ribe; c) da se preraduju u objektu za preradu metodom koja obezbjeduje mikrobiolosku ispravnost proizvoda ukljucuju<':i patogene koj, izazivaju bolesti riba. CTpatta 94 - 6poj 45 CJIY)l(6EIDI J111CT L(f 12. asrvc-r 20 15. 14. Zahtjevi za nepreradeni stajnjak 1) Nepreradeni stajnjak, izuzev staJnjaka porijeklom od zivine i konja, stavlja se u promet aka police iz oblasti koje nijesu pod mjerama za sprjecavanje sirenja, suzbijanje i iskorjenjivanje zarazmh bolesti zivotinja zbog pojave narocito opasnih zaraznih bolesti. 2) Nepreraden stajnjak moze da se stavlja u promet pod uslovom da se: primjenjuje preko zemljista, uzimajuci u obzir poreklo staj­ njaka, mjesto isporuke i zdravlje i bezbjednost zivotinja; prera<1uje u odobrenom objektu za proizvodnju biogasa, odnosno komposta. 3) Nepreradeni stajnjak porijeklom od iivine stavlja se u promet ako: police iz oblasti koja nije pod mjerama za sprjecavanje sirenja, suzbijanja i iskorjenjivanja zaraznih bolesti iivotinja zbog pojave bolesti Newcastle, odnosno avijame influence. 15. Zahtjevi za guano slijepih miseva, preradenl stajnjak I proizvodi dobljeni od preraaenog stajskog dubriva J 1) Prera<1eni stajnjak i proizvodi od preraaenog stajnjaka mogu se stavljati u promet aka: a) poticu iz objekata za proizvodnju biogasa, odnosno komposta iii iz pogona za proizvodnju organskih dubriva iii oplemenjivaca zemljista; b) su podvrgnuti postupku toplotnog tretmana na temperaturi ad najmanje 70°C u trajanju od najmanje 60 minuta i tretmanu za redukciju sporulirajucih bakterija i toksicnih formi; c) su skladisteni u dobro zatvorenim i izolovanim silosima iii adgovarajuce zatvorenim pakovanjima (plastlcne vrece 1 dr.) na nacin da naknadno zagadenje, odnosno sekundarna infekcija i vlaga budu svedene na minimum; d) reprezantativni uzorci preradenog stajnjaka i proizvoda od preradenog stajnjaka uzeti u toku proizvodnje iii odmah poslije proizvodnog procesa u objektu, u cilju pracenja proizvodnog procesa adgovaraju mikrobioloskim standardima iz podtacke 2 ove tacke. 2) Mikrobioloski standardi preradenog stajnjaka: Reprezantativni uzorci preradenog stajnjaka i proizvada od preradenog stajnjaka uzeti u toku proizvodnje iii odmah poslije proizvodnog procesa u objektu, u cilju pracenja proizvodnog procesa, treba da adgovaraju sljedecim mikrobioloskim standardima: Escherichia coli: n = 5, c = 5, m = 0, M = 1000 u 1 gr; iii Enterococacae: n = 5, c = 5, m = 0, M = 1000 u 1 gr, Reprezantativni uzorci preradenog stajnjaka, uzeti za vrijeme, odnosno pri otpremanju iz skladista objekata za proizvodnju komposta, odnosno biogasa, treba da odgovaraju sljedecim standardima: Salmonella: odsutna u 25 gr: n • 5, c = 0, m = 0, M = 0, gdje su: n = broj uzoraka za iaboratorijsko ispitivanje; m = granicna vrednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja smatra se zadovoljavajucim ako broj bakterija u svim uzorcima nije veci od m); M = maksimalna vrednost za broj bakterija (rezultat labora­ torijskog ispitivanja se smatra nezadovoljavajucim ako Je broj bakterija u jednom iii vise uzoraka jednak iii veci od M); c = broj uzoraka u kojima broj bakterija moze biti izme<1u m i M (uzorak se jos uvek smatra prihvatljivim ako je broj bakterija u drugim uzorcimajednak iii manji ad m). 16. Zahtjevl za odreaena organska dubriva I oplemenjlvaf e zemljista 1. Za proizvodnju organskih dubriva i oplemenjivaca zemljista mogu se koristiti nus proizvodi kategorij~ 2 i 3. 2.Organska dubriva i oplemenjivaci zemljista, osim stajnjaka, sadrzaja digestivnog trakta, komposta, mlijeka, proizvoda na bazi mlijeka, proizvoda od mlijeka, kolostruma, proizvada od kolostruma i ostataka digestije nastalih pretvaranjem nus proizvoda zivotinjskog porijekla iii dobijenih proizvoda u biogas, preraduju se: a) metodom prerade 1 (sterilizacija pod pritiskom) ako se kao sirovina koriste nus proizvodi kategoriJe 2; b) upotrebom obradenih zivotinjskih proteina; iii c) metodom prerade 1 do 7, ako se kao sirovina koriste nus proizvodi kategorije 3 koji se ne koriste za proizvodnju preradenih zivotinjskih bjelancevina. 2. Organska dubriva i oplemenjivaa zemljista, koji sadrze mesno­ kostano brasno kategorije 2, odnosno obradeni protein zivotinJskog ponJekla treba da sadrze 20% Cao (kalcijum oks1d), ko11 Je u v1du granula. 3. Uzorci organskih dubriva i oplemenjivaca zemljista uzeti tokom skladistenja iii neposredno prije isporuke iz objekata za proizvodnJu, a prije koriscenja na zemljistu, treba da budu u skladu sa sledecim mikrobioloskim standardima, i to: a) mikrobioloskim standardom u slucaju komposta i rezidua prilikom proizvodnje biogasa 1z priloga 1 ovog pravilrnka; b) mikrobioloskim standardom iz Priloga 2 ovog pravilnika, u slucaju preradenog proteina zivotinjskog porekla, odnosno preradenih proizvoda ad nus proizoda kategorije 2. 4.lshrana iivotinja za proizvodnju hranom biljnog porijekla sa zemljista, direktno ispasom iii kosenim biljem koje police sa povrsina na kojima su primijenjena organska dubriva iii oplemenjivaci zemljista, maze se vrsiti ako je protekao period karence koji iznosi 21 dan od dana primjene organskog dubriva iii oplemenjivaca zemljista. 17. Zahtjevi za hranu za kucne lj ublmce i ivakalice za pse 1. Sirova hrana za kucne ljubimce 1) Za proizvodnju sirove hrane za kucne ljubimce koriste se nus proizvodi kategorije 3 i to: trup i djelovi zaklanih zivotinja, a u slucaju divljaa, trup i djelove trupova odstrijeljene divljaci, koji su bezbjedni za ishranu ljudi, a koji iz komercijalnih razloga nijesu namijenjeni za ishranu ljudi, trup i djelovi trupa koji poticu od zivotinja zaklanih u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi, kao • trupovi i djelovi divljaci odstrijeljene za ishranu ljudi, i to: trupovi iii tijela i djelove iivotinja koji su odbaceni kao nebezbjedni za ishranu ljudi, ali koji ne pokazuju znake zaraznih bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje i glave iivine; 2) Sirova hrana za kucne ljubimce pakuje se u originalna pakovanja koja sprjecavaju rasipanje i curenje. 3) Na originalnom pakovanju, odnosno pakovanju koje sadrii sirovu hranu za kucne ljubimce, treba da bude istaknut tekst: "HRANA SAMO ZA KUCNE LjUBIMCE". 2. Sirovina za preradenu hranu za kucne ljubimce i zvakalice za pse Za proizvodnju prera<1ene hrane za kucne IJubimce i zvakalica za pse mogu da se koriste samo nus proizvodi kategorije 3, osim koie zivotinja, kopita, perja, vune, rogova, dlake i krzna koji poticu od uginulih iivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, masnog tkiva koje police od zivotinja koje nijesu pokazivale znake bolesti koje se mogu preko tog materijala prenijeti na ljude iii iivotinje, koje su zaklane u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi I ugostiteljskog otpada. 3. Preradena hrana za kucne ljubimce 1) Hrana za kucne ljubimce u konzervi proizvodi se primjenom toplotnog postupka prerade pri minimalnoj Fe vrednosti 3. 2) Preradena hrana za kucne ljubimce, osim hrane za kucne ljubimce u konzervi, proizvodi se: a) primjenom toplotnog postupka prerade od najmanje 90°C u cjelokupnoj masi gotovog proizvoda; b) primjenom toplotnog postupka prerade od najmanje 90°C u svakom sastojku zivotinjskog porijekla iii c) od sastojaka iivotinjskog porijekla, i to: mesa iii proizvoda od mesa koji su prethodno podvrgnuti toplotnom postupku preiade od najmanje 90°C u celokupnoj masi; mlijeka i proizvoda od mlijeka, ielatina, hidrolizovnog prote­ ina, proizvoda od jaja, kolagena, proizvoda od krvi, obradenog protei­ na zivotinjskog porijekla, i:ibljeg brasna, topljene masti, ribljeg ulja, dikalcijum fosfata, trikalcijum fosfata, odnosno poboljsivaca ukusa, koji su preradeni u skladu sa ovim pravilnikom, a nakon toplotnog postu­ pka prerade iz tacke 2 preduzimaju se preventivne mjere koje obe­ zbje<1uju da proizvod ne bude izloien zagadenju i da bude upakovan u novu ambalazu. 3) 2vakalice za pse se proizvode primjenom toplotnog postupka prerade koji je dovoljan da unisti patogene mikroorganizme, ukljucujuci Salmonella. 4) Poslije primjene toplotnog postupka prerade iz podtacke 3 ave tacke preduzimaju se preventivne mjere koje obezbjeduju da proizvod ne bude izloien zagadenju i da bude upakovan u novu ambalazu Salmonella: odsutna u 25 gr: n = 5, c = O, m = O, M = O Enterobacteriacae: n = 5, c = 2, m = 10, M = 300 u 1 gr, gdje su: n = broj uzoraka za laboratorijsko ispitivanje; CrpaHa 95 - Iipoi 45 CJIY)KI,EIIB n11cr gr 12. asrycr 2015. m = granicna vriJednost za broJ baktenJa (rezultat laboratonjskog ispitivanja se smatra zadovoljavajucim ako broj bakterija u svim uzorcima nije veci od m); M = maksimalna vrijednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja se smatra nezadovoljavajucim ako je broj bakterija u jednom iii vise uzoraka jednak iii veci od M); c = broJ uzoraka u kojima broj bakterija moze biti izme<lu m i M (uzorak se jos uvek smatra prihvatljivim ako je broj bakterija u drugim uzorcimajednak iii manji od m). 5) U objektima za proizvodnju sirove hrane za kucne ljubimce slucajni uzorci uzeti u toku proizvodnje, odnosno skladistenja prije isporuke, u cilju pracenja proizvodnog procesa, treba da odgovaraju sljedecim mikrob1oloskim standardima: Salmonella: odsutna u 25 g: n = 5, c = 0, m = 0, M = 0, Enterobacteriaceae: n = 5, c = 2; m = 10; M = 5 000 u 1 g, gdjeje: n = broJ uzoraka za laboratorijsko ispitivanje; m = granicna vrijednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja se smatra zadovoljavajucim ako broj bakterija u ;;vim uzorcima nije veci od m); M maksimalna vrijednost za broj bakterija (rezultat laboratorijskog ispitivanja se smatra nezadovoljavajucim ako je broj bakterija u jednom iii vise uzoraka jednak iii veci od M); . c = broj uzoraka u kojima broj bakterija moze biti izmedu m i M (uzorak se jos uvijek smatra prihvatljivim ako je broj bakterija u drugim uzorcimajednak iii manji od m). 6) Hrana za kucne ljubimce u konzervi koja je proizvedena pri­ menom toplotnog postupka prerade pri minimalnoj Fe vrednosli 3 ne mora laboratorijski da se ispituje na Salmonella i Enterobacteriacae. 18. Zahtjevl za poboljslvace ukusa hrane za kucne ljubimce 1) Za proizvodnju dobijenih proizvoda u tecnom stanju iii dehidriranih dobijenih proizvoda kojima se poboljsava uk us hrane za kucne ljubimce koristite se samo nus proizvodi koji se mogu koristiti kao sirovine za preradenu hranu za kucne ljubimce i zvakalice za pse. 2) Poboljsivaci ukusa proizvode se metodom koja osigurava da proizvod ispunjava mikrobioloske standarde. 19. Zahtjevl za krv I proizvode od krvl kopitara 1) Krv konja sakuplja se: a) od konja: za koje je, u vrijeme sakupljanja, kontrolom utvrdeno da ne pokazuju klinicke znake zarazne bolesti zivotinja koja se obavezno prijavljuje, i to: polna zaraza konja (Durina), sakagija (Malleus), ameritkl encefalitis konja, svi tipovi ukljucujuci tip venecuelanski encefalomijelitis konja, infektivna anemija, besnilo, bedrenica, kuga konja, vezikulami stomatitis, innuenca konja, piroplazmoza konja, rinopneumonitis konja, arteritis konja, b) koji su drzani najmanje 30 dana prije sakupljanja krvi i u vrijeme sakupljanja krvi na gazdinstvu koje je pod veterinarskim nadzorom i na kome se ne primjenjuju mjere zbog pojave kuge konja, kao i mjere koje se primenjuju zbog pojave polne zaraze konja, maleusa, americkog encefalitisa konja, infektivne anemije, vezikulamog stomatitisa, besnila i bedrenice, c) koji, u periodu koji je odreden posebnim propisom kojim se ure<luju mere za kontrolu zaraznih bolesti zivotinja, nijesu imali kontakl sa konjima koji poticu sa gazdinstva na kojem se primjenjuju mjere zbog pojave bolesti iz podtacke ( 1) ove tatke; . 2) pod kontrolom veterinara, i to u: a) odobrenim klanicama iii b) odobrenim objektima za sakupljanje krvi konja koja je namijenjena za proizvodnju tehnickih proizvoda, a koji su pod nadzorom nadleznog organa. 3) Proizvodi od krvi konja mogu se stavljati na trziste za proizvodnju tehnickih proizvoda ako: a) se podvrgnu mjerama koJe za vrijeme proizvodnje, rukovanja, odnosno pakovanja, onemogucavaju zagadenje patogenim mikroorgarnzmima; b) su proizvedeni od krvi. koja ispunjava uslove iz podtac. 1 i 2 ove tacke; koja je podvrgnuta jednom od sljedecih tretmana koji su praceni provjerom efikasnosti u pogledu inaktivacije uzrocnika bolesti kuge konja, americkog encefalitisa konja (svi tipovi), infektivne anemije, vezikularnog stomatitisa i maleusa, i to: toplotnom tretmanu na temperaturi od najmanje 65°C u trajanju od najmanje tri sata, tretmanu zracenja gama zracima na 25 kGy, toplotnom tertmanu na temperaturi od najmanje 80°C u cjelokupnoj masi, tretmanu kojim se vrsi promena pH vrijednosti na vrednost 5 u trajanju od dva sata, c) se upakuju u zatvorena nepropustiva originalna pakovanja koja su jasno oznacena: tekstom: "KRV I PROIZVODI OD KRVI KONjA, NIJE ZA ISHRANU LjUDI I ZIVOTINjA", veterinarskim kontrolnim brojem objekta u kojem je krv sakupljana. 20. Zahtjevi za koie papkara I kopltara I od nj ih dobljenlh proizvoda A. Triming i komadi koze treba da se obrade krecom treba da se obrade na nacin kojim se sprjecava rizik po zdravlje iljudi i !ivotinja prije upotrebe za proizvodnju: zelatina za ishranu zivotinja; iii organskih dubriva iii oplemenjivaca zemljista. B. Svjeza, odnosno hladena koza papkara i kopitara stavlja se u promet ako: 1) je dobijena od zivotinja iz clana 10 pravilnika o zdravstvenim uslovima za nus proizvode zivotinjskog porijekla, i to: a) papkara koji poticu sa gazdinstva na kojem u posjlednjih 30 dana nije dijagnostikovana slinavka I sap, kao ni u krugu poluprecnika od 10 km, b) svinja koje poticu sa gazdinstva na kojem u posljednjih 30 da­ na nije dijagnostikovana vezikulama boles! svinja, odnosno u poslje­ dnjih 40 dana klasicna iii africka kuga svinja, I oko koga u krugu polu­ precnika od 10 km u poslednjih 30 dana nije bilo slucaja ovih bolesti, c) zivotinja u klanici za koje je, na osnovu pregleda koji je obavljen u okviru 24 sata prije klanja zivotinje, dozvoljeno klanje i koje nijesu pokazale znake zaraznih bolesti slinavke i sapa, kuge goveda, klasicne kuge svinja, africke kuge svinja iii vezikularne bolesti svinja; 2) su preduzete preventivne mjere za sprjecavanje naknadnog zagadenja patogenim uzrocnicima. Obradena koza papkara i kopitara stavlja s~ u promet ako: a) police od zivotinja iz podatcke B ove tacke; b) je koza obradena u skladu sa podtackom C ove tacke; c) posiljka nije dosla u dodir sa drugim proizvodima zivotinjskog porijekla, odnosno sa zivotinjama za koje posloji sumnja na zaraznu bolest iii je dijagnostikovana zarazna boles! zivotinja. C. Obradena koza papkara i kopitara, je koza koja se proizvodi primjenom nekog od sljedecih tretrnana: a) proces stavljenja; b) stavljena hrom sulfatom (.wet blue"); c) stavljenja kisjelinskim rastvorom iii soljenJem (pickled pelts); d) koze obradene krecom (obradene krecom i sta:ijene u salamuru pH vrijednosti 12 do 13 u trajanju od barem osam sdti). 21. Zahtjevi za lovacke trofeje I druge preparate od zivotinja A. Odabir sigurnog izvora Lovacki trofeji i drugi preparati od zivotinja, kod kojih su radi prepariranja nusproizvodi prosli obradu iii se izlazu u stanju u kojem ne predstavljaju zdravstvene rizike, mogu se stavljati na trziste pod uslovom da poticu od: a) vrsta koje nijesu papkari, ptice i zivotinje koje spadaju u bio­ loske razrede insekata (lnsecta) iii paukolikih zivotinja (Arachnida); i b) zivotinja iz podrucja na kome nisu na snazi mjere za sp~ecavanje sirenja, suzbijanje i iskorjenjivanje zaraznih bolesti zivotinja na koje su ove vrste iivotinja prijemcive. CJIY)l(EEIDI flHCT 12. aa ·er 2015. B. Obrada 1. Lovacki trofeji i drugi preparati od zivotinja, kod kojih su za radi prepariranja nusproizvodi prosli obradu iii se izlazu u stanju u kojem ne predstavljaju nikakve zdravstvene rizike, mogu se stavljati na tr:ziste pod uslovom: a) da poticu od papkara i kopitara iii ptica koji su prosli kompletnu obradu taksidennije (punjenja) koji obezbjeduje njihovu odrzivost na sobnoj temperaturi; b) da su montirani papkari i kopitari iii ptice, iii djelovi tih zivotinja; c) da su prosli anatomsko prepariranje poput plastinacije; iii d) da su zivotinje bioloskog razreda insekata (lnsecta) iii paukolikih zivotinja (Arachnida), koji su prosli obradu, poput susenja, da bi se sprijecilo sirenje bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje; iii e) da su predmeti u istotrijskim prirodnjackim zbirkama iii za naucne potrebe i da su sacuvani u. rastvorima poput alkohola iii formaldehida, koji omogucavaju njihovo izlaganje; iii ugradeni u potpunosti u mikropreparatima; ., f) preradeni uzorci DNK koji se cuvaju u arhivama za promociju biodiverziteta i veterinarsku nauku i biologiju. 2. Lovacki trofeji i drugi preparati, osim trofeja i drugih preparata koji poticu od zivotinja porijeklom iz podrucja koje podlijezu ogranice­ njima zbog prisustva ozbiljnih prenosivih bolesti kojima su prijemcive te vrste zivotinja, mogu se stavljati na trtiste pod sljedecim uslovima: a) lovacki trofeji iii drugi preparati koji se iskljucivo sastoje od kostiju, rogova, papaka, kopita, kandzi i zuba: SU bili potopljeni u kljucalu vodu u kojoj SU drzani u vremenskom periodu koji je potrebari da se odstrane sve materije koje nijesu kosti, rogovi, papci, kopita, kandze i zubi. dezinfikuju se odgovarajucim dezinfekcionim sredstvom, a u slucaju materijala koji se sastoji samo od kosti, vodonik peroksidom; lovacki trofeji koji su dezinfikovani u skladu sa tackom 3 pa­ kuju se u posebnu prozirnu ambalazu koja sprjecava naknadno zaga­ c!enje, uz preduzimanje potrebnih mjera za sprjecavanje zagac!enja kontaktom sa drugim proizvodima zivotinjskog porijekla; b) lovacki trofeji iii drug! preparata koji se sastoje iskljucivo od koze: proizvode se primjenom nekog od sljedecih tretmana, i to tretmana: a) susenja; b) suvog, odnosno vlaznog soljenja najmanje 14 dana pre otpreme iii c) konzerviranja drugim postupkom abrade, osim stavljenja; 22. Zahtjevl za vunu, dlaku, svlnjske i:eklnje, perje, dljelove perja I paperje 1) Nepreracfena vuna, dlake, cekinje svinja, perje i paperje stavljaju se u promet pod uslovom da: a) su nus proizvodi kategorije 3, dobijeni od zivotinja zaklanih u klanici i za koje je pregledom prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi, kao i trupove i djelove divljaci odstrijeljene za ishranu ljudi, osim prezivara za koje postoji obaveza laboratorijskog ispitivanja na prisustvo TSE i i:,rezivara koji su laboratorijski ispitani na prisustvo TSE i rezulatat laboratorijskog ispitivanja je bio negativan, svinjske cekinje i perje; vuna, perje, dlake, koji poticu od zivih zivotinja koje nijesu • pokazivale znake zaraznih bolesti koje se tim proizvodima mogu prenijeti na ljude iii zivotinje perje, vuna, dlaka i krzno koji poticu od uginulih zivotinja, koje nijesu pokazale nikakve znake bolesti koje se preko tih proizvoda mogu prenijeti na ljude iii zivotinje; b) se prevoze u suvom stanju u zatvorenom cvrstom pakovanju. 2) Tretirano perje i paperje stavljaju se u promet pod uslovom da se u objektu za tretiranje perja, perje tretira na temperaturi od najmanje 1oo•c u trajanju od najmanje 30 minuta. 3) lzuzetno neprerac!eno perje i djelovi perja koji se prevoze iz objekta za klanje direktno u objekat za preradu stavljaju se u promet ako: a) su preduzete potrebne mere za sprecavanje sirenja zaraznih bolesti zivotinja; b) se prevoz obavlja u nepropusnim kontejnerima, odnosno vozilima koji se se dezinfikuju poslije svake upotrebe. 4) Cekinje svinja ne mogu se stavljati u promet ako poticu iz regiona u kojima je africka kuga svinja endemska bolest, osim cekinja svinja koje su: kuvane, obojene iii izbijeljene iii podvrgnute nekoj drugoj obradi koja sa sigurnoscu unistava patogene uzrocnike zaraznih bolesti, osim industrijskog pranja, uz obaveznu evidenciju koja sadrzi podatke na osnovu kojih se potvrduju efekti obrade. 5) Vuna i dlaka od zivotinja, osim svinja mogu se stavljati u promet pod uslovom da: a) su masinski oprane potapanjem vune i dlake u kadama sa vodom, sapunom i natrijum hidroksidom iii kalijum hidroksidom; iii b) se otpremaju u pogon za proizvodlju proizvoda dobijenih od vune i dlake za tekstilnu industliju i da je vuna i dlaka obrac!ena: hemijskom depilacijom gasenim krecom. ili natrijum sutfidom, dimljenjem (fumigacijom) fonnaldehidom u henneticki zatvorenoj komori najkrace 24 sata, industlijskim ~iscenjem potapanjm vune u hidrosolubilni deterdzent koji je zagrijan na temperaturu od 60-70 •c koja se odrzava tokom abrade, . se skladisti, na temperaturi od 37 •c tokom osam dana, 18 •c tokom 28 dana, iii 4 •c tokom 120 dana, koje moze obuhvatiti vrijeme putovanja. 23. Zahtjevl za krzno Krzna se mogu stavljati u promet ako su susena na sobnoj temperaturi od 18 •c dva dana pri vlaznosti od 55 %. • 24. Zahtjevl za nus prolzvode pi:elarstva Nus proizvodi pcelarstva koji su namijenjeni iskljucivo za upotrebu u pcelarstvu stavljaju se u promet ako ne poticu iz podrucja u kojem su na snazi mjere za sprjecavanje sirenja, suzbijanje i iskorjenjivanje zaraznih bolesti zivotinja, i to: 1) Americke kuge pcelinjeg legla (Paenibacillus larvae larvae), osim ako se, na osnovu analize rizika, rizik oceni kao zanemar1jiv, u kom slucaju proizvod moze da se koristi samo na tom podrucju, uz preduzimanje potrebnih mjera koje obezbjec!uju da ne dooe do sirenja bolesti; 2) Akaroze (Acarapis woodi); 3) etinioze (Aethina tumida); 4) Tropileoze (Tropilaeleps spp.). 25. Zahtjevl za topljenu mast 1) Topljena mast dobijena od nus proizvoda kategorije 1 i 2 koja je namijenjena za preradu u objektu za preradu topljene masti proizvodi se primjenom propisanaih metoda, osim metode prerade ~ 2) Topljena mast dobijena od prezivara treba da bude preciscena tako da ukupna kolicina nerastvor1jive necistoce ne prelazi 0, 15% ukupne tezine. 26. Zahtjevl za derivate topljene rnasti 1) Topljena mast dobijena od nus proizvoda kategorije 1 i 2 prilikom proizvodnje derivata topljene masti podvrgava se nekom od sljedecih tretmana: a) tretmanu transesterifikacije iii hidrolize na temperaturi od najmanje 2oo•c i pod odgovarajucim pritiskom, u trajanju od 20 minuta (glicerol, masne kiseline i esteri); b) tretmanu saponifikacije sa NaOH 12M (glicerol i sapun), i to: u sarznom sistemu na temperaturi od 95°C, u trajanju od tri sata, iii u kontinuiranom sistemu na temperaturi od 140°C, pod pritiskom od 2 bara (2000 hPa), u trajanju od osam minuta. c) hidrogenacijom pri temperaturi od 160 ·c i pritisku od 12 bara (12 000 hPa) u trajanju od 20 minu1a. 2) Derivati masti ne mogu se stavljati u promet i koristiti za ishramJ zivotinja, kozmeticka sredstva i ljekove, a ako poticu od nus proizvoda kategorije 1, i za upotrebu u organskim c!ubrivima oplemenjivacima zemljista. 27. Zahtjevl za rogove I prolzvode od rogova 1) Rogovi i proizvodi od rogova, osim brasna od rogova, papci, kopita i proizvodi od papaka i kopita, osim brasna od papaka i kopita, koriste se za proizvodnju organskih c!ubriva i oplemenjivaca zemljista, pod uslovom da: a) poticu od zivotinja: koje su zaklane u klanici, a za koje je na osnovu pregleda prije klanja dozvoljeno klanje za ishranu ljudi, koje ne pokazuju znake zaraznih bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje; CTpa.Ha 97 - 6poi 45 CJIY)!(£EIDI Jil1CT L(r 12. aBl)'CT 2015. b) su sat vremena podvrgnutt zagnJevanju na temperaturi od naimanje ao•c koja je postignuta u eelokupnoj masi; e) prilikom uklanjanja rogova sa glave zivotinje nije otvorena kranijalna supljina; d) su prilikom prerade, skladistenja iii prevoza preduzete mjere za sprecavanje unakrsne kontaminacije; e) su upakovani u nova pakovanJa iii kontenjere, odnosno prevezeni u kamionima iii kontejnerima za rinfuz, koji su prije utovara oprani i dezinfikovani; f) je na pakovanju, odnosno kontejneru navedeno sljedece: vrsta proizvoda (rogovi, proizvodi od rogova, papci i kopita, proizvodi od papaka i kopita), oznaka: "NIJE ZA ISHRANU LjUDI I ZIVOTINjA", naziv I adresa odobrenog objekata za tehnicke proizvode, odnosno objekta za skladistenje u koji se otprema posiljka. 28. Zahtjevl za riblje ulje za proizvodnju lljekova Za proizvodnju lijekova moze se koristiti riblje ulje dobiJeno od nus proizvoda kategoriJe 3 koji obuhvataju vodene zivotinje i djelovi tih zivotinja, osim morskih sisara, koje nijesu pokazivale znake zaraznit) bolesti koje se mogu prenijeti na ljude iii zivotinje, nus proizvode od vodenih zivotinja koji poticu iz objekata u kojima se proizvode pro­ izvodi za isrhanu ljudi, koji poticu iz objekata za proizvodnju proizvoda namijenjenih za ishranu ljudi i proizvode zivotinjskog porijekla iii. hranu koja sadrzi proizvode zivotinjskog porijekla od vodenih zivotinja koja vise nije namijenjena za ishranu !Judi iz komerciJalnih razloga, poteskoca u proizvodnji, gresaka u pakovanju iii drugih nedostataka koji ne predstavljaju rizik za zdravlje ljudi iii zivotinJa, koje je deacidisano rastvorom NaOH na temperaturi od 80 •c iii visoj i naknadno preasceno destilacijom pri tempraturi od 200 •c. PRILOG 3 USLOVI ZA STOCNA GROBWA I JAME-GROBNICE ZA ZAKOPAVANJE I SPAWIVANJE NUS PROIZVODA 1. Nacin zakopavanja I spaljivanja nus proizvoda 1. Uginuli kucni ljubimei i konji, nus proizvodi kategorije 1 I to citava tijela i svi djelove tijela, ukljucujuci kozu divljih zivotinja kod kojih postoji sumnja iii potvrda prisustva zarazne bolesti koja se moze preniJeti na ljude iii zivotinje, citavo tijelo iii djelovi tijela uginulih zivotinja koji u vrijeme njihovog uklanjanJa i/ili zbrinjavanja sadrze SRM, nus proizvodi kategorije 2 i nus proizvodi kategorije 3 u udaljenim podrucjima, citavo tijelo iii dJelovi tijela uginulih zivotinja koji u vrijeme njihovog uklanJanja i/ili zbrinjavanja sadrze SRM, nus proizvodi kategorije 2 i nus proizvodi kategorije 3 na podrucjima na koja je, usljed geografskih iii klimatskih faktora iii prirodne kataslrofe, pristup gotovo nemoguc iii je pristup moguc pod uslovima koji bi predstavljali opasnost za zdravlJe i bezbJednost lica koJa izvrsavaju poslove sakupljanJa iii na kojima bi pristup iziskivao primJenu troskova i aktivnosti nesrazmjerne opasnosti i nus proizvodi zivotinjskog porekla, osim citavih tiJela I djelova tijela, ukljucujuci kozu zivotinja kod kojih postoji sumnja iii sluzbena potvrda prisustva lransmisivne spongiofonnne eneefalopatije (u daljem tekstu: TSE), u slucaju izbijanja bolesti koje se obavezno prijavljuju, a kod kojih je posledica veliki broj uginuca iii veliki broj zivotinja koje su, usled naredene mere ubijene, ako bi prevoz u najblizi objekat iz clana 102 stav 1 ovog zakona povecao rizik od sirenja bolesti iii ako je broj uginulih zivotinja veci od kapaeiteta log objekta, nus proizvodi kada kolicine ne prelaze odredenu nedeljnu kolicinu i pcele i nus proizvode pcelarstva mogu se zakopavati iii spaljivati na stocnom groblju iii jami grobnici koja ispunjava propisane uslove, odnosno na lieu mjesta. 2. Prije zakopavanja na stocnom groblJu, odnosno ubaeivanJa u Jamu grobnieu, nus proizvodi prelivaju se krecom, hlornim prepara­ tima, odnosno drugim preparatima sa jakim mirisom. Biljke koJe se nalaze na stocnom groblju, odnosno jami grobniei iii u bllzint stocnog groblja, odnosno Jame grobniee ne koriste se u ishrani zivotinJa. 3. Spaljivanje nus pro,zvoda vrsi se pod nadzorom veterinarskog inspektora radi obezbje6enja da se nus proizvodi zivotinjskog porijekla spale: 1) do pepela, na odgovarajuce izra6enoj lomaci; 2) bez ugrozavanja zdravlja ljudi; 3) na nacin kojim se ne ugrozava tivotna sredina (voda, vazduh, zemljlste, biljke i zivotinje), i koJim se ne prouzrokuje buka odnosno nepriJatni mirisi. 4. Zakopavanje nus proizvoda vrsi se pod nadzorom veterina­ rskog inspektora radi obezbje6enJa da se nus proizvodi zivotinjskog porekla zakopaju: 1) na nacin da zivotinje nemaju pristup miestu ukopa; 2) bez ugrozavanja zdravlja ljudi; 3) na nacin kojim se ne ugrozava zivotna sredina (voda, vazduh, zemljiste, biljke i zivotinje) i okolina, i koJim se ne prouzrokuje buka, odnosno neprijatni mirisi. 5. Uslovi za stocna groblja i Jame grobnice su: a) da su izgra6eni na mjestu koje: - • . .. . ne uzrokuje buku, odnosno neprijatne minse, ne ugrozava zivotnu sredinu, i to: vodu, vazduh, zemljiste, biljke i tivotinje, okolinu, odnosno mjesta od posebnog Javnog interesa, je udaljeno od povrsina na kojima su zasa6ene bilJke koje se koriste u ishrani ljudi i tivotinja, nije vodoplavno i podvodno, nije pored vodotokova i izvora i gdje je nizak nivo podzemnih voda; b) da su ogra6eni I obiljezeni sa kontrolisanim ulazom, na nacin da se spreci ulazak neovlascenih lica iii zivotinja; e) da imaju natkriven prosier sa pripadaJucom nepokretnom I pokretnom opremom potrebnom za utvr6ivanje uzroka uginuca zivo­ tinJa i da Je obezbe6en dovod higijenski ispravne vode za pice i odvod otpadnih voda, u skladu sa propisima kojima se ure6uje vodoprivreda, odnosno zivotna sredina, u slucaJu da se na stocnom groblju, odnosno jami grobnici vrsi obdukeiJa zivotinJa u eilju utvr6ivanja uzroka uginuca. Pored uslova iz tacke 5 ovog priloga, Jama grobnica treba da Ima bocne zidove koji su zidani take da propustaju tecnost, kao i gornju povrsinu koja ima plocu od cvrstog materijala i poklopae koji se zakljucava. Ako se nus proizvodi prevoze radi spalJivanja iii zakopavanja, treba da je obezbjedeno da se: 1) nus proizvodi prevoze u kontejnerima, odnosno bezbjednim prevoznim sredstvima iz kojih ne euri sadrzaj; 2) tockovi prevoznog sredstva dezinfikuju se odgovarajucim dezin­ ficijensom, pri napustanju mjesta u1ovara i istovara, narocito u slucaju prevoza nus proizvoda koji predstavljaju rizik za zdravlje ljudi i zivotinja; 3) kontejneri, odnosno prevozna sredstva kojima su preozeni nus prolzvodi, poslije istovara treba ocistiti, oprati i dezinfikovati odgova­ rajucim dezinfieijensom. Spaljivanje I zakopavanje nus proizvoda u udaljenlm podrucjlma Spaljivanje i zakopavanje nus proizvoda u udaljenim podrucjima maze da se vrsi najvise: • a) 10 % populaeije goveda; b) 25 ¾ populaeije ovaca i koza; e) 10 % populaeije svinja. Spaljlvanje I zakopavanje pcela I nus prolzvoda pcelarstva Peele i nus proizvodi pcelarstva mogu se spaljivati iii zakopavati na lieu mjesta, pod uslovima kojima se sprjecava preno~nje rizika za zdravlje ljudi i zivotinja, pcela i nus proizvoda pcelarstva I aka su preduzete sve potrebne mjere da spaljivanje iii zakopavanje ne ugrozava zdravlje ljudi iii zivotinja iii zivotnu sredinu. ClJ>a.Ha 98 - EI>Qj 45 CJ1Y)£(6£HJ1 JiliCT Uf 12. aBryCT 2015. 941. Na osnovu clana 14 stav 8, clan 15 stav 5 i clana 19 stav 3 Zakona o sredstvima za ishranu bilja (,,Sluzbeni list RCG", broj 48/07 i ,,Slufbeni list CG", broj 76/08), Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja, donijelo je PRAVILNIK 0 UPISU U REGIST AR SREDSTA VA ZA ISHRANU BILJA Clan 1 Ovim pravilnikom propisuju se blifi uslovi za upis u registar sredstava za ishranu bilja (u daljem tekstu: Registar), saddaj i nacin vodenj~ Registr~, sadrzaj zahtjeva i dokumentacije koja se prilafe ~ ~a htJev za up1s u Registar, sadrfaj Liste sredstava za ishranu bilja 1 VJStna naknada za dobijanje odobrenja za stavljanje u promet sredstava za ishranu bilja. Clan 2 -' Upis u Registar vr~i se na osnovu zahtjeva koji sadrzi podatke o: I) . nazi~ i sj~i~tu proizvodaca odnosno imenu i adresi pravnog 1h fiz1ckog hca koJe nastupa u ime i za racun proizvodaca; 2) zastupnicima odnosno distributerima (naziv i sjedi~te); 3). sreds~ z~ ishran~ bilja (trgovacki naziv iii oznaka/broj, tip dubnva, naz1v I sadrfaJ aktivne materije, nacin primjene, broj rje§enja o registraciji u drugim zemljama); 4) proizvodacu (naziv, sjedi~te, ime, adresa, JMB, porcski broj i ~ifra djclatnosti); 5) odgovomom lieu proizvodaca (imc i prezime, adresa, JMB i ~kolska sprema); 6) obliku formulacijc sredstva za ishranu bilja koje se stavlja u promet (tecnost, granule i dr); 7) boji i mirisu; 8) granulometrijskom sastavu; 9) sadrzaju vlagc; I 0) zapreminskoj masi; 11) pH vrijednosti; I~) pri~jc~ (nacin,. ogranicc~ja, kolicina iii konccntracija, vnJeme pnmJcne, ograrucenJa u pnmjcni); 13) sp~ifikaciji dokumentacije koja se prilaze uz zahtjev; 14) nacmu rukovanja i skladi~tcnja; 15) mjestu i datumu podno~enja zahtjeva; 16) kontakt osobi za postupak rcgistracijc (imc i prezime, tclefon, fax i e-mail); 17) potpis i pecat podnosioca zahtjeva. Clan3 Uz zahtjev prilafc se sljedeca dokumcntacija: I) dokaz o registraciji sredstva za ishranu bilja od nadlcfoog organa drfave u kojoj je sredstvo proizvedeno; 2) karakteristike sredstva za ishranu bilja (vrsta i tip utvrdeni propisom kojim se utvrduju tipovi dubriva); 3) ?eklaracija sredstva za ishranu bilja na cmogorskom jeziku; 4) 1zvjc~taj o izvr~cnim ispitivanjima hcmijskih i fizickih osobina; 5) uputstvo za upotrebu na cmogorskomjcziku; 6) bezbjedonosni list (Safety Data Sheet) na cmogorskom jeziku; 7) podaci o primjeni i ogranicenjima sredstava za ishranu bilja; 8) izjava pro1zvodaca o pravnim licima koji vrfo dis1ribuc1ju preparata sredstava za ishranu bilja u Cmoj Gori; 9~ ukoliko jc d ubrivo namijenjeno za primjenu u organskoj pro1zvodnJ1 dostavlJa se i dokaz da se sredstvo koristi za organsku proizvodnju; I 0) dokaz o uplati naknade za dobijanje odobrenJa za stavljanje u promct sredstava za ishranu bilja. Ukoliko zahtjcv za upis u Registar ne podnosi proizvodac, uz zahtjev se dostavlja i ugovor zakljuccn izmedu proizvodaca i lica kojc ce nastupati u ime i za racun proizvodaca, preveden na cmogorski jezik. Dokumentacija iz stava I ovog clana podnosi se u pisanoj i/ ili elektronskoj formi. Clan4 Registar sadrfi sljedece podatke: I) trgovacki nazi v; 2) tip; 3) primjcna; 4) naziv i sadrfaj hraniva, oblik i topivost; 5) nazi v i sjedi~tc podnosioca zahtjeva; 6) naziv i sjedi~tc proizvodaca; 7) naziv i sjedi~te zastupnika odnosno distributera; 8) da~ upisa u Registar i odobrenja za stavljanje u promet sredstava za ishranu bilja i datum isteka odobrcnja za stavljanjc u promet sredstava za ishranu bilja; 9) upotrcba u organskoj proizvodnji; I 0) upotreba po jedinici povrlinc; 11) uslovi, nacin, mjesto i broj primjena; 12) ogranicenja za kori~cenje; 13} ambalafa (velicina i materijal); 14) podaci da Ii je odobrena deklaracija i uputstvo za upotrcbu. Clans Sredstava za ishranu upisana u Registar up1suJu se u Listu sredstava za ishranu bilja koja sadrzi podatke date u Prilogu (Tabela I) koji je sastavni dio ovog pravilnika. Rcgistar i Lista iz stava I ovog clana vodi se u pisanoj i/ili elektronskoj formi. Clan6 Naknada za dobijanje odobrenja za stavljanje u promct sredstava za ishranu bilja placa se u visini datoj u Prilogu (Tabela 2) ovog pravilnika. Clan 7 Danom stupanja na snagu ovog pravilnika prestaje primjena odredaba cl. 8, 9 i 31 Pravilnika o metodama za ispitivanje dubriva ("Sluzbeni list SRJ", broj 60/00). Clan 8 Ovaj pravilnik ·stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Sluzbenom listu Cme Gore". Broj: 320-1349/15-4 Podgorica, 3.avgusta 2015. godine Ministar, prof. dr Petar Ivanovic, s.r. 12. aBrvcr2015. CJJY)K6EHI1 JU1CT ur CTpaua 99 - Epoj 45 PRJLOG Tabda I Lista srcdstava za ishranu bilja Hraniva Naziv i siediste Drugi podaci Redni Naziv sredstva (upotreba u organskoj proizvodnj1 i sl.) broJ za ishranu bilja naziv sadrzaJ pro,zvodafa zastupnika/ distributera/uvoznika I 2 3 4 5 6 7 Tabela 2 Naknada za dobijanje odobrenja za stavljaoje u promct s rcdstava za ishraou bilja: Opis: Izoosi Nakoada za dobijaojc odobreoja za stavljaoje u promct sredstava za ishranu bilja placa se za (provjeru dokumentacije i 400€ dob1ian1e odobrenia za stavlianie u oromet sredstava za ishranu bilia) Naknada za pokrice troskova u postupku oboove odobreoja za stavljaoje u promet sredstava za isbraou bilja placa se za 150€ (istek roka odobrenia sredstava za ishranu bilia) Naknada za pokrice troskova u postupku oboove odobreoja za stavljaoje u promet sredstava za isbraou bilja placa se za 100€ (izmiena iii doouna odobrenia sredstava za ishranu bilia)