Regulation on conditions for processing of biowaste and criteria determining the quality of the products deriving from recycled organic biowaste

1240. Na osnovu člana 43 stav 3 Zakona o upravljanju otpadom (“Službeni list CG”, broj 64/11), Ministarstvo održivog razvoja i turizma, donijelo je P R A V I L N I K O USLOVIMA ZA PRERADU BIOOTPADA I KRITERIJUMIMA ZA ODREĐIVANJE KVALITETA PRODUKATA ORGANSKOG RECIKLIRANJA IZ BIOOTPADA Predmet Član 1 Ovim pravilnikom propisuju se uslovi za preradu biootpada i kriterijumi za određjivanje kvaliteta produkata organskog recikliranja iz biootpada. Primjena Član 2 Ovaj pravilnik primjenjuje se na sljedeće vrste otpada: kuhinjski otpad sa kataloškim brojem 20 01 08; biljni otpad iz parkova i vrtova sa kataloškim brojem 20 02 01; i otpad iz Priloga 1 (tabela 1 i 2) koji je sastavni dio ovog pravilnika. Ovaj pravilnik ne primjenjuje se na postrojenja za organsko recikliranje u kojima se prerađuje: biljni otpad iz parkova i vrtova, ako se organsko recikliranje vrši na mjestu nastanka otpada i ako se produkt organskog recikliranja koristi na zemljištu obrađivača biljnog otpada; otpad iz domaćinstava (kuhinjski), otpad od poljoprivrednih proizvoda biljnog porijekla, biljni ostaci i životinjsko đubrivo, ako se kompost ili digestat koji nastaje kao produkt organskog recikliranja, koristi za gajenje ukrasnog ili poljoprivrednog bilja za sopstvene potrebe, a kapacitet postrojenja za organsko recikliranje ne prelazi 10t otpada dnevno. Značenje izraza Član 3 Izrazi upotrijebljeni u ovom pravilniku imaju sljedeća značenja: 1) anaerobna biološka prerada (u daljem tekstu: anaerobna digestija) je organsko recikliranje otpada po postupku R3 u skladu sa propisom o klasifikaciji otpada i postupcima njegove obrade i korišćenje otpada kao goriva po postupku R1, ako se kod anaerobne digestije nastali biogas koristi kao gorivo; 2) biogas je mješavina metana i ugljen-dioksida koji nastaje kod anaerobne digestije i koristi se kao gorivo; 3) kompost je organska materija, biološki stabilana, dezinfikovana, bez neprijatnog mirisa, bogata organskom materijom, koja nastaje kompostiranjem i koristi se kao đubrivo (humus); 4) digestat je materijal koji nastaje preradom biorazgradivog materijala po postupku aerobne digestije i koji je bogat makro i mikro hranljivim materijama; 5) dezinfekcija biorazgradivog otpada je obrada biorazgradivog otpada koja se vrši zagrijavanjem u postrojenju za organsko recikliranje radi uništavanja vegetativnih patogena u procesu nastanka komposta ili digestata u cilju smanjenja rizika od prenošenja bolesti u postupku dalje prerade, prodaje ili koriščenje komposta ili digestata na zanemarljiv nivo; 6) indikatorski organizmi su organizmi koji se u prirodi koriste za utvrđivanje prisustva patogenih bakterija; 7) termofilno područje je područje temperaturnog optimuma od 55-60°C pogodno za aktivnosti termofilnih mikroorganizama; 8) kompostiranje na otvorenom je kompostiranje u linijsko oblikovanim gomilama na otvorenom ili u zatvorenom prostoru (zgrade), gdje se biorazgradivi otpad okreće mehanički mašinama u cilju povećanja njegove poroznosti, vazdušnosti i homogenosti; 9) zatvoreno kompostiranje je kompostiranje u zatvorenim reaktorima u kojima se ubrzava proces kompostiranja pod optimalnom razmjenom vazduha, vode i temperature; 10) biološki filter je oprema za čišćenje otpadnog vazduha putem d jelovanja mikroorganizama; 11) biogasni reaktor je uređaj za vršenje anaerobne digestije sa proizvodnjom biogasa; 12) vrijeme hidrauličnog zadržavanja u biogasnom reaktoru je prosječan vremenski interval zadržavanja biorazgradivog materijala u biogasnom reaktoru u kome je izložen određenom nivou anaerobne razgradnje; 13) deklaracija je isprava za preradu biootpada koja garantuje da kompost ili digestat ispunjava uslove kvaliteta u pogledu parametara utvrđenih ovim pravilnikom; 14) neželjene primjese su neželjeni materijali u kompostu ili digestatu (čestice plastike, stakla, metala i sličnih ne-biorazgradivih materijal), osim pijeska i šljunka; 15) suva materija je masa materije koja je ostala poslije zagrijavanja svježeg materijala u sušioniku do 105°C; 16) šarža je odvojena količina otpada koja je pripremljena za dalju obradu u postrojenju za organsko recikliranje; 17) rekultivacija je mjera za poboljšanje plodnosti zemljišta u koju je uključeno najmanje 30cm gornjeg dijela zemljišta rekultivisanog tla. Dezinfekcija biootpada Član 4 Dezinfekcija biootpada (u daljem tekstu: dezinfekcija) je obrada biootpada koja se vrši zagrijavanjem u postrojenju za organsko recikliranje radi uništavanja vegetativnih patogena u procesu nastanka komposta ili digestata u cilju smanjenja rizika od prenošenja bolesti u postupku dalje prerade, prodaje ili koriščenje komposta ili digestata na zanemarljiv nivo; Dezinfekcija se primjenjuje za: biotpad iz vrtova i parkova, ukoliko je godišnja količina prerade tog otpada veća od 500t; biotpad u kome nema nus proizvoda životinjskog porijekla, ako je kapacitet prerade otpada veći od 250t. Uspješnost dezinfekcije utvrđuje se ispitivanjem sadržaja indikatora organizma u kompostu ili digestatu. Dezinfekcija je uspješna ako je u uzorku težine 25g, koji je uzet u toku ili na kraju dezinfekcije, primjenom metoda iz Priloga 2 koji je sastavni dio ovog pravilnika, utvrđeno da: nema salmonele; i broj Escherichia coli (E.Coli) ne prelazi 1000 CFU/g svježeg materijala. Postupak dezinfekcije pri kompostiranju vrši se u skladu sa Prilogom 3 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Prerada biootpada kompostiranjem Član 5 Kompostiranje biootpada vrši se zagrijavanjem biootpada: dvije sedmice na temperaturi od 55 °C ili više za kompostiranje na otvorenom; jednu sedmicu na temperaturi od 65 °C ili više za kompostiranje na otvorenom; jednu sedmicu na temperaturi od 60 °C ili više za zatvoreno kompostiranje. Kompostiranje biootpada vrši se na način kojim se obezbjeđuje adekvatna biološka aktivnost najmanje dvije sedmice uz odgovarajući odnos temperature (termofilne temperature), vlage i snabdjevenosti kiseonikom. Ukoliko prilikom kompostiranja nastaje otpadna voda, treba da se obezbijedi njeno vraćanje u proces ili prečišćavanje i ispuštanje u skladu sa zakonom kojim su uređene vode. Kod zatvorenog kompostiranja i kod kompostiranja na otvorenom gdje se vrši kompostiranje u zatvorenim zgradama treba da se obezbijedi prečišćavanje otpadnih gasova biološkim filterom. Postrojenje za kompostiranje Član 6 Postrojenja za kompostiranje sa najmanjim godišnjim kapacitetom od 3000t, treba da bude udaljeno od stambenih objekata najmanje: 300m za zatvoreno kompostiranje; i 500m za kompostiranje na otvorenom. Izuzetno od stava 1 ovog člana udaljenost od stambenih objekata može biti manja ukoliko se otpadni gasovi obrađuju biološkim ili drugim filterom za prečišćavanje otpadnih gasova . U postrojenju za kompostiranje za vlažni biootpad koriste se zatvoreni kontejneri kod kojih se otpadni gasovi usisavaju u uređaj za prečišćavanje otpadnih gasova . U postrojenju sa najmanjim kapacitetom od 10.000t godišnje vrši se zatvoreno kompostiranje, u kome se otpadni gasovi prečiščavaju biološkim ili drugim filterom, sa redovnim provjerama kvaliteta otpadnih gasova koji se ispuštaju u atmosferu. Ocjedna voda i voda koja nastaje kondenzacijom vodene pare kod otvorenog kompostiranja može se koristiti za vlaženje komposta samo ako je obezbijedjeno sprječavanje širenja neprijatnog mirisa i ako negativno ne utiče na efekate dezinfekcije biootpada. Uslovi za preradu biootpada putem anaerobne digestije Član 7 Anaerobna digestija vrši se u biogasnom reaktoru, neprekidno u toku 24 sata na najnižoj temperaturi od 55°C, s tim da vrijeme hidrauličnog zadržavanja u biogasnom reaktoru ne smije biti manje od 20 dana. Ukoliko je temperatura niža od temperature u biogasnom reaktoru ili je vrijeme hidrauličnog zadržavanja kraće od 20 dana iz stava 1 ovog člana, potrebno je da se: biorazgradivi otpad prethodno obradi zagrijavanjem najmanje jedan sat na najnižoj temperaturi od 70°C, ili digestat se nakon završetka anaerobne digestije obradi zagrijavanjem najmanje jedan sat na temperaturi od 70°C, ili digestat se nakon anaerobna digestije obradi kompostiranjem u skladu sa članom 6 ovog pravilnika. Ako kod anaerobne digestije nastaje otpadna voda, treba obezbijediti njeno prečišćavanje i ispuštanje u skladu sa zakonom kojim su uređene vode. Biogas koji nastaje anaerobnom digestijom može se koristi kao gorivo u kotlovima, stacionarnim gasnim turbinama ili stacionarnim motorima, ukoliko ispunjava zahtjeve utvrđene zakonom kojim je uređena zaštita vazduha. Postrojenje za anaerobne digestije Član 8 Postrojenja za anaerobnu digestiju sa najmanjim godišnjim kapacitetom od 10t/dan, treba da bude udaljeno od stambenih objekata najmanje: 300m za zatvorene sisteme (bunker, fermentacija, sazrijevanje); i 500m za uređaje sa kasnijim kompostiranjem digestata. Izuzetno od stava 1 ovog člana udaljenost od stambenih objekata može biti manja ukoliko se otpadni gasovi obrađuju biološkim ili drugim filterom za prečišćavanje otpadnih gasova . U postrojenju za anaerobnu digestiju za vlažni biootpad koriste se zatvoreni kontejneri kod kojih se otpadni gasovi usisavaju u uređaj za prečišćavanje otpadnih gasova i sakupljanje i ponovno korišćenje procesnih voda. Prijem u postrojenje biootpada Član 9 Prilikom prijema biootpada u postrojenja za preradu vrši se : provjera dokumentacije koja prati biootpad; provjera količine biootpada; vizuelni pregled dopremljenog biootpada; provjera podudarnosti biootpada sa podacima o biootpadu sadržanim u dokumetnima koji ga prate; čišćenje i dezinfekcija kontejnera i posuda i vozila za prevoz biootpada, opreme i prostorija; sprovođenje preventivnih mjere za sprječavanje pristupa ptica, glodara, insekata i drugih štetočina; vođenje evidencije dnevnih meteoroloških parametara: polusatne prosječne vrijednosti temperature, brzine i pravca vjetra; monitoring emisije materija u vazduhu, vodi i zemljištu. U slučaju sumnje u podudarnost dopremljenog otpada vrši se kontrola hemijskom analizom otpada, i odbija prijem otpada u slučaju da otpad sadrži opasni otpad u većim količinama. Ako se kompost ili digestat skladišti više od šest mjeseci u postrojenja za organsko recikliranje, na kraju skladištenja ili tri mjeseca prije kraja skladištenja utvrđuje se efikasnost dezinfekcije u skladu sa Prilogom 3 ovog pravilnika. Kontrola prerade biootpada Član 10 Kontrola kvaliteta prerade biootpada vrši se na sljedeći način: mjerenjem temperature aerobnog procesa prilikom kompostiranja u skladu sa Prilogom 3 ovog pravilnika; kontinuiranim mjerenjem temperature anaerobnog procesa i praćenjem vremena hidrauličkog zadržavanja otpada u reaktoru. Vodjenje evidencije o preradi biootpada Član 11 Lice koje upravlja postrojenjem za preradu biootpada vodi evidenciju, koja sadrži sljedeće podatke o: mjerenju temperature tokom prerade biootpada i vremenu hidrauličkog zadržavanja u biogasnom reaktoru za svaku šaržu biootpada; smetnjama i zastojima u postupku prerade biootpada, uzrocima, posljedicama i preduzimanju mjera za njihovo otklanjanje; mjerenjima kvaliteta produkata organskog recikliranja u skladu sa Prilogom 4 koji je sastavni dio ovog pravilnika; količinama i daljoj obradi organskog recikliranja; količinama i daljoj obradi produkata organskog recikliranja koji ne ispunjavaju kriterijume kvaliteta; izdatim deklaracijama za proizvedeni kompost ili digestat; iznosu i vrsti korišćenja biogasa proizvedenog u slučaju anaerobne digestije; vršenju održavanja mašina i prateće opreme; čišćenju postrojenja i dezinfekciji; mjerama koje se preduzimaju za zaštitu od ptica, glodara, insekata i drugih štetočina; i izvedenim sanitarnim kontrolama. Kontrola kvaliteta proizvedenog komposta i digestata Član 12 Nakon završenog kompostiranja odnosno anerobne digestije vrši se kontrola kvaliteta proizvedenog komposta i digestata mjerenjem parametara iz Priloga 4 ovog pravilnika. Kontrola kvaliteta šarže odnosno komposta, odnosno digestata, vrši se po završetku kompostiranja odnosno anaerobne digestije. Stavljanje komposta i digestata na tržište ili na korišćenje Član 13 Kompost ili digestat mogu se koristiti odnosno stavljati na tržište, ako ispunjavaju uslove odnosno parametre kvaliteta iz Priloga 4 ovog pravilnika. Kompost ili digestat iz stava 1 ovog člana treba da prati deklaracija koju izdaje lice koje upravlja postrojenjem, u skladu sa Prilogom 5 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Ukoliko kompost ili digestat ne ispunjava uslove iz stava 1 ovog člana, taj kompost ili digestat ukoliko se ne može preraditi, odstranjuje se. Produkti organskog recikliranja iz biootpada Član 14 Produkti organskog recikliranja biootpada su kompost i digestat. Kompost i digestat ne smatraju se otpadom ako: su proizvedeni iz biorazgradivog otpada u skladu sa Prilogom 1 (Tabela 1) ovog pravilnika; ispunjavaju uslove kvaliteta (1 kategorije) iz Priloga 4 ovog pravilnika; je izdata deklaracija iz Priloga 5 ovog pravilnika; i je namijenjen za korišćenje u skladu sa Prilogom 6 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Korišćenje komposta i digestata u poljoprivredi Član 15 Kompost ili digestat koji ispunjavaju uslove kvaliteta (1 kategorije) i digestat sa manje od 20% suve materije koji ispunjava parametare kvaliteta iz Priloga 1 (tabela 1 i 2) ovog pravilnika mogu se koristiti u poljoprivredi. Iznos komposta i digestata, iz stava 1 ovog člana, je ukupno 8 t suve materije po hektaru godišnje, računajući prosjek za period od pet godina. Iznos komposta i digestata iz stava 1 ovog člana, može biti veći pod uslovom da godišnji iznos azota nije veći od 140kg/ha i štetnih materija u zemljištu nije veći od graničnih vrijednosti datih u Priloga 7 koji je sastavni dio ovog pravilnika. Korišćenje komposta i digestata za nepoljoprivredne svrhe Član 16 Kompost ili digestat koji ispunjava uslove kvaliteta (2 kategorije) Priloga 4 (tabela 1) ovog pravilnika može se koristiti za: đubrenje ukrasnog bilja u vrtovima i rasadnicima; zemljište parkova, zelene površine ili zemljišta za sport i rekreaciju; golf terene; sanaciju jama nakon eksploatacije gline, kamenoloma i drugih površina na područjima gdje se nalaze zemljišta manje propusne geološke strukture; sanaciju i rekultivaciju površina napuštenih industrijskih područja; i rekultivaciju deponija. Maksimalni unos komposta i digestata, iz stava 1 ovog člana, treba da bude ukupno 3t suve materije po hektaru godišnje, računajući prosjek za period od 10 godina, pri čemu se uzimaju u obzir granične vrijednosti za godišnji unos štetnih materija iz Priloga 7 ovog pravilnika. Izuzetno od stava 1 ovog člana, kompost ili digestat koji ispunjava uslove kvaliteta (2 kategorije) ne koristi se: u zonama sanitarne zaštite u skladu sa zakonom kojim su uređene vode; na vodnom zemljištu ili pokrivenim snijegom ili na zamrznutom zemljištu; na kosim terenima gdje postoji opasnost od erozije ili erozije zemljišta; za sanaciju šljunkara i drugih područja sa propusnom geološkom podlogom; u močvarama; i u šumama. Evidencija unosa o korišćenju komposta ili digestata Član 17 Korisnik komposta ili digestata, vodi evidenciju o unosu na zemljište. Evidencija iz stava 1 ovog člana sadrži podatke o: lokaciji unosa (broj parcele i katastarska opština), površini zemljišta i namjeni korišćenja zemljišta; kategoriji i količini unosa komposta ili digestata; i vremenu unosa. Član 18 Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u "Službenom listu Crne Gore". Broj: 11-647/22 Podgorica, 19. decembra 2013. godine Ministar, Branimir Gvozdenović, b.r. Prilog 1 Vrste biootpada od kojih proizvodeni kompost ili digestat prestaje da bude otpad Ta bela 1 Broj iz kataloga otpada O pis otpada Dodatna specifikacija otpada Pogodan za kompo stiranje Pogodan za anaerobnu digestiju 02 01 01 mulj od pranja i čišćenja mulj od proizvodnje šećerne repe, krompira i drugih procesa prerade povrća X X 02 01 02 otpad od životinjskog tkiva otpad od čekinja, rogova, vune, perja, dlaka, sirovog mlijeka, školjki, jaja i drugih sličnih nus proizvoda životinjskog porijekla X 02 01 03 otpad od biljnog tkiva alge, otpad od stočne hrane, biljni ostatak, trave, biljni otpad iz poljoprivrede, biljni otpad od biofilterskog materijala, slama, treset i kora X X 02 01 06 životinjski izmet, urin i đubrivo (uključujući i otpadnu slamu), te čni otpad, sakupljen odvojeno i tretiran dalje od mjesta nastanka životinjski izmet, urin i đubrivo, uključujući i prostirku za stoku: slama, drveni opiljci X X 02 01 07 otpad od eksploatacije šuma kora od drveta X 02 01 99 otpad koji nije drugačije specifikovan istrošena podloga za uzgoj šampinjona X 02 02 01 mulj od pranja i čišćenja otpad i mulj otpadnih voda, osim otpada iz po strojenja za obradu nus proizvoda život injskog porijekla 1 i 2 kategorije i kanalizacionog mulja od prečišćavanja otpadnih voda, uključujući i kanalizacioni mulj otpadnih voda iz klanice X 02 02 02 otpad od životinjskog tkiva koža manjih i većih životinja, kopita, čekinja svinja, perja, vune, rogova, dlaka i krzna X 02 02 03 materijali neprikladni za potrošnju ili obradu proizvodi životinjskog porijekla, otpadne namjernice životinjskog porijekla ili one koje sadrže životinjske proizvode X 02 02 04 mulj od tretmana tečnog otpada na mjestu nastanka sadržaj separatora masti i sredstava za flotaciju (moguće porijeklo: klanica i proizvodnja mesa/ribe ) X 02 02 99 otpad koji nije drugačije specifikovan mulj iz proizvodnje želatina, želatin, filtratni ostatak od proizvodnje metionina 02 03 01 muljod pranja, čišćenja, ljuštenja, centrifugiranja i separacije muljod pripreme i prerade voća, povrća, žitarica, jestivih ulja, kao i konzerviranja voća i povrća, nastali pranjem, čišćenjem, ljuštenjem, centrifugiranjem ili separacijom X X 02 03 04 materijali neprikladni za potrošnju ili obradu otpadno brašno, ostatak fermentacije iz proizvodnje enzima, biljni ostatak, kvasac i ostatak sličan kvascu, kokosovo vlakno, otpadna melasa; ostaci od sjemena, pirinča ili kukuruznog skroba; ostaci od proizvodnje kafe, čaja i sl. X X 02 03 05 mulj od tretmana tečnog otpada na mjestu nastanka X 02 04 03 mulj od tretmana tečnog otpada na mjestu nastanka mulj iz različitih faza prerade šećerne repe X X 02 05 01 materijali neprikladni za potrošnju ili obradu otpad od mliječnih proizvoda X 02 05 02 mulj od tretmana tečnog otpada na mjestu nastanka X 02 06 01 materijali neprikladni za potrošnju ili obradu hljeb i peciva, otpadno tijesto, kao i dr. namirnice isteklog roka X X 02 06 03 mulj od tretmana tečnog otpada na mjestu nastanka X 02 07 01 otpad od pranja, čišćenja i mehaničke obrade X X 02 07 02 otpad od destilacije alkohola žitarice, voće i pire od krompira i muljevi koji nastaju kod destilacije alkoholnih pića X X 02 07 04 materijali nepodobni za potrošnju ili obradu voćni sokovi i drugi materijali nepodobni za potrošnju ili preradu koji nastaju kod proizvodnje alkoholnih i bezalkoholnih pića X X 02 07 05 mulj od tretmana tečnog otpada na mjestu nastanka X 03 01 01 otpadna kora i pluta X 03 01 05 piljevina, iverje, strugotine, drvo, medijapan i furnir, koji ne sadrže opasne supstance X 03 03 01 otpad iz kore i drveta X 04 02 21 otpad od neprerađenih tekstilnih vlakana otpadna celulozna vlakna, vlaknasti biljni otpad koji nastaje u proizvodnji tekstila X 07 02 13 otpadna plastika biorazgradiva plastika u skladu sa standardom EN 13432 X 15 01 02 plastična ambalaža ambalaža od biorazgradive plastike u skladu sa standardom EN 13432 X 15 01 03 drvena ambalaža 15 01 05 kompozitna ambalaža kompozitna ambalaža iz biorazgradivih materijala kao što su drvo, papir, slama, itd X 19 05 03 kompost koji nije specifikovan ostatak od sijanja komposta, ocjedna voda i otpadna voda iz kompostiranja X 19 06 05 ocjedna voda nastala kod anaerobne obrade životinjskog i biljnog otpada X 19 06 06 digestat nastao anaerobnim tretma nom životinjskog i biljnog otpada X X 19 09 02 mulj od bistrenja vode X 19 09 03 mulj od dekarbonizacije vode X 20 01 25 jestiva ulja i masti X 20 01 38 drvo koje ne sadrži opasne supstance X 20 03 02 otpad sa pijace X X Vrste biootpada od kojih proizvodeni kompost ili digestat ne prestaje da bude otpad Ta bela 2 Broj iz kataloga otpada O pis otpada Dodatna specifikacija otpada Pogodan za kompo stiranje Pogodan za anaerobnu digestiju 02 03 99 otpad koji nije drugačije specifikovan ostaci od proizvodnje skroba, začina, mela se i sirupa iz prerade voća, povrća i žitarica X X 02 04 02 nespecifikovani kalcijum karbonat X 02 05 99 otpad koji nije drugačije specifikovan ostaci od prerade mlijeka X X 02 07 99 otpad koji nije drugačije specifikovan ljuska, talog i prašina slada, istrošeni hmelj, mulj iz pivara, muljevi iz proizvodnje vina, voćnih sokova i kvasca X X 03 03 05 mulj od boja (deinking) iz reciklaže papira X 03 03 07 mehanički izdvojeni nepotrebni sastojci pri pripremi pulpe od otpadnog papira i kartona X 03 03 08 otpad od razdvajanja papira i kartona određenih za reciklažu X 03 03 09 krečni otpadni mulj X 03 03 10 ostaci vlakana, mulj sa vlaknima, za popunu i prevlaku od mehaničog razdvajanja X 03 03 11 mulj iz tretmana otpadne vode na mjestu nastanka X 04 01 06 mulj koji sadrže hrom X 04 01 07 mulj bez hroma X 04 02 20 mulj iz tretmana otpadnih voda na mjestu nastanka bez opasnih supstanci X 04 02 22 otpad od prerađenih tekstilnih vlakana X X 07 05 14 čvrsti otpad koji ne sadrži opasne supstance celuloza od ljekovitog bilja, gljiva, ostatak podloge za pečurke i otpadnih proteina iz proizvodnje, pripreme, snabdjevanja i upotrebe farmaceutskih proizvoda X X 08 04 10 otpadna ljepila i zaptivači ljepila i zaptivne mase organskog porijekla koji ne sadrže rastvarače X 08 04 12 mulj od ljepila i zaptivača ljepila i zaptivne mase organskog porijekla koji ne sadrže rastvarače X 08 04 14 mulj na bazi vode koji sadrže ljepila il i zaptivače ljepila i zaptivne mase organskog porijekla koji ne sadrže rastvarače X 15 01 01 papirna i kartonska ambalaža X X 16 03 06 organski otpad koji ne sadrži opasne supstance organski otpad iz propalih proizvodnih serija koji ne sadrži opasne supstance X X 17 02 01 drvo X 19 08 05 mulj nastao tretmanom otpadnih voda X X 19 08 09 smješe masti i ulja iz separacije ulje/voda koje sadrže jestiva ulja i masnoće X 19 08 12 mulj iz biološkog tretmana industrijskih otpa dnih voda koji ne sadrže opasne supstance X 19 08 14 mulj iz ostalih tretmana industrijskih otpa dnih voda koji ne sadrže opasne supstance X 19 09 01 čvrsti otpad iz primarne filtracije i prosijavanja X 20 01 01 papir i karton X X 20 01 39 plastika biorazgradiva plastika u skladu sa standardom EN 13432 X 20 03 04 mulj iz septičkih jama X 20 03 06 otpad od čišćenja kanalizacije X X 20 03 07 kabasti otpad drvo koje ne sadrži opasne supstance X Prilog 2 Metode ispitivanja kvaliteta komposta i digestata Ta bela 1 Parametar Jedinica Referentna metoda mjerenja Analiza za deklaraciju Uzorkovanje MEST EN 12579 pH Jedinica za pH MEST EN 13037 X Elektrina provodljivost mS/m MEST EN 13038 X Vo da % suve mase MEST EN 13040 X Organska masa % suve mase MEST EN 13039/12829 X Ukupni azot (N i NH4 ) mg/kg suve mase MEST EN 13654, 1 i 2 dio X Fosfor kao P 2 O5 mg/kg suve mase MEST EN 13650 X Kalijum kao K2O mg/kg suve mase MEST EN 13650 X NO3-N, rastvoren mg/kg suve mase MEST EN 13652 NH4-N, rastvoren mg/kg suve mase MEST EN 13652 Raspodjela veličine čestica MEST EN 15428 Sadržaj sjemena i vegetativnih reproduktivnih djelova korova broj/l Neželjene primjese % suve mase Pb mg/kg suve mase MEST EN 13650 Cd mg/kg suve mase MEST EN 13650 Cr mg/kg suve mase MEST EN 13650 Cu mg/kg suve mase MEST EN 13650 Ni mg/kg suve mase MEST EN 13650 Hg mg/kg suve mase MEST EN 13650 Zn mg/kg suve mase MEST EN 13650 Nema salmonele 25g suve materije CEN/TC 308 WI prEN 15215-1, prEN 15215-2, prEN 15215-3 Nema enterobakterije ili E.Coli E. Coli: n=5, c=1, m=1000, M=5000v 1g ili Enterococaceae: n=5, c=1, m=1000, M=5000v 1g PAH mg/kg suve mase MEST ISO 13877 PCB mg/kg suve mase Pojedinačna mjerenja mogu biti veća od granične vrijednosti u okviru dozvoljenog odstupanja mjerenja , uključujući uzimanje uzoraka i pripremu uzoraka. Uzorkovanje digestata Ta bela 2 Digestat: < 20% suve mase Digestat: > 20% suve mase Homogenizacija Reprezentativnost uzorka mora se obezbijediti miješanjem ili drugim pouzdanim mjerama homogenizacije Reprezentativnost uzorka postiže se ravnomjernim uzimanjem pojedinačnih uzoraka Broj pojedinačnih uzoraka do 1000m 3 : 10 od 1000 do 3000m 3 : 20 od 3000 do 5000m 3 : 30 preko 5000m 3 : 40 Broj tačaka u kojima su uzeti uzorci (ne manje od 12 i najviše 30) Veličina pojedinačnih uzoraka najmanje 0,5 l Godišnja učestalost uzorkovanja prema godišnjem kapacitetu postrojenja za organsko recikliranje Ta bela 3: Godišnji kapacitet postrojenja Broj uzorkovanja/analiza < 2.000t 2 > 2.000t < 4.000t 3 > 4.000t 4 Učestalost uzorkovanja ili analiza u prvoj godini rada postrojenja za organsko recikliranje u zavisnosti od godišnje količine materijala se izračunava po sljedećoj formuli: godišnji broj uzorkovanja/analiza = godišnja količina materijala / 10.000 (t) + 1 Napomena: godišnji broj uzorkovanja/analiza ne može biti veći od 12. Prilog 3 Dezinfekcija tokom kompostiranja Dezinfekcije tokom kompostiranja obuhvata: svaku šaržu komposta koja treba da je homogeno izmiješana sa svim komponentama mješavine biootpada, uz upotrebu agregate za miješanje (npr: „puževi“ , mašine za mješanje, razbacivanje-okretanje, raztresanje ili bubnjeve za miješanje); visinu gomile biootpada za kompostiranje na otvorenom do 2,5m, ako se kompostiraju mješavine kuhinjskog otpada ili kanalizacionog mulja preporučuje se snabdjevanje kiseonika prisilnom ventilacijom; rad sa utovarivačem koji zahtjeva sprječavanje kontaminacije komposta koji je obrađen sa ostacima svježeg materijala sa lopate utovarivača; i dodavanje sazrelog komposta radi ubrzavanja humifikacije i stabilizacije po, oko 10% (m/m), čime se smanjuje porast patogenih bakterija pri čemu je potrebno obezbijediti da gustina cijele mješavine ne bude previsoka što bi smanjilo poroznost mješavine i ujedno smanjilo snabdjevanje kiseonikom i intenzitet digestije. O dnos temperature /vrijeme kojim se obezbijeđuje dovoljna dezinfekcija Ta bela 1 Minimalna temperatura Način mjerenja Kompostiranje u gomilama 55 o C Kontinuirano mjerenje temperature pomoću sonde: održavanje minimalne temperature četiri sata neprekidno poslije svakog miješanja komposta, a potrebno je minimalno pet miješanja u prvih 10 dana. 55 o C Periodično dnevno mjerenje temperature: održavanje minimalne temperature svaki dan u prvih 10 dana. U tom periodu je potrebno obezbijediti najmanje tri miješanja komposta. 60 o C Periodično dnevno mjerenje temperature: održavanje minimalnu temperaturu 3 x 3 dana u prvih 14 dana. U tom periodu treba obezbijediti najmanje dva miješanja komposta. 65 o C Periodično dnevno mjerenje temperature: održavanje minimalnu temperaturu 2 x 3 dana u prvih 14 dana. U tom periodu treba obezbijediti najmanje jedno miješanje komposta. Kompostiranje u boksovima ili kontejnerima 55 o C Kontinuirano mjerenje temperature pomoću sonde: održavanje minimalnu temperaturu neprekidno jedan dan u četiri bilo koja dana u periodu od 10 dana. 65 o C Kontinuirano mjerenje temperature pomoću sonde: održavati minimalnu temperaturu neprekidno jedan dan u tri bilo koja dana u periodu od 10 dana. Prilog 4 Parametri kvaliteta za kompost i digestat Ta bela 1: Parametri kvaliteta za kompost Parametar 1 kategorija kvaliteta (mg/kg suve mase) 2 kategorija kvaliteta (mg/kg suve mase) Pb 120 200 Cd 1,5 3 Ukupni Cr 100 200 Cu 100 500 Ni 50 100 Hg 1 3 Zn 400 1800 PCB7 (suma PCB 28, 52, 101, 118, 138, 153 i 180) 0,2 1 PAH16 3 6 PCDD/F (ng I-TEQ/kg suve mase) 30 Organska masa > 15% > 15% Neželjene primjese estice stakla, plastike ili metala veće od 2mm < 0,5% < 2% Mineralne čestice veće od 5 mm < 5% < 5% Sadržaj sjemena i vegetativnih reproduktivnih djelova korova < 2 < 2 Ne3ma salmonele nema je u 25g suve mase nema je u 25g suve mase Nema enterobakterije ili E.Coli manje od 1000 CFU/g svježe mase manje od 1000 CFU/g svježe mase PAH16 = suma naftalena, acenaftilena, acenaftena, fluorena, fenantrena, antracena, fluorantena, pirena, benzo[a]antracena, hrizena, benzo[b]fluoranten, benzo[k]fluorantena, benzo[a]pirena, indeno[1,2,3 - cd]pirena, dibenzo[a,h]antracena i benzo[ghi]perilena. Ta bela 2: Parametri kvaliteta za digestat Parametar < 20% suve mase (mg/kg suve mase) > 20% suve mase 1 kategorija kvaliteta (mg/kg suve mase) > 20% suve mase 2 kategorija kvaliteta (mg/kg suve mase) Pb 100 120 200 Cd 3 1,5 3 Ukupni Cr 100 100 200 Cu * 100 500 Ni 100 50 100 Hg 1 1 3 Zn ** 400 1800 PCB7 (suma PCB 28, 52, 101, 118, 138, 153 i 180) 0,4 0,2 1 PAH16 3 3 6 PCDD/F (ng I-TEQ/kg suve materije) 30 30 Organska masa > 15% > 15% Neželjene primjese estice stakla, plastike ili metala veće od 2 mm < 0,5% < 2% Mineralne čestice veće od 5 mm < 5% < 5% Sadržaj sjemena i vegetativnih reproduktivnih djelova korova < 2 < 2 < 2 Odsustvo salmonele odsustvo u 25g suve mase odsustvo u 25g suve mase odsustvo u 25g suve mase Odsustvo enterobakterije ili E. Coli 1000 CFU/g svježe mase 1000 CFU/g svježe mase 1000 CFU/g svježe mase PAH16 = suma naftalena, acenaftilena, acenaftena, fluorena, fenantrena, antracena, fluorantena, pirena, benzo[a]antracena, hr izena, benzo[b]fluorantena, benzo[k]fluorantena, benzo[a]pirena, indeno[1,2,3 - cd]pirena, dibenzo[a,h]antracena i benzo[ghi]perilena. granična vrijednost za Cu je 150mg/kg suve mase, ako je učešće tečnog dijela svinjskog đubriva u digestatu >50%; granična vrijednost za Zn je 150mg/kg suve mase, ako je učešće tečnog dijela svinjskog đubriva u digestatu >50%. Prilog 5 Sadržaj deklaracije komposta i digestata koji se stavlja na tržište ili na korišćenje Deklaracija za stavljanje komposta ili digestata na tržište ili na korišćenje sadrži sljedeće podatke o : 1. nazivu i sjedištu odnosno imenu i adresi proizvođača komposta ili digestata; 2. adresi mjesta proizvodnje komposta ili digestata; 3. oznaci kategorije kvaliteta komposta ili digesta; 4. broju šarže (komposta); 5. količini (masa/zapremina); 6. parametrima iz tabele 1 ovog Priloga; 8. porijeklu upotrijebljenih materijala; 9. izjavi da je kompost ili digestat proizveden u skladu sa ovim pravilnikom; 10. opisu mogućeg korišćenja proizvoda i ograničenja upotrebe; i 11. preporukama za pravilnu upotrebu. Ta bela 1: Podaci o parametrima komposta ili digestata koji se koriste ili stavljaju u promet Parametar Kompost Digestat pH X X Električna provodljivost X X Vo da X X Organska masa X X Ukupni azot (N i NH4 ) X X Fosfor kao P2 O5 X X Kalijum kao K2O X X NO3-N, rastvoren X NH4-N, rastvoren X Pb, Cd, Ukupni Cr, Cu, Ni, Hg, Zn, PCB7, PAH16 i PCDD/F U skladu sa propisanim graničnim vrijednostima iz priloga 7 ovog pravilnika Sadržaj sjemena i vegetativnih reproduktivnih djelova korova X estice stakla, plastike ili metala veće od 2mm X Mineralne čestice veće od 5mm X Prilog 6 Upotreba komposta i digestata Kompost i digestat se koriste za: 1) poljoprivredno zemljište, radi đubrenja i poboljšanja kvaliteta zemljišta, rekultivacije i sprječavanja erozije u poljoprivredi, uključujući usjeve ukrasno drveće i bašte; 2) nepoljoprivredno zemljište, radi uređivanja dekorativne površine ili kao dodatak za rekultivaciju zemljišta koje n ije namijenjeno za proizvodnju hrane i/ili hrane za životinje, kao i za sportske terene, igrališta za rekreaciju i igrališta; 3) rekultivaciju deponija za slojeve koji služe za prekrivanje deponija; 4) proizvodnju substrata ili đubriva; i 5) kompost za izgradnju biofiltera. Prilog 7 Granične vrijednosti za godišnji unos štetnih materija Metal Godišnji unos (g/ha/godina) Pb i njegova jedinjenja 600 Cd i njegova jedinjenja 10 Cr i njegova jedinjenja 600 Cu i njegova jedinjenja 700 Ni i njegova jedinjenja 400 Hg i njegova jedinjenja 10 Zn i njegova jedinjenja 3000