Pesticide residue monitoring Programme in food of plant and animal origin for 2021

1024. Na osnovu člana 112 stav 2 Zakona o bezbjednosti hrane ("Službeni list CG", broj 57/15), a u vezi sa članom 10 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja ("Službeni list CG", br. 51/08 i 18/14), Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, uz saglasnost Ministarstva zdravlja, donijelo je P R O G R A M MONITORINGA REZIDUA PESTICIDA U HRANI BILjNOG I ŽIVOTINjSKOG PORIJEKLA ZA 2021. GODINU* Programom monitoringa rezidua pesticida u i na hrani biljnog i životinjskog porijekla (u daljem tekstu: Program) određuju se uslovi i način sprovođenja monitoringa (vršioci monitoringa, prioriteti uzimanja uzoraka, broj uzoraka i laboratorijska ispitivanja), metode kontrole, uslovi, način i metode uzimanja i čuvanja uzoraka, vođenje evidencije o uzorcima i metode laboratorijskih ispitivanja radi praćenja nivoa rezidua pesticida. Program se sprovodi u cilju procjene ugroženosti zdravlja stanovništva i primjene propisa, a u skladu sa propisanim nivoima rezidua pesticida utvrđenih Pravilnikom o maksimalnom nivou rezidua sredstava za zaštitu bilja na ili u bilju, biljnim proizvodima, hrani ili hrani za životinje („Službeni list CG“, br. 21/15, 44/15, 34/19, 82/20 i 92/20). Uzorci hrane za odojčad i malu djecu ocjenjuju se na proizvodima koji su spremni za upotrebu ili su pripremljeni prema uputstvima proizvođača, uzimajući u obzir maksimalne nivoe ostataka utvrđene Uredba o supstancama koje se mogu dodavati hrani za posebne prehrambene potrebe ("Službenom listu CG", br. 80/16 i 37/18). Ako se takva hrana može konzumirati kao gotovi proizvod i kao proizvod za pripremu, dostavljaju se rezultati za gotovi proizvod. Uzorci prema vrsti, broju i porijeklu dati su u Tabeli 1 ovog programa Aktivne supstance koje će se ispitivati date su u Tabelama 2 i 3 ovog programa. Broj i vrsta uzoraka određen je na osnovu rezultata Programa monitoringa objavljenih u periodu od 2009. do 2020. godine, a u cilju sagledavanja izloženosti potrošača pesticidima, kao i praćenje načina primjene pesticida. Uzorci se uzimaju sistemom slučajnog uzorka, a u skladu sa Pravilnikom o metodama uzorkovanja za utvrđivanje rezidua sredstava za zaštitu bilja („Službeni list CG“, broj 48/14), kako slijedi: Sistem rangiranja rizika Monitoring Vrsta monitoringa Nizak nivo rizika ne postoji dokaz o prekoračenom MRL/Maximum Residue Levels ili neodobrenim pesticidima na/u hrani (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, sistem brzog obavještavanja RASFF’s, ili drugi podaci monitoringa drugih država); nizak broj očekivanih rezidua pesticida na i u hrani; hrana je manjim dijelom zastupljena u ishrani ljudi. Rutinsko uzimanje uzoraka u cilju provjere usaglašenosti MRL i obezbjeđenja potrebnih informacija. Srednji nivo rizika postoji dokaz o prekoračenom MRL ili neodobrenim pesticidima na/u hrani (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, sistem brzog obavještavanja - RASFF’s, ili drugi podaci monitoringa drugih država); očekivana pojava rezidua na i u hrani; hrana je većim dijelom zastupljena u ishrani ljudi; narastajući priliv i promovisanje hrane iz novih izvora. Rutinsko uzimanje uzoraka u cilju provjere usaglašenosti MRL i obezbjeđenja potrebnih informacija, radi praćenje prethodnih rezultata. Visok nivo rizika skoriji dokaz o prekoračenom MRL ili ne-odobrenim pesticidima na i u hrani (izvor: dosadašnja praćenja, izvještaji, sistem brzog obavještavanja - RASFF’s, ili drugi podaci monitoringa drugih država); dokaz da unos može preći akutnu referentnu dozu/Acute Reference Dose; očekivane rezidue na i u hrani koja je od izuzetnog značaja za neku potrošačku grupu. Godišnji monitoring hrane koja je značajna u ishrani ljudi i/ili ciljani monitoring za identifikovane probleme. Parametri uzeti u obzir prilikom izrade programa su: broj stanovnika; statistički podaci o potrošnji hrane (zastupljenosti u ishrani); podaci o domaćoj proizvodnji i uvozu hrane; podaci o nivou rezidua iz prethodnih godina; kapaciteti laboratorija, primijenjene metode; registrovana sredstva za zaštitu bilja; broj skladišta, veleprodaja, uvoznika i maloprodaja hrane. Ispitivanje uzoraka vrše ovlašćene laboratorije u skladu sa Zakonom o sredstvima za zaštitu bilja i Zakonom o bezbjednosti hrane. Ovlašćene laboratorije, izvještaj o ispitivanju sa rezultatima ispitivanja dostavljaju inspektorima koji su uzeli uzorak i organu uprave nadležnom za bezbejdnost hrane i sredstva za zaštitu bilja (u daljem tekstu: Uprava). Izvještaji o ispitivanju, osim rezultata prema vrsti hrane, aktivnim supstancama, treba da sadrže i kvantifikovane podatke o izvršenim ispitivanjima sa instrumentalnim tehnikama i analitičkim metodama koje su korišćene u skladu sa procedurama kontrole kvaliteta (Guidance concerning "Method Validation and Quality Control Procedures for Pesticide Residue Analysis in food and feed" Document No. SANCO/12571/2013), broj i tip odstupanja. Ovlašćene laboratorije dostavljaju Upravi i tromjesečne izvještaje o izvršenim ispitivanjima. Godišnji izvještaj o sprovođenju programa koji sačinjava Uprava sadrži podatke o: analitičkim metodama koje su korišćene; nivoima detekcije koji je primijenjen u nacionalnom programu; preduzetim mjerama u skladu sa zakonom; slučajevima prekoračenja maksimalnog nivoa rezidua sa obrazloženjem i pregledom upravljanja rizicima. Sastavni dio godišnjeg izvještaja su i izvještaji o ispitivanjima uzoraka iz redovnih inspekcijskih kontrola nivoa rezidua pesticida. Ako uzeti uzorci ne ispunjavaju utvrđene uslove, laboratorija će vratiti uzorak i ponoviće se uzimanje uzoraka na zahtjev laboratorije i o tome obavijestiti Upravu. Uzorci iz organske proizvodnje uzimaju se ukoliko su dostupni. Tabela 1. Porijeklo, vrsta i broj uzoraka hrane 1 za ispitivanja u 2021. godini 1. 2. 3. 4. 5. R. br. Vrsta hrane Minimalni broj uzoraka Organska proizvodnja UKUPNO 1.E stono grožđe 1 11 1 12 2.E banana 1 11 1 12 3.E grejpfrut 1 11 1 12 4.E patlidžan 1 11 1 12 5.E brokula 1 11 1 12 6.E dinja 1 (pipun) 11 1 12 7.E gajene pečurke 1 11 1 12 8.E paprika 1 11 1 12 9.E pšenica u zrnu 11 1 12 10.E djevičansko maslinovo ulje 11 1 12 11.E masno tkivo goveda 11 1 12 12.E kokošja jaja 2 11 1 12 13.E hrana za djecu na bazi žitarica 11 1 12 UKUPNO 132 12 144 1 analiziraju se neprerađeni proizvodi. 2 analiziraju se cijela jaja bez ljuske. Za sprovođenje Programa monitoringa rezidua pesticida u hrani biljnog i životinjskog porijekla odgovorna je Uprava. Broj uzoraka iz Tabele 1 ovog programa može se povećati prema sredstvima utvrđenim Programom mjera bezbjednost hrane i hrane za životinje za 2021. godinu, na osnovu mogućeg rizika, naročito u slučajevima povećane potrošnje pojedinih vrsta hrane (turistička sezona, specifični dani za trgovinu - pazarni dan, vjerski praznici) u skladu sa datim parametrima, utvrđenih nepravilnosti i drugo. Uzorke iz Tabele 1 tač. 10.E, 11.E i 11.E uzimaju veterinarski inspektori. Ostale uzorke iz Tabele 1 uzimaju inspektori za hranu. Troškovi ispitivanja iz Tabele 1, sa poštanskim troškovima nastalim po osnovu ovog programa padaju na teret Uprave. Ako stranka prilikom uzimanja uzorka zahtijeva nadoknadu vrijednost uzetog uzorka hrane, isti se može fakturisati na račun Uprave, a faktura je jedino validna za plaćanje ukoliko je prati zapisnik nadežnog inspektroa o uzetom uzorku na kojem je navedeno da stranka zahtijeva nadoknadu. Prilikom uzimanja uzoraka inspektor popunjava obrazac koji je sastavni dio ovog programa koji prati uzorak do laboratorije i koji laboratorija prilaže uz izvještaj o ispitivanju koji se dostavlja Upravi. Tabela 2. Aktivne supstance za ispitivanje 2,4 - D (samo u i na grejpfrutu, stonom grožđu, patlidžanu i brokuli) 2-Phenylphenol Abamectin Acephate Acetamiprid Acrinathrin Aldicarb Aldrin i dieldrin Ametoktradin Azinphos-methyl Azoxystrobin Bifenthrin Biphenyl Bitertanol Boscalid Bromide jon (samo u i na paprici) Bromopropylate Bupirimate Buprofezin Captan Carbaryl Carbendazim i benomyl Carbofuran Chlorantraniliprole Chlorfenapyr Chlormequat (samo na patlidžanu, stonom grožđu, gajenim pečurkama i pšenici) Chlorothalonil Chlorpropham Chlorpyriphos Chlorpyriphos-methyl Clofentezine Clothianidin Cyazofamid Cyflufenamid Cyfluthrin Cymoxanil Cypermethrin Cyproconazole Cyprodinil Cyromazin (samo u i na patlidžanu, paprici, dinja, gajene pečurke) Deltamethrin Diazinon Dichlorvos Dicloran Dicofol Diethofencarb Difenoconazole Diflubenzuron Dimethoate Dimethomorph Diniconazole Diphenylamine Dithianon (samo u i na stonom grožđu) Dithiocarbamates (ne u brokoli, karfiolu, maslinovom ulju, vinu i kupus) Dodin Emamectin benzoate B1a, expressed as emamectin Endosulfan Epoxiconazole Ethephon (samo u i na paprici, pšenici i stonom grožđu) Ethion Ethirimol Etofenprox Etoxazole Famoxadone Fenamidone Fenamiphos Fenarimol Fenazaquin Fenbuconazole Fenbutatin oxide (samo u i na patlidžanu, grejpfrutu, paprici i stonom grožđu) Fenhexamid Fenitrothion Fenoxycarb Fenpropathrin Fenpropidin Fenpropimorph Fenpyrazamine Fenpyroxmate Fenthion Fenvalerate Fipronil Flonicamid Fluazifop-P-butyl (samo u i na patlidžanu, brokuli, paprici, pšenici) Flubendiamide Fludioxonil Flufenoxuron Fluopikolid Fluopyram Fluquinconazole Flusilazole Flutriafol Fluxapyroxad Folpet Formetanate Fosetyl-Al Fosthiazate Glyphosate Glufosinate ammonium Haloxyfop uključujući haloxyfop-P (samo u i na brokoli, grejpfrutu, paprici i pšenici) Hexaconazole Hexythiazox Imazalil Imidacloprid Indoxacarb Iprodione Iprovalicarb Isocarbophos Kresoxim-methyl Lambda-cyhalothrin Linuron Lufenuron Malathion Mandipropamid Mepanipyrim Mepiquat (samo u i na gajenim pečurkama i pšenici) Metalaxyl i metalaksyl-M Methamidophos Methidathion Methiocarb Methomyl Methoxyfenozide Metrafenone Monocrotophos Myclobutanil Omethoate Oxadixyl Oxamyl Oxydemeton-methyl Paclobutrazole Parathion methyl Penconazole Pencycuron Pendimethalin Permethrin Phosmet Pirimicarb Pirimiphos-methyl Prochloraz Procymidone Profenofos Propamocarb (samo u i na stonom grožđu, dinjama, patlidžanu, brokuli, paprici i pšenici) Propargite Propiconazole Propyzamide Proquinazid Prosulfokarb Protiokonazol (samo u i na paprici i pšenici) Pymetrozine (samo u i na patlidžanu, dinjama i paprici) Pyraclostrobin Pyridaben Pyridalyl Pyrimethanil Pyriproxyfen Quinoxyfen Spinosad Spinetoram Spirodiclofen Spiromesifen Spiroxamine Spirotetramat Tau-fluvalinate Tebuconazole Tebufenozide Tebufenpyrad Teflubenzuron Tefluthrin Terbuthylazine Tetraconazole Tetradifon Thiabendazole Thiacloprid Thiamethoxam Thiophanate-methyl Tolcloflos-methyl Triademefon Triadimenol Thiodicarb Triazophos Trifloxystrobin Triflumuron Vinclozolin Tabela 3. Aktivne supstance za ispitivanje u hrani životinjskog porijekla Aldrin i Dieldrin Bifenthrin Chlordane Chlorpyriphos Chlorpyriphos-methyl Cypermethrin DDT Deltamethrin Diazinon Endosulfan Famoxadone Fenvalerate Fipronil Glyphosate Glufosinate ammonium Heptachlor Hexachlorobenzene Hexachlorcyclohexan (HCH, Alpha-Isomer) Hexachlorcyclohexan (HCH, Beta-Isomer) Lindane Methoxychlor Parathion Pendimethalin Permethrin Pirimiphos-methyl Sredstva za sprovođenje ovog programa u iznosu od 349,000.00€ opredijeljena su Budžetom Crne Gore za 2021. godinu, Organizacioni kod 41107 (Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove), Program 16 002 (Poljoprivreda), Potprogram 16 002 005 (Bezbjednost hrane, veterina i fitosanitarni poslovi), Aktivnost 16 002 005 002 (Monitoring bezbjednosti hrane). Ovaj program objaviće se u „Službenom listu Crne Gore“. * U ovaj program prenesena je Implementaciona Uredba Komisije (EU) br. 2020/585 od 27. aprila 2020. godine o koordinisanom višegodišnjem programu kontrole Unije za 2021., 2022. i 2023. godinu kako bi se obezbijedila usaglašenost sa maksimalnim nivoima rezidua pesticida u i na hrani biljnog i životinjskog porijekla i procijenila izloženost potrošača reziduama pesticida u i na hrani biljnog i životinjskog porijekla (Commission Implementing Regulation (EU) 2020/585 of 27 April 2020 concerning a coordinated multiannual control programme of the Union for 2021, 2022 and 2023 to ensure compliance with maximum residue levels of pesticides and to assess the consumer exposure to pesticide residues in and on food of plant and animal origin) Broj: 05-309/21-4383/1 Podgorica, 26. jula 2021. godine Ministar, mr Aleksandar Stijović, s.r. Obrazac 1 Obrazac za uzorkovanje i dostavljanje informacije o uzorku Broj protokola inspekcije: UPUTSTVO: POPUNJAVAJU SE SVA POLJA VELIKIM ŠTAMPANIM SLOVIMA HEMIJSKOM OLOVKOM; Datum: Monitoring rezidua pesticida: Podaci o uzorkivaču: Fitosanitarna inspekcija Inspekcija za hranu Veterinarska inspekcija Ostalo Ime: Prezime: Opština/Grad: Podaci o mjestu i vremenu uzorkovanja: Tip lokacije/po nalogu: Datum dobijanja naloga: Uvoz: Veleprodaja: Skladište: Naziv i sjedište/ime i adresa lica od koga je uzet uzorak Maloprodaja: Mjesto proizvodnje: Ostalo: (uključujući poštanski broj, u slučaju uvoza naziv graničnog prelaza): Podaci o mjestu proizvodnje (GPS koordinate, površina i sl.): Podaci o uzorku: Naziv hrane (iz Tabele1): Puni naziv hrane/proizvoda: Priroda proizvoda: Svježe Zamrznuto Ostalo Tip pakovanja: Rinfuza Pakovanje Zemlja porijekla: Reklamira se/označava kao organsko? Da Ne Naziv, sjedište proizvođača ime ili adresa proizvođača ili lica koje je pakovalo hranu Broj partije (uključujući poštanski broj) Rok trajanja* Bar kod* *samo za uzorke iz maloprodaje Troškove analiza plaća: Uprava Uvoznik Dodatne informacije: Druge korisne informacije ili komentari, naljepnice, kodovi Detalji o vlasniku/uvozniku ako nije lice od kojeg je uzet uzorak na pakovanjima, ref. broj (slanje uzoraka poštom) Pravni osnov: Zakon o bezbejdnosti hrane („Službeni list CG”, broj 57/15), a u vezi sa članom 10 Zakona o sredstvima za zaštitu bilja i „Službeni list CG”, broj 51/08) Zakon o zaštiti podataka ličnosti („Službeni list CG” broj 79/08, 70/09 i 44/12): Ovaj uzorak je uzet u svrhu kontrolnog ispitivanja sadnog materijala. Druge informacije sa ovog obrasca mogu se uključiti pri objavi rezultata analiza. SAMO ZA LABORATORIJE (rezultate analiza dostavljaju se Upravi i odgovarajućoj inspekciji) Tip uzorka: Monitoring Namjenski Ostalo Ukupan broj jedinica Ukupna masa: (npr. paketa, svežnjeva): Ime i prezime lica koje je primilo uzorak na ispitivanje: Laboratorija: Ispitivani dio: Referenca laboratorije: Dostavljeno pakovanje? Da Ne Komentari: