Regulations on River Bed, Riparian Zones, Watercourse, Marshland, Natural Ponds and Water Supply Networks, Irrigation and Drainage

9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 1/7 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 2/7 آيين نامه مربوط به بستر و حريم رودخانه ها، انهار، مسيلها، مردابها، بركه هاي طبيعي و شبكه هاي آبرساني، آبياري و زهكشي 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 3/7 هيأت وزيران در جلسه مورخ ۱۳۷۹.۸.۱۱ بنابه پيشنهاد شماره ۴۸۵۵۶.۳۱.۱۰۰ مورخ ۱۳۷۹.۸.۳ وزارت نيرو و به استناد ماده (۵۱) قانون توزيع عادالنه آب ـ مصوب ۱۳۶۱ -، آيين نامه مربوط به بستر و حريم رودخانه ها، انهار، مسيلها، مردابها، بركه هاي طبيعي و شبكه هاي آبرساني، آبياري و زهكشي را به شرح زير تصويب نمود: ماده ۱ ـ اصطالحات مندرج در اين آيين نامه از نظر اجراي مقررات آن در معاني ذيل به كار مي رود: الف ـ رودخانه : مجرايي است طبيعي كه آب به طور دايم يا فصلي در آن جريان داشته باشد. ب ـ نهر طبيعي : مجرايي است كه آب به طور دايم يا فصلي در آن جريان داشته و داراي حوضه آبريز مشخصي نباشد. پ ـ نهر سنتي : مجراي آبي است كه به وسيله اشخاص به صورت غير مدرن احداث شده باشد. ت ـ مرداب : زمين باتالقي، مسطح و پستي است كه داراي يك يا تعدادي آبراهه باشد و معموًال" در مد بزرگ دريا زير آب رود، همچنين اراضي پستي كه در مناطق غير ساحلي در فصول بارندگي و سيالب غرقاب شده و معموالً در تمام سال حالت باتالقي داشته باشد. ث ـ بركه: اراضي پستي است كه در اثر جريان سطحي و زير زميني آب در آنها جمع شده و باقي مي ماند. ج ـ مسيل متروك : مجرايي طبيعي است كه تحت تأثير عوامل طبيعي يا غيرطبيعي، امكان حدوث سيالب در آن وجود نداشته باشد. چ ـ شبكه هاي آبياري و زهكشي و كانالها: مجاري مستحدثه اي هستند كه به منظور آبرساني، سالم سازي اراضي و يا انتقال آب ايجاد شده يا مي شود. ح ـ بستر : آن قسمت از رودخانه، نهر يا مسيل است كه در هر محل با توجه به آمار هيدرولوژيك و داغاب و حداكثر طغيان با دوره برگشت ۲۵ساله به وسيله وزارت نيرو يا شركتهاي آب منطقه اي تعيين مي شود. در مناطقي كه ضرورت ايجاب مي نمايد سيالب با دوره برگشت كمتر يا از حوزه ستادي توجيهات فني و نقشه هاي مربوط ارايه با از ۲۵ساله مالك محاسبه.قرار گيرد، سازمانهاي آب منطقه اي حسب مورد بيشتر وزارت نيرو مجوز الزم را اخذ خواهند نمود. تغييرات طبيعي بستر رودخانه ها، مسيلها يا انهار طبيعي در بستر سابق تأثيري نداشته و بستر سابق كماكان در اختيار حكومت اسالمي است، ليكن حريم براي آن منظور نخواهد شد. خ ـ حريم : آن قسمت از اراضي اطراف رودخانه، مسيل، نهر طبيعي يا سنتي، مرداب و بركه طبيعي است كه بالفاصله پس از بستر قرار دارد و انتفاع و حفاظت آنها الزم است و طبق مقررات اين آيين نامه توسط وزارت نيرو يا شركتهاي آب منطقه اي ارتفاق براي كمال به عنوان حق تعيين مي گردد. حريم انهار طبيعي يا رودخانه ها اعم از اينكه آب دايم يا فصلي داشته باشند، از يك تا بيست متر خواهد بود كه حسب مورد با توجه به وضع رودخانه يا نهر طبيعي يا مسيل از هر طرف بستر به وسيله وزارت نيرو تعيين مي گردد. ماده ۲ ـ بركه هاي طبيعي موجود در حوزه و انهار، مسيلها، مردابها امكانات، حد بستر و حريم رودخانه ها، به با توجه شركتهاي آب منطقه اي مكلفند فعاليت خود را با برنامه ريزي مشخصي و با اعزام كارشناس يا كارشناسان ذي صال ح طبق مقررات اين آيين نامه تعيين نمايند. ماده ۳ ـ به را مراتب مي نمايد، تعيين را طبيعي بركه و مرداب مسيل، طبيعي، نهر رودخانه، حريم و بستر كه مورد هر در اي منطقه آب شركت طرق مقتضي به طور كتبي به متقاضي اعالم و در مورد تعيين بستر و حريم سرتاسري، موضوع از طريق پخش اطالعيه هاي محلي ( براي يك 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 4/7 تعيين نظر مورد بركه طبيعي و مرداب ـ سنتي)، مسيل، ( طبيعي نهر رودخانه، و حريم بستر كه نفع مي رسد اطالع اشخاص ذي به نوبت) گرديده و اشخاص مي توانند براي كسب اطالع از حدود بستر و حريم تعيين شده به شركت آب مربوط مراجعه و چنانچه اعتراضي داشته باشند ظرف يك ماه از تاريخ انتشار اطالعيه، اعتراض خود را به شركت مربوط تسليم و رسيد دريافت دارند. چنانچه اعتراضي نسبت به بستر و حريم تعيين شده در مهلت مذكور در فوق واصل شود، شركت آب منطقه اي مربوط اعتراض را به كميسيوني مركب از دو نفر كارشناس فني ذي صال ح و يك نفر كارشناس حقوقي كه از بين مجربترين كارشناسان شركت با ابالغ مدير عامل منصوب مي شود، ارجاع مي نمايد. ماده ۴ ـ كميسيون مذكور در ماده (۳) پس از وصول پرونده مورد اعتراض، گزارش كارشناس يا كارشناسان را بررسي مي كند و در صورتي كه با بستر و حريم تعيين شده موافق باشد، آن را تأييد مي كند واال بعد از اخذ توضيحات از كارشناس يا كارشناسان ذي ربط، نظر خود را به شركت اعالم را محل ديگري كارشناسان وسيله به يا رأسًا مي تواند كميسيون نباشد، كننده قانع كميسيون براي مذكور توضيحات چنانچه خواهد نمود. بازديد كند و سپس نظر خود را در مورد بستر و حريم به شركت اعالم دارد. نظر اين كميسيون قطعي و به منزله نظر وزارت نيرو است. ماده ۵ ـ پس از اعالم نظر كميسيون موضوع ماده (۳) اين آيين نامه، شركت آب منطقه اي نسبت به عالمت گذاري نهايي حد بستر و حريم تعيين شده به و بخشداري امالك، و اسناد ثبت اداره به اطالع براي را حريم و بستر به مربوط نقشه از نسخه اي و نمود خواهد اقدام مقتضي نحو شهرداري حوزه عمل ارسال و نيز مراتب را به نيروي انتظامي جمهوري اسالمي ايران اعالم خواهد داشت و از تجاوز اشخاص به بستر و حريم با همكاري مأموران انتظامي جلوگيري خواهد كرد. ماده ۶ ـ پس از تعيين و تشخيص ميزان بستر و حريم رودخانه، نهر، مسيل، مرداب و بركه طبيعي در صورتي كه شركت آب منطقه اي قلع و قمع اعياني اعم از اشجار و غير آن واقع در بستر و حريم را براي استفاده از امور مربوط به آب و برق الزم بداند، براساس مقررات مربوط اقدام خواهد نمود. تبصره ـ هرگاه اعياني موجود در بستر و حريم به صورت كشت موقت باشد، پس از برداشت محصول مقررات ماده فوق اعمال خواهد شد. ماده ۷ ـ كشت موقت در آن قسمت از بستر رودخانه، نهر و مسيل كه براي بهره برداري از آب مزاحمتي ايجاد ننمايد، با موافقت كتبي و قبلي شركت آب نهال غرس و اعياني ايجاد حق وجه هيچ به مستأجر ولي است، بالمانع مجاوران براي اولويت رعايت و اجاره صورت به ذي ربط منطقه اي و درخت ( بجز زراعت سطحي) را ندارد. در صورت تخلف اراضي مسترد و از فعاليت وي جلوگيري خواهد شد. شركت آب منطقه اي ذي ربط بايد در اجاره نامه.قيد كند كه در صورت بروز هرگونه خسارت ناشي از سيل و نظاير آن هيچگونه مسؤوليتي نخواهد داشت. تبصره ـ استفاده از مقررات اين ماده در مورد اراضي بستر باالدست سدها شمول ندارد. 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 5/7 ماده ۸ ـ در كماكان و مي شود ناميده مرده بستر كه بستر باقيمانده و نمايد تغيير طبيعي صورت به مسيل و طبيعي نهر رودخانه، بستر چنانچه اختيار دولت است، براي اجراي طرحهاي آب و برق قابل استفاده باشد، با حدود مشخصي از طريق وزارت نيرو به دستگاه متقاضي به صورت اجاره واگذار و نحوه آماده سازي، كناره بندي و ساير شرايط مربوط در سند واگذاري قيد خواهد گرديد. ماده ۹ ـ چنانچه افراد يا شهرداريها يا ادارات ثبت اسناد و امالك به صورت موردي تقاضاي تعيين حد بستر و حريم رودخانه، انهار يا مسيل يا مرداب و يا از آن تعرفه كه كارشناسي هزينه اخذ با است مكلف اي منطقه آب شركت بنمايند، است، واقع ملكي مجاورت در كه را طبيعي بركه طرف وزارت نيرو تعيين خواهد شد، نسبت به تعيين حد بستر و حريم هر يك از موارد ياد شده به ترتيب مقرر در اين آيين نامه اقدام نمايد، مشروط بر اينكه تصرفات قانوني اشخاص نسبت به امالك مورد نظر احراز و توسط مراجع ذي صالح تأييد شده باشد. ماده ۱۰ ـ كردن مشخص ضمن اي منطقه آب شركت باشد، داشته وجود مجاوران براي بستر مازاد از اراضي استفاده و سازي ديواره امكان چنانچه مجاوران رودخانه يا نهر يا مسيل يا مرداب يا بركه طبيعي، مشخصات ديواره و مقدار زمينهايي را كه در اثر ديواره سازي حاصل مي شود، معلوم و به مجاوران اعالم خواهد نمود تا در صورت تمايل به شركت مراجعه و با قبول شرايط و مشخصات ديواره سازي براي اخذ اجازه مربوط اقدام نمايند. بستر واقع در پشت ديواره احداثي در اختيار دولت جمهوري اسالمي ايران است. شركت مي تواند پس از تأمين ميزان حريم كه بالفاصله بعد از ديواره احداثي شروع مي شود، باقيمانده بستر را به سازنده ديوار يا در صورت عدم تمايل سازنده به ديگران اجاره دهد. ماده ۱۱ ـ شركتهاي آب منطقه اي با همكاري شهرداريها و ادارات ثبت اسناد و امالك، مسيلهاي متروك را شناسايي خواهند نمود. تشخيص متروك بودن همكاري با مزبور شركت شهرها، محدوده.قانوني داخل در ولي است، منطقه اي آب شركت با شهرها محدوده.قانوني خارج در مسيلها شهرداريها تصميم الزم را اتخاذ خواهد نمود. در صورت بروز اختالف نظر، تشخيص وزارت نيرو معتبر مي باشد. ماده ۱۲ ـ عبور لوله نفت و گاز و غيره از بستر و حريم رودخانه ها، انهار طبيعي، مسيلها، مردابها و بركه هاي طبيعي با موافقت وزارت نيرو بالمانع است، ولي مسؤوليت حفاظت آنها با دستگاههاي ذي ربط خواهد بود. 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 6/7 ماده ۱۳ ـ وزارتخانه ها، مؤسسات و شركتهاي دولتي، شهرداريها و همچنين سازمانها و نهادهاي وابسته به دولت مكلفند قبل از اجراي طرحهاي مربوط به و بستر در تصرف نوع هر نمايند. استعالم را طبيعي بركه هاي و مردابها مسيلها، انهار، رودخانه ها، حريم و بستر الزم پروانه صدور و خود حريم منوط به موافقت كتبي و قبلي وزارت نيرو است. متخلفان از اين ماده طبق مقررات موضوعه تعقيب و مجازات خواهند شد. ماده ۱۴ ـ تداخل براي مورد قسمت نمايند، تداخل موجود فرعي و اصلي راههاي و طبيعي بركه هاي مردابها، مسيلها، انهار، رودخانه ها، حريم هرگاه تأسيسات طرفين به طور مشترك مورد استفاده.قرار خواهد گرفت. ماده ۱۵ ـ حريم كانالها، انهار احداثي و سنتي و شبكه هاي آبياري و زهكشي باتوجه به ظرفيت آنها طبق جدول زير از طرف وزارت نيرو يا شركتهاي تابع آن براي هر طرف تعيين مي گردد و اين حريم از منتهي اليه ديواره آنها مي باشد: ظرفيت كانالها، انهار مستحدثه و شبكه هاي آبياري و زهكشي: الف ـ آبدهي ( دبي) بيش از ۱۵ متر مكعب در ثانيه ـ ميزان حريم از هر طرف ۱۲ تا ۱۵ متر ب ـ آبدهي ( دبي) از ۱۰ تا ۱۵ متر مكعب در ثانيه ـ ميزان حريم از هر طرف ۸ تا ۱۲ متر پ ـ آبدهي ( دبي) از ۵ تا ۱۰ متر مكعب در ثانيه ـ ميزان حريم از هر طرف ۶ تا ۸ متر ت ـ آبدهي ( دبي) از ۲ تا ۵ متر مكعب در ثانيه ـ ميزان حريم از هر طرف ۴ تا ۶ متر ث ـ آبدهي ( دبي) از يكصد و پنجاه ليتر تا متر مكعب در ثانيه - ميزان حريم از هرطرف ۱ تا ۲ متر ج ـ آبدهي ( دبي) كمتر از يكصد و پنجاه ليتر در ثانيه ـ ميزان حريم از هر طرف ۱ متر ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ الف ـ حريم لوله آبرساني تا قطر پانصد ميليمتر كال" ۶ متر (۳ متر از هر طرف نسبت به محور لوله) ب ـ حريم لوله از پانصد تا هشتصد ميليمتر كال" ۸ متر (۴ متر از هر طرف نسبت به محور لوله) پ ـ حريم لوله از هشتصدتا يكهزارودويست ميليمتر كال" ۱۰ متر (۵ متر از هر طرف نسبت به محور لوله) ت ـ حريم لوله از يكهزار و دويست ميليمتر به باال كال" ۱۲ متر (۶ متر از هر طرف نسبت به محور لوله) در صورتي كه لوله هاي آبرساني به موازات و در حريم يكديگر نصب گردند، حد خارجي حريم به اعتبار قطر آخرين لوله منظور مي شود. انهار طبيعي و احداثي واقع در داخل مزارع و باغها تا مساحت يكصد هكتار كه براي انهار، شبكه هاي آبياري و زهكشي و تبصره ۱ ـ كانال، آبياري همان مزارع و باغها مورد استفاده است، داراي حريم نيستند. تبصره ۲ ـ در مواردي كه در طراحي كانال، تأسيسات تبعي ( راه سرويس، گل انداز، زهكش و غيره) در يك طرف يا طرفين آن منظور شده اليه تأسيسات مذكور براي حفاظت آنها در نظر گرفته مي شود، ولي در هر حال فاصله اي كه باشد، حريم مرتبط به فاصله (۲) متر از منتهي تأسيسات تبعي مذكور به انضمام دو متر حريم مقرر در فوق در آن قرار دارد، نبايد از ميزان حريم مقرر در اين ماده كمتر باشد. [امضاء] 9/22/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=196570 http://www.dastour.ir/Print/?lid=196570 7/7 حسن حبيبي ـ معاون اول رييس جمهور