Regulation on Production, Knowledge-Based and Job Creation in Oil Industry

‫‪12/06/2023, 22:31‬‬ ‫مرکز پژوهشها ‪ -‬طرح ها و لوایح‬ ‫‪۱۴۰۱/۵/۹‬‬ ‫شماره ‪/۷۷۹۰۰‬ت ‪۵۹۸۷۲‬هـ‬ ‫وزارت نفت ـ وزارت امور اقتصادی و دارایی ـ وزارت علوم‪ ،‬تحقیقات و فناوری‬ ‫وزارت آموزش و پرورش ـ وزارت صنعت‪ ،‬معدن و تجارت‬ ‫وزارت نیرو ـ وزارت راه و شهرسازی ـ سازمان برنامه و بودجه کشور‬ ‫سازمان ملی بهره وری ایران ـ سازمان ملی استاندارد ایران‬ ‫معاونت علمی و فناوری رییس جمهور ـ بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران‬ ‫بیمه مرکزی جمهوری اسالمی ایران‬ ‫هیأت وزیران در جلسه ‪ ۱۴۰۱/۴/۲۲‬به پیشنهاد مشترک وزارت نفت و معاونت علمی و فناوری رییس­جمهور و به منظور تحقق تولید‪ ،‬دانش بنیان و اشتغاآ­لفرین و به استناد قانـون حمایت از شرکت­ها و مؤسسات دانش­بنیان و‬ ‫تجاری­سازی نوآوری­ها و اختراعات ـ مصوب ‪۱۳۸۹‬ـ و اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی جمهوری اسالمی ایران‪ ،‬آیین نامه تولید‪ ،‬دانش‪ ‎‬بنیان و اشتغال­زایی در صنعت نفت را به شرح زیر تصویب کرد‪:‬‬ ‫آیین­نامه تولید‪ ،‬دانش­بنیان و اشتغال­زایی در صنعت نفت‬ ‫ماده‪۱‬ـ در این آیین نامه اصطالحات زیر در معانی مشروح مربوط بکار می­روند‪:‬‬ ‫‪۱‬ـ شرکت دانش­بنیان‪ :‬شرکت یا مؤسسه­ خصوصی و یا تعاونی که به منظور هم افزایی علم و ثروت‪ ،‬توسعه اقتصاد دانش محور‪ ،‬تحقق اهداف علمی و اقتصادی (شامل گسترش و کاربرد اختراع و نوآوری) و تجاری­ سازی‬ ‫نتایج تحقیق و توسعه (شامل طراحی و تولید کاال و خدمات) در حوزه فناوری­ های برتر و با ارزش افزوده­ فراوان تشکیل شده و به تأیید معاونت علمی و فناوری رییس جمهور رسیده باشند‪.‬‬

‫‪۲‬ـ فهرست بلند سازندگان و تأمین کنندگان (وندورلیست ـ ‪ :) AVL‬فهرستی از سازندگان معتبر پذیرفته شده بر اساس معیارها‪ ،‬سیاست ها و راهبردهای وزارت نفت برای تأمین کاال و یا خدمات خاص مد نظر صنعت نفت‬ ‫‪.‬‬ ‫‪۳‬ـ هسته فناور‪ :‬مراکز تحقیق و توسعه و شتاب دهنده های نوآوری دارای مجوز از مراجع ذی صالح و همچنین تیم های فناور و صاحب ایده مستقر در پژوهشکده ها‪ ،‬پارک های علم و فناوری‪ ،‬مراکز نوآوری و مراکز رشد‬ ‫دانشگاهی که مبتنی بر نوآوری حاصل از پژوهش و طراحی‪ ،‬نوآوری در مدل کسب و کار و یا ارائه خدمات نوین تخصصی به منظور تجاری­سازی نتایج تحقیقات‪ ،‬فعالیت می­کنند‪.‬‬ ‫‪۴‬ـ زیست بوم نوآوری و فناوری‪ :‬مجموعه ای از شرکت­ها (اعم از بزرگ و کوچک)‪ ،‬پارک های علم و فناوری‪ ،‬مراکز رشد‪ ،‬شتاب دهنده ها‪ ،‬مراکز نوآوری‪ ،‬صندوق های تأمین سرمایه و کلیه نهادهای ذینفع در بخش های‬ ‫دولتی و خصوصی که در راستای توسعه مشترک فناوری و نوآوری با یکدیگر تعامل داشته و منابع و قابلیت های خود را به اشتراک گذاشته و تعامل هم افزا دارند‪.‬‬ ‫‪ ۵‬ـ شرکت های زایشی‪ :‬شرکت هایی که به واسطه واگذاری بخشی از یک شرکت بزرگ یا دانشگاه‪ ،‬به منظور حضور مؤثرتر در بازار رقابت و تمرکز بیشتر بر انجام فعالیت های نوآورانه و دانشی‪ ،‬به صورت یک نهاد مستقل‬ ‫راه اندازی می­شوند ‪.‬‬ ‫‪ ۶‬ـ زنجیره ارزش صنعت نفت‪ :‬مجموعه عملیاتی که در حوزه های مختلف باالدست‪ ،‬میان دست و پایین دست صنعت نفت و گاز‪ ،‬پاالیش و پتروشیمی به صورت زنجیرگونه انجام می گیرد تا به تولید محصوالت‪ ،‬خلق‬ ‫ارزش و تولید ثروت از دانش منجر شود ‪.‬‬ ‫‪۷‬ـ رویداد فناورانه‪ :‬رویدادی که با هدف ارائه نیازهای فناورانه‪ ،‬شناسایی راهکارهای مربوط و توسعه همکاری های فناورانه و تجاری بین سازمان ها‪ ،‬نهادها‪ ،‬شرکت های دانش بنیان و نوآفرین ( استارت آپ ) فعال در‬ ‫صنعت نفت و گاز برگزار می شود‪.‬‬ ‫‪ ۸‬ـ وزارت‪ :‬وزارت نفت‪.‬‬

‫‪https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/1749213‬‬ ‫‪1/3‬‬ ‫‪12/06/2023, 22:31‬‬ ‫مرکز پژوهشها ‪ -‬طرح ها و لوایح‬ ‫‪۹‬ـ معاونت‪ :‬معاونت علمی و فناوری رییس­جمهور‪.‬‬ ‫ماده‪۲‬ـ وزارت موظف است با همکاری وزارت علوم‪ ،‬تحقیقات و فناوری و معاونت نسبت به توسعه و تقویت زیست بوم نوآوری و فناوری اقدام نماید‪ .‬دستورالعمل مرتبط با این ماده با تأکید بر استفاده از خدمات شرکت های‬ ‫دانش بنیان به صورت زنجیره ای و سایر ظرفیت های موجود و استفاده از محصوالت شرکت ها و موسسات دانش بنیان و واحدهای فناور مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری به صورت زنجیره ای ظرف دو ماه‬ ‫تدوین و توسط وزیر نفت ابالغ می­شود‪.‬‬ ‫ماده‪۳‬ـ معاونت موظف است ظرف سه ماه با همکاری وزارت بر اساس سند تلفیقی راهبرد (استراتژی) فناوری که توسط وزارت و معاونت تهیه و ابالغ می شود‪ ،‬از طریق برگزاری رویدادهای فناورانه نسبت به اعالم‬ ‫تقاضاهای فناورانه و نیازهای وارداتی صنعت نفت و ثبت آنها در سامانه­های به هم رسانی نیاز و توانمندی (عرضه و تقاضا) و نظام ایده ها و نیازها (نان) اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۴‬ـ وزارت موظف است با رعایت قوانین و مقررات ذی ربط ظرف چهار ماه نسبت به بازنگری در ساختارها‪ ،‬فرآیندها و وظایف خود مرتبط با پژوهش و فناوری با استقرار نظام نوآوری باز و دانش بنیان با مشارکت مراکز‬ ‫علمی و فناوری اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪ ۵‬ـ وزارت با همکاری معاونت موظف است ظرف دو ماه دستورالعمل بازنگری نظام ارزیابی پیمانکاران (نظیر شرکت های اکتشاف و تولید)‪ ،‬سازندگان و تأمین کنندگان را به نحوی که دانش بنیان شدن آنها را تسهیل‬ ‫نماید‪ ،‬با تاکید بر خودکفایی در تولید مواد‪ ،‬تجهیزات و خدمات مورد نیاز صنعت نفت‪ ،‬تسهیل ورود شرکت های دانش بنیان تولیدکننده تجهیزات‪ ،‬مواد و خدمات به فهرست بلند سازندگان و تأمین­کنندگان (وندورلیست) داخلی‬ ‫و خارجی را تدوین و ابالغ نماید‪.‬‬ ‫ماده‪ ۶‬ـ وزارت موظف است با همکاری معاونت از طریق فراخوان پارک علم و فناوری نفت و گاز نسبت به شناسایی راه کارهای زود بازده کاهش شدت انرژی توسط دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی‪ ،‬مراکز رشد و‬ ‫فناوری و شرکت های دانش بنیان اقدام و طرح های مرتبط با آن را برای استفاده از ساز و کارهای موضوع ماده (‪ )۱۲‬قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور ـ مصوب ‪۱۳۹۴‬ـ جهت تصویب به شورای‬ ‫اقتصاد ارایه نماید‪ .‬شورای اقتصاد موظف است با اولویت نسبت به بررسی طرح های مزبور اقدام نماید‪.‬‬

‫ماده‪۷‬ـ بانک ها مجازند به منظور حمایت از شرکت های دانش بنیان و سایر شرکت های مجری طرح های بهینه سازی مصرف انرژی با عقد قرارداد سه جانبه فی مابین این شرکت­ها‪ ،‬بانک و شرکت تابع وزارت‪ ،‬ضمن‬ ‫پذیرش این قرارداد به عنوان تضمین پرداخت تسهیالت‪ ،‬نسبت به تامین منابع مالی مورد نیاز برای اجرای طرح (پروژه )های بهینه سازی مصرف انرژی اقدام نمایند به نحوی که بازپرداخت تسهیالت مستقیمًا از محل‬ ‫سوخت صرفه جویی شده در چهارچوب ماده (‪ )۱۲‬قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور صورت پذیرد‪ .‬بانک مرکزی جمهوری اسالمی ایران موظف به حمایت از طریق شورای پول و اعتبار می باشد‪.‬‬ ‫ماده‪ ۸‬ـ وزارت موظف است با همکاری معاونت علمی‪ ،‬به منظور حمایت از کسب و کارهای دانش بنیان‪ ،‬با رعایت حقوق مصرف کننده‪ ،‬نسبت به پیشنهاد بازنگری آیین نامه ایجاد بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست‪،‬‬ ‫به شورای عالی انرژی کشور با هدف صرفه جویی در مصرف انرژی و فراهم نمودن امکان بهره مندی از انرژی صرفه جویی شده اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۹‬ـ معاونت موظف است با همکاری وزارتخانه های نفت‪ ،‬نیرو‪ ،‬صنعت‪ ،‬معدن و تجارت و راه و شهرسازی طرح نمونه (پایلوت) بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست را در بخش های مختلف مصرف کننده (نیروگاه‪،‬‬ ‫ساختمان‪ ،‬صنعت و کشاورزی) در سه شهر منتخب کشور‪ ،‬برنامه ریزی و اجرا نماید‪ .‬دستورالعمل اجرایی این ماده ظرف دو ماه توسط معاونت و با همکاری وزارتخانه های مذکور تهیه و ابالغ می شود‪.‬‬ ‫ماده‪۱۰‬ـ وزارت موظف است با همکاری معاونت و با مشارکت صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی صنعت نفت به منظور حمایت از شرکت های دانش بنیان نسبت به ضمانت تسهیالت دریافتی این شرکت ها با اولویت‬ ‫اجرای طرح های بهینه سازی مصرف ذیل بازار بهینه سازی انرژی و محیط زیست‪ ،‬ساخت تجهیزات و لوازم موثر در کاهش مصرف انرژی‪ ،‬تحول رقومی (دیجیتال) در صنعت نفت‪ ،‬افزایش ضریب بازیافت از طریق احیای‬ ‫چاه های غیر فعال و کم بازده‪ ،‬گسترش فعالیت های اکتشافی در حوزه نفت و گاز‪ ،‬مشعل سوزی (فلرینگ) و بازیابی گازهای مشعل‪ ،‬ساخت بار اول محصوالت راهبردی (استراتژیک ) صنعت (شامل کنشیار(کانالیست )ها‪،‬‬ ‫تجهیزات‪ ،‬مواد شیمیایی و غیره)‪ ،‬افزایش ضریب پیچیدگی پاالیشگاه های کشور‪ ،‬توسعه دانش های فنی حوزه تولید گاز مایع ( ‪ ) LNG‬و انرژی هیدروژنی‪ ،‬جلوگیری از هدررفت اجزای ارزشمند گاز طبیعی از جمله اتان‪،‬‬ ‫پروپان و هلیوم و توسعه صنایع وابسته به آن و تکمیل زنجیره ارزش صنایع پایین دستی نفت‪ ،‬گاز و پتروشیمی اقدام نماید‪.‬‬

‫تبصره ـ وزارت مجاز است در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط به منظور افزایش توان مالی صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی صنعت نفت‪ ،‬از طریق شرکت های تابع و با استفاده از منابع بند (الف) تبصره (‪ )۱۸‬قانون‬ ‫بودجه سال ‪ ۱۴۰۰‬کل کشور و با رعایت دستورالعمل مربوط و با توافق وزارت امور اقتصادی و دارایی و سازمان برنامه و بودجه کشور نسبت به افزایش سرمایه این صندوق تا سقف مبلغ ده هزار میلیارد‬ ‫(‪۰۰۰‬ر‪۰۰۰‬ر‪۰۰۰‬ر‪۰۰۰‬ر‪ )۱۰‬ریال اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۱۱‬ـ وزارت مجاز است با همکاری معاونت و با اولویت شرکت ها و مؤسسات دانش بنیان و واحدهای مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری نسبت به ایجاد‪ ،‬راه اندازی و گسترش بخش های پتروشیمیایی‪/‬‬ ‫پتروپاالیشگاهی متمرکز و هم افزا به منظور توسعه پایین­دست صنعت پتروشیمی‪ ،‬اشتغال زایی‪ ،‬تولید ارزش افزوده و جلوگیری از ارزبری در پارک های علم و فناوری موجود اقدام نماید‪ .‬همچنین شرکت­ها و موسسات دانش‬ ‫بنیان و واحدهای مستقر در مراکز رشد و پارک­های علم و فناوری مجازند در صورت لزوم خوراک مورد نیاز خود را از طریق واردات و با رعایت قوانین و مقررات مربوط تأمین نمایند‪.‬‬ ‫ماده‪۱۲‬ـ معاونت موظف است با همکاری وزارت ظرف دو ماه دستورالعمل تسهیل و تسریع ایجاد شرکت­های زایشی از جمله در پژوهشگاه صنعت نفت و سایر واحدهای تابع به نحوی که حقوق مالکیت فکری شرکت ها و‬ ‫موسسات دانش بنیان و واحدهای فناور مستقر در مراکز رشد و پارک های علم و فناوری و وزارت نفت حفظ شود را تهیه و ابالغ نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۱۳‬ـ وزارت موظف است با هدف تکمیل زنجیره ارزش و قطع وابستگی در صنعت نفت‪ ،‬با همکاری معاونت و سایر مراکز علمی و صنعتی از طریق شرکت های تابع ذی ربط‪ ،‬نسبت به ظرفیت سازی برای تولید دانش‬ ‫فنی با قابلیت صالحیت صدور دانش فنی مورد نیاز اقدام نماید‪ .‬دستورالعمل مربوط ظرف سه ماه توسط وزارت تهیه و ابالغ می شود‪.‬‬ ‫ماده‪۱۴‬ـ وزارت موظف است با همکاری معاونت با هدف استانداردسازی محصوالت دانش بنیان صنعت نفت و گاز‪ ،‬استانداردهای این حوزه را تدوین و به تأیید سازمان ملی استاندارد ایران برساند‪.‬‬ ‫ماده‪۱۵‬ـ وزارت موظف است با همکاری معاونت ظرف دو ماه نسبت به تهیه و ابالغ دستورالعمل تأسیس مراکز ارزیابی فناوری و آزمایشگاه های مرجع در صنعت نفت و اعطای گواهینامه اقدام نماید‪.‬‬

‫‪https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/1749213‬‬ ‫آ‬ ‫‪2/3‬‬ ‫‪12/06/2023, 22:31‬‬ ‫مرکز پژوهشها ‪ -‬طرح ها و لوایح‬ ‫ماده‪۱۶‬ـ معاونت با همکاری وزارت موظف است ظرف یک ماه پیشنهادات خود را جهت بازنگری مصوبه تولید بار اول اقالم راهبردی و تحریمی با هدف تعمیم حمایت های این آیین نامه برای توسعه مقیاس اقالم ساخت‬ ‫بار اول به مراجع ذی ربط ارایه نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۱۷‬ـ در راستای حمایت از تولید مواد و تجهیزات راهبردی(استراتژیک) حوزه نفت‪ ،‬گاز‪ ،‬پاالیش و پتروشیمی و به منظور کاهش خطر (ریسک) تجاری سازی محصوالت دانش بنیان‪ ،‬وزارت موظف است با همکاری‬ ‫معاونت و بیمه مرکزی جمهوری اسالمی ایران و از طریق شرکت های بیمه و صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی صنعت نفت‪ ،‬با طراحی ساز و کار بیمه ای نوین‪ ،‬جبران خسارت های احتمالی ناشی از بکارگیری‬ ‫محصوالت نفت‪ ،‬با طراحی ساز و کار بیمه­ای نوین را تضمین نماید‪ .‬دستورالعمل اجرایی این ماده ظرف دو ماه توسط وزارت نفت‪ ،‬با همکاری معاونت تهیه و ابالغ می گردد‪ .‬بیمه و صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی‬ ‫صنعت‬ ‫ماده‪۱۸‬ـ وزارت موظف است به منظور حمایت از تولید دانش بنیان و ایجاد اشتغال از طریق تکمیل زنجیره ارزش در صنعت نفت با ارائه تسهیالت تخفیف خوراک و همچنین مشوق های مرتبط با صادرات محصوالت و‬ ‫خدمات دانش بنیان از طریق ساز و کار قانونی الزم اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۱۹‬ـ معاونت با همکاری وزارتخانه های نفت و صنعت‪ ،‬معدن و تجارت موظف است در راستای تولید پایدار‪ ،‬اشتغاآ­لفرینی و افزایش ارزآوری از تولید مواد شیمیایی و تجهیزات مورد نیاز صنعت نفت‪ ،‬حداکثر ظرف دو ماه‪،‬‬ ‫ساز و کار قانونی تقویت زیر ساخت های صادرات کاالها و خدمات دانش بنیان صنعت نفت شامل ارائه تسهیالت صادرات‪ ،‬معافیت های مالیاتی و گمرکی‪ ،‬ایجاد مشارکت (کنسرسیوم )های صادراتی‪ ،‬بهره گیری از شبکه‬ ‫خدمات آزمایشگاهی دانش بنیان به منظور ارزیابی‪ ،‬اعتبار سنجی و ارتقای کیفیت محصوالت این حوزه و پشتیبانی از تولیدکنندگان تجهیزات و مواد شیمیایی جهت اخذ استانداردها و گواهی نامه های بین المللی و ورود به‬ ‫فهرست بلند سازندگان و تأمین کنندگان (وندورلیست) خارجی تهیه و جهت سیر مراحل قانونی به هیأت وزیران ارایه نماید‪.‬‬

‫ماده‪۲۰‬ـ سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است بودجه الزم برای عملیاتی‪ ‎‬سازی این آیین‏نامه را در چهارچوب الیحه بودجه کشور پیش بینی و پس از ابالغ در اختیار وزارت و معاونت قرار دهد‪.‬‬ ‫ماده‪۲۱‬ـ وزارت موظف است با همکاری معاونت ظرف سه ماه نسبت به تهیه و ابالغ دستورالعمل ناظر به اعطای امتیازات و مشوق های الزم در راستای دانش بنیان شدن و یا توسعه دانش بنیانی به شرکت های بزرگ‬ ‫فعال در حوزه تحقیق و توسعه‪ ،‬فناوری و نوآوری صنعت نفت در چهارچوب قوانین و مقررات اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۲۲‬ـ وزارت موظف است نسبت به کاهش مخاطرات زیست محیطی و تضمین سالمت نیروی انسانی مرتبط با اولویت استفاده از ظرفیت شرکت های دانش بنیان اقدام نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۲۳‬ـ وزارت به تشخیص خود و با همکاری وزارت آموزش و پرورش و به منظور تأمین نیروی انسانی ماهر برای مناطق نفت خیز نسبت به احداث و تجهیز (‪ )۵۰‬هنرستان فنی و حرفه ای در مناطق نفتی اقدام می نماید‪.‬‬ ‫ماده‪۲۴‬ـ به منظور تحقق ارتقای بهره وری هدف گذاری شده در این آیین نامه‪ ،‬وزارت موظف است شاخص های بهره وری متناسب را تا پایان تیرماه سال ‪ ۱۴۰۱‬به سازمان ملی بهره وری ایران ارائه و به تأیید سازمان‬ ‫مذکور برساند‪.‬‬ ‫ماده‪۲۵‬ـ وزارت موظف است در مقاطع زمانی سه ماهه گزارش اقدامات و عملکرد شاخص های بهره وری را به سازمان ملی بهره وری ایران ارائه و این سازمان پس از بررسی و تأیید گزارش ارتقای بهره وری مربوط به این‬ ‫آیین نامه را به سازمان برنامه و بودجه کشور جهت تخصیص اعتبار ارائه نماید‪.‬‬ ‫معاون اول رئیس‪ ‎‬جمهور ـ محمد مخبر‬ ‫‪ ‬چاپ قانون‬ ‫‪https://rc.majlis.ir/fa/law/print_version/1749213‬‬ ‫‪3/3‬‬