Regulation on Organizing Nomads

9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 1/8 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 2/8 آيين نامه ساماندهي عشاير 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 3/8 هيئت وزيران در جلسه مورخ ۱۴/۱/۱۳۸۴ بنا به پيشنهاد مشترك شماره ۰۱۱/۲۰۷۸۳ مورخ ۱۴/۱۱/۱۳۸۳ وزارتخانه هاي كشور، جهاد كشاورزي و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و به استناد اصل يكصد و سي و هشتم قانون اساسي جمهوري اسالمي ايران، آيين نامه ساماندهي عشاير را به شرح زير تصويب نمود: ماده ۱ـ در اين آيين نامه اصطالحات زير در معاني مشروح مربوط به كار مي روند: الف ـ عشاير كوچنده: به مردمي گفته مي شود كه حداقل سه ويژگي زير را داشته باشند: ۱ـ ساخت اجتماعي قبيله اي. ۲ـ اتكاي معاش به دامداري. ۳ـ شيوه زندگي شباني مبتني بر كوچ. ب ـ ييالق يا سردسير: محدوده زيست و قلمرو جغرافيايي كه عشاير، تمام يا قسمتي از فصول بهار و تابستان را در آن مي گذرانند. پ ـ قشالق يا گرمسير: محدوده زيست و قلمرو جغرافيايي كه عشاير، تمام يا قسمتي از فصول پاييز و زمستان را در آن مي گذرانند. ت ـ ميانبند: به گذرگاهها و اطراقگاههاي موقت در مسيرهاي كوچ بين ييالق و قشالق اطالق مي گردد. ث ـ كوچ عشايري: عبارت است از حركت خانوارهاي عشايري از نقطه اي به نقطه ديگر با هدف استفاده از مراتع براي چراي دام كه معموالً با همه اعضاي خانوار، باروبنه، سرپناه قابل حمل و همراه با ايل، طايفه يا رده هايي از آن انجام مي گردد. كوتاه يا بلند بودن مسير كوچ تغييري در مفهوم كوچ نمي دهد. ج ـ مسير كوچ: به خط سير كوچ حداقل كوچكترين رده ايلي از ييالق به قشالق و بالعكس اطالق مي گردد. چ ـ زيست بوم عشايري: محدوده اي از سرزمين و قلمرو رده هاي ايلي كه علي االصول شامل ييالق، قشالق و مسير بين اين دو باشد. ح ـ كانون اسكان عشايري: به محدوده اي از زيست بوم اطالق مي گردد كه براساس نتايج مطالعات سازمان امور عشاير داراي منابع، امكانات و استعدادهاي الزم براي ايجاد اشتغال و اسكان عشاير باشد. اين كانونها به عنوان يكي از واحدهاي برنامه ريزي براي ساماندهي عشاير به دو نوع شامل كانون توسعه هدايتي (برنامه ريزي شده) و كانونهاي توسعه اسكان خودجوش تقسيم مي شوند. از مشخصي تعداد بهره برداري مورد گذشته از كه مي شود اطالق مرتعي اراضي از محدوده اي به عرفي سامان عشاير: عرفي سامان ـ خ خانوارهاي عشاير قرار گرفته و عرفًا داراي حق بهره برداري از آن مي باشند. سامانه حدود ۵۰ خانوار و هر مطلوب گنجايش مي شود. گفته باشد عرفي سامان برگيرنده چند در كه محدوده اي به عشايري: سامانه ـ د حداقل آن در شرايط استثنايي ۲۰ خانوار مي باشد كه اين ظرفيت، امكان برنامه ريزي سامانه را همانند برنامه ريزي در واحد جغرافيايي مثل حوزه آبريز و واحدهاي تقسيمات سياسي مثل روستا مهيا مي نمايد. ذ ـ حداقل خدمات مورد نياز عشاير: مجموعه اي از امكانات، ابزار و وسايل، فعاليتهاي عمراني، آموزشي، پرورشي، بهداشتي، ترويجي و فرهنگي كه توسط دستگاههاي اجرايي مختلف تعريف و به جامعه عشايري ارايه مي شود. ر ـ خدمات ثابت: آن دسته از فعاليتها و خدمات كه در مراكز ثابت امكان انجام و ارايه دارند و اندازه، حجم، شكل، كيفيت و ساير مشخصات آنان به گونه اي نيست كه بتوان اين خدمات را به صورت سيار ارايه نمود. ز ـ خدمات سيار: به فعاليتهايي اطالق مي گردد كه با مراجعه به خانوار و يا محل استقرار عشاير ارايه مي گردد. ژ ـ آستانه برخورداري: حداقل شرايط الزم براي ارايه نوعي از خدمات. س ـ آستانه دسترسي: فاصله بين محل استقرار تا نزديكترين محل ارايه نوعي از خدمت. ش ـ ساماندهي عشاير: عبارت است از سازوكارهايي كه از طريق تأمين معيشت و امنيت اقتصادي و همچنين ارتقاي شاخصهاي توسعه انساني اين جامعه ـ در حد ميانگين جامعه روستايي كشور ـ كه در دو بخش حمايت از اسكان و ساماندهي كوچ صورت مي گيرد. 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 4/8 ص ـ حمايت از اسكان عشاير داوطلب: عبارت است از ارايه خدمات و اقدامات براي اسكان عشاير كه موجب حفظ، بهبود و توسعه فعاليتهاي اقتصادي و اجتماعي و خصوصًا ايجاد اشتغال (كار مولد) و احداث حداقل تأسيسات زيربنايي الزم و مسكن مناسب براي عشاير شده به گونه اي كه منجر به كاهش درآمد عشاير اسكان يافته نسبت به قبل از اسكان نگردد. ض ـ ساماندهي كوچ: عبارت است از ارايه خدمات حين كوچ و ايجاد زيرساختها و تأسيسات الزم و مناسب در مسير كوچ و در اطراقگاهها به منظور تأمين نيازهاي عشاير و تسهيل در امر كوچ. ط ـ مراتع قطب مخالف اسكان: مراتعي كه در نقطه مقابل محل اسكان عشاير قرار داشته و حقوق بهره برداري آن متعلق به عشاير داوطلب اسكان است. به عنوان مثال اگر عـشايري عالقمنـد به اسـكان در محـدوده مـراتع قشـالقي خود باشند، مراتع ييالقي ايشان به عنوان مراتع قطب مخالف اسكان تلقي مي گردد. ماده ۲ـ ساماندهي عشاير براساس راهبردهاي زير صورت خواهد گرفت: الف ـ اسكان عشاير داوطلب، برنامه ريزي و حمايت از آن. ب ـ ساماندهي عشاير كوچنده. ماده ۳ـ وزارت جهاد كشاورزي توسط (ملي) به صورت متمركز توسعه كانونهاي داوطلب در اسكان عشاير براي برنامه ريزي و امكان سنجي مطالعات (سازمان امور عشاير ايران) انجام خواهد شد. تعيين نقاط مناسب براي اسكان عشاير داوطلب، پس از كسب نظر شوراي برنامه ريزي و توسعه استان (كارگروه آمايش و محيط زيست) در كميسيوني متشكل از نمايندگان تام االختيار وزارتخانه هاي كشور، مسكن و شهرسازي، نيرو و جهاد كشاورزي، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور، سازمان امور عشاير ايران و دفتر امور مناطق محروم كشور با مسئوليت وزارت جهاد كشاورزي تصويب و جهت اجرا ابالغ مي گردد. دبيرخانه كميسيون در سازمان امور عشاير ايران خواهد بود. تبصره ـ مطالعات تفصيلي ـ اجرايي و برنامه ريزي، توسط امور عشاير استانها و در صورت لزوم سازمان امور عشاير ايران انجام مي گيرد. دستورالعملهاي مورد نياز جهت اجراي مفاد اين تبصره توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور و با مشاركت دستگاههاي اجرايي ذي ربط تهيه و ابالغ خواهد شد. ماده ۴ـ حمايت از عشاير داوطلب اسكان با استفاده از نتايج مطالعات انجام شده و برنامه راهبردي توسعه جامع مناطق عشايري در دو زمينه اسكان در كانونهاي خودجوش داراي قابليت توسعه و كانونهاي هدايتي انجام مي شود. ماده ۵ ـ 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 5/8 اختصاص با ميان مدت و كوتاه مدت برنامه هاي كمي اهداف تدوين و سنواتي بودجه تنظيم در موظفند ذي ربط اجرايي دستگاههاي كليه اعتبارات متناسب با جمعيت عشاير، نسبت به انجام وظايف مربوط به حوزه مسئوليت خود در قبال مناطق عشايري اقدام نمايند. مسئوليت نظارت بر ُحسن اجراي اين امر به عهده سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور مي باشد. ماده ۶ ـ سازمان امور عشاير ايران موظف است به طور ساالنه فهرست مراكز جمعيتي عشاير اسكان يافته را تهيه و به وزارت كشور اعالم نمايد. وزارت كشور موظف است حداكثر ظرف شش ماه پس از وصول فهرست، نسبت به شناسايي و انطباق آن با قانون تقسيمات كشوري اقدام نمايد. ماده ۷ـ تشكلهاي مردمي و غيردولتي مرتبط با فعاليتهاي توليدي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي عشاير، توانمندسازي جوامع محلي و بومي و حفاظت از محيط زيست با ارايه كمكهاي فني و اعتباري در مناطق عشايري، توسط دستگاههاي اجرايي و سازمانهاي ذي ربط مورد حمايت قرار خواهند گرفت. ماده ۸ ـ وزارتخانه هاي جهاد كشاورزي و نيرو مكلفند به منظور تسريع در ساماندهي به اسكان عشاير داوطلب، ميزان متناسبي از اراضي موات و مراتع به عشاير آيين نامه اين نياز در جهت اجراي تأمين آب مورد با را يا در دست احداث پاياب سدهاي ساخته شده و به دولت در ملي متعلق اختصاص دهند. ماده ۹ـ نرخ كارمزد تسهيالت بانكي به ميزان حداقل و بخشودگي يا معافيتهاي مالياتي معادل حداكثر معمول در مناطق توسعه نيافته و كمتر توسعه يافته در كانونهاي اسكان عشاير لحاظ خواهد شد. ماده ۱۰ـ براي بازشناسي و پااليش آمار عشاير كوچنده از اشكال و انواع ديگر زندگي عشايري، در آغاز برنامه چهارم توسعه، مركز آمار ايران، آمارگيري يا تأمين و تخصيص برنامه ريزي كشور و را سازمان مديريت انجام سرشماري براي نياز اعتبار مورد انجام دهد. را بازشناسي عشاير سرشماري خواهد داد. 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 6/8 ماده ۱۱ـ ساماندهي عشاير كوچنده شامل ساماندهي كوچ، ايجاد اشتغال پايدار، ارتقاي شاخصهاي برخورداري و خدمات عمراني و زيربنايي مي باشد. تبصره۱ـ ساماندهي كوچ شامل تدوين و تنظيم تقويم كوچ، نظارت بر نحوه چراي دام، تأمين آب شرب، خدمات آموزشي، فرهنگي و بهداشتي ـ درماني، خدمات دامپزشكي، كمك به تأمين علوفه، حفظ امنيت در استقرارگاههاي ييالقي و قشالقي، ايل راهها و مسيرهاي كوچ، مرمت و نگهداري ايل راهها، ايجاد تأسيسات الزم براي ارايه خدمات حين كوچ و تجهيز مسيرهاي كوچ مي باشد. تبصره ۲ـ ايجاد اشتغال پايدار براي عشاير كوچنده شامل: به منظور واگذاري قطعي به عشاير جهت اراضي موات و مراتع مستعد تغيير كاربري در عرصه سامانهاي عرفي و قلمرو عشاير ۱ـ شناسايي اجراي طرحهاي مرتع داري، توليدي و تأمين تسهيالت بانكي مورد نياز. نوين روشهاي و باغباني زراعت، مراتع، از بهره برداري و اصالح احيا، نحوه به مربوط نياز مورد بانكي تسهيالت تأمين و ترويج آموزش، ۲ـ دامپروري و پرواربندي، توسعه بيمه دام عشاير و خدمات بهداشت دام و دامپزشكي و تعاونيهاي عشايري و ساير تشكلهاي غيردولتي عشايري براي اجراي مفاد اين تبصره در اولويت خواهند بود. و ماهي، كشت (پرورش فعاليتها و ساير باغداري زراعت، توسعه اجراي طرحهاي از و حمايت منابع آب و خاك تجهيز اجراي طرحهاي ۳ـ فرآوري گياهان دارويي و صنايع دستي) جهت تنوع بخشي به اقتصاد عشاير. ۴ـ اجراي طرحهاي جامع گردشگري طبيعي به عنوان اشتغال پايدار. تبصره۳ـ به منظور ارتقاي شاخصهاي توسعه انساني در جامعه عشاير كوچنده، اقدامات زير صورت مي گيرد: با ايجاد و توسعه آموزشگاهها به صورت ثابت و سيار و نيمه سيار در دوره هاي تحصيلي از آموزش رسمي ارتـقاي شاخـص برخـورداري ۱ـ براي متناسب فناوري و تشكيالتي ساختار ايجاد نيز و عشاير جمعيتي مراكز در شبانه روزي آموزشگاههاي توسعه و ايجاد و نياز مورد آموزشهاي نيمه حضوري و از راه دور. ايجاد و بخش كشاورزي با مرتبط ـ حرفه اي، صنايع فني آموزشهاي ارايه از طريـق در جـامعـه عشـايري مهارتها و فني دانش ارتقاي ۲ـ تأسيسات و تجهيز مراكز آموزش و ترويج در مناطق عشايري. مناطق در اجتماعي خدمات و بيمه درماني، ـ بهداشتي خدمات تـوسعـه ترويـج، و آموزش طريـق از بهداشتـي شاخصهـاي ارتقـاي ۳ـ ييالقي، قشالقي و مسير كوچ. ۴ـ تأمين كاالهاي اساسي، نهاده هاي توليدي مورد نياز عشاير در محل استقرارشان در ييالق و قشالق. ۵ ـ تأمين سوخت مورد نياز عشاير در محدوده دسترسي مناسب نسبت به محل استقرار آنان. ۶ ـ احداث، تكميل، نگهداري و مرمت ايل راههاي عشايري. پايگاه بسيج عشايري در محدوده استقرار انتظامي و نيروي ايجاد مراكز آموزشي، بهداشتي ـ درماني، فرهنگي، پست و مخابرات، پاسگاه ۷ـ ييالقي و قشالقي عشاير. ماده ۱۲ـ هماهنگي بين دستگاههاي ذي ربط در استانهاي عشايري براي اجراي برنامه ساماندهي، رعايت اولويت بندي و زمان بندي اقدامات و نيز بهبود و استمرار خدمات رساني به عشاير به عهده استانداران استانهاي ذي ربط مي باشد. ماده ۱۳ـ 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 7/8 شوراي برنامه ريزي و توسعه استان مكلف است بخشي از اعتبارات دستگاههاي اجرايي ذي ربط را حداقل به تناسب جمعيت و نيازهاي جامعه عشايري استان به ارايه خدمات و اجراي طرحهاي عمراني مورد نياز عشاير اختصاص دهد. ماده ۱۴ـ اصالح، بهبود و تقويت ساختار تشكيالتي سازمان امور عشاير ايران، متناسب با اساسنامه، ويژگيهاي خاص جامعه عشايري و قطبهاي كوچ و استقرار عشاير، به منظور اجراي تكاليف، وظايف و مسئوليتهاي قانوني اين سازمان در ساماندهي عشاير براي افزايش اثربخشي فعاليتها و ارتقاي شاخصهاي توسعه در جامعه عشايري. تبصره ـ وزارت جهاد كشاورزي نسبت به بررسي و اصالح ساختار سازمان امور عشاير اقدام نموده و پيشنهادهاي الزم را به سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور ارايه مي نمايد. ماده ۱۵ـ با توجه به محروميت مضاعف مناطق عشايري، تخصيص يارانه هاي مناسب، استفاده از اعتبارات مربوط به مناطق كمتر توسعه يافته و رديفهاي خاص ـ عالوه بر اعتبارات ملي و استاني دستگاههاـ براي اجراي برنامه ساماندهي عشاير اولويت دارد. ماده ۱۶ـ در توسط دستگاههاي ذي ربط و سنواتي) (برنامه اي آيين نامه اين پيوست در جدول مندرج وظايف انجام و نيازسنجي منظور به هماهنگي مناطق عشايري به عهده وزارت جهاد كشاورزي (سازمان امور عشاير ايران) مي باشد. ماده ۱۷ـ نمايند. « دبيرخانه به شوراي عالي عشاير منعكس تهيـه و به طور ساالنه را اجرايي ذي ربط موظف هستند گزارش عملكرد خود دستگاههاي شوراي عالي عشاير» ـ مستقر در سازمان امور عشاير ـ وظيفه پيگيري تهيه گزارشها را به عهده دارد. ماده ۱۸ـ اين آيين نامه از تاريخ ابالغ الزم االجرا خواهد بود. [امضاء] 9/25/2016 www.dastour.ir/Print/?lid=212336 http://www.dastour.ir/Print/?lid=212336 8/8 معاون اول رئيسجمهور ـ محمدرضا عارف