Guidelines for Design of Urban Wastewater Treatment Plants

ضوابط طراحی تصفيه‌خانه‌های فاضلاب شهری جمهوري اسلامی ایران سازمان برنامه و بودجه کشور هاي فاضلاب شهريخانهضوابط طراحی تصفیه )129-3 شماره نشریه(بازنگري 129 ضابطه شماره 1403-03-30آخرین ویرایش: وزارت نیرو فنی و زیربناییتولیدي، معاونت اجرایی و امور نظام فنی برداري و هاي فنی، بهرهدفترتوسعه نظام دیسپاچینگ برقآبی nezamfanni.ir waterstandard.wrm.ir 1403 http://tec.mporg.ir/ http://seso.moe.gov.ir/ تعالیسمهاب هاي اجرایی، مهندسان مشاور و پیمانکارانبخشنامه به دستگاه شماره: 1403/183562 16/04/1403 تاریخ: )129-3 شماره هینشر ي(بازنگر يفاضلاب شهر يهاخانهتصفیه یضوابط طراحموضوع: و به ) قانون برنامه و بودجه23ماده (، هاي توسعه کشور) قانون احکام دائمی برنامه34ارچوب ماده (هدر چ ه57697/ت25254شماره موضوع مصوبه »ورکش نظام فنی و اجرایی یکپارچه « )4( ) ماده2( تبصرهاستناد یضوابط طراح« نبا عنوا 129شماره ضابطه پیوستبه محترم وزیران، تهیئ 08/03/1400مورخ .شودابلاغ می »)129-3 شماره هینشر ي(بازنگر يفاضلاب شهر يهاخانهتصفیه و یبررس یضوابط فن«با عنوان 129-3شماره هینشرضابطه حاضر جایگزین 01/07/1403از تاریخ - مورخ 1-56/19021-17571موضوع بخشنامه شماره »يفاضلاب شهر هیتصف يهاطرح بیتصو .شودیم 05/10/1372 براي همه قراردادهایی که از محل وجوه عمومی و یا به صورت 01/07/1405رعایت این ضابطه از تاریخ - لازم الاجرا است.شوند، ت عمومی و خصوصی منعقد میمشارک دریافت کننده رو،یمستقر در وزارت ن» طرح تهیه ضوابط و معیارهاي فنی صنعت آب کشور« دبیرخانه اجرایی و نظرات و پیشنهادهاي اصلاحی در مورد مفاد این ضابطه بوده و اصلاحات لازم را امور نظام فنی سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام خواهد کرد. ���ه و �ود�ه ��ورسازمان ریا�ت ���وری رییس سازمان ۷۳۲۴۰۴۸ ش ش: اصلاح مدارك فنی خواننده گرامی: ــور معاونت تولیدي، فنی و زیربنایی ،اجرایی و امور نظام فنی ــازمان برنامه و بودجه کش ــعه ، با س همکاري دفتر توس ــپاچینگ برقابی هاي فنی، بهرهنظام ــرکت مدیریت منابع آب ایران –برداري و دیس ــتفاده از نظر –ش وزارت نیرو و با اس کارشناسان برجسته در قالب طرح تهیه ضوابط و معیارهاي فنی صنعت آب کشور مبادرت به تهیه این ضابطه کرده و آن ي مهندسی کشور عرضه نموده است.را براي استفاده به جامعه شده، سئولیت مطالب تهیه سیله وزارت نیرو، م ضابطه به و صلاح آن با مجموعه مرتبط در نظر به تهیه این سیر و ا تف شد. دبیرخانه آن وزارتخانه می شور«با صنعت آب ک ضوابط و معیارهاي فنی ستقر در وزارت نیرو، دریافت » طرح تهیه م صلاحات لازم را امور نظا ضابطه بوده و ا صلاحی در مورد مفاد این شنهادهاي ا سازمان و م فنیکننده نظرات و پی اجرایی و بودجه کشور اعلام خواهد کرد.برنامه هاي مفهومی، فنی، ابهام، ایهام و اشکالات موضوعی نیست با وجود تلاش فراوان، این اثر مصون از ایرادهایی نظیر غلط شما خوانندهاز این شکال فنی، مراتب را منعکس رو، از شاهده هرگونه ایراد و ا صورت م ضا دارد در صمیمانه تقا ي گرامی کارشناسان مربوط نظرهاي دریافتی را به دقت مطالعه نموده و اقدام مقتضی را معمول خواهند داشت. پیشاپیش فرمایید. شود.از همکاري و دقت نظر جنابعالی قدردانی می نشانی براي مکاتبه و ظام فنیامه و بودجه کشور، امور نسازمان برن 33271مرکز تلفن -شاه تهران، میدان بهارستان، خیابان صفی علی اجرایی Email: nezamfanni@mporg.ir web: nezamfanni.ir طرح تهیه ضوابط و معیارهاي فنی صنعت آب کشور شمالی، پایین سطین شن، پلاك تهران، خیابان فل شت، کوچه پرویز رو شرکت مدیریت منابع آب ایران – 27تر از زرت 02143680289و 02143680261تلفن: –برداري و دیسپاچینگ برقابی هاي فنی، بهرهدفتر توسعه نظام – Email: waterstandard@wrm.ir web: waterstandard.wrm.ir تعالیسمهاب دوم پیشگفتار محیطی ناشی استانداردهاي فنی، همچنین آثار اقتصادي، اجتماعی و زیستامروزه نقش و اهمیت ضوابط، معیارها و ـ گذشت زمان و به تبع آن .ها در جوامع بشري، به عنوان حقیقتی انکارناپذیر پذیرفته شده استکارگیري مستمر آنهاز ب ضلاب و همچنین صفیه فا صنایع ت ست يارتقاارتقاء دانش، تجربیات و فن آوري هاي مرتبط با ضلاب ا انداردهاي دفع فا ) 129-3 نشریه( هاي فاضلابتصفیه شده در منابع آب هاي سطحی و زیرزمینی، بازنگري در ضوابط طراحی تصفیه خانه سال پیش منتشر گردیده را اجتناب ناپذیر ساخته است. همچنین ضرورت استفاده مجدد از فاضلاب تصفیه 30که حدود ستفاده از فرآیندهاي بشده به منظور مقابله با محدودیت شی از کمبود منابع آب که ا ت طلبد، بر اهمیروزتر را میههاي نا موضوع بازنگري ضوابط فوق افزوده است. ــنعت آب ــوابط و معیارهاي فنی ص با توجه به اهمیت مبحث فوق، امور آب و آبفاي وزارت نیرو در قالب طرح تهیه ض ضابطه صفیه«کشور، تهیه شهري (بازنگري خانهضوابط طراحی ت شریههاي فاضلاب را با هماهنگی )» 129-3ي شماره ن و ابلاغ به دییآن را براي تا ه،یپس از ته و قرارداد کار ســتورد ســازمان برنامه و بودجه کشــور در اجرایی و امور نظام فنی شور به ا ییو اجرا ینظام فن نفعيعوامل ذ سال نمود. ا نیک س نیسازمان ار در چارچوب نظام فنی و یضابطه پس از برر ــوع ماده ــور و آیینقانون احکام دائمی برنامه 34اجرایی یکپارچه، موض ــعه کش قانون 23و ماده نامه اجرایی آن هاي توس .دیو ابلاغ گرد بیو بودجه، تصو نامهبر مجموعه مصون از وجود اشکال و ابهام نیا د،یمجموعه صرف گرد نیا هیکه براي ته اديیتلاش، دقت و وقت ز رغمیعل ستاي تکمستیدر مطالب آن ن شدن ا لی. لذا در را ست م نیو پربار سان محترم درخوا شنا موارد شودیضابطه از کار صلاح صلاحی در یا شنهادهاي ا صورت نیرا منعکس فرمایند. نظرات و پی سی قرار گرفته و در شده مورد برر ه ب ازیافت متن هیحوزه، نســبت به ته نیکشــور و کارشــناســان مجرب ا یجامعه فن ندگانیاصــلاح در متن ضــابطه، با همفکري نما نیهمبرداري عموم، اعلام خواهد شد. به هکشور براي بهر ییو اجرا یفننظام یرساناطلاع گاهیپا قیاقدام و از طر ،یاصلاح ه درج مطالب آن صفح نیتدو خیمعتبر، در بالاي صفحات ضابطه، تار راتییتغ نیکردن آخر دایدر پ لیمنظور و براي تسه صورت هرگونه تغ ست که در صفحات، تار کیدر مطالب هر رییشده ا صفحه ن خیاز شد. از ا زیآن صلاح خواهد رونیا بود. واهدمعتبر خ دتریجد خیهمواره مطالب صفحات داراي تار تولیدي، فنی و زیربنایی معاون 1403بهار ت »)129-3 هشمار نشریهبازنگري ( ي فاضلاب شهريهاخانهتصفیهضوابط طراحی « کنترل و تهیه ] 129 مارهش ضابطه [ زیستمحیط –لیسانس مهندسی عمران فوق وران عرصه آبفاشرکت فنا مجید صابري :پروژه مسئول :کنندهتهیهاعضاي گروه زیستدکتراي مهندسی محیط دانشگاه شهیدبهشتی عبداالله رشیدي مهرآبادي شرکت فناوران عرصه آبفا مجید صابري –لیسانس مهندسی عمران فوق زیستمحیط لیسانس بهداشت محیط شرکت مهندسی پارس کنسولت اکرم سادات ناصري قمصري آب -لیسانس مهندسی عمران فوق وران عرصه آبفااشرکت فن جواد کریمی پارچیان شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور علیرضا اسددخت آب و –لیسانس مهندسی محیط زیست فاضلاب :نظارتاعضاي گروه دکتراي مهندسی شیمی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس ورکانی مریم خاکباز بهداشت محیطلیسانس مهندسی فوق شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور سید ناصرالدین کسائی زیستمحیط -لیسانس مهندسی عمران فوق شرکت مدیریت منابع آب ایران شهیر کنعانی زیستمحیط -لیسانس مهندسی عمران فوق شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور عزیز موسوي کشور): آب صنعت فنی معیارهاي و ضوابط تهیه طرح فاضلاب تخصصی (کمیته کنندهتایید گروه اعضاي آب –لیسانس مهندسی عمران فوق شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس امیررضا احمدي مطلق دکتراي مهندسی بهداشت محیط فاضلاب تهرانشرکت رضا براتی دکتراي مهندسی محیط زیست شرکت مدیریت منابع آب ایران اصغر جهانی دکتراي مهندسی محیط زیست دانشگاه شهید بهشتی عبداالله رشیدي مهرآبادي آب -لیسانس مهندسی عمران فوق سازمان برنامه و بودجه کشور طلایه رهسپار طلوعی ـــی عمران فوق فناوران عرصه آبفاشرکت مجید صابري ندس محیط -لیســـانس مه زیست لیسانس مهندسی بهداشت محیطفوق شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور دادمهر فائزي رازي لیسانس مهندسی مکانیکفوق کارشناس آزاد منصور قاسمی أ زیستمحیط -لیسانس مهندسی عمران فوق شرکت مدیریت منابع آب ایران شهیر کنعانی لیسانس مهندسی شیمی شرکت مهندسی موجان مسعود محمدزاده بنائی لیسانس مهندسی راه و ساختمان شرکت مهندسی مشاور پارس کنسولت زاده نراقیمحمد ناظم اعضاي گروه هدایت و راهبري (سازمان برنامه و بودجه کشور): اجرایی و معاون امور نظام فنی علیرضا توتونچی اجراییو امور نظام فنی رییس گروه رمضانعلیفرزانه آقا اجرایی و امور نظام فنیکارشناس سید وحیدالدین رضوانی ب مطالب فهرست صفحه عنوان 1 مقدمه 3 فیاصطلاحات و تعار –فصل اول 5 بارگذاري جرمی -1-1 6 پساب -1-2 6 بخانه فاضلاتصفیه -1-3 6 هاي طراحیجریان -1-4 7 دوره طرح -1-5 7 رواناب -1-6 7 فاضلاب -1-7 7 فاضلاب خام -1-8 7 فاضلاب خانگی -1-9 8 فاضلاب شهري -1-10 8 کلر باقیمانده -1-11 8 فرم گرماپايکلی -1-12 8 هاکل کلیفرم -1-13 8 گندزدایی -1-14 8 هاي نفوذينشتاب و رواناب -1-15 1-16- BOD 8 1-17- COD 9 1-18- TKN 9 1-19- TSS 9 1-20- VSS 9 1-21- TP 9 1-22- MLSS 9 1-23- MLVSS 9 11 ی (مهندسی) و طراحی تاسیسات گزارش فن -فصل دوم ت فهرست مطالب صفحه عنوان 13 کلیات -2-1 13 خدمات مهندسی -2-1-1 13 مقدماتیي گزارش هیهت -2-1-2 13 گزارش فنی (مهندسی) و طراحی تاسیسات -2-2 14 هاي فنی (مهندسی)گزارش -2-2-1 15 طراحی تاسیسات -2-2-2 23 جلسه پیش طراحی -2-2-3 25 ها و مشخصات فنی نقشه –فصل سوم 27 ها و مدارك پشتیباننقشه -3-1 27 کلیات -3-1-1 28 هاي فاضلابخانههاي پلان تصفیهنقشه -3-1-2 29 مشخصات فنی -3-2 29 هاي مصوبقشهاصلاح ن -3-3 31 فاضلاب هیدر طرح تاسیسات تصف یملاحظات کل -فصل چهارم 33 کلیات -4-1 33 خانهمحل تصفیه -4-1-1 33 حفاظت در برابر سیل -4-1-2 33 کیفیت پساب -4-2 33 طراحی -4-3 33 نوع تصفیه -4-3-1 33 هاي فنی مورد نیاز براي ارزیابی فرایندهاي جدیدداده -4-3-2 34 دوره طراحی -4-3-3 34 بارهاي طراحی -4-3-4 35 جاريم -4-3-5 36 جانمایی واحدها -4-3-6 36 تقسیم جریان -4-3-7 ث فهرست مطالب صفحه عنوان 36 خانهجزییات تصفیه -4-4 36 نصب تجهیزات مکانیکی -4-4-1 37 کنارگذر واحدها -4-4-2 37 تخلیه واحدها و جلوگیري از شناور شدن و انسداد -4-4-3 37 مصالح ساختمانی -4-4-4 38 رنگ آمیزي -4-4-5 38 برداريتجهیزات بهره -4-4-6 39 کنترل فرسایش در زمان ساخت -4-4-7 39 سازيتسطیح و محوطه -4-4-8 39 تجهیزات برقی -4-4-9 39 خانهمحل تخلیه خروجی تصفیه -4-5 39 کنترل اثر تخلیه در محل دفع -4-5-1 40 حفاظت و نگهداري از مجاري در محل دفع -4-5-2 40 برداريتمهیدات نمونه -4-5-3 40 تاسیسات ضروري -4-6 40 تاسیسات تامین برق اضطراري -4-6-1 41 تامین آب -4-6-2 43 ات بهداشتیتاسیس -4-6-3 43 شیب کف -4-6-4 43 هاپلهراه -4-6-5 43 گیري جریانازهاند -4-6-6 44 برداريتجهیزات نمونه -4-6-7 45 ایمنی -4-7 45 کلیات -4-7-1 46 ملاحظات کاربرد مواد شیمیایی خطرناك -4-7-2 48 هاي مواد شیمیایی خطرناكشناسایی محفظه -4-7-3 ج فهرست مطالب صفحه عنوان 48 آزمایشگاه -4-8 48 کلیات -4-8-1 49 دهندبرداري را انجام میهاي معمول عملیات بهرههایی که فقط آزمایشخانهدسته اول: تصفیه -4-8-2 ـــفیه -4-8-3 ـــته دوم: تص هاي مربوط به برداري پیچیده تر و آزمایشهاي عملیات بهرههایی که آزمایشخانهدس 50 دهندباکتریایی را انجام میخواهی بیوشیمیایی، مواد معلق و الزامات کیفی از جمله اکسیژن صفیه -4-8-4 سوم: ت سته صفیهتر عملیات بهرههاي پیچیدههایی که آزمایشخانهد برداري، الزامات کیفی، پیش ت 52 دهندها را انجام میخانههاي سایر تصفیهفاضلاب صنعتی و آزمایش 59 انیجر لیو تعد يریگدانه ،يریآشغالگ -فصل پنجم 61 آشغالگیري -5-1 61 آشغالگیرهاي دهانه درشت -5-1-1 64 ریزآشغالگیرهاي دهانه -5-1-2 65 هاخردکن -5-2 65 کلیات -5-2-1 65 بردموارد کار -5-2-2 66 ملاحظات طراحی -5-2-3 66 گیريتاسیسات دانه -5-3 66 موارد کاربرد -5-3-1 67 محل نصب -5-3-2 67 تعداد و نوع واحدها -5-3-3 68 نکات طراحی -5-3-4 69 پیش هوادهی -5-4 69 تعدیل جریان -5-5 69 کلیات -5-5-1 69 هاکنندهادلانواع متع -5-5-2 70 ابعاد -5-5-3 70 برداريبهره -5-5-4 ح فهرست مطالب صفحه عنوان 70 ادوات برقی -5-5-5 71 دسترسی -5-5-6 73 ینینشته -فصل ششم 75 کلیات -6-1 75 تعداد واحدها -6-1-1 75 وزیع جریانت -6-1-2 75 ملاحظات طراحی -6-2 75 ابعاد -6-2-1 76 بار سطحی -6-2-2 77 نشینیهاي ورودي تهسازه -6-2-3 78 سرریزها -6-2-4 78 سطوح مستغرق -6-2-5 79 نشینیي حوض تهتخلیه -6-2-6 79 ارتفاع آزاد -6-2-7 79 آوري و انتقال کفاب و لجنجمع -6-3 79 آوري و انتقال کفابجمع -6-3-1 79 آوري و انتقال لجنجمع -6-3-2 80 تمهیدات حفاظتی و خدماتی -6-4 80 برداريحفاظت متصدیان بهره -6-4-1 80 دسترسی براي نگهداري تجهیزات مکانیکی -6-4-2 81 تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی -6-4-3 83 تصفیه، ذخیره و دفع لجن -فصل هفتم 85 کلیات -7-1 85 انتخاب فرآیند -7-2 85 هاي لجنکنندهتغلیظ -7-3 85 ملاحظات طراحی -7-3-1 خ فهرست مطالب صفحه عنوان 86 مطالعه نمونه اولیه -7-3-2 86 هوازي لجنهضم بی -7-4 86 کلیات -7-4-1 87 ها، بازچرخش و سرریز لجنخروجی ها،ورودي -7-4-2 88 ظرفیت مخزن هاضم -7-4-3 89 آوري گازکشی و متعلقات سیستم جمعلوله -7-4-4 92 گرمایش مخزن هضم -7-4-5 94 تخلیه لجناب (آب جدا شده از لجن) -7-4-6 95 هوازيلجن تولیدي در هضم بی -7-4-7 95 هضم هوازي لجن -7-5 95 کلیات -7-5-1 95 واحدهاي چندگانه -7-5-2 96 ظرفیت مخزن (مخازن) -7-5-3 96 اختلاط -7-5-4 96 هواي مورد نیاز -7-5-5 97 جداسازي لجناب و حذف کفاب و چربی -7-5-6 97 سرریز اضطراري در رقوم بالاتر از سطح لجن در هاضم -7-5-7 98 لجن تولیدي در هاضم هوازي -7-5-8 98 سازي لجن هضم شدهحجم ذخیره -7-5-9 98 هضم هوازي گرمادوست -7-5-10 99 بالا pHتثبیت در -7-6 99 کلیات -7-6-1 99 یاتیضوابط عمل -7-6-2 99 تهویه و کنترل بو -7-6-3 99 تجهیزات و مخازن اختلاط -7-6-4 100 سازي مواد شیمیاییتجهیزات تزریق و ذخیره -7-6-5 د فهرست مطالب صفحه عنوان 101 سازي لجنذخیره -7-6-6 101 دفع -7-6-7 102 کشیهاي لجن و لولهپمپ -7-7 102 هاي لجنپمپ -7-7-1 102 کشی لجنلوله -7-7-2 103 آبگیري لجن -7-8 103 کلیات -7-8-1 103 کنلجن خشک بسترهاي -7-8-2 106 تاسیسات مکانیکی آبگیري لجن -7-8-3 107 زهکشی و دفع آب جدا شده از لجن -7-8-4 107 سایر تجهیزات آبگیري از لجن -7-8-5 107 انبارش و دفع لجن -7-9 107 انبارش -7-9-1 108 ي انبارش لجناھلاگون -7-9-2 109 دفع -7-9-3 111 یکیولوژیب هیتصف -فصل هشتم 113 ايهاي چکهصافی -8-1 113 کلیات -8-1-1 113 درولیکینکات هی -8-1-2 114 مصالح بستر -8-1-3 116 هاي زهکش تحتانیسیستم -8-1-4 117 نکات ویژه -8-1-5 118 کننده دواربندهاي (کاسه نمدهاي) توزیعآب -8-1-6 118 تعیین ابعاد -8-1-7 119 لجن فعال -8-2 119 کلیات -8-2-1 ذ فهرست مطالب صفحه عنوان 120 پیش تصفیه -8-2-2 121 هوادهی -8-2-3 126 تجهیزات برگشت لجن -8-2-4 128 گیريوسایل اندازه -8-2-5 128 حذف بیولوژیکی مواد مغذي -8-2-6 Sequencing Batch Reactors - SBR( 130رآکتورهاي ناپیوسته متوالی ( -8-2-7 132 استخرهاي تثبیت فاضلاب -8-3 132 کلیات -8-3-1 132 انواع استخرهاي تثبیت -8-3-2 133 بندي از نظر موقعیت استخرها در یک مجموعه استخرگروه -8-3-3 133 مجموعه مرکب از استخرها -8-3-4 134 ملاحظات محل احداث -8-3-5 135 مشخصات و مبانی طراحی استخرهاي تثبیت -8-3-6 144 جزییات ساخت برکه -8-3-7 151 تخلیه و دفع لجن -8-3-8 151 نکات متفرقه -8-3-9 152 هاي بیولوژیکیسایر سیستم -8-4 153 ییگندزدا -فصل نهم 155 کلیات -9-1 155 گندزدایی با کلر -9-2 155 انواع -9-2-1 156 میزان تزریق -9-2-2 156 هاي کلرمحفظه -9-2-3 157 تجهیزات -9-2-4 159 فضاي سرپوشیده -9-2-5 161 برداري و کنترل مقدار کلرزنینمونه -9-2-6 ر فهرست مطالب صفحه عنوان 161 کلرزدایی -9-3 161 هاانواع روش -9-3-1 162 مقدار تزریق -9-3-2 162 مخازن -9-3-3 163 تجهیزات تزریق، اختلاط و الزامات زمان تماس -9-3-4 164 الزامات فضاي سرپوشیده ساختمان -9-3-5 164 برداري و کنترلنمونه -9-3-6 165 گندزدایی با اشعه ماوراي بنفش -9-4 165 کلیات -9-4-1 165 نوع لامپ -9-4-2 165 کانالطراحی و هیدرولیک -9-4-3 165 قابلیت عبور -9-4-4 166 دوز مورد نیاز -9-4-5 166 برداري، ایمنی و سیستم اعلام هشداربهره -9-4-6 166 هاي الکتریکیکنترل -9-4-7 167 گندزدایی با ازن -9-5 169 هیتصف یلیتکم يندهایفرآ -فصل دهم 171 حذف فسفر به روش شیمیایی -10-1 171 کلیات -10-1-1 171 هاي فرآینددينیازمن -10-1-2 173 هاي تغذیهسیستم -10-1-3 174 تاسیسات ذخیره مواد شیمیایی -10-1-4 175 سایر الزامات -10-1-5 175 ایمنی و جابجایی مواد شیمیایی خطرناك -10-1-6 175 آوري و دفع لجنجمع -10-1-7 176 هاي پربارصافی -10-2 ز فهرست مطالب صفحه عنوان 176 کلیات -10-2-1 176 هاانواع صافی -10-2-2 176 بار صافی -10-2-3 177 تشوي معکوسشس -10-2-4 178 انتخاب مصالح بستر صافی -10-2-5 178 متعلقات صافی -10-2-6 178 سازيدسترسی و سرپوشیده -10-2-7 179 تجهیزات خاص -10-2-8 181 هاي فاضلابخانهحمل و تصفیه سپتاژ در تصفیه - 1پیوست 189 )ی(جهت آگاه شدهیهواده يریگنمونه دانه کی یضوابط طراح - 2پیوست 195 ی)(جهت آگاه ياریاخت يهابرکه یمختلف طراح يهاروش - 3پیوست 201 منابع و مراجع هاشکلفهرست صفحه عنوان DWA (2008) 191شده، یهواده يریگسطح مقطع حوضچه دانه -1-2شکل پ. DWA (2008) 193 و Londong (1987)بر اساس شدهیهواده يریگدانه ینمودار طراح -2-2شکل پ. س هاجدولفهرست صفحه عنوان 38 آمیزي خطوط لولهرنگ يالگو -1-4جدول 75 ینیته نش يهاحداقل عمق حوض -1-6جدول 76 هیاول ینیته نش يهاحوض یحداکثر بار سطح -2-6جدول 77 یینها ینیته نش يهاو جامدات در حوض یحداکثر بار سطح -3-6جدول 78 ینیته نش يهادر حوض زیحداکثر بار سرر -4-6جدول 96 يدر مخازن هضم هواز ازیحداقل حجم سرانه مورد ن -1-7جدول 98 هضم شده عیسازي لجن ماذخیره يبرا ازیسرانه حجم مورد ن -2-7جدول 104 کننده لجنخشک يبسترها ازیسطح مورد ن نییتع يبرا هیاول نیتخم -3-7جدول 119 )هیاول نیتخم ي(فقط برا ياچکه یصاف اتیو خصوص یطراح یحدود مبان -1-8جدول 121 یمجاز حوض هواده يهايو بارگذار هاتیظرف -2-8جدول 127 یینها ینیته نش يهامجاز نرخ برگشت لجن از حوض ریمقاد -3-8جدول 135 مختلف يدر دماها يهوازیب يهاو راندمان حذف در برکه 5BOD یحداکثر بار حجم -4-8جدول 156 کلر قیتزر يشنهادیپ ریمقاد -1-9جدول 162 ییکلر زدا يبرا ییایمیمواد ش قیتزر ریمقاد -2-9جدول 166 شده هیفاضلاب تصف تیفیبر اساس ک UVحداقل دوز -3-9جدول 186 یاحطر ریمقاد شنهادیشده در منابع و پ افتی ریسپتاژ، بر اساس مقاد ییایمیو ش یکیزیف يهایژگیو -1-1جدول پ 187 يسپتاژ و فاضلاب شهر سهیمقا -2-1جدول پ 192 شدهیهواده يریگدانه يهاحوضچه یضوابط طراح -1-2جدول پ. 197 کایدر امر تیتثب يدر استخرها یمقدار بار سطح -1-3جدول پ. 197 درحال توسعه يدر کشورها تیتثب يدر استخرها یمقدار بار سطح -2-3جدول پ. 198 نایدر روش گلو تیتثب يعمق مناسب استخرها -3-3جدول پ. ش 1 30/03/1403 مقدمه مقدمه مقدمه در سال 129-3 يهبه شمار »هاي تصفیه فاضلاب شهريضوابط فنی بررسی و تصویب طرح« يهلین ویرایش نشریاو و فاضلاب شهري يههاي تصفیطرح يهکنندهاي تصویببا هدف کمک به کارشناسان فنی، کارفرمایان و دستگاه 1372 صویب این طرح سی و ت ستاي برر ضوابط الزامیها از طریق تعیین حدود مبانی طراحی و نکات در را صیه مبانی و و با تو ی مناسب براي استفاده طراحان نیز بهره گرفته شده است.به عنوان راهنمایمتعارف تهیه گردید. از ضوابط فوق عملا از آن زمان تاکنون به دلیل تغییر در موارد زیر، بازنگري ضوابط مذکور ضرورت یافته است: ه و در نتیجه مطرح شدن فرآیندهاي حذف مواد مغذي؛شدهاي کیفی فاضلاب تصفیهاستاندارد ارتقاء − اجرا و ساخت تجهیزات در ایران؛ ،هاي مختلف طراحیهاي مهندسی در بخشظرفیتارتقاء − هاي جدید تصفیه؛آوريابداع فرآیندها و فن − هاي برگزاري مناقصات.تغییر در روش − ضر) با انجام برخی تغییرااز این شریه حا ضافه کردن موارد تکمیلی از جمله مباحث مربوط به رو ویرایش دوم (ن ت و ا شعه ماوراء بنفش، کلرزدائی صفیه، گندزدائی به روش ا شات، فرآیندهاي ت سپتیک تانک و تهیه گزار صفیه لجن ها تهیه ت شده است. هدف - ــابطهاین هدف از تهیه ــوابط (مبانی طراحی، نکات لازم الرعایه و مقادیر محدود کننده ، ارائهض ــیه مبانی و ض یا توص ست صاتکه بر مبناي آن طرح متعارف) ا شخ سط ،ها و م ضابطه تو سی کننده ارزیابی گردد. در عین حال این مرجع برر سبی براي طراحان بوده و همچنینمی شور سازي طرحدر حد امکان به یکنواخت تواند راهنماي منا شده در ک هاي تهیه . نمایدکمک ست که این صیلی طراحی میضابطهبدیهی ا شند نب، جایگزین کتب مرجع و منابع طراحی که حاوي نکات تف وده و با باشد.استفاده از آن صرفا براي تامین هدف فوق می دامنه کاربرد - باشــد و شــامل هاي متداول تصــفیه فاضــلاب شــهري میبراي ســیســتم ضــابطهمعیارهاي طراحی ارائه شــده در این ستم ضلاب (بههاي جدید ابداعسی صفیه فا ستمی ت سی صوص شهري و پکیجخ ضلاب صفیه فا سیارکوچک ت ها) هاي ب گردد. نمی شاره به برخی ستفاده از آنضابطهفرآیندها و تجهیزات در این عدم ا سی ، به معنی عدم امکان ا ها نبوده و مرجع برر ــاس اطلاعاتی که به همراه طرحکننده می ــتفاده از آنگردد، نها ارائه میتواند بر اس ــبت به اس ــمیمس گیري نماید. ها تص هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 2 شرح داده شده است. ضابطهاین 2-3-4فوق در بند اطلاعات فنی مورد نیاز براي ارزیابی و قابلیت استفاده از فرآیندهاي ـــتفاده 8-2-2-2احتمالات، که در بند باریزي مواجهه الزامات برنامه فرآیندهاي فوق کنندگان از (ي) ارائه گردیده به اس ـــعهکمک می ـــتانداردهاي عملکردي در بلند مدت و همچنین میزان توس ـــتیابی به اس یافتگی کند که خطر بالقوه دس تعیین کنند.را 2-3-4مین کننده ضوابط بند اهاي تآوريفن شریه هر جا که از کلمات ست«، »باید«در متن این ن ستی«، »لازم ا ست«، »بای ستف »ضروری شده، بهو نظایر آن ا اده ی اســت. اســتفاده از کلماتی نظیر عمومی، ایمنی و نکات فنی و اجرای معناي الزامی بودن آن مورد، از نظر حفظ بهداشــت دهنده نکته یا مبنا و یا فرآیندي است که در شرایط متعارف مطلوب نشان ،»ممکن است« و »توانمی«، »شودتوصیه می« د تواند از حدوم و در صورت داشتن توجیه کافی و با تائید مرجع بررسی کننده میباشد اما حسب مورد و شرایط حاکمی ذکر شده تخطی نمود. ن کند که ممکطرح را بررسی و تصویب می ،منظور از مرجع بررسی کننده، شخص یا دستگاهی است که از نظر فنی است جزئی از سازمان کارفرمائی و یا مستقل از آن باشد. مراجع الزامی - شد کهاي میضابطهشامل ارجاعات به مفاد ضابطه این شار با صلاحات یا ارائهدر ادامه با ذکر تاریخ انت ست. ا شده ا ، فقط در صورتی که همراه با انتشار اصلاحیه و یا درج در چاپ تجدید زیر داراي تاریخ انتشار يضابطههاي بعدي ویرایش باشد، کاربرد دارد.ضابطه نظر شده این ر خصوص ارجاعات انجام شده به استانداردها و ضوابط بدون تاریخ انتشار، آخرین چاپ آن به کارگرفته شود.د شماره - ضوابط -118ضابطه ضلاب يهاشبکه یطراحمبانی و شریهو آب فا سطحی (بازنگري ن هايهاي 1395سال – )163و 3-118 1 فصل 1 اصطلاحات و تعاریف 5 30/03/1403 فیتعار و اصطلاحات – اول فصل اصطلاحات و تعاریف –فصل اول رود: ، تعاریف و اصلاحات زیر به کار میضابطهدر این بارگذاري جرمی -1-1 .باشدمیذیل به شرحو ... BOD ،COD ،TSS ،N ،Pبارگذاري جرمی شامل شرایط مختلف بارگذاري حداکثر روزانه - واحدهاي فرآیندياین بارگذاري براي تعیین ظرفیت از .افتدکه در طول سال اتفاق می روزانه است بار جرمیحداکثر شود.استفاده می حداقل روزانه - ــال اتفاق می حداقل ــت که در طول س ــت جریان در از این بارگذاري براي تعیین .افتدبار جرمی روزانه اس نرخ بازگش شود.اي استفاده میهاي چکهصافی ماهانهحداکثر - سال اتفاق میماهاحداکثر بار جرمی ست که در طول ساتافتد. از این بارگذاري براي تعیین ظرفیت نه ا سی یره ذخ تا شود.استفاده می کمپوست لجن تاسیساتلجن و حداقل ماهانه - مدار خارج کردن زمان از افتد. از این بارگذاري براي تعیین نه اســت که در طول ســال اتفاق میماهاحداقل بار جرمی شود.استفاده می فرآیند روزه 15حداکثر - هايظرفیت هاضــمافتد. از این بارگذاري براي تعیین اســت که در طول ســال اتفاق میحداکثر بار جرمی پانزده روزه شود.استفاده میهوازي هوازي و بی بارگذاري پایدار - یک ســاعته، یک روزه یا یک ماهه و ...) (از بارگذاري در طی یک دوره زمانی تربیشحداکثر بار جرمی اســت که برابر یا شود.باشد. از این بارگذاري براي تعیین ظرفیت فرآیندهاي خاص و تجهیزات جانبی آن استفاده میمی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 6 پساب -1-2 فاضلاب تصفیه شده که فرایندهاي مختلف تصفیه فاضلاب را گذرانده باشد. خانه فاضلابتصفیه -1-3 سات مجموعه سی سازهتا ستی ( صفیه جهت که اي، برقی، مکانیکی و ابزاردقیق) ا شیمیایی یا بیولوژیکی فیزیکی، ت .گیردمیمورد استفاده قرار فاضلاب ي طراحیهاجریان -1-4 فاضلابمتوسط جریان روزانه - سط جریان روزانه ساب رواناب متو شتاب و بدون احت ساب جریان ن سال با احت سط جریان روزانه در طول برابر متو شود. از این جریان در طراحی واحدهاي فرآیندي در روز بیان می مترمکعبنفوذي (شرایط نبود بارندگی) بوده و بر حسب گردد.و ... استفاده می صفیهجریان روزانه ورودي به ساناتی خانهت صرف آب و در داراي نو شی از الگوي م ست که نا ضلابا ،نهایت تولید فا هاي نفوذي در روزهاي مختلف و تفاوت در مقدار نشتاب و آب آوريجمعتغییرات ناشی از اتصال انشعابات جدید به شبکه زمینی و همچنین بارندگی و شدت آن در روزهاي مختلف سال دارد. هاي زیرسال به دلیل تفاوت در عمق آب فاضلاب حداکثر جریان روزانه - ي هاحوضاین جریان در طراحی مخازن تعدیل، سیستم پمپاژ، افتد. حداکثر جریان روزانه که در طول سال اتفاق می شود.در روز بیان می مترمکعبگیرد و معمولا بر حسب و ... مورد استفاده قرار می (در برخی مراجع) تماس کلر اضلابف جریان روزانه قلحدا - سال اتفاق می قلحدا ضلاب براي جلوگیري از افتد. جریان روزانه که در طول این جریان در طراحی مجاري انتقال فا سوب ستم پمپاژ، برنامه گذارير سی صافیمخازن تعدیل، شتی در ستفاده هاي چکهریزي میزان جریان برگ اي و ... مورد ا شود.وز بیان میدر ر مترمکعبگیرد و معمولا بر حسب قرار می حداکثر جریان ساعتی فاضلاب - یان در ساعت ب مترمکعبشده در طی یک ساعت از شبانه روز بوده و بر حسب گیرياندازهحداکثر جریان پایدار فاضلاب گیري، واحدهاي هاي دانههاي پمپاژ، حوضشود. از این جریان در طراحی مجاري انتقال فاضلاب، تعیین ظرفیت ایستگاهمی .شودمیاي و ... استفاده هاي چکههاي تماس کلر، صافیها، حوضگیرفیزیکی تصفیه از جمله آشغالگیرها، رسوب 7 30/03/1403 فیتعار و اصطلاحات – اول فصل جریان ساعتی فاضلاب قلحد - ضلاب قلحدا ساعت شده در گیرياندازهجریان پایدار فا سب شبانه روز ازطی یک ساعت مترمکعببوده و بر ح در ــود. از این جریان براي تعیین مقدارحداقل دامنه بیان می پمپاژ و ... تاســیســاتهاي جریان و حداقل ظرفیت گیراندازهش .شودمیاستفاده خانهتصفیهجریان پایدار ورودي به - ست که برابر یا جر ساعته، یک روزه یا یک ماهه و (شده در طی یک دوره زمانی گیرياندازهاز جریان تربیشیانی ا یک ها و ... مورد استفاده قرار گیرد.تواند در طراحی مخازن تعدیل و برخی واحدها از جمله هاضمباشد. این جریان میمی )... دوره طرح -1-5 شود. برداري) و سال مقصد (سال انتهاي طرح)، دوره طرح نامیده میفاصله زمانی بین سال مبدا (سال شروع بهره رواناب -1-6 خارجی ســطوح یا زمین ســطح از مســتقیما و نکرده نفوذ زمین درون به که جوي هايبارش از شــده تولید آب شود.می وارد فاضلابروها و انشعاب هايلوله ها،زهکش به هاساختمان فاضلاب -1-7 باشد. شده شبکه وارد اتفاقی صورت به که نفوذي هايآب و نشتاب نوع هر علاوه به خام فاضلاب از است ترکیبی فاضلاب خام -1-8 اي بر روي آن انجام نشده است.عمل تصفیه گونههیچفاضلابی که فاضلاب خانگی -1-9 فاضلاب مجموعا مشابه، تجهیزات سایر و توالت حمام، شویی،دست خانه، شويرخت آشپزخانه، در شده تولید فاضلاب دهند.می تشکیل را خانگی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 8 فاضلاب شهري -1-10 هاي تولید شده از مراکز تجاري، مراکز صنعتی کوچک، اداري، و .... و رواناب و نشتاب شامل فاضلاب خانگی و فاضلاب باشد.می کلر باقیمانده -1-11 شود.پساب گفته میبه مجموع اسیدهیپوکلرو و یون هیپوکلریت در گرماپاي فرمکلی -1-12 باشــند. (در آلودگی مدفوعی می دهندهنشــانزیســت حضــور دارند و به طور معمول ها که در محیطگروهی از باکتري شدند)هاي مدفوعی نامیده میگذشته باکتري هاکل کلیفرم -1-13 کیفیت بهداشــتی غذا و آب مورد هایی هســتند که معمولا به عنوان شــاخص باکتري )Total Coliformها (کلیفرم گیرند.استفاده قرار می گندزدایی -1-14 شود. ها تا یک سطح مناسب میفرایندي که باعث نابودي، غیرفعال شدن یا حذف میکروارگانیسم هاي نفوذينشتاب و رواناب -1-15 رجوع گردد) که به تفکیک عبارتند از: 118ها می باشند (به ضابطه هاي مازاد و ناخواسته نفوذي به فاضلابروآب کلیه شتاب − ست که شامل آب -ن ضلابروها ا شاهاي ورودي از لایه خاك به فا سطحی (مانند آب آن آب من هاي زیر .دباشمییا سفره آب زیرزمینی) بارندگی و غیرمستقیمب و یا نفوذ آناشی از شکستگی مجاري انتقال از ســطح بام و محوطه غیرمجاز به صــورتهاي ناشــی از بارندگی اســت که شــامل رواناب -هاي نفوذيرواناب − . شودمیروهاي واقع در معابر، وارد شبکه فاضلاب ها و یا دریچه آدمساختمان 1-16- BOD 1-5-2-2-2به شرح بند )(Biological Oxygen Demand نیاز زیست شیمیایی به اکسیژن 9 30/03/1403 فیتعار و اصطلاحات – اول فصل 1-17- COD 1-5-2-2-2به شرح بند (Chemical Oxygen Demand) شیمیایی نیاز به اکسیژن 1-18- TKN 1-5-2-2-2به شرح بند )(Total Kjeldahl Nitrogenمجموع نیتروژن آلی، آمونیم و آمونیاك 1-19- TSS 1-5-2-2-2به شرح بند )(Total Suspended Solidsکل مواد جامد معلق 1-20- VSS )(Volatile Suspended Solids فرار امد معلقمواد ج 1-21- TP هاها و پلی فسفات، شامل فسفر آلی، ارتوفسفاتPفسفر کل بر حسب 1-22- MLSS در مایع مخلوط مواد جامد معلق 1-23- MLVSS در مایع مخلوط فرار مواد جامد معلق 2 فصل 2 و طراحی (مهندسی) گزارش فنی تاسیسات سات طراحی و) مهندسی( فنی گزارش - دوم فصل 13 30/03/1403 تاسی تاسیساتو طراحی (مهندسی) گزارش فنی -فصل دوم کلیات -2-1 خدمات مهندسی -2-1-1 شود:انجام می گامخدمات مهندسی در سه ؛تاسیساتو طراحی (مهندسی) گزارش فنی يهتهی -الف ؛اسناد مناقصه مشخصات فنی و ،اجراییهاي نقشه يهتهی -ب .تاسیساتو پذیرش تایید، بازرسی و اجرایینظارت و هدایت عملیات -ج شود.، در این فصل پوشش داده میتاسیساتو طراحی )مهندسیفنی( هايشامل گزارشالف از موارد فوق؛ ردیف مقدماتیگزارش يهتهی -2-1-2 ضروري باشد. مقدماتیگزارش يهممکن است تهیه و ارائ ،تاسیساتگزارش فنی(مهندسی) و طراحی يهقبل از ارائ این گزارش باید شامل موارد ذیل باشد: نماید؛آوري و تصفیه فاضلاب را توجیه میجمع تاسیساتاي که اجراي تشریح مشکلات یا تحولات توسعه -الف ـــوابط و جمع -ب ـــتانداردها، ض ـــمیمات مرتبط با طرح (از جمله اس ـــوبات و تص ـــتجوي مص آوري اطلاعات و جس ها)؛ دستورالعمل تصفیه شده، به منظور دستیابی به الزامات تعیین شده فاضلابها و منابع آبی با قابلیت دریافت محلشناسایی -ج براي تخلیه پساب.هاي نظارتی براي مشخصات کیفی مورد نیاز توسط سازمان تاسیساتو طراحی (مهندسی) گزارش فنی -2-2 به شرح ذیل باشد: اجراییانطباق طرح با ضوابط دهندهنشانباید تاسیساتمهندسی و طراحی گزارش اجزاي فاضلابناشی از شناسایی و ارزیابی مشکلات − ردآوري اطلاعات پایهگ − طراحیمفروضات ها و معیار يهارائ − هزینه) برآوردو ماتیجانمایی مقدبه همراه ( هاي طراحیگزینه يهو ارائبررسی − ین واحد آن از مدار خارج تربزرگي سیستم تصفیه، در زمانی که واحدها تشریح اطمینان از عملکرد هر یک از − گردد. می مالی تامینهاي روش شریحت − تاسیساتکنندگان از براي استفادهبینی شده هاي پیشهزینه تعیین − بررسی الزامات سازمانی و کارکنان مورد نیاز − هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 14 نتایج و طرح پیشنهادي براي بررسی کارفرما يهارائ − طرحهاي اجراي بندي و روشزمان يهبرنام اداري مورد نیاز،اقدامات شرح کلی − .باشد مطابقت طرح پیشنهادي با ضوابط و معیارها دهندهنشانکه مدارك کافی يهارائ − هومی (شامل شرح فرآیند و تعیین ابعاد واحدها و ظرفیت تجهیزات و ...)طرح مف يهارائ − ها و ...ها، آزمایشگیريهاي حاصل از اندازهداده − ضیات و ملاحظات − صوصفر ستم کنترل در خ ستم و همچنین هر یک از واحدهاي سی سی نحوه عملکرد کل فرآیندي هاي تفصیلی، نقشههاي پایه فنی مورد نیاز براي ادامه خدمات مهندسی جهت تهیه طرح سایر اطلاعات و داده − و مشخصات فنی اجرایی ــی ــازهاحیطر معمولادر این مرحله از خدمات مهندس ــود. اما انجام نمیکتریکال ال اي، مکانیکال وهاي معماري، س ش صاتدر برخی از موارد رفی طرح کمک کند.تواند به معآنها می يهي اولیهاطرح کلی واحدهاي فرآیندي، تجهیزات مشخ .گرددخاص و سایر موارد مشابه در این مرحله ارائه می . شودانجام ارتقا هاي احداث، بازسازي و نیزباید براي کلیه طرح تاسیسات طرح ي درخواست گردد. تربیش، مدارك شوندمیمالی تامینی که توسط وام هایممکن است در طرح فنی (مهندسی) هايگزارش -2-2-1 باشد.ذیل و همچنین سایر اطلاعات مورد درخواست مرجع بررسی کننده می شامل موارد (مهندسی) فنی هايگزارش وضعیت موجودشرح -2-2-1-1 باشد.مند انجام اصلاحات مینیازی است که مشکلاتشامل شرح سیستم موجود و ارزیابی شرایط و این بخش و مواد مغذي بار آلی، جریان -2-2-1-2 در شرایط موجود و آتی باید تعیین گردد. مبانی طرح شده بینیو حداکثر طراحی و نیز بار آلودگی پیش جریان متوسط شش اولیه و پیشباید براي جریان شده آتیها و بار آلودگی در ابتدا و انتهاي دوره طرح و بیانگر منطقه تحت پو شد. بینی با ارائه شده است. 5-2-2-2و 4-2-2-2هاي جریان و بار مواد آلی و مواد مغذي در بندهاي از داده ترشبی جزییات فاضلاب موجود تاسیساتبر تاثیر -2-2-1-3 موجود باید بررسی گردد. تاسیساتپیشنهادي بر کلیه طرح تاثیر سات طراحی و) مهندسی( فنی گزارش - دوم فصل 15 30/03/1403 تاسی تشریح طرح -2-2-1-4 ضروري است.در گزارش فنی (مهندسی) ،شرح نوشتاري از طرحارائه تاسیساتمحل اجراي هاي نقشه -2-2-1-5 در گزارش ارائه گردد. ، بایدتاسیساتمحل اجراي طرح و استقرار يهمشخص کنند هاينقشه مهندسیضوابط -2-2-1-6 در گزارش ارائه گردد. مورد استفاده در طراحی، بایدضوابط محل اجراي طرحاطلاعات -2-2-1-7 ،خاك توپوگرافی،اطلاعات طرح باید شـــامل (مهندســـی) در مورد محل اجراي اطلاعات ارائه شـــده در گزارش فنی سیزمین ستر ،شنا سنگ ب سیل ،سطح آب زیرزمینی ،عمق سایرو ها هاي عبوري و تخلیه روانابملاحظات مربوط به م .اطلاعات مورد نیاز باشد گزینهانتخاب -2-2-1-8 ررسی قرار گیرد.بمورد ،بودن آن و نیز سازگاري آن با طرح بلند مدت اجراییگزینه پیشنهادي و دلایل انتخاب محیطیزیستبررسی -2-2-1-9 بیقتطدر این راستا طرح پیشنهادي در نظر گرفته شود. محیطیزیستملاحظات لازم براي کاهش اثرات سوء بالقوه هاي مرتبط، باید مد نظر قرار گیرد.با الزامات طراحی سازمان تاسیساتطراحی -2-2-2 .باشدکننده مورد نیاز مرجع بررسیمرتبط ذیل و سایر موارد باید شامل موارد تاسیساتطراحی موجود تاسیساتو مروري بر ارزیابی مشکلات -2-2-2-1 باید رفع گردد.و ارزیابی مشکلاتی که شرایط موجود تصفیه؛ شاملسیستم وضعیت شرح -الف و خانهتصفیهحت پوشش آوري و انتقال فاضلاب در محدوده تموجود جمع تاسیساتاي از وضعیت خلاصهارائه -ب مدارك طراحی مرتبط محدوده تحت پوشش طرح -2-2-2-2 باید محدوده فعلی و آتی تحت پوشش، مد نظر قرار گیرد. تاسیساتدر طراحی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 16 تحت پوششو جمعیت طرح دوره -2-2-2-3 در مناطقی که فاضلاب تاسیساتاحداث باشد. ساله 30 باید بر مبناي دوره طرح آتیموجود و تحت پوشش جمعیت اي(مدولار) انجام پذیرد. باشد، به صورت مرحلهمی نرخ رشد سریعداراي ظرفیت هیدرولیکی -2-2-2-4 و تعیین انواع جریان شناسایی -2-2-2-4-1 هاي فاضلاب در سال مبناي طراحی تعیین گردند:خانههاي ذیل باید به عنوان مبانی مورد استفاده در طراحی تصفیهجریان طرح متوسط جریان -الف ست از سته میانگین حجم روزانه جریانعبارت صورت واحد حجم بر ماهه 12در یک بازه زمانی پیو زمان واحد که به صلی وجود دارد زیادهاي در مناطقی که جریانشود. بیان می ساتها و پردیس (مانند مناطق تفریحی، ف سی ، صنعتی) تا تعیین گردد.فصلی ان جریمیانگین روزانه متوسط جریان طراحی باید بر اساس طرح روزانهجریان حداکثر -ب ست از ستهجریان دریافتی در ینتربیش عبارت صورت واحد حجم بر ه، ساعت 24 یک دوره پیو بیان زمان واحد که به شود.می طرح ساعتی حداکثر جریان -ج .شودبیان میزمان واحد که به صورت واحد حجم بر ه ساعتیک بازه یکجریان دریافتی در ینتربیش عبارتست از ايحداکثر جریان لحظه -د خانه.اي ورودي به تصفیهلحظهجریان ینتربیش عبارتست از آوري فاضلابداراي شبکه موجود جمعفاضلاب تصفیه تاسیساتظرفیت هیدرولیکی -2-2-2-4-2 شد. واقعی جریان باهاي داده الامکان بر مبنايطراحی باید حتی -الف سی میزان دقت محتمل داده -ب شده براي تعیین جریانهابینیها و پیشبرر ضروري ي انجام هاي بحرانی طراحی :گرددمیاست. اطمینان از دقت تخمین مذکور با بررسی و ارزیابی دقیق موارد ذیل حاصل ارزیابی اطلاعات موجود؛ − سات طراحی و) مهندسی( فنی گزارش - دوم فصل 17 30/03/1403 تاسی هاي آتی براي کاهش شده در سالارزیابی میزان اطمینان از تخمین کاهش جریان ناشی از اقدامات پیش بینی − هاي طراحی و نیز عمق با در نظر گرفتن رواناب ناشی از بارش - (I&I)جریان رواناب و نشتاب ورودي به شبکه دست یافت؛ (I&I)ر مقادیر بینی شده ددر مقدارکاهش پیش تربیشتوان به دقت آب زیرزمینی می هاي فاضلاب؛گذرهاي ناشی از حذف کنارارزیابی افزایش جریان − هاي آتی.خانه در سالهاي تحت پوشش تصفیههاي هیدرولیکی فاضلابروارزیابی محدودیت − ـــتفاده براي ارزیابی آن هاي مهم و روشداده -ج هاي در جریانها ها باید ارائه گردد. نمایش گرافیکی دادهمورد اس (ب، ج، د)) باید دربرگیرنده دوره زمانی مناسب 1-4-2-2-2هاي تعریف شده در بند(حداکثر در روزهاي بارانی با جریان پایدار در شرایط بارندگی باشد. طول دوره زمانی مذکور بر اساس اهمیت طرح تعیین گردد. آوري فاضلابي جدید جمعهادهی شبکهسرویسفاضلاب براي تاسیساتظرفیت هیدرولیکی -2-2-2-4-3 ضابطه ساس مندرجات شتاب بر ا ساعتی جریان و مقادیر رواناب و ن سط و حداکثر هاي اجرا و طرح 118مقادیر متو شده در شرایط مشابه تعیین گردد. تصفیه تاسیساتظرفیت دریافت مواد آلی، معلق و مغذي -2-2-2-5 و تعیین مقادیر بار آلی، معلق و مواد مغذي شناسایی -2-2-2-5-1 صفیهبار ضلاب درهاي مواد آلی ورودي به ت ستفاده قرار خانه فا دوره طرح باید تعیین و به عنوان مبانی طراحی مورد ا گیرد. اصطلاحات و عبارات تعریف شده در این بند باید در متن این استاندارد مورد استفاده قرار گیرد و از تعاریف موجود در سایر منابع استفاده نگردد. خواهی بیوشیمیایی اکسیژن -الف سیژن ست از اک شیمیایی پنج روزه (عبارت ا سیژن مورد نیاز براي تثبیت مواد 5BODخواهی بیو ) که معادل مقدار اک شرایط هوازي در یک دوره پنج روزه پذیرتجزیهآلی ستانداردمطابق با و بیولوژیکی در به ( هاي ملی و بین المللی معتبرا ثال ـــیژن) میStandard Methods for the Examination of Water and Wastewaterعنوان م ـــد. اکس خواهی باش ـــیمیایی پنج روزه کل ( ـــیژنمی 5BOD) معادل 5TBODبیوش ـــد و به منظور تمایز بین مجموع اکس خواهی کربنی باش )CBOD) و نیتروژنی (NBODخواهی کربنی () با اکسیژنCBODشود.) محض استفاده می ــیژ ــیژنCBODخواهی پنج روزه کربنی (نمقدار اکس ــل اکس ــیژن5BODخواهی پنج روزه () از تفاض خواهی ) و اکس بهNBODنیتروژنی ( ید ( ـــت می آ به دس (Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater مراجعه شود). هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 18 طرح 5BODمتوسط -ب ست از صفیهمیانگین عبارت سته خانه بار آلی ورودي به ت سال مبناي طراحی ماهه 12در یک بازه زمانی پیو که به در (مانند مناطق تفریحی، فصـلی وجود دارد زیاد بارهاي آلیدر مناطقی که شـود. بیان میزمان واحد بر وزنصـورت واحد .شود در نظر گرفته صنعتی) این مقدار باید معادل میانگین بار آلی وارده درفصل مذکور تاسیساتها و پردیس طرح 5BODحداکثر روزانه -ج افتد) ه پیوسته (که در طول سال اتفاق میساعت 24 یک دورهدر خانهبار آلی ورودي به تصفیه ینتربیش عبارتست از شود.بیان میزمان واحد بر وزنکه به صورت واحد طرح 5BODحداکثر ساعتی -د بیان ن زماواحد بر وزنکه به صورت واحد ه ساعتیک بازه یک در خانهورودي به تصفیه بار آلی ینتربیش عبارتست از شود.می ــاعتی مواد معلق تعاریف مربوط به مقادیر -ه ــابه موارد گفته N,Pو مواد مغذي TSSحداکثر روزانه و حداکثر س مش باشد.می 5BODشده براي آوري داراي شبکه موجود جمعب فاضلاتصفیه تاسیسات بار آلی، مواد معلق و مواد مغذي ظرفیتتعیین -2-2-2-5-2 فاضلاب واقعی از بار آلودگی، مواد معلق و مغذي باشد. هاي اساس دادهطراحی تا حد امکان باید بر -الف مقایســه شــود و دلایل 3-5-2-2-2هاي واقعی باید با مقادیر ارائه شــده در بند دســت آمده از دادهمقادیر به -ب مشخص گردد. باشندمیعنادار که داراي اختلافات م ییهامغایرت ضلاب -ج شود. در طرحاثرات فا سازي ستند سی و م صنعتی باید برر صنعتی قابل توجه یهاهاي ضلاب سهم فا ی که کفایت تدابیر اتخاذ شـده براي پیش تصـفیه و نیز آگاهی صـنایع از دهندهنشـاناسـت، باید شـواهد و مدارکی که مستندسازي شود. مستندات اتصال صنایع خاص ،باشدهاي تصفیه در طرح میهاي پیش تصفیه و هزینهمحدودیت باشد باید ارائه شود.هاي انشعابات نیز میخانه که شامل هزینهآوري فاضلاب منتهی به تصفیهبه شبکه جمع ها و ...)، داراي بار آلی، مواد هاي فاضلاب، سپتیک تانکممکن است شیرابه و سپتاژ (فاضلاب تخلیه شده از چاه -د برداري شــده و با ضــوابط و معلق و مغذي قابل توجه بوده و داراي موادي باشــند که باعث ایجاد مشــکل در بهره خانه مغایرت داشته باشند. اگر فاضلاب و تصفیهآوري هاي جمعهاي تعیین شده براي تخلیه به شبکهمحدودیت صفیه سپتاژ به ت شیرابه و شد موارد ارائه تخلیه ست خانه مد نظر با سپتاژ در « 2شده در پیو صفیه حمل و ت مورد توجه قرار گیرد. »هاي فاضلابخانهتصفیه سات طراحی و) مهندسی( فنی گزارش - دوم فصل 19 30/03/1403 تاسی دهی به یسسروفاضلاب براي تصفیه تاسیساتو مواد مغذي بار آلی، مواد معلق ظرفیتتعیین -2-2-2-5-3 آوري فاضلابهاي جدید جمعسیستم گرم مواد جامد 05-65در روز به ازاي هر نفر و 5BODگرم 45-60خانه فاضــلاب خانگی باید در محدوده تصــفیه -الف ئه گردد. در قادیر دیگر ارا خاب م یه انت عاتی براي توج که اطلا به ازاي هر نفر طراحی گردد. مگر آن معلق در روز گرم در روز به ازاي هر نفر در نظر گرفته 8-12باید در محدوده TKNصورت نیاز به فرایند نیتریفیکاسیون، مقدار گرم در روز به ازاي هر نفر در نظر گرفته شود. 4/1-0/3ر محدوده بر حسب فسفر د TPشود. مقدار فسفر کل اضــافه » الف«درصــد به مقادیر بند 25-30 گردد،هاي زباله در منازل اســتفاده میدر مناطقی که از خردکننده -ب گردد.می (ج) مراجعه شود. 2-2-5-2-2در صورت اختلاط فاضلاب صنعتی در فاضلاب به بند -ج 2-2-5-2-2ها به بند هاي فاضلاب، سپتیک تانکاختلاط شیرابه و سپتاژ (فاضلاب تخلیه شده از چاه در صورت -د (د) مراجعه شود. ستفاده از داده -ه صورت ا ستم به دستهاي در سی شابه در طراحی شهرها یا مراکز جمعیتی م هاي جدید، آمده از به مرجع تاییدت اطمینان و کاربرد در طرح پیشنهادي و باید مستندات کافی تهیه و براي بررسی به لحاظ قابلی کننده ارائه گردد. بررسی تصفیه فاضلاب تاسیساتظرفیت طراحی -2-2-2-6 متوسط طراحی و 5BODو N، P، مواد معلق، تصفیه فاضلاب باید بر اساس جریان متوسط تاسیساتظرفیت طراحی 5-2-2-2و 4-2-2-2در بندهاي ها یا بارهاي طراحی اشــاره شــده براي دســتیابی به جریانمورد نیاز ضــرایببا اعمال این ضرایب باید مختص هر واحد یا تجهیز انتخاب گردد.باشد. هاي تصفیه تعیین گزینه -2-2-2-7 سی براروند انتخاب گزینه ضاوت مهند صیلی ارائه گردد. مبانی ق سی و ارزیابی تف صفیه جهت برر شنهادي ت يهاي پی اند) براي بررسی تفصیلی ارائه گردد. که انتخاب نشده ییهاهاي پیشنهادي (و گزینهتعیین گزینه ها بررسی تفصیلی گزینه -2-2-2-8 ها باید شامل موارد ذیل باشد.بررسی و ارزیابی تفصیلی گزینه موجود تاسیسات -الف صلاحات پ ضلاب موجود ستمیس در يشنهادیا ستمیی هابخش تیکفا از جمله فا سی سطه طرح که از رییتغبه وا مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. دیبا ،کنندینم هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 20 جریان روزهاي بارانی -ب بینی گردد.لازم براي تصفیه جریان ورودي در روزهاي بارانی، باید مطابق با مقررات و ضوابط پیش تاسیسات ي جریان در روزهاي بارانی سازمتعادل -ج ــط طرح برابر یا ــاعتی طرح به جریان متوس ــبت جریان حداکثر س ــبت تربیشچنانچه نس ــد، باید 1به 3از نس باش خانه با ظرفیتی معادل جریان ورودي در سازي جریان مد نظر قرار گیرد. این امر ممکن است شامل ساخت تصفیهمتعادل ــت موقت جریان (د ــچه نگهداش ــاعتی) و بازگرداندن روزهاي بارانی و یا احداث یک حوض ر زمان وقوع جریان حداکثر س که جریان حداکثر ساعتی وجود ندارد) باشد. نهاییخانه (در زماتدریجی جریان مازاد به سمت تصفیه بررسی محل اجراي طرح -د ــوابط زیر مورد توجه قرار گیرد. مواقعی که محل اجراي طرح با موارد ذیل انطباق در ارزیابی محل اجراي طرح باید ض ها انجام پذیرد. سازي اثرات نامطلوب مغایرتنداشته باشد، باید اقدامات مقتضی براي کمینه شد. هاي آتی سازگار باریزي شده در سالهاي اطراف در شرایط فعلی و برنامهکاربري زمینبا باید هیتصف ندیفرا -1 سیل تولید بو، کیفیت ه صدا، پتان صفیه و دفع از جمله این موارد میزان تولید ستفاده براي ت وا، فن آوري مورد ا باشد. لجن می شوند استفاده نمود. ی که هوادهی نمییهالاگوناگر میزان سولفات در فاضلاب زیاد باشد، نباید از -2 صل -3 سات يهفا سی صف تا ضلاب از هیت سد در دوره زمانی معقول در به نظر می که یمناطق اها (یگاهسکونتفا ر هاي ذیربط رعایت شود. گیرد) باید مطابق ضوابط سازمانساز انجام می ساخت و هاآن هاي مربوط به کاربري زمین باید بررسی و مشخص شده باشد.بندي و دیگر محدودیتمنطقه -4 نحوه دسترسی و توپوگرافی محل اجراي طرح باید مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. -5 خانه باید مشخص گردد.تصفیهمحل زمین مورد نیاز براي توسعه بعدي -6 جهت باد غالب باید مشخص گردد. -7 گیر و ساله و اثرات آن بر پهنه سیل 100و 25هاي ملاحظات مربوط به سیل شامل رقوم سطح آب در سیلاب -8 ها و انطباق آن با مقررات ساخت و ساز در مناطق مستعد سیل، باید مورد بررسی و ارزیابی قرار گیرد. در مسیل الزامات محافظت از سیلاب ارائه شده است. 2-1-4بند در موثر یشناسنیزمبا اهمیت ملاحظات ریسا ایکارست يهایژگی، وسنگ بستر، عمق شناسیزمیناطلاعات -9 طراحی باید ارائه گردد. ابل ق ارائه شده اجرایی جزییاتو یشناسنیزم جزییات نکهیواقع شوند مگر ا یدر مناطق کارست دینبا هالاگون -10 قبول باشد. سات طراحی و) مهندسی( فنی گزارش - دوم فصل 21 30/03/1403 تاسی . چگونگی برخوردار است ياژهیو تیاز اهم یو خصوص یعموم ي آبهاچاه شامل ینیرزمیز يهاحفاظت از آب -11 ضروري است. ،هاي مرتبط با این امرانجام این محافظت باید شرح داده شود. هماهنگی با سازمان ساز باید -12 ساخت و سب بودن آن براي انجام عملیات سی قرار گیرد. همچنین عمق و نوع خاك و منا مورد برر هاي زیرزمینی در وضعیت متوسط و فصلی که حداکثر تراز آب زیرزمینی وجود دارد باید تعیین گردد.تراز آب خانه باید مشخص گردد. محل، عمق و نقطه ورود فاضلابرو به محل اجراي تصفیه -13 شده هاي مشخصبط براي زمان طراحی و زمانهاي مرتالزامات کیفی پساب خروجی تعیین شده توسط سازمان -14 آتی باید بررسی و تعیین گردد. نحوه دسترسی به محل تخلیه جریان خروجی باید مورد بررسی قرار گرفته و نتایج ارائه گردد. -15 ارزیابی مقدماتی در خصوص وجود زمین مناسب براي اجراي طرح باید انجام گردد. -16 خانهاصلی و فرعی تامین برق در اطراف محل احداث تصفیههاي بررسی وجود خطوط و با شبکه -17 ابعاد واحدها -ه ها باید ارائه گردد. ابعاد و عملکرد واحدها و نیز مبانی به کار گرفته شده براي تعیین آن نمودار جریان -و گردد. باشد باید ارائههاي برگشتی نیز میخانه که شامل تمامی جریانتصفیه تاسیساتنمودار جریان پذیريانعطاف -ز ند مات ب با الزا یات بهره 6-3-4در انطباق جام عمل ـــهولت در ان حدها (براي حداکثر س ید از چیدمان وا برداري و با نگهداري) اطمینان حاصل شود. هاي حذفراندمان -ح صفیه (هم شده باید بارگذاري و راندمان حذف کلیه واحدهاي ت صفیه علاوه بر راندمان کلی حذف و کیفیت فاضلاب ت به لحاظ غلظت و هم جرم) به تفکیک ارائه گردد. در شرایط اضطراري برداريبهره -ط ها و نهادهاي ائه گردد. ســازمانار 1-6-4برداري در شــرایط اضــطراري باید مطابق با موارد مذکور در بند الزامات بهره تري داشته باشند که باید مورد توجه قرار گیرد.مرتبط نیز ممکن است نیازهاي عملکردي سختگیرانه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 22 ضابطههاي اشاره نشده در این آوريفن -ي ستفاده از فن یهتاییدو اخذ یمعرف يهایهرو 2-3-4 بند شده در این يورآا شاره ن شریح ضابطههاي ا .نمایدمی را ت الزامات شرح داده شده در بند فوق اجباري است. رعایت صورتی شابهسه کهدر سات(به لحاظ ظرفیت و فرآیند) و موفق از نمونه جداگانه، م سی شده با فن تا آوري جدیداجرا سی شد، مرجع برر شته با شنهادي وجود ندا ضطراري) تواند نحوه مواجههکننده میپی شرایط عدم تطبیق با در (طرح ا سیستم فوق را درخواست نماید. عملکرد مورد انتظار از مورد ،هاي سه گانه فوق باید حداقل سه سال در ظرفیت مشابه، بدون نقص کلی در فرآیند و تجهیزاتهر یک از نمونه صفیه در دوره بهرهبهره ستم ت سی شند. پایش شده و نتبرداري مذکور باید به برداري قرار گرفته با سبی انجام ایج نحو منا ح باشد.طر يعملکردبا ضوابط قابل اعتماد و موثرانطباق دهندهنشانها، آزمایش لجن -ك ست. جامدات دئزادفع هاي مورد نظر براي و روش هاگزینهارائه براي تکمیل موفق طرح، ضروري ا رو باید از از این تولیدي نمود.حاصل نانیاطم »لجن و دفع رهی، ذختصفیه«تحت عنوان ، 7ات فصل الزامهاي پیشنهادي با انطباق روش برداري در زمان ساختبهره -ل آن هو ارائ تاسیساتشود) در مدارك طراحی با اجرا انجام می همزمانتصفیه مورد نیاز (که راندمانگنجانیدن روش و -1-3لجن). به بندهاي و دفع رهیذخ ،هاي تصفیهفرایند همچنینبه مرجع بررسی و تصویب کننده طرح ضروري است ( مراجعه شود. 2-3و 1-5 برداري و نگهداريبهره -م . از دارد تضرور ،دنباشمیویژه ينگهدار الزامات ایو دهیچیپ برداريبهره که داراي ز طرحا ییهابخشمشخص کردن پایش خودکار اشاره نمود.و يبردارنمونه، يبرداربهره ی برايشگاهیآزما الزامات توان بهجمله می برآورد هزینه -ن برداري و نگهداري (به انضمام فرضیات انجام شده) ضروري گذاري اولیه و بهرههاي سرمایهها اعم از هزینهبرآورد هزینه است. محیطیزیستهاي بررسی -س یشنهادي باید در نظر گرفته شود. مستندسازي طرح پ محیطیزیستسوء اثرات سازي کلیهملاحظات لازم براي کمینه هاي مرتبط ضروري است.انطباق با الزامات طراحی ارائه شده توسط سازمان سات طراحی و) مهندسی( فنی گزارش - دوم فصل 23 30/03/1403 تاسی تعیین گزینه پیشنهادي -2-2-2-9 سیهاي گزینهمیان از یانتخاب طرح نهاییباید در مدارك تنظیمی طرح 8-2-2-2 بر مبناي ملاحظات بندشده برر یالم تامینملاحظات در مدارك مذکور باید کننده طرح ارائه گردد.گنجانده شده و به مرجع بررسی و تصویب تاسیسات نیز ارائه شده باشد. ییاجرا يهاهیو توص جلسه پیش طراحی -2-2-3 ها و مشخصات فنی به منظور بررسی تغییرات رخ داده قبل از مرحله تهیه نقشه ،گردد جلسه پیش طراحیتوصیه می صوبه آن مقدماتیهاي زارشدر گ سی یا م سیو مهند ضور کارفرما، طراح و مرجع برر شود تا با ح شکیل کننده، در ها، ت هاي در نظر گرفته شـــده براي حصـــول بندي و دســـتورالعملمورد انحراف از اســـتانداردهاي طراحی، برنامه کلی زمان ستم، بحث و تبادل نظر به عبهره ازپذیري اطمینان سی ست برداري صورت وجود تغییرات قابل توجه، ممکن ا مل آید. در جهت »تاسیساتگزارش فنی (مهندسی) و طراحی «و پس از آن 2-1-2طرح مطابق بند »مقدماتیگزارش «نیاز به ارائه بررسی و تصویب باشد. ب 3 فصل 3 فنیها و مشخصات نقشه شه – سوم فصل شخصات و هانق 27 30/03/1403 فنی م ها و مشخصات فنینقشه –فصل سوم ها و مدارك پشتیبان نقشه -3-1 هاي صحافی شده، مبانی طراحی و لیست کننده باید شامل نقشهشده به مرجع بررسی ها و مدارك پشتیبان ارائهنقشه هاي اخذ مجوز باشد.هزینههاي ارزیابی و در صورت نیاز مجوزهاي مورد نیاز اجرا، فرم کلیات -3-1-1 عنوان نقشه -3-1-1-1 ،لئومسـ(کارفرما) سـازماننام و دربردارندهمناسـب (عنوان) تایتل يدارا دیفاضـلاب با تاسـیسـاتهاي نقشـه هیکل ستم آحاد سی ضا خی، تارلشماجهت ، یکیگراف اسی، مقمقیاس، سی داراي يو نام و ام شرکت مهند طراح و محل مهر ود.ش باید در نظر گرفته کنندهیمرجع بررس تایید مهر ایامضا يبراي مناسب و کافی فضانین همچ. صلاحیت باشد هاساختار نقشه -3-1-1-2 شه ضح و خوانا دیباها نق سبوا سب و داراي مقیاس منا شد ضروري اطلاعات براي نمایش منا ست اندازه .با بهتر ا وقعیتمهاي لازم باید در نقشه درج گردد. در صورت نیاز، ملاحظات، فرضیات و آگاهیباشد. ن تربزرگ A1ها از قطع نقشه ها نشان داده شود. هاي مکانیک خاك در نقشههاي آزمایشولوگ گمانه هامحتویات نقشه -3-1-1-3 ــه ــامل دیبا جزییاتهاي نقش ــد تا بهییمقاطع و جز، در رقوم ارتفاعیها بام و پلان هايپلانش همراه ات تکمیلی باش صات و شخ سناد قراردادي و نیز اجراي ، اطلاعاتیکل ییجانمام ساتلازم را براي تهیه ا سی فراهم آورد. علاوه بر این تا سازه شامل ابعاد و سبی سب ها،رقوم ن شکل قرارگیريها، سازه یارتفاعات ن ش، محل و اندازه لولهزاتیتجه محل و ، هایک باشند. نیز نیزم رقوم سطحسطح آب و تراز معیارهاي طراحی -3-1-1-4 روفیلپ هاي فاضلاب بایدخانهها و مشخصات ارائه گردد. براي کلیه تصفیهمعیارهاي طراحی باید به همراه کلیه نقشه هیدرولیکی تهیه و ارائه گردد. برداري در دوره ساختبهره -3-1-1-5 ساخت را مطابق بند شده براي اجرا، باید رویه بهرهمدارك تهیه صفیه در «(ل)، با عنوان 8-2-2-2برداري در دوره ت را مشخص نماید. »دوره ساخت هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 28 هاي فاضلابخانههاي پلان تصفیهنقشه -3-1-2 نقشه پلان موقعیت -3-1-2-1 شه پلان موقعیت باید شاننق صفیه دهندهن شامل موقعیت ت شد. همچنین باید ستم با سی سبت به بقیه اجزاي خانه ن ها یا ســایر نقاط تخلیهرودخانه ،خانه را نســبت به نهرهاهاي توپوگرافی مناســبی باشــد که موقعیت محل تصــفیهویژگی شده روشن سازد.فاضلاب تصفیه یینقشه جانما -3-1-2-2 :باشدموارد ذیل باید شاملانه فاضلاب خواحدهاي تصفیهبراي پیشنهادي یینقشه جانما توپوگرافی محل احداث؛ -الف خانه؛هاي (واحدهاي) تصفیهاندازه و موقعیت سازه -ب پشــتیبانهاي نمودار(هاي) جریان هیدرولیکی براي نشــان دادن جریان عبوري از واحدهاي مختلف و ســیســتم -ج )Utility Systems؛خانه) مورد نیاز فرایندهاي تصفیه ها باید کردن واحدهاي خاص (نوع ســـیال انتقالی و جهت جریان در لولهها و کلیه تمهیدات کنارگذرکشـــیلوله -د نشان داده شود)؛ هاي بازگشتی و لجن؛هاي هیدرولیکی براي نشان دادن جریان فاضلاب، لجناب واحدها، جریانپروفیل -ه شده؛بینیبراي فلسفه کنترل پیش ،ز ارائه نقشهبالانس جرمی و در صورت نیا ،P&IDهاي نقشه -و ها و سطح آب زیرزمینیلوگ گمانه -ز ی جزییاتهاي نقشه -3-1-2-3 :شودداده د ذیل نشان رمواجزئیاتی هاي نقشهدر باید در صورت لزوم خانه؛موجود و پیشنهادي تصفیه تاسیساتموقعیت، ابعاد و اندازه و رقوم ارتفاعی -الف ؛گرددحداکثر و حداقل تراز سطح آب منبع پذیرنده که فاضلاب تصفیه شده به آن تخلیه می رقوم ارتفاعی -ب موتورها و دیگر تجهیزات مکانیکی؛ ،هاها، دمندهکلیه پمپ ها و ظرفیتنوع، اندازه، ویژگی -ج متوسط طراحی و حداکثر ساعتی در پروفیل هیدرولیکی؛ تراز سطح آب درجریان حداقل، -د در پلان و مقطع؛ ح اجرا شده،احجام ذخیره لجن در شرایط موجود و طر -ه هاي دیگري که در مشخصات فنی یا گزارش مهندسی پوشش داده نشده است.شرح کافی از ویژگی -و شه – سوم فصل شخصات و هانق 29 30/03/1403 فنی م مشخصات فنی -3-2 مرتبط باید مشخصات فنی امضا و صحافی شده (مراجعه شود تاسیساتهاي فاضلاب و سایر خانهبراي اجراي تصفیه در دسترس باشد.ها ) به همراه نقشه1-1-1-3به بند هاي اجرایی باید شامل و نه محدود به:مشخصات فنی همراه با نقشه برداري در دوره ســاخت مطابق بندهاي عملیات بهره ،در زمان اجرا برداريهاي بهرهمشــخصــات مصــوب رویه − ؛5-1-1-3و (ل) 8-2-2-2هاي بق با بندمطا ــه − ــازنده (پیمانکار) از کلیه اطلاعات مورد نیاز براي اجرا که در نقش ــت که س ــده اما لازم اس ــان داده نش ها نش يهها و نحوها مطلع باشــد. این اطلاعات شــامل الزامات طرح در خصــوص کیفیت مصــالح، مهارتات آنییجز باشد.اجراي طرح می موارد فوق مشخصات فنی باید مشتمل بر این موارد باشد: علاوه بر ستحکام) شت مجاز؛ ،نوع، اندازه، دوام (ا صات عملکردي و نقطه کار تجهیزات؛ میزان ن شخ کامل تجهیزات ملزوماتم گیرها؛ ندازها ها؛ ابزار دقیق وکشیها و اتصالات)؛ لوازم برقی؛ کابلکشی، لولهشیرآلاتآلات، (شامل ماشین مکانیکی و برقی شگاهی؛ ابزار مورد نیاز بهره صافیلوازم و تجهیزات آزمای صوص صالح مخ ساختمانی؛ م صالح سنگ، هابرداري؛ م (مانند از هاي مورد نیهاي انجام آزمایشماسه، شن، آنتراسیت) و سایر وسایل متفرقه؛ مواد شیمیایی مورد استفاده؛ دستورالعمل ــالح و تجهیزات براي رعایت ــتانداردهاي طراحی؛ و آزمایش مص ــده و اجزاي آناس ها. هاي عملکردي واحدهاي تکمیل ش هاي عملکردي در صورت امکان در شرایط بارگذاري طرح انجام گردد. گردد آزمایشپیشنهاد می هاي مصوباصلاح نقشه -3-3 ا، یا محل تخلیه فاضــلاب برداري واحدهها یا مشــخصــات مصــوب که بر ظرفیت، جریان، بهرههرگونه انحراف از نقشــه شد، باید قبل از انجام تغییر، کتبا مورد تاثیر شه تاییدگذار با شد. نق شده باید ققرار گرفته با صلاح صات ا شخ بل از ها یا م ساخت و صویب سازي که متاثر از آن تغییرات می شروع هر سی و ت شد، به نحوي ارائه گردد که زمان کافی براي برر با ها انها، جریاتی ساختمانی و سایر تغییرات جزئی که بر ظرفیتییباشد. اصلاحات مربوط به کارهاي جز ها وجود داشتهآن ) Asbuiltساخت (هاي چوناجرا باید نقشه يهیه ندارند. پس از پایان مرحلتاییدبرداري موثر نیستند، نیازي به اخذ و بهره کننده ارائه گردد.به مرجع بررسی 4 فصل 4 تاسیساتملاحظات کلی در طرح تصفیه فاضلاب سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 33 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی تصفیه فاضلاب تاسیساتملاحظات کلی در طرح -فصل چهارم کلیات -4-1 خانهمحل تصفیه -4-1-1 گیرد، اشاره شده است. خانه باید مورد توجه قرار به مواردي که در انتخاب محل تصفیه 2در فصل حفاظت در برابر سیل -4-1-2 سازه صفیهکلیه شت ها و تجهیزات برقی و مکانیکی ت سیلاب با دوره بازگ شی از صدمات فیزیکی نا خانه باید در برابر صیه می سال محافظت گردند. تو صفیصد سی به ت ستر شت خانههشود د سیل با دوره بازگ سال 25ها در هنگام وقوع ــاتپذیر بوده و امکان ــیس ــفیهبه طور کامل قابل بهره تاس ــند. این الزامات براي تص و الاحداثهاي جدیدخانهبرداري باش سات سی ساتو موجود تا سی سی، کاربرد دارند تا سا صلاحات ا سازمان .نیازمند به ا ضوابط رل ا کنتهاي مرتبط بمقررات و سیلاب باید مورد توجه قرار گیرد. کیفیت پساب -4-2 توســط ی وضــع شــده فیک يو اســتانداردها خروجی الزامات پســاب جوابگوي دیفاضــلاب با هیتصــف يهمیزان یا درج باشد.به منابع پذیرنده هیتخلهاي ذیربط در خصوص الزامات سازمان طراحی -4-3 نوع تصفیه -4-3-1 صل صفیه 2در ف ست. طرح ت شده ا شاره شود، ا صفیه در نظر گرفته ید خانه بابه مواردي که باید براي انتخاب نوع ت ضا عملکرد يلازم برا يریپذانعطافداراي ضلاب بخش تیر صات کمی و کیفی فا شخ در دامنه تغییرات مورد انتظار در م ورودي باشد. جدید هاي فنی مورد نیاز براي ارزیابی فرایندهاي داده -4-3-2 ــیه ــی گرددمیتوص ــخط مش ــط روش ،کنندهیمرجع بررس ــرفت و بس ــوقّ و نه ایجاد کننده مانع براي پیش ها و مش تواند نمی هضابطدر این زاتیتجه ایفاضلاب هیتصف يندهایاع فرآاشاره به برخی از انوعدم تجهیزات تصفیه فاضلاب باشد. ستفاده از آن سمرجع ها تعبیر گردد. به منع ا صف يندهایفرآ گریتواند انواع دمی کنندهیبرر ضلاب و تجه هیت را به زاتیفا ـــروط بر آنکه احد و یک یا چند تجهیزات فوق در ای ندیفرآ موثریی و کارآ برداريبهره در نانیاطم تیقابلکار گیرد؛ مش رسیده ) به اثباتمورد ارزیابی طرحو ظرفیتی در حدود قابل قبول نسبت به بارگذاري مشابه شرایطنمونه ساخته شده (با ي نیز مراجعه شود.-8-2-2-2به بند باشد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 34 ستفاده از نییتع در شانس موفقیت و منطقی بودن ا ست نیاز به ارائدیجد زاتیو تجه ندهایفرآ میزان موارد ه، ممکن ا :باشد کنندهبررسیمرجع ذیل به ـــاهدات دوره نظارت بر بهره -الف ـــانهاي فنی که ها و ارزیابیج آزمایشبرداري از جمله نتایمش کارایی دهندهنش فرایندهاي مورد نظر باشد؛ هاي آزمایش؛شرح تفصیلی روش -ب شرایط مختلف آب و هوایی یا دیگر در پیشنهادي تاسیساتعملکرد مناسب دهندهنشانکه هاییشیآزمااطلاعات -ج شامل موثرشرایط شد. اطلاعات باید سب با نرخ جریان ورودي در محدوده يهانمونه در منطقه با هاي مرکب متنا (از جمله تغییرات روزانه) بوده و در دوره زمانی مناسب انجام شده باشد؛ دمامختلف جریان، غلظت و سایر اطلاعات مقتضی -د سی ست انجام آزمایشمرجع برر شناس فرآیند ذها و ارزیابیکننده ممکن ا صلاح (به هاي دیگري را تحت نظارت کار ی ) درخواست نماید.(Patent Holder)غیر از کارشناسان سازنده یا دارنده حق ثبت اختراع دوره طراحی -4-3-3 .تعیین گردد تاسیساتهاي فنی یا طراحی طور واضح در گزارش، به2دوره طراحی باید مطابق الزامات فصل بارهاي طراحی -4-3-4 طراحی هیدرولیکی -4-3-4-1 شرایط جریان بحرانی -4-3-4-1-1 مشــکلاتســازي براي کمینهشــرح داده شــده اســت. خانهجریان بحرانی براي طراحی تصــفیه طیشــرا 2در فصــل هاي سال طیشراباید ،نشین شدهتخلیه جامدات تهو انیگیري جر، اندازه)septicityتعفن (، یزدگخی مرتبط با برداريبهره شرایطی که ابتدایی بهره صفیه انِیجربرداري ( ست) خانه کمورودي به ت سی قرار را ا ریان اثر ج یابیارز يبراد. دامورد برر ش، لولهها، پمپاژحداکثر بر واحدهاي فرآیندي شینیهاي تهحوض، هایک ساعتی انیرجباید رهیو غ ن مورد طرح حداکثر استفاده قرار گیرد. خانهظرفیت طراحی تصفیه -4-3-4-1-2 صفیه یطراح تیظرف صل مندرجات مطابق با دیبا خانهت شود 2ف شده طراحی انی. جرتعیین با مقادیر دیبا انتخاب هاي کیفی آب و پساب خروجی مطابقت داشته باشد (لازم به توضیح است که در استانداردهاي مجاز تخلیه در استاندارد هاي شده، ممکن است علاوه بر شرایط کیفی تخلیه در جریان متوسط یا حداکثر روزانه، براي جریانکیفی فاضلاب تصفیه ریان ها جمبناي طراحی آن کهآن دسته از واحدهاي تصفیه اي حداکثر نیز شرایط کیفی خاصی تعریف شده باشد).لحظه سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 35 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی يهاهایی که در معرض جریانخانه. تصفیهطراحی شوند طرح متوسط انیبراساس جر دیباباشد، نمی طرح حداکثر ساعتی باشــند، باید بر هاي ســرریز شــده به مخازن تأخیري) می(پمپاژ) جریانبرگشــت ایبارانی و ییشــرایط آب و هوا زیاد (در طراحی شوند. هاي فوق)، شده (با در نظر داشتن جریانپایدارتعیین يهمبناي حداکثر جریان روزان تعدیل جریان -4-3-4-1-3 ــفیه ،براي تعدیل بارهاي ناگهانی هیدرولیکی و مواد آلی ــراريمنفی بارگذ تاثیرکه تحت ییهاخانهدر تص یع و هاي س ناي بر مب دیبا انیجر تعدیل تاســیســات ســاز در نظر گرفته شــود. ظرفیتمتعادل تاســیســاتباشــند، باید می غیرمعمول تعیین شود. 2و فصل این فصل در مفروضات اشاره شده خود و/یا افزایش دســـتپایینتوانند براي افزایش ظرفیت انتقال فاضـــلاب در خطوط فاضـــلابروي مخازن تعدیل می ــفیه ییکارا ــفیهخانهیا ظرفیت تص خانه) مورد هاي موجود(با کاهش جریان حداکثر و افزایش جریان حداقل ورودي به تص استفاده قرار گیرند. بارگذاري مواد آلی -4-3-4-2 صفیه صل خانهمقادیر بارگذاري مواد آلی براي طراحی ت ضلاب باید بر مبناي اطلاعات مندرج در ف شد. 2هاي فا در با صفیه شی از اثرات باید خانهطراحی ت سپتاژ نا ساتو مورد توجه قرار گیرد پذیرش احتمالی تخلیه سی ن در مورد نیاز آ تا مراجعه شود. 1. به پیوست نظر گرفته شود اثرات تغییرات ناگهانی -4-3-4-3 هاي خانهخصــوص در تصــفیهبه( بر فرایند تصــفیه )Shock Effects( در فواصــل کوتاه زمانی اثرات تغییرات ناگهانی ستهکوچک و فرایندهاي جریان نا مورد توجه باید ، روزانه هايها و حداکثرغلظت شامل افزایش )،)batch processes( پیو قرار گیرد. مجاري -4-3-5 بینی شده طراحی شوند. فاضلابرو ورودي باید براي جریان ها باید براي انتقال حداکثر جریان پیشها و کانالکلیه لوله هاي پساب نهایی باید پر شوند (ماهیچه داشته باشد). کانال به جزها هاي کف کانالآزاد و بدون مانع طراحی شود. گوشه شوند که مجاري باید به گونه شهدر آناي طراحی ضاي مرده و گو شت مواد جامد گرددهایی که میها ف ،تواند محل انبا وجود نداشته باشد. ستفاده (قسمتها، امکان انسداد قسمتمناسب در کانال شیرآلاتها و باید با تعبیه دریچه ی که در برخ ییهاهاي بلاا ستفاده نمیبرداري از آناز مراحل بهره شود تا اها ا سمتشود) فراهم شت مواد جامد در ق شود. ز انبا هاي فوق جلوگیري شده با مواد مقاوم در برابر خورندگی انجام شود. هاي کنترل جریان ساختهها باید با دریچهجداسازي و انسداد این قسمت هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 36 واحدها ییجانما -4-3-6 ــفیه ــهولت در بهره ییخانه به نحوي جانماواحدهاي تص ــوند که حداکثر س پذیري، تداوم ي، انعطافبرداري و نگهدارش ) و ســهولت در احداثجوییصــرفهدرکیفیت مطلوب تصــفیه براي حفاظت کیفی منبع آب پذیرنده، عملکرد اقتصــادي ( گردد. تامینخانه) آتی (توسعه تصفیه تاسیسات شده )duplicate unitsگانه (دو يواحدها مواقعی کهدر سب ، در نظر گرفته سیم متنا جریان قبل از باید به منظور تق ــود.جریان پیش عیو توز آوريواحدهاي فوق، یک نقطه (محل) مرکزي براي جمع ــورت موردي بینی ش ــتثنائا و به ص اس ساز ییهاتوان در طرحمی شترك قرار گرفته يهکه بیش از یک واحد فرآیندي در یک اند از ایجاد نقطه (محل) مرکزي م آوري و توزیع جریان صرفنظر نمود.جمع هاي جنبی در نظر گرفته شــده براي کارکنان (از جمله اداري و آزمایشــگاه) به نحوي توصــیه می گردد ســاختمان سب از منابع احتمالی ایجاد بو صله منا شوند که در فا سبت به باد غالب و منابع احتمالی ایجاد جانمائی سب ن و جهت منا بو قرار گیرند تقسیم جریان -4-3-7 صفیهبراي اطمینان از کنترل بار ساتبینی خانه، پیشگذاري آلی و هیدرولیکی در واحدهاي فرایندي ت سی سیم ت تا ق د برداري براي انجام تغییرات، بازدیفوق باید به سهولت دسترسی متصدیان بهره تاسیساتجریان ضروري است. در طراحی داري توجه لازم مبذول گردد.بصري و نگه صیه می ضچهاز شودتو سمحو با سرریزهاي لبه تیزمجهز به جریان ورودیاز پائین به طرف به بالا) ( جهت هاي مق استفاده از شیرها براي تقسیم جریان قابل قبول نیست. براي کنترل تقسیم شود. استفادهمشابه وسایل ای میتنظ یتقابل گیري جریان استفاده شود. مناسب جریان، باید از تجهیزات مناسب اندازه هخانتصفیه یاتجزئ -4-4 نصب تجهیزات مکانیکی -4-4-1 صات فنی به گونه شخ سیم شود که از بازر صلی تجهیزات مکانیکی تاییدو اي تهیه صب اقلام ا ه آنهاو عملکرد اولی ن توسط نماینده سازنده تجهیزات اطمینان حاصل گردد. سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 37 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی کنارگذر واحدها -4-4-2 خارج از مدار کردن واحدها -4-4-2-1 ـــازه ـــی) و لولهBypass( هاي کنارگذرس به نحوي جانماهاي کش باید گردند که بتوان کلیه واحدهاي ییمربوطه خانه در مدت برداري از تصـــفیهخانه را مســـتقلا از مدار خارج نمود. طرح کنارگذر باید به نحوي باشـــد که بهرهتصـــفیه نگهداري و تعمیرات اضــطراري، تســهیل شــده و کاهش کیفیت پســاب خروجی به حداقل برســد. همچنین پس از انجام تعمیرات از بازگشت سریع به شرایط عادي اطمینان حاصل گردد. گانه یا چند گانه انجام شــود، مشــروط بر آنکه با خارج از مدار تواند با ســاخت واحدهاي دوکنارگذر کردن واحدها می اید.اي طرح بتواند به لحاظ هیدرولیکی از سایر واحدها عبور نمین واحد، جریان حداکثر لحظهتربزرگشدن ــدیان بهرهبینی تمهیدات لازم براي فعالپیش ــط متص ــتی کلیه کنارگذرها (توس ــازي دس ــت. س ــروري اس برداري) ض اي طراحی شــوند که در مواقع قطع برق، امکان کنارگذرکه به صــورت برقی فعال می گردند، باید به گونه ییکنارگذرها شد. همچنین با قط کردن شته با صورت دستی نیز وجود دا شیر به وجود بهع جریان برق، تغییري در وضعیت عملکردي نیاید. ستی یا برقی عمل می ییعلاوه بر کنارگذرها صورت د سرریزهاي کنارگذر با رقوم ثابت ارتفاعی نیز که به نمایند، باید به منظور کنترل حداکثر تراز سطح آب در نظر گرفته شود. کنارگذر واحدها در زمان ساخت -4-4-2-2 باشد. 2-3و 5-1-1-3(ل)، 8-2-2-2حدها در زمان ساخت باید مطابق با الزامات بندهاي کنارگذر وا تخلیه واحدها و جلوگیري از شناور شدن و انسداد -4-4-3 به محل مجراي تخلیهتمهیدات لازم از جمله یا چاهک پمپاژ براي تخلیه کامل محتویات هر واحد و انتقال آن و سازه شدن شناور شود. براي جلوگیري از صفیه در نظر گرفته سب در فرایند ت صوصها باید توجه کافی منا یاز ن در خ حت فشــار) یا احتمالی به تجهیزات کاهش فشــار هیدرواســتاتیکی مبذول شــود. تمهیدات لازم براي شــســتشــو (با آب ت ها وجود دارد، در نظر گرفته شود. که احتمال گرفتگی آن ییهاتمیزسازي مکانیکی لوله مصالح ساختمانی -4-4-4 ــفیه ــالح منتخب براي احداث تص ــرایط قرارگیري در معرض مص ــولفخانه باید براي ش ــا دروژنیه دیس يگازها ریو س سا ها، روغنهاچربیخورنده، ضلابکه اغلب در ف یباتیترک ریو شا سب با در انتخاب ژهیامر به و نیا .دنها وجود دارد منا نگفلزات و یت هار یدا میتربیشاهم ند. همچنیني پ ماس ک تدابیري براي از ت یا ـــود ناب ش ند اجت مان ناه فلزات اتخاذ گردد. کیگالوان خورندگی سازيکمینه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 38 رنگ آمیزي -4-4-5 در ژهی، به وهالوله ییدر شـــناســـا لیاجتناب شـــود. به منظور تســـه وهیج ایســـرب يحاو يهارنگ از به کاربردن . ندي مختلف تبعیت کنهارنگکدگذاري بر اساس از یک لوله شود که خطوط مختلفمی شنهادیبزرگ، پ هايخانهتصفیه شود.می هیتوص به منظور استانداردسازي) 1-4جدول (آمیزي الگوي رنگ لولهخطوط آمیزيرنگالگوي -1-4جدول رنگ خط لوله يخاکستر لجن خام زرد يبا نوارها ياقهوه برگشتی لجن مکش ینارنج يبا نوارها ياقهوه تخلیه لجن ياقهوه برگشتی لجن رانش اهیس لجن هضم شده قرمز بیوگاز قرمز یعیگاز طب بنفش غیرشربآب آبی یدنیآب آشام قرمز آتش نشانی اصلی زرد کلر قرمز يزرد با نوارها گوگرد دیاکس يد يخاکستر فاضلاب رهیسبز ت فشرده يهوا سبز روشن هواي فرایند ي ومترمیلی 150قرمز نوارهايبا یبآ هاساختمان ایها هاضم خطوط لوله گرمایش هاها و ساختمانهاضم گریکدیاز مترمیلی 750 با فاصله قرمز دیزل سوخت بنزین/ سیاه تهویه هوا (ونت) هاي زهکش ولوله ینارنج آهن دیکلر بدون رنگ PVC مریپل ها مشخص شود.کشیلوله ب رويبا رنگ متضاد دیبا انیو جهت جر اتیمحتو برداريتجهیزات بهره -4-4-6 شود. هیتهخانه برداري تصفیهمتصدیان بهرهاستفاده يلازم برا یدکیو قطعات یاز ابزارها، لوازم جانب یکامل باید مجموعه سان پیش سی آ ستر صفیهمیزکار و انبار با د صور براي انبار، خانهبینی گردد. در ت شیده و مح سرپو ضاي هاي بزرگ ف نگهداري و تعمیر تجهیزات بزرگ در نظر گرفته شود. سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 39 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی کنترل فرسایش در زمان ساخت -4-4-7 انجام پذیرد. خانه ي براي جلوگیري از فرسایش محل احداث تصفیهموثرکنترل باید در زمان ساخت سازيمحوطهتسطیح و -4-4-8 ل رو قابکاري محوطه نیز انجام شــود. پیادهکاري و درختبندي، چمنتســطیح، شــیب باید خانهتکمیل تصــفیه با زمانهم امکان باید تا حد شیاز فرسا يریجلوگ يشود. برا در نظر گرفتهواحدها کلیهبه یدسترس يبرااستفاده در تمام شرایط جوي شیباز شود. باید توجه ویژه رواناب جمع. اجتناب نمود هاي تندایجاد صفیه تخلیه شده از محوطه نباید به واحدهاي ت آوري ستر صافی حفاظت يبرا سترهاي لجن و صافیهاي چکهب سه هاياي، ب شرایط در (Intermittent Sand Filters)ي متناوب اما خانه با مناطق مسکونی توجه شود. سازي به ویژه در مواقع مجاورت تصفیهه محوطهب .ها مبذول گرددمقابل روانابدر بارندگی تجهیزات برقی -4-4-9 هاي عبور کابل، تابلوهاي برق، مدارهاي ها، کانالها، کابلییهاي برقی و اجزاي آن (از جمله موتورها، روشــناســیســتم ي محصــور یا نیمه محصــوري که امکان تجمع هاي حاوي فاضــلاب خام و یا در فضــاهاکنترلی و غیره) که در حوضــچه شتعال در آنغلظت ستانداردهاي خطرناك بخار یا گازهاي قابل ا سایر ا ستاندارد ملی یا هاي ها وجود دارد، باید با الزامات ا شد. تجهیزات تاییدمعتبر شته با شرایط مذکور مطابقت دا ضچه قرار گرفتهشده براي ضلاب باید براي در حو هاي حاوي فا بند بوده و مجهز به قطعه آزاد کننده تنش باشد تا آن پذیر باید آبنصب در شرایط خورنده، مناسب باشند. هر کابل انعطاف در د وباشــ چ قطع اتصــالییهاي مکانیکی محافظت نماید. منبع تغذیه اصــلی این تجهیزات باید داراي ســورا در مقابل تنش سطح زمینب ضد آب قرار گرفته الاي شد. اگر تجهیزات فوق در معرض هواي آزاد قرار دارد باید حداقل الزامات تجهیزات با هاي سریع و غیر عادي در نظرگرفته شود. هاي حفاظت در مقابل صاعقه و جریاناستاندارد ملی باشد. باید سیستم ــاي باز قرار دارند باید ــهولت در 220داراي یک پریز برق تابلوهاي کنترلی که در فض ــفحه کنترل براي س ولت در ص .کارهاي نگهداري باشند انجام ــال زمین نقص قطع حفاظت از ــاي باز در نظر گرفته (GFCI) اتص باید براي کلیه خروجی تابلوهاي قرار گرفته در فض .شود خانهمحل تخلیه خروجی تصفیه -4-5 کنترل اثر تخلیه در محل دفع -4-5-1 شـــده به محل دفع یا جریان آب پذیرنده باید به شـــیوه مورد قبول مرجع انتقال فاضـــلاب تصـــفیهطراحی مجاري کننده باشد. در هر حالت به نکات زیر توجه شود: بررسی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 40 ـــورت ریزش آزاد ( -الف به ص خابی حل انت یان در م یه جر حا تخل یه در زیرFree Fallترجی یا تخل ـــطح آب ) س )Submergedباشد؛ ( ستفاده -ب شاري (ا صفیهCascade Aerationاز هوادهی آب ضلاب ت سیژن ) براي تخلیه فا شده به منظور افزایش اک محلول؛ شده در تمام یا بخشی از عرض آبراهه (در صورت لزوم) به منظور حفاظت از شرایط رشد و پخش فاضلاب تصفیه -ج شده به جریان پذیرنده.حرکت آبزیان در محل ورود فاضلاب تصفیه حفاظت و نگهداري از مجاري در محل دفع -4-5-2 یخبندان یا ســـایر ، جزر و مد،اي ســـاخته و در مقابل اثرات تخریبی ســـیلابگونهفاضـــلابرو در محل تخلیه باید به در گرددتوصیه میاي و عدم انسداد جریان حاصل گردد. مخاطرات محافظت گردد که اطمینان معقولانه از پایداري سازه بینی کرد.رو پیشکنند، آدمها ادامه پیدا میکه فاضلابروهاي ثقلی تا داخل آن ییهاساحل آبراهه ها، باید به مخاطرات احتمالی ایجاد شده براي شناورهاي عبوري توجه نمود.گاهدر طراحی فاضلابروها در محل تخلیه برداريتمهیدات نمونه -4-5-3 برداري از پساب خروجی بعد از آخرین احی گردند که امکان نمونهاي طرگونهشده باید بهمجاري انتقال فاضلاب تصفیه د گردد در صورت وجود واحواحد در فرآیند تصفیه و قبل از تخلیه یا اختلاط با آب پذیرنده وجود داشته باشد. توصیه می بینی گردد.برداري نیز درست قبل از واحد مذکور پیشخانه، یک محل نمونهگندزدایی در تصفیه ضروري سیساتتا -4-6 برق اضطراري تامین تاسیسات -4-6-1 کلیات -4-6-1-1 رق ب تامینهاي فاضلاب باید به منظور استمرار کار واحدهاي حساس در زمان قطع برق، یک منبع خانهدر تمام تصفیه هاي زیر انجام شود:تواند به یکی از روشمنبع برق جایگزین می تامینبینی گردد (به جز موارد ذیل). جایگزین پیش صفیه تامین -الف شهري که برق ت ستقل برق ست م ستقل نظیر دو پ شعاب از دو منبع م سیله حداقل دو ان خانه به و صیه میند برق را بدون وقفه تامین نمایندقادر سیر ، انجام پذیرد. تو سط خط و م ست تو شود انتقال برق از هر پ کننده، عدم نیاز به خطوط توسط مرجع بررسیجداگانه انجام شود، مگراینکه پس از دریافت و بررسی مستندات گردد؛ تاییدجداگانه سوز) سیار یا ثابت که انرژي الکتریکی یا مکانیکی تولید کند؛ بینی تجهیزات احتراق داخلی (درونپیش -ب سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 41 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی باشد. مورد نیازتجهیزات پمپاژ سیاّر در مواقعی که فقط پمپاژ اضطراري -ج ها برق اضطراري هواده -4-6-1-2 ــتفاده در فرایند لجن فعال، ــطراري ندارند. در تامیننیاز به منبع جایگزین معمولا تجهیزات هوادهی مورد اس برق اض تامین) وجود دارد، برق اضطراري براي تربیشساعت یا 4مواردي که سابقه وقوع قطع برق یا کاهش ولتاژ طولانی مدت ( سیستم لجن فعال ساب حداقل مورد نیاز براي هوادهی ست در مواردي که پ ست. مرجع بررسی کننده ممکن ا ضروري ا صفیه شده براي خانه به برخی قسمتخروجی ت سواحل در نظر گرفته هاي بحرانی جریان آب پذیرنده (از جمله بالادست تمام براي برق اضطراري را تامینگردد، آب اجتماعات و یا سایر شرایط مشابه) تخلیه می تامینشنا، بالادست آبگیرهاي نماید. یمصارف الزام ییبرق اضطراري براي گندزدا -4-6-1-3 ورت نیز باید به ص ییهاي کلرزداپیوسته (در صورت نیاز)، ضروري است. سیستم ییبرق اضطراري براي گندزدا تامین ست.هاي مذکور نیز ضروري ابرق اضطراري براي سیستم تامینرو برداري قرار گیرند. از اینپیوسته مورد بهره هابرق اضطراري براي ثبات داده -4-6-1-4 صل گردد. منبع UPSبدون وقفه برق ( تامین) باید به منبع Data Loggersها (کامپیوترهاي ثبات داده برق تامین) مت ور برق مذک تامینمذکور باید شرایط باطري خود را پایش نماید و در صورت کاهش شارژ باطري اعلام هشدار نماید. منابع هاي ثبت شـده هاي دادههاي باز و فایلباید در زمان قطع برق یا شـارژ کم باطري، انرژي مورد نیاز براي ذخیره همه فایل هاي موجود) توسط کامپیوتر فراهم آورد.را (بدون بازنویسی بر روي فایل آب تامین -4-6-2 کلیات -4-6-2-1 شار شرب تحت ف ستفاده در آزما يبرا به مقدار کافی باید آب قابل صارفو شگاهیا سمتعمو م شتی در ق اي همی و بهدا صفیه شیلوله. گردد تامینخانه مختلف ت سمتک شیرآلات لازم باید در تمام ق صالات و صفیهها، ات شتهاي ت ه خانه وجود دا شته باشد. تامینباشد و تحت هیچ شرایطی نباید امکان آلودگی سیستم ايبر آب ییمیایکیفیت شآب آشامیدنی وجود دا ود.ش بررسی غیره کلریناتورها وهاي حرارتی، مبدل بینی شده از جملهتشخیص سازگاري جهت استفاده در مصارف پیش اتصال مستقیم -4-6-2-2 تواند مستقیما از شبکه آب آشامیدنی شهري و یا سیستم جداگانه آب آب سرد و گرم مورد نیاز براي مصارف ذیل می گردد، مشروط بر آن که محل مصرف بالاتر از سطح زمین باشد: تامینآشامیدنی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 42 ها؛دستشویی − ها؛آبریزگاه − آزمایشگاه مجهز به شیر خلاء شکن؛ ییشوظرف − دوش؛ − ها؛مخزن آبخوري − ؛ شوییچشممخزن تجهیزات − هاي ایمنی.دوش − ـــتقیما از دیگ حرارتی لجن یا واحد گرمایش هاي آب گرم مبدل تامینآب گرم مورد نیاز واحدهاي فوق نباید مس هاي لجن گرفته شود. هاضم اتصال غیرمستقیم -4-6-2-3 استفاده شود، باید 2-2-6-4در مواقعی که در نظر است از آب آشامیدنی براي مصارفی غیر از موارد ذکر شده در بند شار با پیش ست ف شک صال (Break Tank)بینی مخزن شار، ات ستقیم، پمپ و مخزن تحت ف شب غیرم که را ایجاد نمود. به بالاتر از حداکثر تراز ایستایی آب در مخزن و خط سرریز مترسانتی 15لوله آب ورودي به مخزن شکست فشار باید حدقل تواند توســط پمپ و مخزن تحت فشــار به محل آن (هر کدام که بالاتر اســت) باشــد. آب مورد نیاز براي مصــارف فوق می گردد. مصرف منتقل می ش سر شیرهاي یلنگکلیه شیرهاي آب، شانیآتشها، ستم توزیع آب ن سی شک دستپایینقرار گرفته در ست، مخزن حاکی از نامناسب بودن آب براي آشامیدن باشد. (محل علائم نباید قابل تغییر باشد) ثابت ئمباید داراي علا آب شرب تامینسیستم مجزاي -4-6-2-4 آب شــرب از ســیســتم آب شــهري و عمومی مقدور نباشــد، ممکن اســت آب مورد نیاز از چاه تامیندر مواردي که ها باید طبق ضوابط و مقرراتی باشد که از گردد. انتخاب محل و سایر موارد فنی حفاري و تجهیز این چاه تامیناختصاصی سازمان سهاي ذیربط و طرف ستفاده از ا ولئم ست. الزامات حاکم براي ا شده ا ضع شرب، در و صارف ین منابع براي م ارائه شده است. 3-2-6-4و 2-2-6-4بندهاي غیرشربآب تامینسیستم مجزاي -4-6-2-5 بینی مخزن شکست فشارگردد، نیازي به پیشاستفاده می غیرشربدر مواردي که از یک منبع جداگانه براي مصارف (Break Tank) شد، اما کلیه خروجینمی ستم (از جملبا سی شلنگهاي این سر شیرهاي آب و ...) باید داراي ه ئمعلاها، حاکی از نامناسب بودن آب براي آشامیدن باشد. (محل علائم نباید قابل تغییر باشد) ثابت سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 43 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی بهداشتی تاسیسات -4-6-3 ب در هاي مناسخانه در محلبراي کلیه کارکنان تصفیهتعداد کافی ، به(قفسه) لباس توالت، دوش، دستشویی و کمد ه شود.نظر گرفت شیب کف -4-6-4 شور) باشند.کلیه سطوح کف باید داراي شیب کافی به سمت محل تخلیه (کف ها پلهراه -4-6-5 هاي اي، حوضهاي چکهصــافی ها،خانه مانند هاضــمپله به جاي نردبان براي کلیه واحدهاي تصــفیهاســتفاده از راه بازرسی و نگهداري روزمره دارند، ضروري است. استفاده از ثالثه و غیره، که نیاز به سازها، فیلترها درتصفیههوادهی، زلال ست که به عنوان راه شرایطی مجاز ا شده، پلکان مارپیچ در سی ثانویه در مواقعی که دو راه خروجی در نظر گرفته ستر د هایی که دارايازهبراي س ،مورد استفاده قرار گیرد. همچنین استانداردهاي رایج براي شرایط اجباري استفاده از آسانسورها ها) مد نظر قرار گیرد.باشند (نظیر هاضمارتفاع زیاد می سهیل در حمل نمونهبه سایلها، ابزار و منظور ت سبت به افق، بین يهو غیره باید زاوی و شد. 40تا 30پلکان ن درجه با سطح افقیسطح افقی و ارتفاع پله شد. حداقل شته پلکان باید یکنواخت با مترسانتی 25از ترکمهر پله نباید ها در هر ر سطح افقی و ارتفاع هر پله نباید شد. مجموع طول شد. ارتفاع یک مترسانتی 46از تربیشو مترسانتی 43از ترکمبا با بینی پاگرد یا سکو باشد. متر بدون پیش 7/3از تربیشرشته پلکان نباید گیري جریاناندازه -4-6-6 محل قرارگیري -4-6-6-1 بینی گردد:هاي ذیل پیشگیري جریانگیري جریان باید براي اندازهندازها تاسیسات خانه یا خروجی از آن؛جریان ورودي به تصفیه − ـــفیهجریان − به تص نه وهاي ورودي هاي ورودي و خروجی از آن، در مواقعی که تفاوت زیادي بین جریان خا شد، از جمله شته با سته متوالی (نا، رآکتورهاي هالاگونخروجی وجود دا صفیهSBRپیو که ییهاخانه) و نیز ت باشند؛هاي مازاد میسازي جریانداراي مخازن تعدیل یا ذخیره ؛ (Excess Flows)هاي مازاد تصفیه جریان تاسیساتخروجی − ها و استانداردهاي تخلیه نیاز به پایش داشته باشند؛ هایی که بر اساس محدودیتسایر جریان − برگشـــتی که لجناب ها از جمله لجن فعال برگشـــتی، لجن فعال مازاد (دفعی)، بازچرخشـــی و ســـایر جریان − باشد.خانه ضروري میها براي کنترل عملکرد تصفیهگیري آناندازه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 44 گیري ملاحظات مرتبط با تجهیزات اندازه -4-6-6-2 صفیه شانگر جریان و مقاخانهکلیه ت سایل ن ضلاب باید مجهز به و صفیه فا بات دیر تجمعی آن و نیز ثهاي مکانیکی ت گیرهاي زمان پمپاژ (که درهاي لاگونی، اندازهگیري جریان در سیستمگیري شده باشند. حداقل تجهیز اندازهمقادیر اندازه هاي تعیین نرخ پمپاژ آمده از آزمایش به دستگیري شده براي پمپاژ و مقادیر این روش مقدار جریان از مقدار زمان اندازه باشد. شود) و یا سرریزهاي کالیبره شده میده میتخمین ز ندازه مامی تجهیزات ا ندازهت ید براي ا با یان نه پیشگیري جر یان در دام قادیر مختلف جر ـــده داراي گیري م بینی ش زدگی محافظت شوند.عملکرد موثر بوده و در مقابل یخ ضاهابراي الزامات مربوط به سیستم اند و امکان ي محصور یا نیمه محصوري واقع شدههاي برقی و اجزاي آن که در ف مراجعه شود. 9-4-4هاي خطرناك بخار یا گازهاي قابل اشتعال در آن وجود دارد، به بند تجمع غلظت شرایط هیدرولیکی -4-6-6-3 گذار مجاري گیري و همچنین تراز ارتفاعی اثرشــکل و موقعیت مجاري در فواصــل معین قبل و بعد از تجهیزات اندازه گیري دقیق، اطمینان حاصــل گردد. شــرایط هیدرولیکی لازم براي اندازه تامینشــود که از در نظر گرفتهاي ید به گونهبا ، ورود هوا و ســایر مواردي که باعث اختلال در شــرایط (Eddy Currents)هاي گردابی باید از بروز جریان متلاطم، جریان گردد، جلوگیري نمود.جریان میگیري دقیق عادي هیدرولیکی لازم براي اندازه برداريتجهیزات نمونه -4-6-7 ســایر ودر روز مترمکعب 400از تربیشهاي مکانیکی تصــفیه فاضــلاب با جریان متوســط طراحی خانهکلیه تصــفیه ساتی که ملزم به سی صفیهپایش الزامات کیفی تعیین تا شند، میخانه شده براي جریان خروجی ت سایل باید مجهز به.با و ساب خروجی (composite Sampeling) برداري مرکبنمونه شند. پ صورت نیاز باید تجهیزات نمونهبا گیري همچنین در صفیهمرکب براي نمونه صفیهبرداري از جریان ورودي ت شودخانه خانه و پایش عملکرد ت برداري . محل نمونهدر نظر گرفته برگشتی از فرایند تصفیه باشد. هاياز جریان ورودي باید قبل از محل ورود جریان اندهاي برقی و اجزاي آن که در فضاهاي محصور یا نیمه محصوري واقع شدهبراي آگاهی از الزامات مربوط به سیستم مراجعه شود. ملاحظات 9-4-4هاي خطرناك بخار یا گازهاي قابل اشتعال در آن وجود دارد، به بند و امکان تجمع غلظت برداري مرکب جریان ورودي نیز مورد توجه قرار گیرد.طراحی و تعیین محل نصب تجهیزات نمونهاین بند باید در سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 45 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی ایمنی -4-7 کلیات -4-7-1 مینتاهاي لازم به عمل آید. براي بینیاز کارکنان و بازدیدکنندگان در مقابل خطرات باید پیش موثربراي حفاظت خانه موارد زیر در نظر گرفته شود:نیازهاي خاص هر تصفیه صفیه -الف صارکشی ت صب ح شده براي جلوگیري از ورود حیوانات و همچنین افراد علایمخانه و ن و تابلوهاي طراحی ؛غیرمجاز ــطوح هاي جلوگیريهزایدها (پنجهبینی نرده به همراه تختهپیش -ب ــقوط تجهیزات و مواد به س ترپایینکننده از س (Toe-boards)( هاي عمودي ها، پلکانها، چاهکها، ترانشههاي لازم و حفاظ در اطراف مخازن، حوضچهدر محل سازه سایر سقوط در آنو از ترکمها با زمین مجاور ها وجود دارد و اختلاف ارتفاع روي دیواره آنهایی که خطر باشد؛یک متر می به منظور دسترسی براي انجام کارهاي صورت لزوم) (دربر روي سطوح واحدهاي تصفیه (Grating)نصب شبکه -ج نگهداري؛ هاي اولیه؛وسایل کمک -د :هاي خطرناك که احتمال نشت گازهاي قابل اشتعال در آن وجود دارد، در محل»سیگار نکشید«نصب علامت -ه ــایل حفاظتی -و ــخیص گا موردلباس و وس ــی انفرادي، تجهیزات تش ــتگاه تنفس ز، عینک ایمنی، نیاز، از جمله دس و غیره؛ ییدستکش، کلاه ایمنی، مهارهاي ایمنی، محافظ شنوا لنگ با طول مناسب؛هاي سیاّر هوا و شدمنده -ز سیاّر مطابق با استانداردهاي مرتبط؛ ییچراغ روشنا -ح ؛شرایط محل نصببراي استفاده در مناسب شده تولیدتجهیزات تشخیص گاز -ط هاي مناســب براي مشــخص نمودن ســطوح لغزنده، شــیرهاي آب غیر قابل آشــامیدن، اخطار در محل علایمنصــب -ي خطرناك، محوطه ذخیره سوخت، مناطق انتشار اصوات بالا و غیره؛ شیمیاییروهاي روباز، انبارهاي مواد سرگیرها، آدم هاي پمپاژ؛تهویه مناسب و مطابق استاندارد ایستگاه -ع جلوگیري از روشن شدن موتورهاي خاموش شده توسط سیستم کنترل در محل؛ بینی امکانپیش -ل مطابق استاندارد رایج؛ هاآزمایشگاهبینی ورود ایمن به فضاهاي بسته و ایمنی پیش -م کنترل مناسب ناقلین بیماري؛ -ن ستفاده قاتا و کلر شیمیایی، مواد انبار خصوص به وها آزمایشگاه و اداري هايساختمان در -س آبی کولر از کلرزنی ا باشد.مجاز نمی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 46 خطرناك شیمیاییملاحظات کاربرد مواد -4-7-2 شیمیاییمصالح در تماس با مواد -4-7-2-1 ستفاده براي مخازن ذخیره، لوله صالح مورد ا شیرآلات، پمپم هاي در نظر گرفته گیري، محافظها، تجهیزات اندازهها، صات فیزیکی و شخ شش و غیره باید با توجه ویژه به م ناك یا خطر شیمیاییهر ماده شیمیاییشده براي جلوگیري از پا خورنده انتخاب شوند. مخازن ثانویه -4-7-2-2 گذاري محصــور شــود تا در صــورت خروج اتفاقی مواد باید توســط خاکریز و یا جدول شــیمیاییمحوطه انبارش مواد شده فوق باقی بماند شیمیایی صور سب و به نحو ایمن به مخازن ثانویه ،از محل انبارش، در محدوده مح تا در زمان منا شود و یا با نرخ کنترل سیبی به منتقل ساتشده که آ سی صفیه را مختل ننماید و یا باعث و نیز ارد نیاوردو تا فرآیند ت آلودگی جریان آب پذیرنده نگردد، به جریان فاضلاب تخلیه شود. پلیمرهاي مایع نیز باید به همین صورت نگهداري شود سیرهاي عبور و مرور) کاهش یابد. در محوطه سطوح لغزنده (به ویژه م سطوهاي کار با پلیمر، پیشتا ع ح کف از نوبینی باشد.مطلوب می غیرلغزنده گازهاي مایع شده -4-7-2-3 سایر گازهاي خطرناك باید به محوطه سید و سولفور دي اک ستفاده از کلر و شده براي انبارش و ا هاي در نظر گرفته ها،هکنند ، کنترلهاي هشدارکننده هاي تشخیص گاز، اعلامها جداسازي شود.کیتنحو مناسب طراحی و از سایر قسمت هاي تعمیر اضطراري باید تدارك دیده شود.وسایل ایمنی و کیت شیمیاییحفاظت در مقابل پاشیده شدن مواد -4-7-2-4 ــیمیاییهاي مواد کنندهها یا تغذیهکلیه پمپ ــش مواد ش خورنده و خطرناك باید داراي محافظ براي جلوگیري از پاش از ناشی هايدیدگیر گرفته شده در مقابل پاشش باید از آسیبهاي در نظدر فضاي کار کارکنان باشند. محافظ شیمیایی آلات نیز ممانعت به عمل آورد. اثر حرکت یا چرخش قطعات ماشین ها ها، علامت گذاريکشیلوله -4-7-2-5 گذاري مناسب متري با علامت 3خورنده یا خطرناك باید در فواصل شیمیاییدهنده مواد هاي حاوي یا انتقالکلیه لوله ها و غیره در نظر گرفته شود.ها، گالريکننده در اتاقشوند. حداقل دو علامت مشخص مشخص میاییشیهاي انبارش یا تغذیه مواد اتصالاتی که در مجاورت محل به جز(از نوع فلنجی یا انواع دیگر)، اتصالات يهکلی اییشیمیهاي حاوي مواد ر کارکنان باشند. لولهاند باید داراي حفاظ براي دور کردن هر گونه نشت از فضاي کاقرار گرفته سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 47 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی سینی شانه افراد قرار گیرند، مگر آنکه سطح صالات هاي جمعخطرناك یا خورنده نباید بالاتر از آوري قطرات و محافظ ات بر روي کارکنان جلوگیري نمایند. شیمیاییبه طور پیوسته از پاشش یا چکیده شدن مواد لباس و تجهیزات محافظ -4-7-2-6 یا تجهیزات محافظ ذیل براي انجام هر یک از عملیات و رویه ـــتفاده از لباس هاي کاري، کاهش در مواقعی که اس هاي خطرناك کارکنان را به دنبال دارد، باید موارد مذکور در دسترس بوده و مورد استفاده قرار گیرد:دیدگیآسیب ابل کلر؛دستگاه تنفسی انفرادي توصیه شده براي حفاظت در مق -الف هاي ایمنی معمولی مناسب نیست)؛عینک(یا عینک مناسب دیگر شیمیاییعینک ایمنی مخصوص کار با مواد -ب ماسک یا محافظ صورت براي استفاده بر روي عینک؛ -ج خشک؛ شیمیاییهاي کار با مواد ها در محوطههاي محافظ در مقابل گرد و غبار براي محافظت از ریهماسک -د هاي لاستیکی؛تکشدس -ه شوند؛هاي لاستیکی که به پاها نیز متصل میبندپیش -و استفاده نشود)؛ ییهاي چرمی و پشمی در مجاورت مواد قلیاهاي لاستیکی (از پوششچکمه -ز ها و مهارهاي ایمنی.طناب -ح علایمهاي اعلان خطر و سیستم -4-7-2-7 ـــدا در آوردن آژیر اعلان خطر در مواقع بروز خرابی در هابینی تجهیزات لازم براي از کار انداختن پمپپیش و به ص ضروري است. شیمیاییخطوط تحت فشار انتقال مواد ستگاه علایم ستفاده از عینک در مجاورت ای ضرورت ا سایر نقاط در شیمیاییهاي پمپاژ مواد هشداردهنده مبنی بر و بینی گردد. معرض خطر پیش آوري گرد و غبار جمع -4-7-2-8 سیببراي سان به ریهمحافظت از کارکنان در مقابل گرد و غبار آ ستن ر ش ست و همچنین جلوگیري از فرو ن ها و پو آوري گرد و تواند باعث لغزندگی ســطوح گردد، لازم اســت تجهیزات جمعغبار پلیمرها در مســیرهاي عبور و مرور که می بینی گردد.پیش هادر محل ایجاد آن غبار هاي ایمنی و دوش ايشوهاي فوارهچشم -4-7-2-9 ـــاختمان یا محل کار با مواد ـــیمیاییدر هر طبقه از س هاي انبارش، اختلاط (یا خورنده یا خطرناك از جمله محل ش ــمتنظیم غلظت)، پمپاژ، اندازه ــوهاي فوارهگیري یا انتقال و تخلیه، باید چش ــامیدنی اي و دوشش هاي ایمنی که با آب آش هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 48 ترین فاصــله ممکن تا نقاط مذکور بوده و در تمام شــرایط . این تجهیزات باید در نزدیکبینی شــودگردند، پیشتغذیه می جوي قابل استفاده باشد. شم شد و همچنین مقدار آب گرادسانتیدرجه 32تا 10اي باید ملایم و در حدود شوهاي فوارهدماي آب چ تامینبا ستفاده به مدت لیتر بر 3/1هاي اضطراري باید حداقل به میزان یان آب دوشدقیقه کافی باشد. جر 30تا 15شده براي ا اتمسفر باشد. 5/3تا 2ثانیه بوده و داراي دماي ملایم باشد. فشار آب باید در محدوده خطرناك شیمیاییهاي مواد محفظه ییشناسا -4-7-3 ا بر روي کلیه هپس از دریافت مخازن حمل و نقل باید اطلاعات شـــناســـایی و هشـــدار خطر درج شـــده بر روي آن ــتفاده از مواد خطرناك قابل محفظه ــتفاده براي انبارش، حمل و اس رویتهاي (بدون در نظر گرفتن اندازه و نوع) مورد اس هاي مناســب براي از برچســب ییهاهاي فاضــلاب و لجن باید داراي برچســب مناســب باشــد. نمونهباشــد. ظروف نمونه ح ذیل است:هاي فاضلاب و مواد خطرناك به شرنمونه فاضلاب خام − نمونه از نقطه شماره ..... − هاي مضر.حاوي باکتري − ممکن است حاوي مواد سمی و خطرناك باشد. − قابل شرب یا بلع نیست. − از تماس با جراحات پوست جلوگیري شود. − آزمایشگاه -4-8 کلیات -4-8-1 ملاحظات: ــگاهعلاوه برمندرجات این بخش در مورد ــلاب به آخرین ویراهاآزمایش ــماره ي فاض ــریه ش تحت عنوان 285یش نش صفیه« شگاه ت سایل و لوازم آزمای ضلابخانهراهنماي تعیین و انتخاب و سازمان مدیریت و برنامه»هاي فا شور، ، ریزي ک مراجعه شود. 1383 ــفیه ــگاه براي انجام آزمایشخانهکلیه تص ــمیمها باید مجهز به آزمایش نجام و نیز ا مبتنی بر تحلیلهاي گیريها و تص نیازي که فرآیند تصفیه آن ییهاخانهبرداري باشند. به طور استثنا تصفیههاي مورد نیاز براي کنترل عملیات بهرهآزمایش خارج رد هاي لازم براي استفاده از آزمایشگاه مناسببینیبرداري ندارند و پیشبه انجام آزمایش براي کنترل عملیات بهره صفیه صفیه خانهاز محل ت شگاه براي پایش مطابقت خروجی ت شد، نیازي به واحد آزمای شده با خانه با الزامات کیفی انجام سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 49 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی صفیه صفیهدر محل ت شگاه نمی ییهاخانهخانه ندارند. درت ست نیاز که نیاز به تجهیز کامل آزمای شد، ممکن ا ي به ترکمبا سات سی ضر تامین تا سعت (Fume hood)آب، برق، گاز و هودهاي ویژه گازهاي م شگاه باید داراي و شند. آزمای شته با دا ناســـب مایشم جام آز یاز براي ان خایر مورد ن کار، تجهیزات و ذ جام ، میز یه و نیز ان مات تخل پایش الزا هاي لازم براي هاي مورد نیاز جهت کنترل فرآیند به منظور مدیریت مناسب هر یک از فرآیندهاي تصفیه در نظر گرفته شده در آزمایش طرح باشد. شتیبانی از برنامهامکانات و ملزومات لازم براي انجام آزمایش ضلابهاي پ صنعتی معمولا در همان هاي کنترل فا هاي صلی انجام می شگاه ا صیه میآزمای شگاه به اندازه کافی انعطافشود. تو سالگردد چیدمان آزمای شد تا در بعد هايپذیر با فراهم باشــد. ابزار دقیق و وســعت آزمایشــگاه بر مبناي ظرفیت تربیشهاي ام آزمایشامکان توســعه آزمایشــگاه براي انج عیین هنگام تگردد توصـــیه میهاي مورد نیاز باشـــد. یهتاییدخانه، کارکنان مورد نیاز، پیچیدگی فرآیند و میزان تصـــفیه داري نیز مد نظر قرار گیرد. برخانه، تجربه و نیاز به آموزش متصدیان بهرههاي آزمایشگاه تصفیهنیازمندي توان به سه دسته کلی زیر تقسیم کرد:ها را میخانهملزومات آزمایشگاه درتصفیه Iبرداري از جمله عملیات بهره اولیه مورد نیازهاي که فقط آزمایش ییهاخانه. تصـــفیهpH، دما و اکســـیژن محلول را دهند؛انجام می IIصفیه هاي مربوط به الزامات کیفی از تر و آزمایشبرداري پیچیدهعملیات بهرهمورد نیاز هاي که آزمایش ییهاخانه. ت دهند؛ را انجام می یی، مواد معلق و باکتریاشیمیاییخواهی بیوجمله اکسیژن IIIصفیه صنعتی و تر عملیات بهرههاي پیچیدهکه آزمایش ییهاخانه. ت ضلاب صفیه فا برداري، الزامات کیفی، پیش ت دهند.ها را انجام میخانههاي سایر تصفیهآزمایش بندي فوق شرح داده شده است. در موارد خاص ممکن در این بخش حداقل نیاز آزمایشگاهی مورد انتظار براي سه طبقه یا افزایش یابد. کاهشهاي صنعتی یا الزامات خاص کنترل فرآیند، به منظور پایش فاضلاب است نیازهاي آزمایشگاه دهندبرداري را انجام میهاي معمول عملیات بهرهکه فقط آزمایش ییهاخانهدسته اول: تصفیه -4-8-2 محل و وسعت -4-8-2-1 گاه شود که آزمایشاشد. توصیه میبها کافی میخانهبراي آزمایشگاه این دسته از تصفیه مترمربع 14مساحتی در حدود تواند قابل قبول باشد.هاي موجود کارفرما میخانه در نظر گرفته شود. استفاده از ساختماندر محل تصفیه طراحی و جنس مواد -4-8-2-2 ســازي کافی، ســینک ظرفشــویی و میز کار باشــد. لزومی به باید داراي برق، آب، گرما، فضــاي ذخیره تاســیســاتاین ستفاده از شگاه نمی ا صنعتی براي اجزاي آزمای شهمواد با گرید شی شگاهی و ظروف شد. تجهیزات آزمای ع اي باید از انوابا هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 50 راهنماي تعیین و انتخاب وســایل و لوازم آزمایشــگاه «تحت عنوان 285توصــیه شــده در آخرین ویرایش نشــریه شــماره کننده طرح باشد. و مرجع بررسی »هاي فاضلابخانهتصفیه هاي مربوط برداري پیچیده تر و آزمایشهاي عملیات بهرهکه آزمایش ییهاخانهدوم: تصفیه دسته -4-8-3 دهندرا انجام می یی، مواد معلق و باکتریاشیمیاییخواهی بیوبه الزامات کیفی از جمله اکسیژن محل و وسعت -4-8-3-1 شود. به طور کلی، حداقل مساحتفضاي کافی براي تجهیزات مورد استفاده تعیین تامینوسعت آزمایشگاه بر مبناي صفیه سته از ت شگاه براي این د صیه میمی مترمربع 28ها در حدود خانهآزمای شد. تو ضاي کافی براي هر یک از با گردد ف خانه و در طبقه همکف قرار گرفته باشد. محل فوق کارکنان آزمایشگاه در نظر گرفته شود. آزمایشگاه باید در محل تصفیه شین باید جدا از صب ما ست داراي اثرات محل ن صدا یا با دماي بالا که ممکن ا سر و آلات یا تجهیزات مرتعش کننده، پر سوء بر عملکرد کارکنان یا تجهیزات آزمایشگاه باشد، در نظر گرفته شود. سازي کف -4-8-3-2 صیه می سیدها، شود تو شد و داراي مقاومت زیاد در برابر ا ها و مواد قلیایی، حلالسطوح کف در برابر آتش مقاوم با ها باشد.نمک هامیزهاي کار و کابینت -4-8-3-3 هاي مربوط به الزامات تخلیه و هم کنترل و پایش عملیات ها معمولا هم آزمایشخانهآزمایشــگاه این دســته از تصــفیه زيهاي فلها و قفسهز کابینترو استفاده ادهند، از اینانجام می »بازها«و »اسیدها«برداري را با استفاده از مقادیر کم بهره دوام باشند. جنسهاي منتخب ممکن است از چوب یا سایر مواد باها و قفسه. کابینتبا گرید آزمایشگاهی اجباري نیست شد تا از کابینت سید با شگاهی مقاوم در برابر ا صیه مواد روکش میزهاي کار از گرید آزمای هاي زیرین محافظت نماید. تو ي نیز در اشود یک یا چند کابینت قفسههاي دیواري استفاده شود. توصیه میاي براي کابینتدرهاي شیشهشود که از می د. مجهز به ضربه گیر لاستیکی در نقطه توقف باشن ییهاي کشونظر گرفته شود. براي اجتناب از افتادن تصادفی، کابینت شود خلاء و برق ندارند. توصیه می ،هوا ،گاز تامیناشتن امکانات ، نیازي به دIIهاي دسته خانهتصفیهدر کابینت آزمایشگاه ها قابل تنظیم باشد.هاي داخلی قفسهارتفاع قسمت و تهویه ییهاي ظرفشوهود ویژه گازهاي مضر، سینک -4-8-3-4 صورتی ضر تولید میدر خلال انجام آزمایش کهدر ضر ها، گازهاي م ،(Fume hood)گردد، باید هودهاي ویژه گازهاي م اي باشد که در آزمایشگاه همواره فشار مثبت نسبت به فشار اتمسفر وجود در نظر گرفته شود. میزان خروج هوا به اندازه داشته باشد. سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 51 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی و تله رسوبات با گرید آزمایشگاهی در نظر گرفته شود. ییباید سینک ظرفشو ود.تهویه و تخلیه هوا نیز در نظر گرفته شگردد سیستم جداگانه علاوه بر سیستم تهویه مطبوع آزمایشگاه، توصیه می میز ترازو و ترازو -4-8-3-5 گردد براي محل گرم در نظر گرفته شود. توصیه میمیلی 1/0براي آزمایشگاه، ترازوي دیجیتالی خودکار با حساسیت ین تربیشگیري ترازو از میز ســنگین با طراحی ویژه اســتفاده شــود تا لرزش ترازو را به حداقل برســاند. این میز باید قرار صله ممکن را از پنجره سایر عوامل جابجاها، دربفا شد، تا ییها و یا شته با ین عوامل بر ترازو به ات نامطلوب اتاثیرهوا دا حداقل برسد. هاتجهیزات، ملزومات و معرف -4-8-3-6 تصفیه ضروري تاسیساتهاي مورد نیاز هاي مورد نیاز براي انجام تمام آزمایشکلیه تجهیزات، ملزومات و معرف تامین ها در آزمایشــگاه داخل ، انجام آنهااســت. در صــورت تولید بو یا گازهاي مضــر و ســمی در زمان انجام هر یک از آزمایش ها در یک آزمایشــگاه مســتقل خارج از خانه منوط به وجود صــرفه اقتصــادي قابل توجه نســبت به انجام آزمایشتصــفیه صفیه ضلابخانه میت شد. به هنگام تعیین تجهیزات مورد نیاز، الزامات تخلیه، کنترل فرآیند و پایش فا صبا نعتی در هاي ـــود. ممکن اســــت ب ته ش نه تامینراي نظر گرف مات نمو نهالزا فاده از نمو ـــت به اس یاز کب برداري، ن هاي مر گیر (Composite Samplers) 285باشــد. براي تعیین تجهیزات مورد نیاز به موارد مندرج در آخرین ویرایش نشــریه شــماره ریزي مان مدیریت و برنامهساز »هاي فاضلابخانهراهنماي تعیین و انتخاب وسایل و لوازم آزمایشگاه تصفیه«تحت عنوان کشور نیز توجه شود. آب و برق تامین تاسیسات -4-8-3-7 توجه کافی شود. هاآزمایشگاهکننده ولتاژ جریان برق براي تجهیزات حساس گردد به تدارك تنظیمتوصیه می سب براي آزمایش تامین ستفاده ییهاآب خالص و منا ست. به طور کلی ا ضروري ا از آب تهیه که نیاز به معرف دارند، ب آ ییزداها، یونها بلامانع است. هرچند در برخی از آزمایش) براي معرفايتماما شیشههاي تقطیر (شده توسط سیستم کننده دستگاه تقطیر توجه شود.گیري آب تغذیهشود به سختیمقطر نیز ضروري است. توصیه می ایمنی -4-8-3-8 حداقل موارد ایمنی آزمایشگاه به شرح ذیل است: هاي اولیه؛ایل کمکوس − آزمایشگاهی و غیره)؛ بندپیش ،دستکش ،لباس محافظ (شامل عینک − ؛نشانیآتشکپسول − هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 52 این تجهیزات باید تا حد ممکن به محل کار نزدیک بوده و حداکثر -هاي ایمنیاي و دوششــوهاي فوارهچشــم − متر باشــد. آب شــرب مصــرفی این 5/7از ترکمخطرناك، شــیمیاییگیري در معرض مواد فاصــله تا نقاط قرار شود. تامینتجهیزات باید در آزمایشگاه شم − شد و همچنین مقدار آب گرادسانتیدرجه 32تا 10اي باید ملایم و در حدود شوهاي فوارهدماي آب چ با قل هاي اضطراري باید حدادقیقه کافی باشد. جریان آب دوش 30تا 15شده باید براي استفاده به مدت تامین اتمسفر باشد. 5/3تا 2لیتر بر ثانیه بوده و داراي دماي ملایم باشد. فشار آب باید در محدوده 3/1به میزان برداري، الزامات کیفی، پیش تر عملیات بهرههاي پیچیدهکه آزمایش ییهاخانهدسته سوم: تصفیه -4-8-4 دهندها را انجام میخانههاي سایر تصفیهتصفیه فاضلاب صنعتی و آزمایش محل و وسعت -4-8-4-1 خانه و در طبقه همکف قرار داده شود و به ملاحظات زیست محیطی به عنوان یک امر مهم، آزمایشگاه در محل تصفیه آلات یا تجهیزات مرتعش کننده، پر ســر و صــدا یا با توجه کافی مبذول گردد. محل فوق باید جدا از محل نصــب ماشــین سوء بر عملکرد کارکنان یا تجهیزات آزمایشگاه باشد، در نظر گرفته شود. دماي بالا که ممکن است داراي اثرات گردد. تشریح تاسیسات(مهندسی) یا طراحی هاي دسته سوم باید در گزارش فنیخانهنیازهاي آزمایشگاه براي تصفیه هاي مورد آزمایش فضاي آزمایشگاهی و چیدمان وسایل بر اساس ارزیابی انجام شده در خصوص پیچیدگی، حجم و تنوع صفیه ضلابخانه از جمله آزمایشانتظار در طول عمر ت صفیه فا صهاي لازم براي کنترل فرآیند، کنترل پیش ت نعتی، هاي هزینه پایش توسط مصرف کنندگان و پایش الزامات تخلیه باشد. ت آزمایشــگاهی ویژه، ظروف هاي جداگانه (و احتمالا جداســازي کامل) براي برخی از تجهیزابینی محلتوجه به پیش ــه ــیش ــت. محل نگهداري نمونهش ــروري اس ــیمیایی ض هاي مربوطه از تمام منابع ها و انجام آزمایشاي و انبارش مواد ش صیه می شد. تو صل با سایر جدا شیمیایی آلی امکانات مربوط به موادشود احتمالی آلودگی منف ساتاز سی ش تا . باید ندبا شــیمیایی باید زایدها رعایت شــود. براي ذخیره و دفع مناســب مواد موارد بهداشــتی کافی براي محل نگهداري نمونه ینی شود.بهاي بزرگ فضاي اداري و دفاتر مورد نیاز پیشخانهگردد در تصفیههاي لازم صورت پذیرد. توصیه میبینیپیش شود، سطح تحت پوشش میزهاي کار حداقل برابر تر انجام میهاي سادهایشکه آزم ییهاآزمایشگاهشود در توصیه می سهیل در انجام آزمایش 35 شد. براي ت شگاه با ساحت آزمای صد م ضلابدر صنعتی و کنترل کیفی هاي مربوط به فا هاي صفیه ضلابخانه و نیز آزمایشخروجی ت صفیه فا ساحت آهاي مربوط به برنامه پایش پیش ت صنعتی، م شگهاي اه و زمای شگاه به اندازه سقف آزمای شود. ارتفاع ستگاه تقطیر دیواري، سطح میزهاي کار افزایش داده صب د شد که امکان ن اي با زداها، هودها و سایر تجهیزات داراي ارتفاع زیاد، وجود داشته باشد. یون سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 53 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی سطوح کف و درها -4-8-4-2 اشته ها دها و نمکدر برابر اسیدها، مواد قلیایی، حلال شود سطوح کف غیر قابل اشتعال باشد و مقاومت بالاتوصیه می باشند. سایلی که بر زمین می شخیص و سهولت در ت سازه کف باید بتونی وبراي شد. شگاه تک رنگ با سطح کف آزمای افتد، زیرزمین باشد. محل آزمایشگاه فاقد صیه می شد. ترجیحا یکی از دربتو سریع با شگاه داراي دو درب خروجی با امکان خروج ستقیما به شود آزمای ها م باشــد و باید به طرف خارج باز شــوند. مترســانتی 90ها برابر فضــاي خارج از ســاختمان منتهی گردد. حداقل عرض درب ها ر زمان ورود یا خروج، به راحتی قابل مشاهده باشند. درباي باشند تا کارکنان دهاي بزرگ شیشهها داراي پنجرهدرب شوند. از درب سته صیه می ییهاباید به طور خودکار ب شود. تو ستفاده ن ده شود از پدال بازکننکه حرکت بادبزنی دارند ا استفاده شود. (Kick Plate)درب ها و میزهاي کار کابینت -4-8-4-3 صیه می − سایل و ظروفتو شه شود براي نگهداري و ست گرد و غبار) از کابینتشی ش هاي دیواري با اي (بدون ن اي وجود هاي کشودار زمینی و قفسهاي کشویی استفاده شود. همچنین نسبت مناسبی بین کابینتدرب شیشه ها قابل تنظیم باشد.ها در برابر اسید مقاوم بوده و ارتفاع آنها در کابینتداشته باشد. تمام قفسه سپر یا مانع محتویات داخل شوها داراي شد. هر یک از ک شاهده با شدن به راحتی قابل م شوها پس از باز ک صادفی آن شد تا از افتادن ت ستیکی با شوها باید بر روي بلبرینگ یا غلتکلا شود. ک نایلونی هايها جلوگیري ـــمت ج ـــیارهاي قابل تنظیم فولادي حرکت کنند. قس ـــفحه ییلوقرار گیرند تا بتوانند به راحتی در ش (ص بیرونی)کشوهاي فلزي دو جداره باشد. ها براي سامانه آزمایشگاه ضروري است.آب، برق، گاز، هوا و خلاء و تمهیدات استفاده مناسب از آن تامین مورد اســـتفاده قرار هاآزمایشـــگاهکه معمولا در ییهامیزهاي کار از مواد مقاوم در برابر اثرات تخریبی معرف − ساگیرندمی شوند. به طور کلی، ارتفاع میزکار برابر ، شد. ارتفاع میزهاي کاري که کاربر مترسانتی 90خته با بوده و داراي فضاي باز در مقابل زانوهاي مترسانتی 75کند، برابر ها استفاده میمنحصرا در حالت نشسته از آن ظر گرفته شود تا از سرریز شدن مایع در ي براي عبور آب در نمترمیلی 25ها و شیارهاي کاربر باشد. برآمدگی صفحه روي میزکارهاي طویل برابر ضخامت سطح کابینت جلوگیري به عمل آید. شد. مترمیلی 32امتداد با سط مواد پر سته تو ساوي یا سطح درزها به طور پیو سید، باز و حلال که مقاومت آن م ضد ا از تربیشکننده د.روکش صفحات روي میزکار است، پرگرد هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 54 هودها -4-8-4-4 صورتی ضر تولید میدر خلال انجام آزمایش کهدر ضر ها، گازهاي م در (Fume Hoods)گردد، باید هود ویژه گازهاي م نصب شوند. (Heat Releasing Instruments)کننده گرما نظر گرفته شود. هودهاي سقفی باید بالاي تجهیزات آزاد هودهاي ویژه گازهاي مضر - شفتگی در هودهاي ویژه گازهاي شد. آ شته با شفتگی در جریان هوا وجود دا ضر در محلی قرار گیرند که حداقل آ م هاي گرمایشی، تهویه و یا تهویه مطبوع و نیز باز و جریان هوا ممکن است بر اثر عبور افراد از کنار هود و یا توسط سیستم بسته شدن درب و غیره ایجاد شود. نظر گرفته شــود. اگر هود در نزدیکی درب واقع شــده باشــد، باید تمهیدات لازم در تعیین محل هود عوامل ایمنی در ــافتانجام بینی محل خروجی دیگر براي پیش ــیمیایی در مس ــد تا مواد ش ــود. میزهاي کار در مجاورت هود باش هاي ش طولانی حمل نشوند. طراحی و جنس مواد - ویژه گازهاي مضر و هشدارهاي ایمنی مناسب مربوطه باید انتخاب، طراحی و مواد مورد استفاده براي ساخت هودهاي شیمیایی، گازها یا با در نظر گرفتن تنوع آزمایش صیات دودها، مواد صو صورت پذیرد. خ شود ست انجام هایی که قرار ا ست در اثر فعالیت صورت پیشبخارهایی که ممکن ا شوند. در شده آزاد گردد، در نظر گرفته ستهاي انجام اده از فبینی ا سید پرکلریک، طراحی و ساخت ویژه هودها ضروري می سازي پتانسیل بروز شرایط خطرناك، به گردد. به منظور کمینها بینی بیش از یک هود ویژه براي تخلیه گازهاي مضـــر آزمایشـــگاه توجه شـــود. مقدار ورودي هوا باید معادل هواي پیش ، مقداري فشار مثبت نسبت به فشار اتمسفر وجود داشته باشد.خروجی سیستم تهویه باشد تا در محیط آزمایشگاه ضر ضر براي کار تجهیزات آزاد کننده حرارت، که تولید گازهاي م ستند، کنندنمیهودهاي ویژه گازهاي م سب نی ، منا مگر آن که مازاد بر ظرفیت لازم براي تخلیه گازهاي مضر تهیه شده باشند. وسایل - ها، پریزهاي برق و چییباشــد. تمام ســواي معمولا کافی مییه شــود. ســینک کاســهداخل هر هود یک ســینک ته باید ضد انفجار باشند. ییها در خارج از هود قرار گیرند. وسایل روشناکنندهتنظیم تخلیه - ــاعته هوا پیش 24قابلیت تخلیه مداوم ــود. فنس ــند. هنگام نصــب هودهاي ویژه بینی ش هاي تخلیه، ضــد انفجار باش گازهاي مضر، اثر سرعت تخلیه توسط تجهیزات تخلیه هوا، مورد بررسی قرار گیرد. هودهاي سقفی - سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 55 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی ، حمام بخار یا سایر وسایل (Hot Plate)شود که هودهاي سقفی در بالاي میزهاي کاري که از اجاق بشقابی توصیه می ستفاده می نمایند، نصب شوند. هودهاي سقفی ا (Heat Releasing Instruments)گرمایشی یا تجهیزات آزاد کننده گرما از مواد مقاوم در برابر حرارت و خوردگی ساخته شوند. یی، تهویه و روشناییهاي ظرفشوسینک -4-8-4-5 اي). حداقل یکی ازباشد (نه از نوع کاسه ییشود که آزمایشگاه داراي حداقل دو سینک ظرفشوتوصیه می -هاسینک شویی از نوع دوتاسینک صفحه آب ییهاي ظرف ستو داراي ستن د ش سینک باید به شد. یک شی با صاص دادهک ها اخت د.بینی شوشده پیشهاي کاري منفصل، براي استفاده در موارد تعیینهاي دیگري در محلشود. در صورت نیاز، سینک سیدها، قسینک سوبات از رزین اپوکسی یا مواد پلاستیکی با مقاومت بالا در مقابل ا ها مکها و نلیاها، حلالها و تله ر ساخته شده و در برابر سایش و حرارت مقاوم، غیر جاذب و سبک باشند. تله رسوبات از شیشه یا پلاستیک ساخته شود. ورودي فاضلاب به شکلی باشد که تداخلی با لوله سرریز نداشته باشد. ـــیرها ـــیل ییبراي جلوگیري از آلودگی خطوط آب، همه ش ـــال به ش ـــیله که امکان اتص نگ دارند باید مجهز به وس کننده از برگشت جریان باشند. جلوگیري شود که آزمایشگاه داراي سیستم تهویه مطبوع مستقل علاوه بر سیستم تهویه و تخلیه جداگانه هوا توصیه می -تهویه اي آزمایشــگاه توجه گیر بربینی رطوبتباید دور از هم باشــند. به پیش آنباشــد. محل خروج هواي تهویه شــده و ورودي شود. میزان خروج هوا به اندازه ساختمانکافی مبذول شگاه و کلیه شد که در آزمای شاتوانند که می ییهااي با ی آلودگ من د.وجود داشته باشقابل انتقال با هوا باشند، همواره مقداري فشار مثبت نسبت به فشار اتمسفر هاي مدرجمناسب و بدون سایه براي خواندن مطالب، رویت سطح آب در لولهدر سراسر آزمایشگاه باید نور -ییروشنا بینی شود.آزمایش و سایر موارد پیش شی کنندهدر هنگام انتخاب متعادل شگاهدر (luminary Ballasts)هاي تاب ستفاده ییهاآزمای ساس ا که از تجهیزات ح ود.می نمایند، باید به اثرات تداخل فرکانس رادیویی توجه ش میز ترازو و ترازو -4-8-4-6 سیت سا شگاه ترازوي دیجیتالی خودکار با ح شود و براي محل قرارگیري میلی 1/0باید براي آزمای گرم در نظر گرفته شود تا لرزش ترازو را به حداقل برساند. این میز باید ستفاده سنگین با طراحی ویژه ا صتربیشترازو از میز له ممکن ین فا ات نامطلوب این عوامل بر ترازو به حداقل برسد.تاثیرهوا داشته باشد، تا ییها و یا سایر عوامل جابجاها، دربرا از پنجره هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 56 میکروسکوپ -4-8-4-7 هاي لجن فعال، میکروسکوپ دو چشمی یا سه چشمی با منبع نور خانهشود براي کنترل فرآیند در تصفیهتوصیه می ستم لنزها 20هالوژن سی شیا به می ییو بزرگنما وات، شبکه x100و x10 ،40xزان ا شمی ضلاب در نظر و چ اي براي فا گرفته شود. هاملزومات و معرف ،تجهیزات -4-8-4-8 تصفیه ضروري تاسیساتهاي مورد نیاز هاي مورد نیاز براي انجام تمام آزمایشکلیه تجهیزات، ملزومات و معرف تامین ضلاب ست. هنگام تعیین تجهیزات مورد نیاز، الزامات تخلیه، کنترل فرآیند و پایش فا شودا صنعتی در نظر گرفته . هاي باشد. براي (Composite Samplers)گیرهاي مرکب برداري، نیاز به استفاده از نمونهالزامات نمونه تامینممکن است براي ـــماره تعیین تجهیزات مورد نیاز با راهنماي تعیین و «تحت عنوان 285ید به موارد مندرج در آخرین ویرایش نشـــریه ش ریزي کشور توجه نمود.سازمان مدیریت و برنامه »هاي فاضلابخانهانتخاب وسایل و لوازم آزمایشگاه تصفیه آب، برق، گاز و خلاء تامین تاسیسات -4-8-4-9 دارك دیدهت ،هاآزمایشــگاهحفاظت از تجهیزات حســاس کننده ولتاژ جریان برق براي گردد تنظیمتوصــیه می − شود. ها ضــروري اســت. به طور کلی اســتفاده از آب هاي نیازمند به معرفآب خالص و مناســب براي آزمایش تامین − ها بلامانع اســت. هرچند در برخی از ) براي معرفايتماما شــیشــههاي تقطیر (تهیه شــده توســط ســیســتم سختیآ ییزداها، یونآزمایش ست. باید به ضروري ا ستگاه تقطیر توجه گیري آب تغذیهب مقطر نیز کننده د شود. ضم − شود. بیوگاز تولیدي در ها شار تدارك دیده شگاه باید گاز طبیعی یا کم ف ستفبراي آزمای اده ها نباید مورد ا قرار گیرد. ــر آزمایشــگاهگردد توصــیه می − ــراس ســب و با خروجی قابل دســترس خلاء با اندازه منا تامینخط لوله ،در س بینی شود.پیش ایمنی -4-8-4-10 حداقل موارد ایمنی آزمایشگاه به شرح ذیل است: هاي اولیه؛وسایل کمک − آزمایشگاهی و غیره)؛ بندپیش ،دستکش ،لباس محافظ (شامل عینک − نشانی؛کپسول آتش − هاي تشخیص نشت مواد شیمیایی؛کیت − سات طرح در یکل ملاحظات - چهارم فصل 57 30/03/1403 فاضلاب هیتصف تاسی خطر؛پردر نقاط »عدم استعمال دخانیات« علامت شامیدنی، محل يههشداردهند علایمنصب − شت آب غیر قابل آ شیرهاي بردا هاي مناسب براي سطوح لغزنده، هاي انبارش سوخت قابل اشتعال و غیره؛ انبارش مواد شیمیایی خطرناك، محل کثر این تجهیزات باید تا حد ممکن به محل کار نزدیک بوده و حدا -هاي ایمنیاي و دوششــوهاي فوارهچشــم − متر باشــد. آب شــرب مصــرفی این 6/7از ترمک ،خطرناك شــیمیاییفاصــله تا نقاط قرارگیري در معرض مواد شود. تامینتجهیزات باید در آزمایشگاه شم − شد و همچنین مقدار آب گرادسانتیدرجه 32تا 10اي باید ملایم و در حدود شوهاي فوارهدماي آب چ با ستفاده به م تامین شد. جریان آب دوش 30تا 15دت شده براي ا ضطراري باید حداقل به دقیقه کافی با هاي ا اتمسفر باشد. 5/3تا 2لیتر بر ثانیه بوده و داراي دماي ملایم باشد. فشار آب باید در محدوده 3/1میزان 5فصل 5 گیري و تعدیل جریاندانهآشغالگیري، گ - پنجم فصل 61 30/03/1403 انیجر لیتعد و يریگدانه ،يریآشغال گیري و تعدیل جریانآشغالگیري، دانه -فصل پنجم آشغالگیري -5-1 آشغالگیرهاي دهانه درشت -5-1-1 موارد کاربرد -5-1-1-1 ها و سایر تجهیزات مکانیکی استفاده از آشغالگیرهاي دهانه درشت الزامی است. براي حفاظت از پمپ ــغالگیرهاي مکانیکی، پیش ــت حدود به منظور حفاظت از آش ــتی دهانه درش ــغالگیر دس ي در مترمیلی 100بینی آش بالادست آن ضروري است. طراحی و نصب -5-1-1-2 ها فاصله میله -5-1-1-2-1 نباشد. در ترکم مترمیلی 25ها از شود فاصله بین میلهشوند توصیه میدر آشغالگیرهایی که به صورت دستی تمیز می گردد در نظر گرفته شود. توصیه می ترکمها شوند، ممکن است فاصله میلهآشغالگیرهایی که به صورت مکانیکی تمیز می نباشد. مترمیلی 45از تربیشها حداکثر فاصله بین میله شیب و سرعت -5-1-1-2-2 ستی تمیز می صورت د شتی که به شغالگیرهاي دهانه در سبت به افق 45تا 30شوند، داراي زاویه معمولا آ درجه ن درجه 90تا 45شوند، داراي زاویه گردد آشغالگیرهاي دهانه درشتی که به صورت مکانیکی تمیز میباشند. توصیه میمی نسبت به افق باشند. متر بر 4/0از ترکمنشین شدن مواد، سرعت جریان عبوري در جریان متوسط طراحی، نباید به منظور جلوگیري از ته متر بر ثانیه تجاوز کند تا باعث راندن مواد از میان 9/0انیه باشـــد. همچنین در حداکثر ســـرعت جریان عبوري نباید از ث سرعت هاي مذکور در دامنه تغییران جریان ها نگردد. میله ستیابی به شغالگیرها و در نتیجه د براي تنظیم ارتفاع آب در آ است. ضروري (در پائین دست آشغالگیرها) پارشال فلوم رریز تناسبی و یا تمهیدات لازم از جمله س بینیپیشعبوري، هاکانال -5-1-1-2-3 شد (قبل و بعد از آشغالگیر) با ها باید مجهز به دریچهباشد. هر یک از کانالبینی کانال آشغالگیر رزرو ضروري میپیش ر هاي لازم براي تخلیه هبینیین باید پیشتا از ورود جریان به کانال آشــغالگیر در مواقع ضــروري جلوگیري نماید. همچن ها در مواقع اضــطراري به عمل آید. شــکل کانال ورودي و خروجی آشــغالگیرها باید به نحوي باشــد که از یک از کانال د.یجلوگیري به عمل آ ي(یا با سرعت کم) در کانال آشغالگیر با جریان ساکن ینشینی مواد و یا ایجاد نقاطته هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 62 آشغالگیر کمکی -5-1-1-2-4 شغالگیر مکانیکی در طرح پیش ست تمیز میدر مواردي که فقط یک آ شغالگیر دیگري که با د شده، باید آ شود بینی شغالگیر مکانیکی به کار می شود. در مواردي که دو یا چند آ شد که هر یک نیز درنظر گرفته رود، طراحی باید به نحوي با شغالگیري شود، از از واحدها را بتوان بدون آنکه قابلیت آ شغالگیرها در حداکثر جریان طراحی کم خارج مدارمجموعه آ نمود. کف کانال -5-1-1-2-5 تر از کف فاضلابرو ورودي به آن باشد.پایین مترمیلی 150تا 75شود کف کانال آشغالگیر توصیه می توزیع جریان -5-1-1-2-6 به نحوي طراحی گردد که جریان ورودي به آشغالگیرها برابر و یکنواخت باید کانال ورودي قبل از مجموعه آشغالگیرها باشد. گیري جریانزدگی جریان بر اندازهاثرات پس -5-1-1-2-7 اثر د گردگیري مقادیر فاضــلاب و تغییرات آن دقیق و قابل اطمینان باشــد، از اینرو توصــیه میگردد اندازهتوصــیه می ـــغالگیرها رخ میگیري ازهتعیین محل تجهیزات اند درزدگی جریان پس دهد، مورد که به دلیل تمیز کردن متناوب آش توجه قرار گیرد. زدگیحفاظت در برابر یخ -5-1-1-2-8 یخبندان محافظت شوند.شرایط در برابر باید ها آوري آشغالتجهیزات آشغالگیري و محل جمع هادفع آشغال -5-1-1-2-9 باید وسایل مناسب و کافی درنظر گرفته شود. با در نظر آوري شدهي جمعهاآشغال ، جابجائی و تخلیهبراي جداسازي ـــغال ـــتن عمق کانال، مقدار آش ـــوند، ممکن اســـت باید ها و یا تجهیزاتی که براي انجام عملیات نگهداري داش جابجا ش باشد. ضروريبینی تجهیز بالابر پیش باید مطابق ضــوابط و مقررات شــده آوريي جمعهاآوري و دفع آشــغالتجهیزات لازم براي جداکردن، جابجایی، جمع باشد.ها به جریان فاضلاب قابل قبول نمیها و برگشت آن. خرد کردن جداگانه آشغالانتخاب گردند صلاحمراجع ذي صورت دستی تمیز می شغالگیري که به شند، تا متصدي بهرهتجهیزات آ سکوي دسترسی با برداري شوند باید داراي سانی و بدون شغالبتواند به آ شنخطر، آ شده را با سی و همچنین کش جمعهاي جمع ستر سکوي د آوري نماید. براي بینی گردد.ها باید زهکش مناسب پیشآوري آشغالمحل جمع گ - پنجم فصل 63 30/03/1403 انیجر لیتعد و يریگدانه ،يریآشغال دسترسی و تهویه -5-1-1-3 شده در عمق بیش از صب شغالگیرهاي ن صب 2/1آ شد. اگر عمق ن سی با ستر 2/1از ترکممتر باید مجهز به پلکان د باشد.متر باشد استفاده از نردبان بجاي پلکان قابل قبول می صب می ساختمانی ن شغالگیرها در داخل سایر تجهیزات و یا دفاتر کار نیز قراردر مواردي که آ دارند، شود که در آن ر جداگانه د يهها جداسازي شده و براي آن ورودي و تهویباید فضاي در نظر گرفته شده براي آشغالگیرها از سایر قسمت نظر گرفته شود. ق هاي آشغالگیر با عماند و یا کانالهوا باید به صورت تحت فشار به فضاي محصوري که آشغالگیرها در آن نصب شده به منظور جلوگیري از گرفتگی 2/1بیش از ـــود. و نیز ورود (Dampers)از نصـــب تجهیزات تنظیم هوا ،متر، وارد ش ــغال ــایر مواآش ــورت ریز یا س ــدودکننده به مجاري خروجی یا ورودي هوا اجتناب نمود. در مواقعی که تهویه به ص د مس بار در ســاعت باشــد. در مواردي که تعویض مســتمر هوا باعث 12باشــد، حداقل نرخ تعویض هوا باید ظرپیوســته مورد ن سنل به محوطهباید شود،دما می يهکاهش بیش از انداز حداقل با تعویض منقطع (متناوب) هوا، امکان در زمان ورود پر درصد تعویض با هواي تازه باشد. 100فراهم گردد. الزامات تعویض هوا باید بر مبناي بار در ساعت 30مقدار شود فعال گذاري شده و در جاي مناسب قرار داده شوند. توصیه میاندازي تجهیزات تهویه باید علامتهاي راهچییسو ستم تهویه د سی شد. پروانه فن زمانهمبرداري متناوب، ر روش بهرهشدن شغالگیرها با صب آ شنایی محل ن ستم رو سی با بینی گردد.پیش 7-4باید از مواد ضد جرقه ساخته شود. آشکارسازهاي گاز از نوع ضد انفجار گاز باید مطابق بند حفاظت و ایمنی -5-1-1-4 نرده و صفحات مشبک -5-1-1-4-1 شبک کانال صفحات م ستی باید به کمک نرده و شغالگیرهاي د شوند. براي (Gratings)هاي آ در روي کانال حفاظت ی و یا امکان جابجائ هاي لازم در صفحات مشبکبینی بازشدگیپیش ،آوري آشغال با شن کش یا چنگکجمعدر تسهیل ضروري است. آنها شغالگیرهاي مکانیکی نیز باید به کمک شوند. همچنین تدابیر کانال آ شبک در روي کانال حفاظت صفحات م نرده و فحات شود صلازم براي دسترسی موقت به آشغالگیرها براي تسهیل عملیات نگهداري و تعمیراتی اتخاذ گردد. توصیه می داشته باشند. ییمشبک قابلیت جابجا وسایل مکانیکی -5-1-1-4-2 صورت مکانیکی تمیز می شغالگیرهایی که به شند تا کارکنان را در مقابل برخورد اتفاقی با شوند باآ ید داراي حفاظ با هاي متحرك محافظت نموده و نیز مانع چکه کردن فاضلاب در منصوبات چند سطحی شوند.قسمت هر وسیله مکانیکی باید مجهز به کلید براي از کار انداختن دستگاه جهت دسترسی موقت و انجام عملیات نگهداري باشد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 64 زهکشی -5-1-1-4-3 ه گردد.تهیپیشگیري از ایجاد سطوح لغزنده معابر به منظور سازي و زهکشی مناسبباید طرح کف روشنایی -5-1-1-4-4 ).2-5-1-1-5هاي دسترسی درنظر گرفته شود (مطابق بند ها و محوطهباید روشنایی مناسب براي کلیه قسمت هاي کنترلتجهیزات الکتریکی و سیستم -5-1-1-5 تایمرها -5-1-1-5-1 شغالگیرهاي مکانیکی که از تایمر براي ستفاده می بکارگیريکلیه آ سازي ا ستم تمیز سسی ستم کند، باید مجهز به ی یر شده) نیز باشند. اگر سازوکار تمیز سازي آشغالگتمیزسازي برپایه حداکثر سطح فاضلاب (از پیش تعیینکنترل کمکی ید سیستم اعلام هشدار فعال گردد.بینی شده را کاهش دهد، بانتواند سطح آب حداکثر پیش تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی -5-1-1-5-2 صب شغالگیرهاي ن سیل تجمع گازهاي خطرناك، باید با ئهاشده در مکانتابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی آ ی با پتا براي شرایط فوق مطابقت داشته باشند. تاییداستانداردها و ضوابط خاص مورد توقف دستی -5-1-1-5-3 مجهز باشد.نیز سیستم کنترل خودکار توقف دستی به تمهیدات لازم برايترل خودکار باید هر نوع کن ریزآشغالگیرهاي دهانه -5-1-2 کلیات -5-1-2-1 است. مترمیلی 2ریز تقریبا برابر گونه که در این بند شرح داده خواهد شد، فاصله بازشدگی آشغالگیرهاي دهانههمان ریز، بستگی به مشخصات جریان فاضلاب و اندازه بازشدگی آشغالگیر دارد.انهمقدار مواد جدا شده توسط آشغالگیرهاي ده شغالگیرهاي دهانه صفیه ریز نباید معادل تهآ شوند. با این وجود در مواقعی که واحدهاي ت شینی اولیه درنظر گرفته ن ـــغالگیرهاي دهانه ـــغاگیري دهانهمتعاقب آش ـــت ی میریز طراحریز بر پایه عملکرد مورد انتظار آش ـــوند، ممکن اس ش شغالگیرهاي فوق جایگزین شینیتهآ شغالگیر ن ش و یا کاهش محدودیت ،اولیه گردند. در انتخاب ظرفیت آ ی از جریان نا تجمع جامدات بر روي آشغالگیر، مواد چسبنده، تناوب و میزان تمیزسازي در نظر گرفته شود. در مواقعی که از آشغالگیر .یافته نیز انجام پذیردهاي شناور تجمعهاي لازم براي جداسازي روغن و گریسبینیباید پیش شوددهانه ریز استفاده می گ - پنجم فصل 65 30/03/1403 انیجر لیتعد و يریگدانه ،يریآشغال طراحی -5-1-2-2 اهی خوهاي لازم براي تعیین بازده حذف مواد معلق و اکسیژنریز، آزمایششود براي طراحی آشغالگیر دهانهتوصیه می ـــیمیایی ـــود. انجام BOD)5(در حداکثر جریان روزانه طرح و حداکثر روزانه بار آلودگی BOD)5(روزه 5بیوش انجام ش باشد.طولانی ارجح می يهدر دور (pilot testing)بروي واحد نمونه هاآزمایش ريبردامســتقل قابل بهره به طورهر واحد کهطوريبهریز باید برابر دو واحد باشــد، حداقل تعداد آشــغالگیرهاي دهانه صفیه، بقیه واحدها ظرفیت لازم در شدن یک واحد از مدار ت شد که با خارج شد. تعیین ظرفیت واحدها باید به نحوي با با نمایند. تامیناي طرح را حداکثر جریان لحظه زدگی محافظت شــود و در ریز باید آشــغالگیر دهانه درشــت در نظر گرفته شــود، در مقابل یخقبل از آشــغالگیر دهانه نمایی آن تسهیل در نگهداري مورد توجه قرار گیرد.جا تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی -5-1-2-3 شده در مکان صب شغالگیرهاي ن سیل تجمع گازهاي خطرناك، باید با بای ئهاتابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی آ پتان براي شرایط مذکور مطابقت داشته باشند. تاییداستانداردها و ضوابط خاص مورد تعمیرات -5-1-2-4 شیلنگ براي تمیز کردن تجهیزات پیشباید لوله شی آب و سازي (ایزوله ک بینی گردد. همچنین تدابیر لازم براي جدا تعمیرات اتخاذ گردد.انجام ها براي شغالگیرخارج نمودن آفراهم آوردن امکان کردن) محل نصب آشغالگیرها و هاخردکن -5-2 کلیات -5-2-1 -5و 4-1-1-5، 3-1-1-5مطابق بندهاي ها خردکنهاي لازم براي دسترسی، تهویه، حفاظت و ایمنی بینیباید پیش د.پذیرانجام 1-1-5 موارد کاربرد -5-2-2 هاناز خردک هاآشغالگیرتوان به جاي به وجود نیاورد، می مشکل اساسی دستپایینوقتی تجمع مواد ریز در تجهیزات استفاده نمود. دستزات پائینبراي حفاظت از تجهی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 66 ملاحظات طراحی -5-2-3 محل نصب -5-2-3-1 ــیه می ــت تجهیزات دانهگردد خردکنتوص ــغالگیربا گیري قرار گرفته و ها در پایین دس ــت محافظت دهانه يآش درش ــورت عدم پیش ــغال خردکنبینی تجهیزات دانهگردند. در ص ــنگیري قبل از آش ــط تله ش 150گیر با عمق ها، باید توس محافظت گردند. رمتمیلی ظرفیت -5-2-3-2 در نظر گرفته شود. طرح ظرفیت آشغال خردکن باید براي جریان حداکثر ساعتی نصب -5-2-3-3 شــود توصــیه میها باید یک کانال کنارگذر مجهز به آشــغالگیر دســتی درنظر گرفته شــود. براي آشــغال خردکن انجام شود.ها کنردشدن جریان بصورت خودکار در مواقع از مدار خارج شدن هر یک از خکنارگذر بینی گردند.پیش 4-2-1-1-5و 3-2-1-1-5ها باید مطابق مندرجات بندهاي دریچه تعمیرات -5-2-3-4 ها براي تعمیر در خارج از محل هاي لازم براي تسهیل انجام تعمیرات در محل و یا خارج کردن خردکنبینیباید پیش نصب انجام پذیرد. و موتورهاتجهیزات الکتریکی، تابلوهاي کنترل -5-2-3-5 ــچهتجهیزات ب ــده در حوض ــب ش ها امکان تجمع گازهاي خطرناك وجود دارد، باید با در آن که هاي خردکنرقی نص براي شرایط مذکور مطابقت داشته باشند. تاییداستانداردها و ضوابط خاص مورد گیريدانه تاسیسات -5-3 موارد کاربرد -5-3-1 سیسات صفیهدانه تا ضلاب در نظر گرفته میخانهگیري درکلیه ت سیساتشود. این هاي فا صفیه تا که ییهاانهخبراي ت ب هایی که فاضلاخانهشود و نیز در تصفیهها وارد میفاضلاب مرکب (فاضلاب ناشی از مصارف بهداشتی و آب باران) به آن سیب میهاي قابل تها داراي مقادیر زیادي دانهورودي به آن صفیهر ست. در ت شند، الزامی ا ضلاب خانهبا هایی که فقط فا ساتها گردد و در طراحی آنها وارد میهاي مجزا به آنشبکه سی شده، باید پیشدانه تا هاي لازم در بینیگیري منظور ن ــاتطرح، براي احداث این ــیس ــدمات احتمالی به پمپپذیردر آینده انجام تاس ــایر ها، خردکند. همچنین ص ها و نیز س گ - پنجم فصل 67 30/03/1403 انیجر لیتعد و يریگدانه ،يریآشغال ها وجود دارد، دســـت و نیز نیاز به ظرفیت ذخیره اضـــافی در واحدهاي بعدي که امکان تجمع دانه در آننییتجهیزات پا مورد بررسی قرار گیرد. محل نصب -5-3-2 کلیات -5-3-2-1 ها قرار گیرد. خردکن ها و آشغالگیري در بالادست پمپدانه تاسیساتتوصیه می گردد حتی الامکان شود.در نظر گرفته میگیري، آشغالگیر دهانه درشت دانه تاسیساتدر بالادست تاسیساتسازي سرپوشیده -5-3-2-2 تهویه -5-3-2-2-1 بار تعویض منقطع 30بار تعویض مســتمر در ســاعت و یا 12با ظرفیت بایدتهویه با هواي تازه 3-1-1-5مطابق بند د نیاز باشد.در ساعت انجام شود. همچنین ممکن است تجهیزات کنترل بو مور دسترسی -5-3-2-2-2 رفته شود.در نظر گ تاسیسات ترپایین یا تربالا قرار گرفته در در رقوم هايباید پلکان مناسب براي دسترسی به قسمت تجهیزات الکتریکی -5-3-2-2-3 ها امکان تجمع گازهاي خطرناك وجود گیري که در آندانه تاسیساتشده در فضاي سرپوشیده تجهیزات برقی نصب ضوابط خاص مورد دارد، باید با ستانداردها و سازهاي تاییدا شکار شند. باید آ شته با شرایط مذکور مطابقت دا ضد (براي درنظر گرفته شود. 7-4گاز، مطابق بند )انفجار احداثی در فضاي باز تاسیسات -5-3-2-3 گیري ساخته شده در فضاي باز باید در مقابل یخبندان محافظت گردند.دانه تاسیسات واحدهاتعداد و نوع -5-3-3 اي هکه فاضــلاب ســیســتم ییهاخانهتصــفیه برايســیســتم تمیزســازي مکانیکی مجهز به گیريواحد دانه دوحداقل آورياگر سیستم جمع آنها فراهم شود. امکان کنارگذر کردنشود و نمایند در نظر گرفته را دریافت میآوري مرکب جمع گیري با سیستم تمیزسازي مکانیکی توان از یک واحد دانهزا باشد میهاي کوچک از نوع مجخانهفاضلاب ورودي به تصفیه ــفیه ــتفاده نمود، اما در تص ــتی به همراه کنارگذر اس گیري از نوع هاي بزرگ باید حداقل یکی از واحدهاي دانهخانهیا دس مکانیکی به همراه کنارگذر باشد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 68 شد، بایواحدهاي دانه رعت کننده سد مجهز به وسایل کنترلی مناسب و تنظیمگیري که به شکل کانال یا حوضچه نبا گردد میزان هواي هاي ترسیبی باشد. توصیه میآوري و بیرون آوردن دانههوا و همچنین تجهیزات جمع تامینیا میزان و/ اند در دامنه در طول تانک باشد و زمان م L/(m.s) 4/12تا L/(m.s) 7/4شده، در دامنه گیري هوادهیقابل تنظیم در دانه ستفاده از دانه 5تا 3 شد. ا ضلاب با ساعتی جریان فا صفیهدقیقه در حداکثر هاي کوچکخانهگیرها از نوع ورتکس، در ت مجاز است. نکات طراحی -5-3-4 کلیات -5-3-4-1 ها باید متناسب با الزامات واحدهاي فرآیندي بعدي باشد.گیري در حذف دانهعملکرد سیستم دانه گیري ارائه شده است.هاي دانهاي از ضوابط و مراحل طراحی حوضنمونه 2در پیوست شماره ورودي -5-3-4-2 گیري کانالی شکل باید به حداقل برسد.به واحدهاي دانه جریان فاضلاب تلاطم در محل ورودي سرعت و زمان ماند -5-3-4-3 الامکان در حد واحدهاي کانالی شــکل باید به نحوي طراحی شــوند که در طی تغییرات عادي جریان، ســرعت را حتی صیه می 3/0 شود، انتخاب گردد. تو ضلاب جدا ساس اندازه ذراتی که باید از فا ردد گمتر بر ثانیه نگاه دارد. زمان ماند بر ا نترلی مناسب براي تنظیم جریان هوا و ایجاد جریان چرخشی باشد.شده، مجهز به وسایل کگیري هوادهیواحدهاي دانه هاشستشوي دانه -5-3-4-4 صیه می شوي دانهتو ست ش شود، مگر آنکه روش حمل و دفع نهایی دانهشود تمهیدات لازم براي ا، هها در نظر گرفته ها را منتفی سازد.نیاز به شستشوي دانه گیرهاتخلیه آب دانه -5-3-4-5 ـــفیه و تخلیه آن در مواقع لازم انجام يگیربه منظور خارج کردن هر واحد دانه هاي لازمبینیباید پیش از مدار تص بینی چاهک زهکشی در طراحی واحد، باید امکان تخلیه و تمیزسازي را فراهم نمود.دار کردن کف و پیشپذیرد. با شیب آب -5-3-4-6 گیري ضروري است.آب با فشار کافی براي شستشوي واحد دانه تامین گ - پنجم فصل 69 30/03/1403 انیجر لیتعد و يریگدانه ،يریآشغال هادانهحمل -5-3-4-7 گیري عمیق، مجهز به وســایل مکانیکی براي بالا آوردن یا حمل مواد به ســطح زمین شــود واحدهاي دانهتوصــیه می سکوهاي محل کار سطح شند. شد. تجهیزات حمل زدائیبراي رسوببا سب با باید غیرلغزنده، نفوذناپذیر و با زهکشی منا شده باید در برابر یخبندان محافظدانه سوب شدن مواد در زمان هاي ر شوند و تمهیدات لازم براي جلوگیري از ریخته ت بینی شود.حمل پیش پیش هوادهی -5-4 ممکن است در موارد خاص و براي جلوگیري از تعفن و تولید بو، نیاز به پیش هوادهی فاضلاب باشد. تعدیل جریان -5-5 کلیات -5-5-1 صفیهچنانچه انتظار تغییرات قابل توجه در بار آلی و هیدرولیکی ورود صیه میخانه میي به ت ستفرود، تو اده از گردد ا ـــتفاده از متعادلکمی و کیفی می يهاي ارتقاکننده جریان مورد توجه قرار گیرد. در طرحتعدیل ها را به کنندهتوان اس یر ساعتها، جریان حداکثکنندهها مورد توجه قرار داد. متعادلخانهمنظور افزایش ظرفیت (جمعیت تحت پوشش) تصفیه ساعتی را افزایش می طرح صفیهدهند. از اینرا کاهش و جریان حداقل ها و بهبود عملکرد خانهرو امکان افزایش ظرفیت ت گردد.ها، به دلیل کاهش تغییرات بار آلی و هیدرولیکی فراهم میآن ستفاده از مخازن متعادل صورت ا صلی و خطوط در سیر خطوط ا سب در م ضلاب میکننده در محل منا توان انتقال فا علاوه بر موارد مذکور، جمعیت تحت پوشش خطوط اصلی و انتقال را به دلیل کاهش جریان حداکثر ساعتی، افزایش داد. مواقع بارندگی مورد نظر باشــد، باید الزامات طراحی آن از درســازي جریان در صــورتی که اســتفاده از مخازن ذخیره نیز مراجعه شود. 3-1-4-3-4طرح اخذ گردد. به بند يهکنندمرجع بررسی ها و تصفیه نظیر آشغالگیرها، آشغال خردکنپیش تاسیساتها بعد از خانهجریان در تصفیه يهکنندهاي تعدیلحوض گیرند.گیري قرار میهاي دانهحوضچه هاکنندهانواع متعادل -5-5-2 بینی حجم اضــافی در واحدهاي هاي جداگانه و یا پیشتوان با اســتفاده از حوضحجم مورد نیاز تعدیل جریان را می توانند در مسیر اصلی واحدهاي تصفیه هاي تعدیل کننده جریان مینمود. حوض تامیناصلی تصفیه نظیر حوض هوادهی ــفیه قرار گیرند. واحده ــلی تص ــفیهیا در کنار مدار واحدهاي اص ــینی یا هوادهی که در خانه مانند حوض تهایی از تص نش هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 70 ـــال ـــتفاده قرار نمیبهره يههاي اولیس جریان به کار يهکنندهاي تعدیلتوانند به عنوان حوضگیرد، میبرداري مورد اس گرفته شوند. ابعاد -5-5-3 ــیه می ــود که به طور هکنندگردد که ظرفیت حوض تعدیلتوص ــرفه وثرمجریان در حدي انتخاب ش ــتن ص و با داش صادي، شتن الگوي تغییرات روزانه جریان و را کاهش دهدجریان و بار آلودگی تغییرات مورد انتظار در اقت ست دا . با درد کننده را تعیین نمود.توان حجم مورد نیاز حوض تعدیلساعته، می 24رسم منحنی تجمعی جریان در یک دوره برداريبهره -5-5-4 اختلاط -5-5-4-1 ت بینی گردد. بهتر اســهاي تعدیل جریان، باید تجهیزات مکانیکی یا هوادهی پیشتلاط کافی در حوضاخ تامینبراي شکل و مجهز به شدگی داشته باشد و همچنین کف آن قیفیها پخسازي یا سایر روشهاي حوض تعدیل با ماهیچهگوشه اي را کاهش دهد.لوله تخلیه باشد تا تجمع لجن و مواد دانه هوادهی -5-5-4-2 ــلاب داخل حوض به میزان حداقل تج ــیژن محلول در فاض هیزات هوادهی باید در تمام مدت قادر به حفظ مقدار اکس ــیه مییک میلی ــند. توص ــود حداقل مقدار هوادهی برابر گرم بر لیتر باش لیتر بر ثانیه به ازاي هر مترمکعب حجم 16/0ش جریان، مســتقل از تجهیزات هوادهی ســایر واحدهاي گردد که تجهیزات هوادهی حوض تعدیل ذخیره باشــد. توصــیه می سهیل گردد. تجهیزات هوادهی حوض تعدیل جریان می شد تا کنترل فرآیند هوادهی ت صفیه با تواند به عنوان رزرو براي ت نیز مورد استفاده قرار گیرند. تاسیساتهوادهی سایر هاکنترل -5-5-4-3 ها و یا سایر لاگها، استاپها، سرریزهز به شیرها، دریچههاي حوض تعدیل باید مجورودي و خروجی هر یک از قسمت وســایل کنترل جریان با دســترســی مناســب از خارج از حوض باشــد تا کنترل جریان و یا خارج از مدار کردن هر یک از د.ته شوسطح مایع باید در نظر گرف دهندهنشانگیري مقدار جریان و باشد. همچنین وسایل اندازه پذیرامکانها قسمت ادوات برقی -5-5-5 ضچه شده در حو صب شتعال در آن هاي تعدیلی که امکان تجمع گازهاي خطرناك وتجهیزات برقی ن ها وجود قابل ا براي شرایط مذکور مطابقت داشته باشند. تاییدباید با استانداردها و ضوابط خاص مورد دارد گ - پنجم فصل 71 30/03/1403 انیجر لیتعد و يریگدانه ،يریآشغال دسترسی -5-5-6 هاي مناسب در نظر گرفته شود.دسترسیبراي تسهیل در تمیزسازي و نگهداري تجهیزات باید 6 فصل 6 نشینیته شم فصل شته - ش 75 30/03/1403 ینین نشینیته -فصل ششم کلیات -6-1 تعداد واحدها -6-1-1 باشد،در روز می مترمکعب 400بیش از طرح متوسط روزانه هایی که جریان خانهنشینی در تصفیهتعداد واحدهاي ته شد. هر یک از این واحدها باید قابلیت بهره شند. به منظور اطمینان از باید بیش از یک واحد با شته با ستقل را دا برداري م صفیه شینی متعدد میکه فاقد واحدهاي ته ییهاخانهتداوم جریان در ت شند، باید راهن سب دیگر حلبا ینیبپیشهاي منا گردد. توزیع جریان -6-1-2 ا بینی شــود، تهاي تقســیم و ...) پیشها، حوضــچهتقســیم و کنترل موثر جریان (نظیر دریچه براي تمهیدات لازمباید نشینی در دامنه تغییرات مورد انتظار جریان امکان تقسیم و توزیع مناسب جریان و بار جامدات، به هر یک از واحدهاي ته مراجعه شود. 7-3-4وجود داشته باشد. به بند ملاحظات طراحی -6-2 ادابع -6-2-1 ــیر جریان از ورودي تا خروجی نباید از ــد مگر اینکه براي جلوگیري از ایجاد جریان میان ترکممتر 3طول مس بر، باش ها باید به نحوي در نظر گرفته شــود که منطقه هاي خاصــی به عمل آمده باشــد. عمق آب کناره دیوار حوضبینیپیش صل پتوي لجن ته سازي کافی در حد فا شینجدا شد. حداقل عمق آب در کناره دیوار باید شده ون شته با سرریز وجود دا باشد: )1-6(جدول مطابق ي ته نشینیهاحوضحداقل عمق -1-6جدول حداقل عمق آب درکنار دیوار (متر) نشینی نوع حوض ته 3 نشینی اولیهته 7/3 *نشینی ثانویه بعد از فرآیند لجن فعالته 3 *راکتورهاي بیولوژیکی با رشد چسبیدهنشینی ثانویه بعد از ته صیه * شینیدر ته گرددمیتو سطح ن در نظر گرفته تربیشمتر)، عمق آب کنار دیوار 21مترمربع (یا معادل قطر 345از تربیشهاي ثانویه با طراحی) و در صورت داشتن توجیه مترمکعب در روز (بر حسب متوسط جریان 100از ترکمي تصفیه، با ظرفیت هاپکیجشود. ممکن است در متر داده شود. 7/3از ترکمبرداري موفق، مجوز انتخاب عمق آب کنار دیوار به میزان بر مبناي تجربه بهره هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 76 بار سطحی -6-2-2 نشینی اولیههاي تهحوض -6-2-2-1 ــچه ــینی باید با توجه به میزان مورد نیازهاي تهابعاد حوض ــپت حذف نش ــرایط س یک در جامدات و اجتناب از ایجاد ش ضلاب کم میزمان ضابطهایی که جریان فا شد، تعیین گردد. تعیین ابعاد باید بر پایه هر دو سط يهبا و رحطجریان متو ــاعتی ملاك طراحی قرار گیرد. مقادیر بار ســطحی طرح نباید از مقادیر تربزرگانجام و مســاحت طرح جریان حداکثر س تجاوز نماید: )2-6( جدول ي ته نشینی اولیههاحوضحداکثر بار سطحی -2-6جدول نشینی اولیهنوع حوض ته *میزان بار سطحی در: طرحجریان متوسط .d)2/(m3m طرح جریان حداکثر ساعتی .d)2/(m3m 61-81 41 **گردد.ها لجن فعال دفعی وارد نمیکه به آن ییهاحوض 49 29 گردد.ها لجن فعال دفعی وارد میکه به آن ییهاحوض ــطحی باید بر پایه کلیه جریان ــبه گردد. میهاي تههاي ورودي به حوض*نرخ بار س ــینی محاس ــوم نش BODتوان انتظار حذف تقریبی یک س مترمکعب در روز بر مترمربع داشت. 41نشینی اولیه با بار سطحی هاي تهفاضلاب معمول خانگی را در حوض ستپیش BOD**میزان حذف ساس ت شده باید برا شود. بینی ضلاب تعیین صات فا شخ شگاهی و با توجه به م ار میزان ب کهزمانیهاي آزمای دهد.رخ می BODر روز بر مترمربع تجاوز نماید، کاهش قابل توجهی در راندمان حذف مترمکعب د 61سطحی در جریان حداکثر ساعتی از نشینی میانیهاي تهحوض -6-2-2-2 ــطحی در حوض ــبیده قرار میهاي تهبار س ــد چس ــینی میانی که بعد از واحدهاي فرآیندي با رش 49گیرند، نباید از نش در روز بر مترمکعب 60اوز نماید. افزایش بار ســطحی تا تج طرح در جریان حداکثر ســاعتی مترمربعمترمکعب در روز بر روي واحدهاي تصفیه بعدي، مجاز تلقی گردد. منفی بر تاثیردر جریان حداکثر ساعتی ممکن است در صورت عدم مترمربع نشینی نهاییهاي تهحوض -6-2-2-3 سطحی بالاتر از صورت در نظر گرفتن بار ضلاب و در صات غیرمعمول فا شخ صفیه، م در مواقع وجود الزامات خاص ت تصفیه بیولوژیکی انجام شود. (Pilot)شده در این بخش، باید مطالعات بر واحد نمونه حد تعیین نشینی نهایی در راکتورهاي بیولوژیکی با رشد چسبیدههاي تهحوض -6-2-2-3-1 اي و صـــفحات بیولوژیکی دوار قرار هاي چکهنشـــینی نهایی که بعد از فرآیندهاي صـــافیهاي تهضبار ســـطحی حو شود. تربیش طرح در جریان حداکثر ساعتی مترمربعمترمکعب در روز بر 49گیرند نباید از می شم فصل شته - ش 77 30/03/1403 ینین نشینی نهایی در فرآیند لجن فعالهاي تهحوض -6-2-2-3-2 ــب، حوض ــتی با غلظت مناس ــینی نهایی باید به نحوي طراحی گردند که در آني تههابراي تولید جریان برگش ها نش شــرایط مناســب براي تغلیظ و جداســازي مواد جامد فراهم گردد. از آنجایی که نرخ چرخش مجدد لجن برگشــتی به سطحی حوض ست، بار سرریز در فرآیندهاي مختلف هاي هوادهی یا هوادهی مجدد در فرآیندهاي لجن فعال زیاد ا و بار ـــکلات مربوط به بار لجن، جریانمیاي تعیین گونهبه ـــی از اختلاف چگالی، تلاطم هیدرولیکی در گردد که مش هاي ناش سد. ابعاد حوض تهورودي و همچنین کاهش گاه و بیگاه قابلیت ته شینی لجن به حداقل بر شینی باید بر پایه ن شترین بن ی دولج تعیین شود. مقادیر محاسبه شده نباید از مبانی طراحی سطح محاسبه شده از دو ضابطه بار سطحی و بار جامدات تجاوز نماید: )6-3( ي ته نشینی نهاییهاحوضحداکثر بار سطحی و جامدات در -3-6جدول فرآیند تصفیه بار سطحی در جریان حداکثر ساعتی *طرح .d)2/(m3m بار حداکثر ***جامدات .d)2Kg/(m متعارف، اي،هوادهی مرحله اختلاط کامل، تثبیت تماسی (تثبیت با برخورد مواد جامد)، مرحله کربنی نیتریفیکاسیون جداگانه 49** 195 هوادهی ممتد، اينیتریفیکاسیون یک مرحله 41 171 171 33 اينیتریفیکاسیون دو مرحله فوقمطابق ****37 لجن فعال با افزودن مواد شیمیایی به مایع مخلوط به منظور حذف فسفر *فقط براساس جریان ورودي مترمکعب در روز بر مترمربع کاهش داد. 41گرم در لیتر باشد، بار سطحی را باید به میلی 20هایی که باید میزان مواد معلق خانه** در تصفیه در MLSSرخ لجن برگشتی و مقدار نشینی باید براساس میزان حداکثر جریان روزانه فاضلاب بعلاوه حداکثر ن***میزان حداکثر بار جامدات ته حوض هوادهی محاسبه گردد. گرم در لیتر مورد نیاز است.میلی 1از ترکمحذف فسفر تا غلظت کهزمانی**** نشینیهاي ورودي تهسازه -6-2-3 ستهلک کرده و جریان را هم در جهت افقی و هم ها را باید طوري طراحی کردها و مانعورودي سرعت ورودي را م که د نشینی ثانویه بایهاي تهبر جلوگیري نماید. در حوضیکنواخت توزیع کند و از ایجاد جریان میان به طوردرجهت عمودي ــود. مجاري باید طوري طراحی گربه ایجاد منطقه لخته ــازي توجه ش ــطس ، حداقل طرح دند که در یک دوم جریان متوس ــرعت ــاهاي مرده در مجاري (حفره تامینمتر بر ثانیه 3/0س ــود. از ایجاد فض ــده و در ها و کنارهش ها) باید جلوگیري ش شود. باید پیشها ماهیچهگوشه ست در ورودي تجمع بینی لازم براي حذف یا جمعسازي شناوري که ممکن ا آوري مواد یابد، انجام پذیرد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 78 سرریزها -6-2-4 کلیات -6-2-4-1 ضچهب ست نامتقارن حو ش سهولت قابل ها در طول دوره بهرها توجه به امکان ن سرریزها باید به برداري، رقوم ارتفاعی تنظیم باشند. موقعیت -6-2-4-2 ـــرریزها باید ـــانده و زمان ماند هیدرولیکی بهینه را تعیین گردد که جریان میان به نحويمحل س بر را به حداقل رس متري از دیوار قرار گیرند. 3/0اید حداقل در فاصله نماید. سرریزهاي محیطی ب تامین بار طراحی -6-2-4-3 تجاوز نماید: )4-6(جدول بار سرریزها نباید از مقادیر ي ته نشینیهاحوضحداکثر بار سرریز در -4-6جدول طرح بار سرریز در جریان حداکثر ساعتی خانهظرفیت متوسط تصفیه /(m.d)3m 250 مترمکعب در روز 4000از ترکممعادل یا 375 مترمکعب در روز 4000از تربیش ستفاده از پمپ براي انتقال فاضلاب به واحد تهدر صورت شینییکه نیاز به ا شد ن الامکان تیحپمپاژ شود ، توصیه میبا به ري بر جلوگی. همچنین بار سرریز برمبناي دبی پمپ محاسبه گردد تا از ایجاد جریان میانانجام شودبه صورت پیوسته آید. عمل مجاري سرریز -6-2-4-4 شده باید آوري آبمجاري جمع سرریز سرریز در جریان حداکثر به نحويهاي شدن شود که اولا از غرقاب طراحی نماید. تامینثانیه را در نصف جریان متوسط طراحی متر بر 3/0جلوگیري شود و ثانیا حداقل سرعت طرح ساعتی سطوح مستغرق -6-2-5 4/1هاي مستغرق باید داراي حداقل شیب مجاري انتقال جریان سرریز شده و نیز تیرها و یا اجزاي سازه يهروي دیوار ـــمت 1عمودي به ـــد. همچنین به منظور جلوگیري از تجمع مواد جامد و کفاب در قس فوق باید اجزاي پائینیافقی باش در نظر گرفته شود. 1به 1شیب شم فصل شته - ش 79 30/03/1403 ینین نشینیحوض ته يهتخلی -6-2-6 ستم تخلیه آب حوض سی شینی باید نکات مندرج در بند هاي تهدر طراحی سیر کنارگذر 3-4-4ن هر رعایت گردد. م ه تخلی نشینی در هنگامهاي تهطراحی شود که امکان توزیع جریان فاضلاب در سایر حوض ويحها باید به نیک از حوض ها وجود داشته باشد.حوضهر یک از ارتفاع آزاد -6-2-7 هاي از ســـطح محوطه بالاتر باشـــد. ارتفاع آزاد حوض مترســـانتی 15نشـــینی باید حداقل هاي تهدیوار حوض يهلب که در معرض جریان بادهاي نشینی بزرگهاي تهحوضشود درتوصیه میباشد. مترسانتی 30نشینی باید حداقل برابرته ز ایجادتا ا ي درنظر گرفته شود و یا از موانع بادشکن در اطراف حوض استفاده گرددتربیشارتفاع آزاد ،گیرندقرار می تند و اختلال در جمع آوري موثر کفاب ممانعت بعمل آید.ها حوضامواج سطحی در آوري و انتقال کفاب و لجنجمع -6-3 کفابآوري و انتقال جمع -6-3-1 سطحی جمع سایل کامل مکانیکی شامل موانع) تجهیزات و و شیهاي تهبراي کلیه حوضباید آوري و دفع کفاب ( نی ن ست روي پمپاژ، لولهپیش صیات غیرعادي کفاب که ممکن ا صو شود. در طراحی باید خ شی، انتقال و دفع لجن اثربینی ک بینی لازم براي جداسازي کفاب از فرآیند تصفیه فاضلاب و هدایت پیشباید نامطلوب داشته باشد، مورد توجه قرار گیرد. کننده کفاب و یا فرآیند تصفیه لجن انجام شود. ممکن است تدابیر خاص دیگر براي دفع کفاب ضروري باشد.آن به تغلیظ آوري و انتقال لجنجمع -6-3-2 سایل مکانیکی جمع سریع لجن به نحوي فراهم باید آوري و خارج کردن لجنتجهیزات و و ذیرپامکانشود که تخلیه شد. صیه می گردد با ضچه يهتخلیتو شینی با قطر بیش از هاي تهلجن درحو صوص متر در فرآیند لجن فعال (به 18ن خ فرآیند لجن فعال با نیتریفیکاسیون)، به روش مکشی باشد. تا میزان لجن دفعی از هر حوض قابل کنترل ،نشــینی باید داراي خط لوله مســتقل تخلیه لجن باشــدهر حوضــچه ته گردد. آوري لجنچاله جمع -6-3-2-1 ـــیب حداقل هاي جانبی چاله جمعدیواره ـــیه 1عمودي به 7/1آوري لجن باید داراي ش ـــد. همچنین توص افقی باش حوضچه باید ابعاد پایین آوري لجن کمک شود.ها گرد شده باشد تا به جمعدیواره گردد سطح دیواره آن صاف و گوشهمی باشد.به منظور تغلیظ لجن، قابل قبول نمی آوري لجنچاله جمعاضافه کردن عمق متر باشد. 6/0حداکثر برابر هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 80 هاي عرضیکنندهجمع -6-3-2-2 ن ، جایگرینشینیتههاي عرضی براي یک یا چند حوضچه کنندههاي مستطیلی ممکن است استفاده از جمعدر حوض ري متعدد باشد.آوهاي جمعمناسبی براي چاله کشی تخلیه لجنلوله -6-3-2-3 ـــتقلا داراي لولجمع يههر چال ـــیر بوده و حداقل قطر آن برابر يهآوري لجن باید مس 150تخلیه لجن مجهز به ش سرعت حدود مترمیلی شد که ستاتیک موجود براي تخلیه لجن باید درحدي با شار هیدرو شد. ف متر بر ثانیه را در 9/0با آوري جمع يهچال يهبین انتهاي لوله و دیوار يهفاصل باشد. ترکم مترمیلی 760د کند. این فشار نباید از تخلیه ایجا يهلول ــود). به منظور يهلجن باید به انداز ــود (از تجمع لجن در ورودي جلوگیري ش ــد تا لجن به راحتی وارد لوله ش کافی باش شوي هر یک از خطو ست ش شدن امکان میله زدن و یا شرایطی بینیط لوله باید پیشفراهم هاي لازم به عمل آید. باید براي برگشــت لجن به فرآیندهاي بعدي باید لوله کشــی لازم فراهم گردد که جریان لجن برگشــتی قابل مشــاهده باشــد. بینی گردد.پیش کنترل تخلیه لجن -6-3-2-4 هاي لجنی که چاهک شود. نشینی به یک چاهک لجن مشترك تخلیههاي تهممکن است خطوط لجن هر یک از حوض برداري و باشند، باید به نحوي طراحی شوند که امکان رویت، نمونهمجهز به شیرهاي تلسکوپی یا تجهیزات مناسب دیگر می یا وســـایلنشـــینی باید هاي تهگیري میزان لجن خروجی از حوضد. به منظور اندازهباشـــکنترل مقدار تخلیه لجن فراهم گردد. نمی تاییدنشینی اولیه هاي تهها براي تخلیه لجن از حوضینی شود. استفاده از ایرلیفت پمپبمناسب پیش تجهیزات تمهیدات حفاظتی و خدماتی -6-4 برداريحفاظت متصدیان بهره -6-4-1 بینیپیش از ایمنی عبارتبرداري تجهیز شوند. نکات ایمنی متصدیان بهره رتقاءنشینی باید براي اهاي تهحوض يهکلی باشد.می غیر لغزنده ها و سطوحها، راهروها، نردههاي ایمنی، پلکانآلات، طنابماشین یا پوششحفاظ براي مناسب دسترسی براي نگهداري تجهیزات مکانیکی -6-4-2 سان و ایمن به منظور نگهداري دورهدر طراحی هاي لازم بینیباید پیش سی آ ستر سمتبراي د هاییاي تجهیزات و ق سایل جمعدندهمانند جعبه شکله و ضاي آرامآوري و دفع کفاب، مانعها، اجزاي مت سرریزها، ف کننده در ورودي جریان ها، هاي خروجی پساب به عمل آید.ها و کانالبه مانع شم فصل شته - ش 81 30/03/1403 ینین تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی -6-4-3 شده در حوض صب شیده که دهاي تهتابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی ن سرپو شینی و کفاب سیل تجن مع اراي پتان شتعال و بخار ضوابط خاص مورد ها میگازهاي خطرناك و قابل ا ستانداردها و شند، باید با ا شرایط مذکور تاییدبا براي مطابقت داشته باشند. سایل و کنترل شوند که بهرهها باید در محلو صب شد. در محوطبرداري و نگهداري از آنهایی ن سان و ایمن با يهها آ شود. تامیننشینی باید روشنایی کافی هاي تهحوض 7 فصل 7 تصفیه، ذخیره و دفع لجن 85 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل تصفیه، ذخیره و دفع لجن -فصل هفتم کلیات -7-1 د بینی گردد. تجهیزات مورلجن پیش يهتصــفی تاســیســاتهاي فاضــلاب به روش مکانیکی باید خانهدر تمام تصــفیه صفی ستفاده باید قابلیت ت سب براي دفع يها شند، مگر آنکه مجوز لازم از مرجع تنظیم نهاییلجن در حد منا شته با را دا لجن در محل دیگر صادر شده باشد. يهمقررات، براي تصفی صفی ئیاگر واحدها شود که لجن يهبراي ت ستفاده صلا شاره به آن در این ف شدها ست ن و یا از واحدهاي مورد نیاز ا کننده ضروري است. مرجع بررسی هیتاییدگردد، اخذ میبراي دستیابی به الزامات خاص دفع لجن استفاده انتخاب فرآیند -7-2 باشد. انتخاب روش مناسب تصفیه لجن، حداقل بر پایه ملاحظات ذیل ؛تاسیساتکاربري اراضی در محل احداث -الف مورد نیاز سیستم تصفیه:انرژي -ب هاي تغلیظ و آبگیري لجن؛هزینه -ج پیچیدگی تجهیزات و کادر متخصص مورد نیاز؛ -د اثرات منفی فلزات سنگین و سایر مواد لجن بر واحدهاي تصفیه؛ -ه هاي آن؛زا یا جذب حاملالزامات هضم و تثبیت لجن، شامل کاهش مناسب عوامل بیماري -و صفیه -ز شتی (به عنوان مثال لجناب الزامات ت ساتجریان جانبی یا برگ سی تثبیت یا انبارش لجن، لجناب واحد تا هاي برگشتی واحدهاي اکسیداسیون مرطوب)؛آبگیري و جریان الزامات انبارش لجن؛ -ح لجن؛ نهاییهاي دفع روش -ط هاي موجود تصفیه و دفع لجن.آوريفن -ي هاي لجنکنندهتغلیظ -7-3 طراحیملاحظات -7-3-1 ستفاده قرار می سازي با هواي کنندهگیرد. در طراحی تغلیظتغلیظ لجن براي کاهش حجم آن مورد ا شناور ها (ثقلی، گیرد. ها) موارد ذیل مد نظر قرار میمحلول، گریز از مرکز و سایر روش نوع و غلظت لجن؛ − فرآیند تثبیت لجن؛ − هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 86 الزامات انبارش لجن؛ − دفع لجن؛ نهاییروش − مورد نیاز؛ میاییشیمواد − برداري.هزینه بهره − ضچه ستفاده از حو صیه نمیا شی از تعفن تو شکلات نا شده به دلیل م گردد، مگر هاي تغلیظ ثقلی، براي لجن تثبیت ن ننده ثقلی و کفرآیند و تولید بو در تغلیظ برداريبهرههاي لازم براي کنترل مناســب مشــکلات ناشــی از به بینیآنکه پیش واحدهاي فرآیندي بعدي انجام پذیرد. .ودهوازي ششروع احتمالی شرایط بی در نتیجهکشی لجن تغلیظ شده و اي به پمپاژ و لولهگردد توجه ویژهتوصیه می مطالعه نمونه اولیه -7-3-2 ــده بر هاي انتخاب فرآیند و پارامترهاي طراحی واحدهاي فرآیندي روش ــاس مطالعات انجام ش نوین تغلیظ باید بر اس در خصوص انتخاب فرآیندهاي نوین مراجعه شود. 2-3-4اولیه آن باشد. به بند يهنمون لجن هوازيبیهضم -7-4 کلیات -7-4-1 تعداد واحدها -7-4-1-1 ینهاي جایگزباید در بیش از یک واحد در نظر گرفته شــود و یا از روش تاســیســاتلجن، يهوقفبه منظور هضــم بی ضم در زمان از کار افتادن سیساته سته به غلظت لجن خام و روش يواحدتک تا ست ب شود. ممکن ا ستفاده هاي دفع ا .باشدذخیره لجن و جداسازي لجناب در واحدهاي تکمیلی تاسیساتنیاز به لجن و لجناب، نهایی عمق -7-4-1-2 سبت عمق شد، ن شده با ضم بی اگر در طراحی فرآیند، تخلیه لجناب در نظر گرفته هوازي باید به نحوي انتخاب به قطر ها متر توصــیه 6 برابر د. حداقل ارتفاع کناره دیوار مخزنآورفراهم را شــده باشــد که امکان تشــکیل لایه مناســب مایع لجناب گردد.می تمهیدات طرح براي مرحله نگهداري -7-4-1-3 :هاي زیر مطلوب استتمیز کردن و نگهداري، ویژگی ،براي سهولت در تخلیه شیب − 87 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل سمت لوله تخلیه ضم باید به ضم دارشیبکف ها شد. در ها صورت مکشی انجام می ییهابا ود، شکه تخلیه به 1گردد، شیب کف مخزن باید باشد. اگر تخلیه لجن به طریق ثقلی انجام می 12به 1از ترکمشیب کف نباید فته شود.در نظر گر 4به روهاي دسترسیآدم − هائی که در زیر ســقف گنبدي شــکل مخزن جهت جمع شــدن گاز بعمل بینیپیشعلاوه بر گردد توصــیه می در بالاي مخزن در نظر گرفته شــده و پله براي مترســانتی 80رو به قطر حداقل حداقل دو دریچه آدمآید، می دسترسی به آن در نظر گرفته شود. اي باشداین دریچه باید به اندازه يهاي نیز باید در دیواره هاضم در نظر گرفته شود. دهانجداگانه رويدریچه آدم که امکان اســتفاده از تجهیزات مکانیکی براي تخلیه دانه و ماســه ترســیبی را میســر ســازد. رقوم ارتفاعی دریچه ضم باید به انداز يهروي دیوارآدم سهیل نماید. این يهها سنگین را ت ستفاده از تجهیزات شد که ا کافی پائین با تر از رقوم خاك اطراف که براي ایزولاسیون مخزن در نظر گرفته شده تعبیه شود. تواند پائیندریچه می ایمنی − هاي تخت لاســتیکی، مهارهاي ایمنی، آشــکارســازهاي گازهاي ســمی و قابل وســایل و ابزار ضــد جرقه، کفش براي استفاده در موارد 6-5-2-9..) مطابق بند .اشتعال و حداقل دو واحد کامل تنفسی (کپسول هوا، ماسک و ــود. همچنین موارد ایمنی مرتبط که در بند ــطراري باید در نظر گرفته ش ــاره گردیده نیز به آن 7-4اض ها اش مورد توجه قرار گیرد. مواد سمی -7-4-1-4 ضم شنهاد ه صورت پی هاي بالاي هاي لازم براي تعیین مواد نامطلوب از جمله غلظتباید آزمایش ،لجن هوازيبیدر ها انجام شود.هاي بالاي مواد سمی بازدارنده فعالیت میکروارگانیزمسولفات یا غلظت بازچرخش و سرریز لجن ،اهها، خروجیورودي -7-4-2 ها کنندهها و تخلیهتعدد ورودي -7-4-2-1 ضم، ساتاگر در ها سی شد، باید ورودي تا شده با صورت ها و خروجیاختلاط لجن در نظر گرفته ن هاي متعدد و در ثر وپذیري مناســـب و اختلاط مبرداري با انعطافچرخانی لجن، نقاط مکش و رانش متعدد در نظر گرفته شـــود تا بهرهباز محتویات هاضم تسهیل گردد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 88 ها الگوي ورودي -7-4-2-2 شدن کفاب شکسته شود تا به سطح آب و در نزدیکی مرکز مخزن در نظر گرفته ضم باید در بالاي یک ورودي به ها ــطح مایع کمک نماید. ورودي د ــده در س 3/2اي که حدودا معادل م باید در طرف مخالف خط مکش و در نقطهوجمع ش شد در نظر گرفته شود. باقطر مخزن می محل ورودي لجن -7-4-2-3 شده یا لجناب خروجی تعیین گردد.نقاط ورود لجن خام باید براساس به حداقل رساندن جریان اتصال کوتاه در لجن هضم تخلیه لجن -7-4-2-4 جن بینی شیرآلات لازم به لوله لشود تخلیه لجن دفعی از کف مخزن صورت گرفته و لوله انتقال آن با پیشتوصیه می برداري براي اختلاط مواد در مخزن حاصل شود. در بهره تربیشبرگشتی متصل باشد، تا بدین ترتیب انعطاف سرریز اضطراري -7-4-2-5 ــیب ــگیري از آس ــبراي پیش ــقف هاض ــرریز تخلیه به دلیلم دیدگی مخزن و س ــدگی اتفاقی بیش از حد، باید س پرش شی کباشد. جریان سرریز اضطراري باید با لولهاین سرریز باید فاقد شیر در مسیر خود بینی گردد.اضطراري جریان پیش ود، تا وارد ش ها)(لجناب جانبیهاي جریانتصفیه تاسیساتاي مناسب به فرآیند تصفیه یا و نرخ جریان مناسب در نقطه اثرات آن برروي واحدهاي فرآیندي به حداقل برسد. ظرفیت مخزن هاضم -7-4-3 طراحی به روش منطقی -7-4-3-1 ، نظیرحجم لجن ورودي به مخزن، درصــد موثرظرفیت کلی مخزن هاضــم باید با محاســبات منطقی مبتنی بر عوامل ــم ــات آن، دماي هاض ــخص د نیاز کاهش مواد جامد فرار، زمان ماند ها، درجه و میزان اختلاط، میزان مورمواد جامد و مش سب براي ذخیره گاز، کفاب، لجناب و لجن شتن ظرفیت منا جامدات در بارگذاري حداکثر، روش دفع لجن و با در نظر دا اي که براي ذخیره و تغلیظ لجن استفاده هاي هاضم سري دو مرحلههاي ثانویه در سیستمهضم شده تعیین گردد. هاضم رح به مبانی ط تاییداید در محاسبات حجم مورد نیاز براي هضم لجن درنظر گرفته شوند. این محاسبات براي شوند، نبمی کننده ارائه گردد.مرجع تصویب طراحی استاندارد -7-4-3-2 ــورت عدم ارائ ــبات انجام يهدر ص ــاس مبانی طراحی فوق براي اخذ محاس ــده بر اس یه، حداقل ظرفیت مخزن تاییدش ضم باید به روش ز ضلاب خانگی معمولی ها شی از فا شده که لجن خام نا یر تعیین گردد. براي تعیین این الزامات فرض 89 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل 40شود، مواد فرار در لجن هضم شده بین ثابت نگه داشته می گرادسانتیدرجه 35تا 29بوده، دماي هاضم در محدوده نیز 1-1-9-7و 1-1-4-7هاي . (به بندگردددرصــد اســت و لجن هضــم شــده متناوبا از فرایند تصــفیه خارج می 50تا مراجعه شود). هاي اختلاط کاملسیستم -7-4-3-2-1 تواند شود، بار مواد جامد فرار میانجام می موثرها به صورت کامل و که اختلاط محتویات هاضم در آن ییهادر سیستم کیلوگرم در مترمکعب بر روز (در واحدهاي فعال هضم) در نظر گرفته شود. 3/1تا هاي با اختلاط محدودسیستم -7-4-3-2-2 ــتم ــیس ــرفا با بازچرخش لجن از مبدل حرارتی واقع در خارج از مخزن انجام در س ــمی که عمل اختلاط ص هاي هض شود. 65/0تواند تا گیرد، بار مواد جامد فرار میمی ضم) در نظر گرفته کیلوگرم بر مترمکعب در روز(در واحدهاي فعال ه تر درنظر گرفته شود.ار ممکن است بالاتر یا پاییناختلاط، این ب يهبرحسب درج ايهاي چندمرحلهسیستم -7-4-3-2-3 ستم سی ضم دودر ست داراي اختلاط کامل یا ايمرحله هاي ه (واحدهاي اولیه و ثانویه)، مرحله اول (اولیه) ممکن ا شـــود. گرفته می نظر در 2-2-3-4-7یا 1-2-3-4-7اختلاط محدود باشـــد که در این صـــورت بار آن مطابق بندهاي شی (ثانویه) باید به منظور ذخیره و تغلیظ لجن و جمع دوم يهمرحل شود و نباید حجم آن به عنوان بخ آوري گاز طراحی از حجم محاسباتی براي هضم لجن در نظر گرفته شود. اختلاط هاضم -7-4-3-2-4 بی به نرخ بارگذاري در نظر تجهیرات مورد استفاده براي اختلاط محتویات هاضم باید براي هضم مناسب جهت دستیا ــتفاده میگردد. اگر از پمپ تامینها ســیســتم گرفته شــده و یا دیگر ویژگی ، گرددهاي بازچرخش لجن براي اختلاط اس شوند. تامین 1-7-7تجهیزات فوق باید مطابق الزامات ارائه شده در بند آوري گازکشی و متعلقات سیستم جمعلوله -7-4-4 کلیات -7-4-4-1 ه کشی گاز باید بها، تجهیزات ذخیره و لولهیستم گاز شامل فضاي بالاي سطح مایع مخزن هاضمهاي سقسمت يهکلی برداري از جمله شرایط زمان تخلیه لجن، گاز تحت فشار مثبت باقی شرایط عادي بهره يهنحوي طراحی شوند که در کلی کافی تهویه شوند. يهنشت محتمل گاز، باید به اندازفضاهاي سرپوشیده داراي يهبماند. کلی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 90 تجهیزات ایمنی -7-4-4-2 آوري و انتقال گاز باید در نظر گرفته شـود. شـیرهاي تخلیه فشـار و هاي جمعکلیه تجهیزات ایمنی لازم در سـیسـتم زدگی به همراه شیرهاي اطمینان قطع خودکار باید در نظر گرفته شود و از یخ )flame traps(هاي شعله خلاء شکن و تله شوند. ستفاده از محافظت شدتجهیزاتا شود، مجاز نمی با ستفاده می شت گاز ا .ی که در آنها از آب براي جلوگیري از ن ــیه می ــورهاي گاز در اتاق جداگانهتوص ــود که تجهیزات ایمنی و کمپرس اي که درب خروجی آن به محوطه بیرونی باز ش گردد قرار گیرند. می کشی گاز و میعاناتلوله -7-4-4-3 صب تجهیزات اندازه مترمیلی 100انتقال گاز باید برابر هايحداقل قطر لوله شود. در محل ن گیري گاز، در نظر گرفته ستفاده از قطر شیب لولهمی تاییدقابل ترکما شد. ستم با سی سمت تله میعانات (در نقاط پایین هاي انتقال گاز باید به شناور کنترل میلوله شد. تله میعاناتی که با شی) با ستفاده قرار گیرند.شوند نک زدگی ختله میعانات باید از ی باید مورد ا محافظت شوند. ــیه میبه منظور کمینه ــار گاز، توص ــازي انتش ــاتهایی که ها و تونلگردد که در گذرگاهس ــیس ــم را به دیگر تاس هض سات سی سته مینمایند، دربمرتبط می تا شود که به طور خودکار محکم ب صب اي عبور لوله بایدهشوند. گالريهایی ن تهویه شوند. 7-4-4-7مطابق بند تجهیزات استفاده از گاز -7-4-4-4 ها از گالري این اتاق کهمناســب قرار گیرند. درصــورتی يههایی با تهویبویلرهاي گازســوز، موتورها و غیره باید در اتاق انتقال گاز يهند. روي خطوط لولبندي شوهاي خطرناك طبقههضم جدا شده باشند، به طور معمول نباید به عنوان محل بینی شود.هاي شعله مناسب پیشبه این واحدها باید تله تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی -7-4-4-5 شده در محوطه صب سته و مجاور اجزاتابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی ن ضم يهاي ب ها هوازي، که در آنهاي بیها باید با استانداردها و ضوابط خاص شرایط مذکور مطابقت داشته باشند. احتمال جمع شدن گازهاي خطرناك وجود دارد گاز اضافی -7-4-4-6 محل -7-4-4-6-1 شعل صب گردند که حداقل م شند و باید در محلی ن سترس با سادگی درد ضافی باید به سازه 15هاي گاز ا متر از هر هاي گاز اضافی باید در ارتفاع مناسب نصب شوند و در محلی قرار گیرند که هنگام خانه فاصله داشته باشند. مشعلتصفیه د.سقوط، آسیبی به کارکنان وارد نیاورباد یا در صورت 91 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل شعله پیلوت -7-4-4-6-2 به اي مجهزهاي گاز اضــافی باید مجهز به وســیله خودکار ســیســتم جرقه، نظیر شــعله پیلوتی یا وســیلهکلیه مشــعل سنسور سلول فتوالکتریک باشند. به منظور اطمینان از کار شعله پیلوت، تمهیدات لازم براي استفاده از گاز طبیعی یا گاز سوخت شعله در نظر گرفته شود. تامینکپسولی پروپان براي هاي گازکشیشیب لوله -7-4-4-6-3 حداقل شیب خطوط لوله گاز باید دو درصد و به طرف مشعل گاز اضافی مجهز به تله میعانات باشد. تله میعانات نباید زدگی باشد. در محلی قرار گیرد که در معرض یخ تهویه -7-4-4-7 شیده سرپو ضاي سطح زمین و مرتبط با مخ ترپایینهر ف ضم، مخازن حاوي لجن و یا لولهاز شیازن ه هاي گاز وک ، تعویض کامل هوا در ســاعت) 12(حداقل هاي خشــکتجهیزات آن، باید مجهز به ســیســتم تهویه مکانیکی براي چاهک ستانداردهاي ایستگاه ق هاي جداکننده (عایهاي پمپاژ باشد. میزان تهویه مستمر براي فضاهاي بسته بدون دیوارهمطابق ا سورهاي گاز، تلهگ صب کمپر ضاي ن ضم یا ف سوب، تلهاز) از مخازن ه شیرهاي هاي چکههاي ر سکرابرهاي گاز یا گیر، ا هوا در ساعت باشد. و مستمر بار تعویض کامل 12کنترل و تنظیم فشار باید حداقل برابر گیري جریان گازاندازه -7-4-4-8 ـــم لجبراي اندازه گیري جریان گاز به همراه خط ن، باید تجهیزات اندازهگیري کل گاز تولیدي در هر واحد فعال هض اي را که به صــورت ســري هاي هضــم دو مرحلهتوان کل گاز تولید شــده در ســیســتمنظر گرفته شــود. می کنارگذر در دي کشی مناسب براي اتصال گاز تولیگیري نمود. در این صورت باید لولهشوند، به وسیله یک تجهیز اندازهبرداري میبهره بینی شود.گیري جریان پیشها به تجهیز اندازهدر هاضم تجهیزباید براي هر واحد هضم اولیه، گردند، در مواقعی که چند واحد هضم اولیه به یک واحد هضم ثانویه مرتبط می ضم ثانویه میجداگانه اندازه شود. واحد ه ضم گیري گاز یکی تواند به واحد اندازهگیري جریان درنظر گرفته از واحدهاي ه شود. لوله صل شیاولیه مت صل میک ضم مت شیرآلات هاي گاز مرتبط به هم، که به چند ها سبی با شند، باید به نحو منا با ـــوند تا امکان اندازهدریچه ـــل ش ـــت گاز، به هم وص گیري گاز تولیدي و انجام کارهاي نگهداري هر یک از اي بدون نش واحدهاي هضم لجن فراهم شود. شی گیرهاي گاز میهانداز صفحه اریفیس، توربینی یا چرخ شد. اندازه (Vortex)تواند از نوع گیرهاي جریان با جا به با گیرهاي جریان باید به صورت ویژه براي تماس با گازهاي خورنده و کثیف اندازه جایی مثبت نباید مورد استفاده قرار گیرد. طراحی شده باشد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 92 گرمایش مخزن هضم -7-4-5 بنديعایق -7-4-5-1 شود در صورت امکان مخازن هضم بالاتر از سطح آب زیرزمینی ساخته شده و به منظور کاهش افت حرارتی توصیه می کنندگی خاك انجام پذیرد.گردد حداکثر استفاده از خاصیت عایقبندي شوند. توصیه میمناسبی عایق به طور گرمایشی تاسیسات -7-4-5-2 هاي واقع در خارج مخزن یا واحدهاي قرار گرفته در داخل کنندهتواند با گردش لجن از طریق گرمگرمایش لجن می مراجعه گردد. 2-2-5-4-7مخزن هضم انجام شود. به بند هاي خارج از مخزنکنندهگرم -7-4-5-2-1 شیلوله شوند که امکان پیشک ضمگرمایش لجن، قبل از ورود آن بها باید به نحوي طراحی شد. ه ها شته با ها وجود دا ــتم لولهباید پیش ــیس ــیرآلات انجام پذیرد تا امکان جدا کردن لولهبینی لازم در س ــی و ش هاي مبدل حرارتی و تمیز کش هاي لجن مبدل حرارتی براي حداکثر میزان تبادل حرارتی مورد نیاز گردد قطر لولهها فراهم باشــد. توصــیه مینمودن آن شود. همچنی سباتی را 130ی معادل شهاي حرارتی ظرفیت گرماین مبدلتعیین صد حداکثر گرمایش مورد نیاز محا در هاي مبدل را جبران نماید.لجن در لوله گذاريرسوبداشته باشد تا کاهش گرمایش ناشی از هاي گرمایشسایر روش -7-4-5-2-2 یا انواع دیگر تجهیزات گرمایش داخلی اند و هاي حرارتی آب داغ که به دیوارهاي هاضم متصل شدهنباید ازکویل -الف باشند، استفاده شود.که نیازمند به تخلیه محتویات هاضم براي انجام تعمیرات می ستم -ب سی سعه یافتهاخیرا ضم بیها و تجهیزات دیگري تو هوازي رااند که توامان اختلاط و گرمایش محتویات ها ستمانجام می سی ساس مزیتدهند. این سیها باید بر ا سی قرار گیرند. براي انجام این برر هاهاي خود مورد برر ــانبرداري هاي بهرهباید داده ها ارائه برداري و نگهداري آنهاي بهرهقابلیت اطمینان و همچنین ویژگی دهندهنش مراجعه شود. 2-3-4شود. به بند ظرفیت گرمایش -7-4-5-3 ظرفیت -7-4-5-3-1 شــده در طراحی با در نظر داشــتن باید ظرفیت گرمایشــی کافی براي نگهداري مســتمر دماي لجن در محدوده تعیین شده براي عایقبینیپیش ضم براي هاي انجام سال ایجاد گردد. اگر از گاز مخزن ه سرد صول شرایط محیط در ف بندي و 93 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل ستفاده می صد دیگر نیز ا ست نیاز به مقا ضمس تامینشود، ممکن ا شد. اگر ه یاز مزوفیلیک مورد ن بهینه وخت کمکی با حفظ شود. گرادسانتیدرجه 38تا 29در محدوده باید برداري باشد، دماي طراحی در زمان بهره الزامات رزرو -7-4-5-3-2 شی، پیش تامینبراي ضروري نیازهاي گرمای شی ستفاده از واحدهاي چندگانه گرمای شی رزرو یا ا بینی ظرفیت گرمای ــت، مگر ــفیه به دلیل افت حرارت، تدارك طولانی مدت دیگري براي اس ــم از مدار تص آنکه براي مواقع خروج فرآیند هض بینی شده باشد.لجن هضم نشده پیش هاي مربوط به گرمایش داخلی توسط آب داغکنترل -7-4-5-4 شیرهاي مخلوط -7-4-5-4-1 شیر مخلوط خودکار من شتی باید سب دربه منظور تعدیل دماي آب داغ بویلر به کمک آب برگ شود، ب ا ه نظر گرفته ـــم و یا جداره خارجی لوله دوجداره انتقال حرارت در دما ـــده در هاض ـــب ش یینحوي که دماي آب ورودي به کویل نص شکیل کیک لجن در جداره ترپایین سب براي کنارگذر کردن پیشاز ت شیرهاي منا سد. کنترل دستی به کمک بینی ها بر گردد. (بویلر) هاي دیگ آب داغکنترل -7-4-5-4-2 گاز در هنگام بروز نقص در پیلوت مشعل یا قطع برق، پایین افتادن سطح آب بویلر، فشار تامینبراي قطع منبع اصلی سب شار یا دماي آب بویلر و همچنین به منظور کاهش خوردگی، بویلر باید به کنترلر خودکار منا پایین گاز و یا افزایش ف حفظ نماید. گرادسانتیدرجه 82حدود مجهز گردد تا دماي آب را همواره در هاي آب داغ بویلرپمپ -7-4-5-4-3 شرایط بهرههاي آب داغ بویلر باید آبپمپ سب با برداري، از جمله دما، ارتفاع پمپاژ کافی در نقطه کار بند بوده و متنا و میزان جریان عبوري باشند. براي کلیه واحدها باید رزرو در نظر گرفته شود. هادماسنج -7-4-5-4-4 ها براي نمایش دماي لجن ورودي و خروجی، آب داغ ورودي، آب داغ برگشتی و آب بویلر ضروري است.بینی دماسنجپیش آب تامینمنبع -7-4-5-4-5 براي استفاده به عنوان منبع آب ضروري است. به مندرجات آن به منظور بررسی سازگاري ،کنترل کیفیت شیمیایی آب آب مراجعه شود. تامینبه منبع غیرمستقیممورد نیاز براي اتصال (Break Tank) در خصوص مخزن میانی 3-2-6-4بند هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 94 هاي عملکرد مولدهاي گرمایی خارجیکنندهکنترل -7-4-5-5 باید براي اجزاي مهم واحد رزرو ضـــروري اســـت. موثربرداري ایمن و ها براي اطمینان از بهرهبینی کلیه کنترلپیش بینی شود. پیش لجن)تخلیه لجناب (آب جدا شده از -7-4-6 ــم باید ــازي لجناب به منظور تغلیظ لجن و افزایش زمان ماند جامدات در واحدهاي هاض ــتم جداس ــیس در طراحی س برداري و کنترل کامل کیفیت لجناب مد نظر قرار گیرد. سهولت بهره هاانتخاب قطر لوله -7-4-6-1 نباشد. ترکم مترمیلی 150هاي لجناب از گردد که قطر لولهتوصیه می تخلیهتمهیدات -7-4-6-2 رقوم تخلیه -7-4-6-2-1 شی تخلیلوله شد که امکان تخلی يهک سه رقوم ارتفاعی مختلف و یا يهلجناب باید بنحوي با فراهم تربیشلجناب از سرریز تخلی شود. به منظور کاهش يهگردد. همچنین شد در نظر گرفته شیر در مسیر خط لوله تخلیه با لجناب که فاقد هاي یکششده در شرایط اضطراري بر واحدهاي تصفیه، جریان مذکور باید با انجام لولهاثر نامطلوب تخلیه جریان سرریز هاي جانبی منتقل شود.لازم و با نرخ جریان مناسب به نقطه مناسب در فرآیند تصفیه و یا واحدهاي تصفیه جریان انتخاب رقوم تخلیه -7-4-6-2-2 انتخاب یتلقابرقوم تخلیه لجناب ، کشیدر انتهاي سیستم لوله با بکارگیري تمهیدات لازمدر مخازن سقف ثابت، باید د.نباشداشته سلکتور لجناب -7-4-6-2-3 ستفاده از توري غیر شتا ضم در ورودي لوله قابل بردا شابه در واحدهاي ها سایل م سلکتور) یا و هاي تخلیه لجناب ( پذیرد باید محدود شود و م انجام نمیها اختلاط محتویات هاضاي) که در آنهاي هضم دو مرحلهمرحله دوم (در سیستم شکیل لجناب پیش سطح، در ناحیه ت ستفاده، باید حداقل یک خروجی دیگر در همان صورت ا شود. همچنین در بینی شوي معکوس ست ش سلکتور فوق پیش تجهیزات لازم براي شار زیاد شود. تمهیدات مذکور، علاوه بر تخلیبا ف يهبینی باشد. بینی نشده) میه در مسیر آن شیر پیشاضطراري جریان لجناب (ک 95 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل بردارينمونه -7-4-6-3 شــود قطر هاي لازم به عمل آید. توصــیه میبینیهاي تخلیه باید پیشبرداري از لجناب در هر یک از رقومجهت نمونه د.مناسب ختم شوبرداري با سایز بوده و انتهاي لوله به یک حوضچه یا سینک نمونه مترمیلی 50برداري حداقل لوله نمونه دفع لجناب -7-4-6-4 ـــاتباید ـــیس ـــت و دفع لجناب، به منظور کاهش اثرات نامطلوب در بار هیدرولیکی و آلی موثر بر تاس دعملکربرگش نظیر فســفر، نیتروژن آمونیاکی) مد نظر باشــد، توصــیه (خانه حذف مواد مغذي خانه طراحی شــود. اگر در تصــفیهتصــفیه بینی گردد.جریان جانبی لجناب نیز پیش گردد یک سیستم جداگانه تصفیهمی هوازيلجن تولیدي در هضم بی -7-4-7 اید اي بهوازي دو مرحلهو دفع لجن، مقادیر لجن تولیدي در فرآیند هضم بی انتقال تاسیساتبراي محاسبه و طراحی یر جامدات خشک تعیین شود. همچنین مقاد تربیشدرصد و با فرض عدم انجام تغلیظ 5براساس حداکثر غلظت جامدات مطابق مقادیر ذیل بر حسب نوع فرآیند باشد: باید تولیدي شد معلق) − ضافی در فرآیند لجن فعال (ر ضافه لجن فعال ا کیلوگرم به ازاي هر 05/0حداقل –لجن اولیه به ا نفر در روز سبیده − شد چ ستر ثابت (ر صفیه با ب ضافه لجن در فرآیندهاي ت یلوگرم به ازاي ک 04/0حداقل –)لجن اولیه به ا هر نفر در روز هضم هوازي لجن -7-5 کلیات -7-5-1 سیستم هضم هوازي لجن باید شامل تمهیدات لازم براي انجام مراحل هضم، جداسازي لجناب، تغلیظ لجن و هرگونه ذخیره ضروري لجن باشد. این تمهیدات ممکن است در مخازن یا فرآیندهاي جداگانه و یا در مخازن هضم انجام گیرد. واحدهاي چندگانه -7-5-2 مترمکعب در روز است باید واحدهاي هضم چندگانه 400هایی که متوسط جریان طراحی بیش از خانهکلیه تصفیه در هاي و فاقد واحدهاي چندگانه مذکور، باید روش ترکوچکهاي خانهبینی شود. درتصفیهبرداري مستقل پیشبا قابلیت بهره نظر گرفته شود. و نحوه دفع آن نیز درجایگزین دیگري براي لجن تولیدي هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 96 ظرفیت مخزن (مخازن) -7-5-3 حجم مورد نیاز -7-5-3-1 درصد 2در شرایطی که غلظت جامدات برابر ، هوازي مخازن هضم لازمهاي ظرفیتنشان دهنده )1-7(جدول شماره سازي لجناب در مخازن مجزا شدمی، گرددمیانجام بوده و جدا ضم انجام گیرد، باید با سازي لجناب در مخزن ه . اگر جدا ضافه فوق حجمبه درصد 25حداقل ست، مگر آنکه تجهیزات تغلیظ لجن (به ظرفیت تامین. گرددا ضروري ا هاي مذکور شود) براي تغلیظ جامدات ورودي به بیش از 3-7بند شرایط 2مراجعه شد. در این ستفاده قرار گرفته با صد مورد ا در ها را متناسبا کاهش داد. توان حجم هاضممی حداقل حجم سرانه مورد نیاز در مخازن هضم هوازي -1-7جدول نوع لجن حجم / معادل جمعیتی (مترمکعب به ازاي هر نفر) *13/0 نشینی اولیهبدون ته –لجن فعال اضافی *11/0 لجن اولیه به اضافه لجن فعال اضافی *06/0 لجن اولیه)لجن فعال اضافی (بدون 09/0 لجن فعال اضافی در فرآیند هوادهی ممتد 09/0 لجن اولیه به اضافه لجن راکتور بیولوژیکی با رشد چسبیده ساعت در جریان متوسط طراحی نیز کاربرد دارند. 24از ترکماي با زمان ماند * این احجام براي فرآیندهاي نیتریفیکاسیون یک مرحله م مورد نیازاثر دما بر حج -7-5-3-2 شده در بند ضم برابر 1-3-5-7احجام ارائه ست که دماي لجن در ها شرایطی ا و زمان ماند گرادسانتیدرجه 15براي گردد که مخازن ، توصیه میترپایینهاي هوازي در دماهاي سازي افت حرارتی هاضمروز باشد. به منظور کمینه 27جامدات شده براي دفع یا پخش لجن در اراضی سرپوشیده ساخته شوند. همچنین براي دستیابی به الزامات تعیین به صورتهضم (Land application) ــد. به بند ــم و یا گرمایش لجن باش ــافه کردن حجم مخازن هض ــت نیاز به اض در 9-5-7، ممکن اس خصوص ذخیره لجن مراجعه شود. اختلاط -7-5-4 تلاط کامل محتویات مخازن هضم هوازي، تجهیزات اختلاط در نظر گرفته شود. به سازي جامدات و اخبه منظور معلق مراجعه شود. 5-5-7بند هواي مورد نیاز -7-5-5 گرم در لیتر باید تجهیزات هوادهی فراهم میلی 2تا 1ســازي جامدات و حفظ اکســیژن محلول در محدوده براي معلق سیژن تامینگردد. براي سانی باید هوا به میزان الزامات اختلاط و اک لیتر بر ثانیه به ازاي هر مترمکعب حجم مخزن 5/0ر 97 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل سرویس بودن تامین صی تامینین واحد دمنده هوا نیز قابل تربزرگگردد. این مقدار هوا باید در مواقع خارج از شد. تو ه با ــتفاده از دیفیوزرها، نوع غیرقابل می ــورت اس ــوند که امکان گردد در ص ــداد آن انتخاب گردد، و به نحوي طراحی ش انس ستفاده از هوادهسرویس مداوم آن توصیه می گردد توان آنها اي) مکانیکیهاي توربینی (پروانهها میسر باشد. در صورت ا ســرویس به منظور فراهم شــدن امکان باشــد.براي اختلاط مناســب وات به ازاء هرمترمکعب حجم لجن 20حداقل برابر ـــتفاده از هواده ـــد. اس ـــم باید حداقل داراي دو هواده توربینی باش هاي مکانیکی براي مناطقی که مداوم، هر مخزن هاض شود.دهد، توصیه نمیهاي نگهدارنده آن رخ میزدگی بر روي هواده و سازهدرشرایط یخبندان، یخ جداسازي لجناب و حذف کفاب و چربی -7-5-6 جداسازي لجناب -7-5-6-1 د با درتوانجداسازي لجناب می تاسیساتلازم درنظر گرفته شود. تاسیساتي موثر و تخلیه لجناب باید براي جداساز تاسیساتو انجام جداسازي لجناب در مخزن هاضم انجام گردد. طراحی این ،3-5-7نظر گرفتن حجم اضافی مطابق بند بینی خانه جلوگیري نماید. همچنین پیشتصـفیهباید به نحوي باشـد که از برگشـت کفاب و چربی به واحدهاي فرآیندي لازم براي تخلیه لجناب از چند سطح در ناحیه تخلیه لجناب انجام پذیرد. حذف کفاب و چربی -7-5-6-2 بینی شــود تا از برگشــت آن به کفاب و چربی از هاضــم هوازي و دفع نهایی آن باید پیش موثرآوري جمع تاســیســات مدت و تخلیه احتمالی آن به پساب خروجی جلوگیري به عمل آید.فرایندهاي تصفیه، انباشت طولانی سرریز اضطراري در رقوم بالاتر از سطح لجن در هاضم -7-5-7 به منظور برگشــت جریان ســرریز شــده از هاضــم در مواقع پر شــدن اتفاقی و بیش از حد لجن در هاضــم، به ابتداي صفیه ضطراري درت سرریزي ا شرایط معمول خانه یا به فرآیند هوادهی، باید رقومی بالاتر از رقوم سطح لجن در هاضم در بینی گردد. این سرریز باید فاقد شیر در مسیر جریان سرریز شده باشد. ملاحظات طراحی سرریز هاضم برداري پیشبهره ه، اثرات خانبرداران در تصــفیهباید شــامل نرخ و مدت زمان تخلیه جریان لجن دفعی در طی دوره زمانی عدم حضــور بهره خانه، محل تخلیه جریان ســرریز اضــطراري، و امکان تخلیه جامدات معلق در پســاب بالقوه بر واحدهاي فرآیندي تصــفیه باشد.خانه تصفیه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 98 لجن تولیدي در هاضم هوازي -7-5-8 باید مقادیر لجن تولیدي در فرآیند هضــم هاي هوازي،هاضــم و دفع لجن انتقال تاســیســاتبراي محاســبه و طراحی ساس حداکثر غلظت جامدات صد و با فرض عدم تغلیظ 2هوازي برا شود. همچنین مقادیر جامدات تربیشدر آن تعیین خشک تولیدي مطابق مقادیر ذیل بر حسب فرآیند مورد استفاده باشد: ه ازاي هر نفر در روزکیلوگرم ب 07/0حداقل –لجن اولیه به اضافه لجن فعال اضافی − کیلوگرم به ازاي هر نفر در روز 05/0حداقل –لجن اولیه به اضافه لجن با بستر ثابت − سازي لجن هضم شدهحجم ذخیره -7-5-9 سازي لجنحجم ذخیره -7-5-9-1 برداران براي ســازي لجن باید به منظور نگهداري حجم روزانه تولید لجن و فراهم شــدن فرصــت لازم براي بهرهذخیره شدن واحدها مطابق بند مواجهه سب آب و هوایی و از مدار خارج شرایط نامنا شود. 9-7با ها طراحیدر در نظر گرفته د.شوسازي استفاده نباید از قابلیت افزایش سن لجن در سیستم لجن فعال به عنوان جایگزین ذخیره سازي لجن مایعذخیره -7-5-9-2 سات سی ساتطراحی گردند، مگر اینکه از )2-7(جدول سازي لجن مایع باید بر مبناي مقادیر ذخیره تا سی تغلیظ تا مراجعه شود). 3-7درصد استفاده شده باشد (به بند 2لجن هضم شده به منظور افزایش غلظت جامدات به بیش از لجن مایع هضم شده سازيذخیرهسرانه حجم مورد نیاز براي -2-7جدول نوع لجن حجم به ازاي هر نفر در روز به ازاي هر نفر در روز) (مترمکعب نشینی اولیه، لجن اولیه به اضافه لجن فعال لجن فعال اضافی در فرآیندهاي بدون ته و لجن فعال هوادهی ممتد اضافی، 004/0 002/0 نشینی اولیه)لجن فعال اضافی (بدون لجن ته 003/0 لجن اولیه به اضافه لجن راکتور بیولوژیکی با رشد چسبیده هوازي گرمادوست هضم -7-5-10 ها ممکن اســت ثابت نگه داشــته شــود. این ســیســتم گرادســانتیدرجه 70 تا 50دماي هضــم ترموفیلیک باید بین اي باشــند. لجن باید قبل از تصــفیه در مخازن هضــم، تغلیظ شــده باشــد. به منظور به حداقل اي یا چندمرحلهمرحلهتک شوند. بنديعایقبی رساندن افت حرارتی، مخازن باید به نحو مناس 99 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل بالا pHتثبیت در -7-6 کلیات -7-6-1 ضافه کردن مواد قلیا ساتتواند جایگزین هاي مایع اولیه و ثانویه، میبه لجن ییا سی ضم لجن گردد و یا تا به عنوان ه بالا، pHتثبیت موقت لجن مورد اســتفاده قرار گیرد. در فرآیند تثبیت با موجود هضــم و نیز به منظور تاســیســاتمکمل ـــی در مواد آلی یا جامدات لجن رخ ـــک افزایش دهدنمیکاهش . اگر بعد از این یابدمی. در این فرآیند جرم جامدات خش ـــود، حجم ید میتربیشفرآیند، آبگیري لجن انجام نش ید در طراحی ي از لجن تول با یافته ـــود. مقادیر لجن افزایش ش هاي مربوطه در نظر گرفته شود. هاي دفع و نیز هزینهسازي، جا به جایی، انتقال، روشذخیره تاسیسات ضوابط عملیاتی -7-6-2 ســـاعت اختلاط شـــدید، مخلوطی همگن با 2کافی باید به نحوي به لجن مایع اضـــافه گردد، که بعد از ییمواد قلیا شود. همچنین 12برابر pHحداقل ساتتولید سی ضافی براي تا جن در دوره ل pH حفظلازم براي افزودن مواد قلیایی ا بینی گردد.سازي موقت لجن پیشذخیره تهویه و کنترل بو -7-6-3 متري مناطق مسکونی یا تجاري واقع 800اي که در فاصله شدهسازي لجن تصفیهبراي مخازن اختلاط لجن و ذخیره ــده ــاتاند، باید ش ــیس ــود. تاس با طبیق آنو تهوا یو کنترل آلودگ یطراحتعیین اهداف يبراکنترل بو درنظر گرفته ش سی سکرابر هوا، باید با مرجع برر صات انواع مختلف واحدهاي ا شخ شود. برايم سات کننده هماهنگی سی شیده تا سرپو ستگاهاختلاط، ذخیره شده براي ای صیه شابه الزامات تو بار تعویض 12و حداقل با هاي پمپاژسازي و فرآوري لجن باید م شود.، تهویه در نظر گرفته کامل هوا در ساعت تجهیزات و مخازن اختلاط -7-6-4 مخازن -7-6-4-1 شوند. حداقل باید دو مخزن، هر یک با حداقل سته طراحی سته یا ناپیو ست با جریان پیو 2مخازن اختلاط ممکن ا ساعت زمان تماس در نظر گرفته شود. موارد ذیل نیز باید براي تعیین تعداد و ابعاد مخازن مورد توجه قرار گیرد: ریان لجن؛ج میزانحداکثر -الف در فرآیندهاي ناپیوسته؛ (Batches)سازي بین هر بار پر شدن ذخیره -ب آبگیري یا تغلیظ انجام شده در مخازن؛ -ج لجن ذخیره شده؛ pHکاهش بدلیلتصفیه دوباره لجن -د هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 100 تغلیظ لجن قبل از تصفیه لجن؛ و -ه ها.اري و تعمیر آناختلاط به کار رفته و الزامات مربوط به نگهد اتنوع تجهیز -و تجهیزات -7-6-4-2 ـــورت معلق و تامینتجهیزات اختلاط باید به منظور ـــدید در داخل مخزن اختلاط، نگهداري جامدات به ص تلاطم ش ایجاد یک مخلوط همگن از جامدات لجن و مواد قلیایی طراحی گردد. اختلاط ممکن اســت به وســیله دیفیوزرهاي هوا یا ستفاده از دیفیوزرها، صورت ا سرهاي مکانیکی انجام پذیرد. در تر بر ثانیه به ازاي هر لی 5/0هوا باید به میزان تامینمیک شود. این مقدار هوا باید در زمان خارج از مدار بودن ین واحد دمنده تربزرگمترمکعب حجم مخزن اختلاط درنظر گرفته گردد دیفیوزرها از نوع غیرقابل انســداد بوده و به نحوي طراحی شــوند که امکان باشــد. توصــیه می تامینهوا نیز قابل ها باید طوري طراحی شوند که ود داشته باشد. در صورت استفاده از میکسرهاي مکانیکی، پروانهها وجسرویس مداوم آن ها در شــرایط فراهم شــدن ســرویس مداوم آن يبرارســانده و ملاحظات لازم لجن را به حداقل دیبا مواد زا آنها گرفتگی .شوددر نظر گرفته یخبندان یسازي مواد شیمیایتجهیزات تزریق و ذخیره -7-6-5 کلیات -7-6-5-1 ها شــوند. تجهیزات مربوط به توانند باعث ایجاد جراحت در چشــم و بافتمواد قلیایی طبیعت ســوزاننده دارند و می ستفاده و ذخیره شتنسازي مواد قلیایی باید با ا شوند. براي ملاحظه اقدامات ایمنی کافی بهره در نظر دا برداران طراحی سب ایمنی به بند شود.مرا 7-4احتیاطی و منا سید کربن و بخار آب جعه براي جلوگیري از تماس مواد قلیایی با دي اک ـــازي، تعدیل و تزریق ، باید تجهیزات ذخیرهییهوا و جلوگیري از فرار گرد و غبار مواد قلیا موجود در تا حد امکان غیر س د براي تمیزســازي دردســترس هاي مربوطه بایکشــیباشــند. همه تجهیزات و خطوط انتقال و لوله قابل نفوذ توســط هوا باشند. تجهیزات تزریق و تعدیل -7-6-5-2 ـــفیه ـــده، تعدیل مورد نیاز، و طراحی تجهیزات تزریق باید با توجه به ظرفیت تص ـــتفاده ش خانه، نوع مواد قلیایی اس سته شد. تزریقهاي بهرهخوا ستی یا خودکار با ست از نوع د شود. تجهیزات ممکن ا بنا به هاي خودکارکنندهبردار انجام دســـتی آهک زنده تهیهد. نمیزان دقت، قابلیت اطمینان و نگهداري مورد نیاز ممکن اســـت از نوع حجمی یا وزنی باشـــ (CaO) شد،به آهک هیدراته مجاز نمی صیه می با شد. تو شده با گردد درمگر اینکه تجهیزات و لباس حفاظتی کافی تهیه ستفاده Ca(OH))2(جویی در کار، از (آهک هیدراته) هاي کوچک، به دلایل ایمنی و صرفهخانهتصفیه به جاي آهک زنده ا سیون باید حداقل براي صد جریان حداکثر لجن 150شود. ظرفیت تجهیزات تزریق و هیدراتا به علاوه حجم لجنی که در 101 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل نیاز به تصفیه مجدد داشته باشد، در نظر گرفته شود. براي کلیه واحدها باید رزرو در نظر pHممکن است به علت کاهش گرفته شود. سازي شیمیاییذخیره تاسیسات -7-6-5-3 سه یا فله صورت کی ست به صرف، مواد قلیایی ممکن ا سته به مقدار م شود. مواد تحویب شده بهاي تحویل داده ل داده وبت ها از نوع ضد رطگردد که کیسهصورت کیسه، باید در محیط سرپوشیده و بالاتر از سطح زمین ذخیره شوند. توصیه می سم و داراي مکانی غیر قابل نفوذ توسط هوا باشدالامکان سازي فله مواد خشک باید حتیو چند جداره باشد. سیلوهاي ذخیره نظر گرفته شود. روزه در 30نیاز تامینسازي باید حداقل براي ذخیره تاسیساتفیت اختلاط مکانیکی باشند. ظر سازي لجنذخیره -7-6-6 ساتبراي ملاحظات کلی طراحی 9-7 ندبه ب سی شود.ذخیره تا ساتعلاوه بر این طراحی سازي لجن مراجعه سی تا بالا باید با توجه به ملاحظات زیر انجام شود. pHلجن تثبیت شده با مایعلجن -7-6-6-1 اي هبالا نباید در لاگون ذخیره شود. لجن مذکور باید در مخزن یا تانک مجهز به مکانیسم pHلجن تثبیت شده مایع با هاي لازم جهت افزودن مواد قلیایی در بینیســریع تخلیه لجن به منظور دفع یا تصــفیه مجدد ذخیره شــوند. باید پیش ، در همه مخازن ذخیره باید تجهیزات اختلاط درنظر گرفته شود.2-4-6-7سازي انجام شود. مطابق بند مخزن ذخیره لجن آبگیري شده -7-6-6-2 شده با ذخیره شده و تثبیت صفیه pHسازي لجن آبگیري روز محدود گردد. همچنین 30خانه باید به بالا در محل ت اهش خانه (در صورت کتصفیههاي لازم براي تصفیه مجدد یا دفع سریع لجن آبگیري شده ذخیره شده در محل بینیپیش pH .لجن) انجام پذیرد سازي خارج از محلذخیره -7-6-6-3 اي توسط خانه انجام شود، مگر اینکه مجوز ویژهبالا نباید در خارج از محل تصفیه pHسازي لجن تثبیت شده با ذخیره مرجع تنظیم مقررات ارائه شده باشد. دفع -7-6-7 خانه و در نتیجه ذخیره شده در محل تصفیه )pHبا روش افزایش شود به منظور کاهش لجن (تثبیت شدهتوصیه می pHهاي دفع فوري اســتفاده شــود تا از ایجاد بو در صــورت کاهش ها و گزینهمجدد آن، از روش يهکاهش نیاز به تصــفی مخلوط گردد.با خاك ،پیشگیري شود. اگر استفاده از لجن در اراضی مد نظر باشد، لجن باید در همان روز حمل به محل هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 102 کشیهاي لجن و لولهپمپ -7-7 هاي لجنپمپ -7-7-1 ظرفیت -7-7-1-1 هاي لازم جهت متغیر بودن ظرفیت بینیشــود پیشها باید کافی و نه بیش از حد نیاز باشــد. توصــیه میظرفیت پمپ . مبانی منطقی طراحی باید به مدارك طرح پیوست شود.انجام پذیردها نیز پمپ واحدهاي چندگانه -7-7-1-2 باید داراي واحد رزرو باشند. تاسیساتکلیه نوع -7-7-1-3 شده باید ضم ن ستونی، پمپپمپاز براي انتقال لجن ه سایر انواعی که قابلیت انتقال جامدات بهاي پی ههاي پیچوار یا ه طوربهاي سانتریفوژ، باید پمپی از نوع جابجایی مثبت نیز . در صورت استفاده از پمپ، استفاده شوددارند را نحو مطلوب شود تا در زمان شده هاي زیاد میکه نیاز به پمپاژ لجن با غلظت ییهاموازي با آن در نظر گرفته شد (نظیر لجن تغلیظ با از ارتفاع پمپاژ پمپ سانتریفوژ باشد، مورد استفاده قرار گیرد. تربیشیا لجن اولیه) و ممکن است ارتفاع پمپاژ مورد نیاز، کش پمپنظیر فشار در محداقل ارتفاع -7-7-1-4 سانتیمتر باشد. رعایت این 60در پمپ هاي سانتریفوژ باید برابر (Positive Suction Pump)حداقل ارتفاع مثبت مکش ست (ارتفاع در انواع دیگ سمبه اي ر پمپ هاي لجن نیز لازم ا ستثناي پمپ هاي تواند مکش که می (Plunger Pumps)به ا متر تجاوز ننماید. 3داکثر ارتفاع مکش در پمپ هاي سمبه اي از . توصیه می گردد ح)داشته باشدمنفی نیز برداريتجهیزات نمونه -7-7-1-5 هاي لجن، نظر گرفته شــده اســت، باید در خروجی پمپ برداري از لجن دربه جز در مواردي که تجهیزات خاص نمونه صیه میشیرهاي نمونه صب گردد. تو سریع ن شدن سته شیر برداري با قابلیت ب 50 و لوله مربوطه حداقل برابرشود قطر برداري با سایز مناسب و یا زهکش کف منتهی شود.باشد و به سینک نمونه مترمیلی کشی لجنلوله -7-7-2 قطر و ارتفاع رانش -7-7-2-1 و در صــورت مترمیلی 200حداقل قطر لوله برابر ثقلی، به طورتخلیه لجن هضــم شــده گردد در صــورتتوصــیه می سیلهتخلیه صیه می مترمیلی 150پمپ، حداقل قطر لوله مکش و رانش پمپ برابر به و شد. تو صورت تخلیه با شود در 103 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل هاي تخلیه لجن هضم باشد. قطر لوله تربیشمتر و ترجیحا 2/1حداقل برابر ،روي لوله تخلیه مایع ثقلی لجن، ارتفاع مفید درنظر گرفته شود. 3-2-3-6نشده باید طبق بند الزامات شستشوي سریع و هالوله شیب -7-7-2-2 هاي هاي مربوط به جریان ثقلی، در خط مستقیم و با شیب یکنواخت انجام شود. شیب لولهکشیشود لولهتوصیه می شده با جامدات بیش از هاي اولیه و کلیه لجنتخلیه ثقلی لجن صد، نباید 2هاي تغلیظ شیب 3از ترکمدر شد. صد با در باشد. ترکمدرصد 2درصد، نباید از 2از ترکمم شده هوازي یا لجن فعال مازاد با جامدات هاي تخلیه ثقلی لجن هضلوله ــازي کلیه لوله ــود. همچنین براي تخلیه و (Cleanout)هاي ثقلی لجن، باید دریچه بازدید به منظور پاکس درنظر گرفته ش سریع ( شوي ست شییرد. کلیه لولههاي لازم انجام پذبینی) خطوط تخلیه لجن پیشFlushingش هاي لجن باید به نحو ک زدگی محافظت شوند.مناسب در مقابل یخ هاگاهتکیه -7-7-2-3 توجه ویژه باید کشــی داخل مخزن هضــم هاي لولهي ســیســتمهاگاهتکیهبه حفاظت در مقابل خوردگی و اســتقامت مبذول شود. آبگیري لجن -7-8 کلیات -7-8-1 سات سی صفیهدر محل کلیه باید آبگیري لجن تا صورت ها درنظر گرفته خانهت ست الزامات زیر در شود. اگرچه ممکن ا صفیه سازي لجن در محلوجود تجهیزات ذخیره شده در و یا دفع لجن در خانهت صفیه محل تائید خانه کاهش خارج از ت .یابد هوازي براي هضم بی 7-4-7د فرآیندهاي تثبیت لجن به غیر از آنچه در بن براي و دفع لجن انتقالبراي تعیین الزامات مورد استفاده قرار تولیدي ، باید روش منطقی طراحی براي تعیین مقادیر لجنبراي هضم هوازي شرح داده شده 8-5-7و کننده ارائه شود.براي بررسی و تصویب به مرجع بررسی و به صورت موردي رفتهگ کنخشکبسترهاي لجن -7-8-2 کاربرد -7-8-2-1 شک سترهاي لجن خ شده در فرآیندهاي بیتکن میاز ب ضم ستفاده نمود. وان براي آبگیري لجن ه هوازي یا هوازي ا صیه می ستمتو سی ستفاده ترکیبی از ضم هوازي، ا شده در فرایند ه ي یا هاي آبگیرگردد به دلیل حجم زیاد لجن تولید د.فع نهایی لجن مورد توجه قرار گیرطرق دیگر د هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 104 سطح بسترها -7-8-2-2 ن باید بر مبناي روش منطقی و در نظر داشتن موارد زیر انجام شود: کتعیین سطح بستر لجن خشک .حجم لجن مرطوب تولید شده در فرآیندهاي موجود و پیشنهادي -الف کننده کن. در محاسبات طراحی، حداکثر عمق لجن در بستر خشکبسترهاي لجن خشک درعمق لجن مرطوب -ب کننده لجن، بنا به برداري، عمق لجن در بســترهاي خشــکبهره زماندر ممکن اســت باشــد. مترمیلی 200باید درصد جامدات و نوع فرآیند مورد استفاده براي هضم لجن، نسبت به مقدار طراحی افزایش یا کاهش یابد. سازي لجن مرطوب.ذخیره تاسیساتکل حجم هاضم و دیگر -ج میزان تغلیظ لجن بعد از هضم. -د سازي ذخیره تاسیساتاي یا فرآیندي از هاضم یا دیگر تواند بدون ایجاد مشکلات سازهحداکثر عمق لجنی که می -ه لجن خارج شود. ــتر. زمان مورد نیاز براي تولید کیک قابل جمع -و ــرایط هاي زمانی که در دورهآوري بر روي بس مانع ئیآب و هواش .دفع لجن اتخاذ گرددیا /آبگیري و ساتتاسیبراي لازم تدابیر ، بایدشودلجن بر روي بسترها می شدنخشک .از لجن کمکی آبگیري تاسیساتظرفیت -ز است: )3-7(جدول مقادیر اولیه براي تخمین سطح مورد نیاز بسترها به شرح نده لجنکنخشکتخمین اولیه براي تعیین سطح مورد نیاز بسترهاي -3-7جدول *سطح بستر نوع لجن به ازاي هر نفر) مترمربع( بار جامدات در سال) مترمربع(کیلوگرم مواد جامد بر 120-150 1/0 نشینی اولیهشده تهلجن هضم 90-120 12/0-16/0 ايهاي چکهنشینی اولیه و صافیشده تهلجن هضم 60-100 16/0-23/0 شده اولیه و لجن فعال مازادلجن هضم 100-160 19/0-23/0 شیمیایینشینی شده اولیه و تهلجن هضم باشد. سطح مورد نیاز براي بسترهاي با درصد موارد فوق می 75تا 70در بسترهاي سرپوشیده، سطح مورد نیاز معادل باشد.از موارد فوق می تربیشدر صد 25کف پوشش شده تا کننده لجن ازنوع تراوشیاجزاي بستر خشک -7-8-2-3 شن -7-8-2-3-1 صیه می سب براي بنديدانهشود تو شنی که اطراف زهکشین ترپایین منا سمت لایه فته در نظر گر کندها را پر میق ــود ــدب مترمیلی 300و حداقل عمق آن برابر ش بالاتر از تاج لوله زهکش را پر نماید. همچنین این مترمیلی 150و تا اش اي شن در این قسمت در هو اندازه دانه مترمیلی 80لایه در دو یا سه مرحله قرار داده شود و حداقل ضخامت لایه فوقانی باشد. مترمیلی 6تا 3محدوده 105 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل ماسه -7-8-2-3-2 صیه می سه ییگردد که لایه بالاتو ستر از ما سته ب ضخامت حداقل ش سخت و تمیز به شت، 300تا مترمیلی 250در اي تراز باشد.شده لایه ماسهباشد. باید سطح تمام مترمیلی 5/1تا مترمیلی 0,8اندازه موثر ماسه در محدوده باشد و مترمیلی هازهکش -7-8-2-3-3 باشــد و با اتصــالات باز در کف بســتر قرار داده شــود. مترمیلی 100ها برابر گردد که حداقل قطر زهکشتوصــیه می ها یک یب آنمتر باشـد و حداقل شـ 6ها از هم نباید بیش از دار نیز اسـتفاده نمود. فاصـله زهکشتوان از لوله سـوراخمی ــود. زهکش ــد در نظرگرفته ش ــله درص تواند از هاي زهکش میمتر از هم قرار گیرند. لوله 3متر تا 5/2هاي فرعی در فاص هاي مختلف انتخاب شــود، به شــرط اینکه در برابر خوردگی مقاوم و داراي بســترســازي مناســب باشــند تا از عدم جنس ري لجن اطمینان حاصل شود. آوها توسط تجهیزات جمعدیدگی زهکشآسیب هاي تکمیلی آبگیري بینیپیش -7-8-2-3-4 ، ااستفاده از پلیمره د. در صورتپذیرکن انجام باید تمهیدات مناسب براي تخلیه لجناب از روي بسترهاي لجن خشک توان جداسازي لجناب را موثرتر انجام داد.می آببندي -7-8-2-3-5 سی کننده آببندي شود.مرجع برر تاییدکف بسترهاي تراوشی باید به روش مورد هادیواره -7-8-2-4 250بالاتر و حداقل مترمیلی 450هاي میانی به نحوي در نظر گرفته شـــود که تا گردد که ارتفاع دیوارهتوصـــیه می هاي خارجی باید آببند بوده و تا کف بستر امتداد داشته از سطح لجن در بستر امتداد داشته باشد. دیواره ترپایین مترمیلی شد و شد تا از ورود مترمیلی 100حداقل با سطح زمین مجاور با شده موادبالاتر از ستر شسته سترها اطراف ب به داخل ب جلوگیري به عمل آورد. آوري لجنجمع -7-8-2-5 به ها توسط تجهیزات مکانیکیباید به نحوي ساخته شوند که تمیز کردن و جایگزینی ماسه کنخشکبسترهاي لجن هاي تجهیزات مکانیکی باید سطح بتنی مناسب در نظر گرفته راحتی و با دسترسی کامل انجام پذیرد. در محل عبور چرخ توجه کافی صــورت پذیرد. باید ،اريهاي کنگردد براي اطمینان از دســترســی به محوطه مجاور دیوارهشــود. توصــیه می سهرمپ ستر ما سطح ب شود. براي رفع نیاز به احداث دیوار در محل رمپهاي ورودي به ستر لجن، اي درنظر گرفته هاي ب ورودي رمپ باید داراي ارتفاع مناسب باشد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 106 مکانیکی آبگیري لجن تاسیسات -7-8-3 کلیات -7-8-3-1 ستمر از بینی لازم براي بهرهباید پیش ساتبرداري م سی از ،افتهیآبگیري انجام پذیرد تا مقدار لجن تجمع مکانیکی تا شود ذخیره و نگهداري ظرفیت شتر ن صیه میلجن بی شاري، . تو سانتریفوژها، فیلترهاي ف گردد که تعداد فیلترهاي خلا، ساتفیلترهاي نواري، دیگر سی شد آبگیري مکانیکی از لجن، یا ترکیبی از آن تا سب با شدن با خارج کهيطوربهها، منا تاســیســاتتولید شــده وجود داشــته باشــد. اگر برداري، ظرفیت کافی براي آبگیري از لجنین واحد از خط بهرهتربزرگ ضافی شد، باید ذخیره ا شده با ساتلجن مایع در نظر گرفته ن سی شده براي حداقل انبارش تا روز حجم 4لجن آبگیري اتتاســیســلجن درنظر گرفته شــود. مســتندات لازم براي توجیه مبانی طراحی شانبار، افزون بر ســایر نیازهاي تولیدي مکانیکی آبگیري لجن باید ارائه شود. آب تامینحفاظت از منبع -7-8-3-2 انجام پذیرد. 3-2-6-4آبگیري مکانیکی لجن، مطابق بند تاسیساتآب مورد نیاز تامینهاي لازم براي بینیباید پیش کمکی فیلترهاي خلاء تاسیسات -7-8-3-3 ستفاده می کهدرصورتی هاي رزرو خلاء و آب جدا شود (فیلتر خلاء)، باید پمپبراي آبگیري لجن از روش ایجاد خلاء ا شده) پیششده از لجن (پمپ جمع صاف سه فیلتر خلاء و یا آوري آب شود. براي هر هاي رزرو توان پمپمی ترکمبینی یک باشد. حداقل پذیرامکانها به آسانی یدکی (نصب نشده) در نظر گرفت، مشروط بر آنکه تعویض آن به صورتفوق را در نظر گرفته شود. (Filter media)(نصب نشده) از مدیاي فیلتر رزروواحد تهویه -7-8-3-4 سات سی ستگاه تا شده براي ای ستاندارد تهیه ضلاهاي پمپکافی براي تهویه محوطه آبگیري از لجن، مطابق ا (با ب اژ فا ساعت) 12حداقل شود.بار تعویض هوا در شار بوي نامطبوع، هواي خروجی باید درنظر گرفته شگیري از انت به منظور پی تصفیه شود. جایی مواد شیمیاییهاي جابهمحوطه -7-8-3-5 سیساتگردد که توصیه می سرپوشیده قرار گیرد تا از انتشار غبار آهک جلوگیري تا ضاي ه عملب اختلاط آهک در ف 7-4ها نباشــد. به بند آید. همچنین تجهیزات به کارگیري مواد شــیمیایی خودکار بوده تا نیازي به بلند کردن دســتی آن مراجعه شود. 107 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل زهکشی و دفع آب جدا شده از لجن -7-8-4 سترهاي لجن شکلجناب یا زهاب ب سب به فرآی کنخ د نیا لجناب دیگر واحدهاي آبگیري باید در نقاط و با مقدار منا رفته گیري درنظر گتصفیه فاضلاب برگشت داده شود. در صورت نیاز به پایش جریان لجناب و زهاب، باید تجهیزات نمونه مراجعه شود. 3-6-4-7و 7-6-4شود. به بندهاي سایر تجهیزات آبگیري از لجن -7-8-5 شنهاد روش صورت پی صیلی فرآیند و اطلاعات طرادر شرح تف به همراه طرح ارائه ،حیهاي دیگر آبگیري لجن، باید مراجعه شود. 2-3-4گردد. براي استفاده از هر فرآیند جدید به بند انبارش و دفع لجن -7-9 انبارش -7-9-1 کلیات -7-9-1-1 سات سی صفیه تا شود. خانهانبارش لجن باید در همه ت ساتهاي مکانیکی درنظر گرفته سی سب انبارش، ممک تا ن منا ، مخازن جداگانه، در نظر گرفتن حجم اضــافی در واحدهاي هالاگون، کنخشــکاســت شــامل ترکیبی از بســترهاي لجن لجن مایع یا خشک باشد. براي ملاحظه مبانی يههاي ذخیریا دیگر شیوه (pad areas)هاي جداگانه تثبیت لجن، محوطه مراجعه شود. 2-9-7و 2-8-7به ترتیب به بندهاي هالاگونکن و طراحی بسترهاي لجن خشک خازن ذخیره لجن و به منظور ک یدي لجنهالاگوننترل بو در م با له هوادهی، پیشها در طراحی ، بینی لازم از جم ، یا دیگر راهکارهاي مناسب درنظر گرفته شود.سازيسرپوشیده حجم -7-9-1-2 باید محاسبات به روش منطقی براي توجیه تعداد روزهاي انبارش لجن ارائه شود. این محاسبات باید براساس سیستم و 7-4-7هوازي و هوازي به بندهاي یه و دفع لجن انجام شود. براي تعیین مقادیر تولید لجن هضم شده به روش بیتصف شود. اگر 7-5-8 ساس مبانی طرح توجیه شود. مقادیر تولید لجن در دیگر فرآیندهاي تثبیت باید بر ا لجن دفعمراجعه :مد نظر قرار گیردانبارش لجن برايحداقل موارد زیر ، باید اشدخانه بیهتصف در تنها روش دفع لجن تولیدي ،در اراضی اثرات آب و هواي نا مساعد براي دسترسی به اراضی؛ -الف زدگی زمین و کیک لجن ذخیره شده؛دماي یخ -ب ها در بهار؛اي شامل شرایط ذوب شدن برفهاي حمل و نقل جادهمحدودیت -ج هاي فصلی منطقه؛الگوهاي بارش -د هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 108 هاي کشت در زمین در دسترس؛شیوه -ه خانه؛صنعتی در طول عمر مفید تصفیه منشاپتانسیل افزایش احجام لجن با -و زمین دردسترس براي گسترش انبارش لجن؛ -ز ) و کاهش جذب ناقلین.زابیماريالزامات مورد نیاز جهت کاهش مناسب پاتوژن (عوامل -ح خانه در نظر گرفته شــود، مگر اینکه روز در طول عمر مفید تصــفیه 180تا 120 باید حداقل زمان انبارش در محدوده ضی، به بند دوره زمانی دیگري توسط مرجع بررسی سایر ملاحظات کاربرد لجن در ارا شود. براي مشاهده صویب کننده ت مراجعه شود. 7-9-3-3 ي انبارش لجنھالاگون -7-9-2 کلیات -7-9-2-1 صورت اثبات شار بوهاي نامط عدم در صا بر مبناي بوعانت شخ شده و روش بهرهم ضم ستفاده از برداريت لجن ه ، ا صیه میي انبارش لجن مجاز میهالاگون شد. تو ستفاده از لاگون شودبا صورت مجاز بودن ا هايبینیپیش هاي لجن،در در شرایط نقص فرآیند هضم لجن انجام پذیرد. هاي قابل قبولکارگیري دیگر روش لازم براي به محل -7-9-2-2 ونی مسکها رسد در طول عمر مفید سازهمی از مناطق مسکونی یا مناطقی که به نظر الامکاني لجن باید حتیهالاگون کننده مطابقت داشته باشند.ي لجن باید با الزامات مرجع بررسیهالاگوند. جانمایی نشوند، دور باش آببندي -7-9-2-3 ـــب براي آبهابینیپیش به 2-2-7-3-8ي لجن باید مطابق با الزامات بند هاگونلابندي کف و خاکریز دیواره ي مناس هاي ناشــی از بندي باید در برابر آســیبهاي زیرزمینی مجاور انجام پذیرد. آبو آب هاخاكمنظور جلوگیري از تراوش به ـــت مطابق بند فعالیت ـــود. ممکن اس ـــت لجن محافظت ش ، پایش آب زیرزمینی بنا به نظر مرجع 5-9-3-8هاي برداش کننده مورد نیاز باشد.ررسیب دسترسی -7-9-2-4 ــت لجن از بینیپیش ــنگین براي برداش ــی تجهیزات س ــترس ي لجن باید به روش هالاگونهاي لازم براي پمپاژ یا دس معمول در نظر گرفته شود. 109 30/03/1403 لجن دفع و ذخیره تصفیه، - هفتم فصل دفع لجناب -7-9-2-5 صیه می شود. درتو شت داده ضلاب برگ صفیه فا سب به فرآیند ت از، صورت نی شود لجناب لاگون در مقادیر و نقاط منا ملاحظه شود. 3-6-4-7و 7-6-4هاي لجناب درنظر گرفته شود. همچنین بندهاي گیري براي پایش جریانتجهیزات نمونه دفع -7-9-3 کلیات -7-9-3-1 هاي وســایل نقلیه انتقال لجن و برگشــت آن به آوري مواد ناشــی از ســرریز و شــســتشــو در ایســتگاهبه منظور جمع ذخیره لجن، باید تجهیزات زهکشی لازم درنظر گرفته شود. تاسیساتخانه فاضلاب یا تصفیه دفن بهداشتی -7-9-3-2 و تحت شــرایط و ضــوابط مرجع تنظیم تاییدهاي دفن بهداشــتی مورد تواند در محلهاي لجن میلجن و باقیمانده مقررات دفع شوند. کاربرد در اراضی -7-9-3-3 ــلاب ــات و الزامات حاکم بر کاربرد لجن فاض ــخص ــهري باید از مرجع مش ــوابط مرتبطهاي ش اخذ گردد. همچنین ض مهبرداري مندرج در آیینتکمیلی بهره ـــود.نا ته ش خاك ها نیز در نظر گرف به عنوان بهبود دهنده ـــت لجن ممکن اس ملاحظات مهم طراحی شــامل و نه ضــرورتا گیرد. مجدد خاك مورد اســتفاده قرار يکشــاورزي، باغبانی یا به منظور احیا محدود به موارد زیر است: فرآیند تثبیت لجن؛ − و کاهش جذب ناقلین؛ زابیماريکاهش عوامل − و آلی؛ غیرآلیمشخصات لجن از جمله وجود مواد شیمیایی − ز و غیره.)؛، سطح آب زیرزمینی، موانع مربوط به الزامات فاصله مجاهاخاكهاي کاربري اراضی (مشخصه − توپوگرافی محل و هیدرولوژي؛ − هاي کشت؛شیوه − پخش و اختلاط لجن با خاك؛ آوريفن − تراکم جمعیت و کنترل بو؛ − کیفیت و کاربرد آب زیرزمینی محل. − صیه می ستفاده براي دفع لجنتو ضی مورد ا سایر تدابیر متخذه براي کمک به پایش ارا در ،گردد تجهیزات اختلاط و انبارش و دفع لجن مورد توجه قرار گیرد. ،تصفیه تاسیساتطراحی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 110 شیوه ساعد و شرایط آب و هواي نام صحیح لجن در هاي گردد گزینههاي کشت، توصیه میبراي اطمینان از مدیریت قرار گیرد. مد نظردفع دیگر صورت خاباید از کاربرد لجن در زمین شده زراعی غذایی آن به شت صولات ک صرف میهایی که مح شود اجتناب م م گردد. ي لجنهالاگوندفع در -7-9-3-4 صیه می شده ي لجنهالاگونگردد تو ضم ن شکل ه سطح و حجم زیاد مورد نیاز و ایجاد م سیل ایجاد بو، به دلیل پتان سفر ستفاده قرار نگیرند. باید نظرات مرج يهآلودگی احتمالی عآب زیرزمینی در طول زمان، براي دفع نهایی لجن مورد ا اخذ گردد. ییي لجن براي دفع نهاهالاگونکننده مقررات براي استفاده از وضع هاي دیگر دفع لجنروش -7-9-3-5 شود، شرح تفصیلی فرآیند و هاي دیگري براي دفع لجن پیشنهاد روش هاي ارائه شده در این فصل،علاوه بر روش اگر -3-4هاي جدید، به بند براي ملاحظات به کارگیري فرآیند هاي طراحی آن باید به همراه طرح پیشنهادي ارائه شود.داده مراجعه شود. 2 8فصل 8 تصفیه بیولوژیکی شتم فصل 113 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه تصفیه بیولوژیکی -فصل هشتم ايهاي چکهصافی -8-1 کلیات -8-1-1 سب (نظیر قلوهصافی چکه صالح منا ستري از م شامل ب سرباره کورهاي ستیکی) سنگ، هاي ذوب فلز و یا قطعات پلا ستگاه توزیع سط د ضلاب تو ست که فا سطح آن توزیع می(کننده ا شود که هر معمولا از نوع بازوي دوار) به نحوي روي کند.قسمت از سطح به طور منقطع فاضلاب را دریافت می ــلا ــمت پافاض ــیر حرکت خود به س ــتر را خیس میییب در مس ــالح بس ــطح جانبی مص تدریج فیلمی از ه کند. بن، س شکیل میمیکروارگانیزم ستر ت صالح ب سطح م ست. ها روي ضلاب و هوا در تماس ا شود که به طور منقطع یا متناوب با فا ن را جذب کرده و با اســتفاده از اکســیژن محلولی که ها در هر بار عبور فاضــلاب، مواد آلی قابل تجزیه در آمیکروارگانیزم ـــرف قبلا در تماس با هوا جذب کرده ـــم حیاتی خود به مص ـــمتی از آن را در متابولیس اند این مواد را تجزیه کرده و قس رسانند.می ــافی چکه ــتر ص ــلاب از بس ــمتی از مواد آلی تجزیهنظر به اینکه در هر بار عبور فاض د، گردیپذیر حذف ماي، فقط قس شت داده می ستر برگ ضلاب خروجی از ب ستر پخش مقداري از فا سطح ب ضلاب ورودي مجددا بر روي شود تا همراه با فا گردد. تامینگردد تا راندمان مورد نیاز حذف يتوانند به عنوان روشی براي تصفیه فاضلاب با قابلیت تصفیه از نوع فرایندهاي بیولوژیکی هوازاي میهاي چکهصافی اي باید پس از مخازن هاي چکهباشــد. صــافیاي یک فرایند رشــد چســبیده غیرمســتغرق میمطرح شــوند. صــافی چکه سایل جمع کننده کف و گریس) و یا هرگونه ته شینی (داراي کارکرد موثر و مجهز به و ساتن سی س تا صفیه منا ب پیش ت صافی شواي باید به گونههاي چکهدیگر قرار گیرند. سیژناي طراحی خواهی مورد نیاز کربنی و یا نیتروژنی را تا ند که اک هاي پذیرندهسطح استانداردهاي کیفی وضع شده و اهداف تبیین شده توسط مراجع ذیصلاح جهت تخلیه به مجاري آب صفیه پایین سب براي ورود فاضلاب به فرایندهاي ت شرایطی منا براي دد گردست ایجاد نمایند. توصیه میکاهش دهند یا اي مورد توجه قرار گیرد. هاي چند مرحلهتر، استفاده از صافیگیرانهدستیابی به استانداردهاي سخت نکات هیدرولیکی -8-1-2 توزیع -8-1-2-1 یکنواختی -8-1-2-1-1 کننده پخش یکنواخت جریان بر سطحهاي گردان یا دیگر وسایل مناسب تضمینکنندهتواند توسط پخشفاضلاب می شود. درهر نقطه از سط صافی، توزیع شده در جریان متو سبه صافی، میزان انحراف در توزیع یکنواخت حجم محا سطح هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 114 سطح شد. کلیه جز %10از تربیشیا ترکمنباید ،طراحی بر واحد ضلاب در ییبا سب فا ات هیدرولیکی موثر بر توزیع منا کننده ارائه شود. ها باید به دقت محاسبه شود. این محاسبات باید به مرجع ذیصلاح بررسیصافی کننده از حداکثر سرعت توصیه شده توسط سازنده آن و به منظور دستیابی براي اطمینان از عدم تجاوز سرعت توزیع کننده گردان ها بر خلاف جهت پخشهاي محرك (که جهت جریان در آنسطح بستر، باید نازل به نرخ پخش مورد نیاز بر هاي گردان تدارك دیدهکننده متصــل به محور موتور براي توزیع کنندهباشــد)، ترمزهاي هیدرولیکی یا بازوهاي توزیعمی شود. فشار مورد نیاز -8-1-2-1-2 ـــی که با نیروي عکسکنندهدر توزیع کنند (گردش بازوها برخلاف جهت لعمل خروج آب دوران میاهاي نوع واکنش سطح آب در چاهک سیفون و مرکز بازوهاي حداقل ها)، حداقل اختلاف ارتفاع مورد نیاز بین بیرون آمدن فاضلاب از نازل فوق د، باید فشارشوها منتقل میکنندهباشد. در مواردي که فاضلاب با پمپ به این نوع توزیع مترسانتی 60دوار باید برابر به ارتفاع مورد نیاز براي پمپاژ اضافه گردد. گذاريفاصله -8-1-2-1-3 باشد. مترسانتی 30کننده باید برابر بازوهاي توزیع کفحداقل فاصله بین سطح بستر صافی و هاکنندهتغذیه توزیع -8-1-2-2 مواردي که شــرایط هیدرولیکی مناســب ها و یا در ها، پمپتواند از طریق ســیفونهاي فاضــلاب میکنندهتغذیه توزیع سته صورت پیو ضلاب باید عملا به شود. تغذیه فا صفیه انجام شد، از طریق تخلیه ثقلی از واحدهاي قبلی ت شده با ایجاد ) طراحی شود. Recirculationکشی باید با در نظر داشتن جریان بازچرخشی (صورت گیرد. سیستم لوله کشیسیستم لوله -8-1-2-3 ستم لوله شامل تجهیزات تغذیه و توزیعکسی شوند که ظرفیت کافی براي جریان کننده، باید به گونهشی، اي طراحی را داشته باشد. 5-5-1-8حداکثر ساعتی طرح و بازچرخش مورد نیاز اشاره شده در بند مصالح بستر -8-1-3 کیفیت -8-1-3-1 یا مصالح مصنوعی باشد. مصالح بستر هاي ذوب فلزات شده، سرباره کورههاي خردتواند از سنگمصالح بستر صافی می شدگی باشد و غیر قابل حل در فاضلاب باشد. این خصوصیات باید با انجام دوام، مقاوم در برابر پوسته شدن و خردباید با به اثبات برسد. ASTMشرح داده شده در راهنماي مهندسی 13هاي استاندارد، از جمله آزمایش پایداري شماره آزمایش شتم فصل 115 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه چرخه عبور سولفات سدیم از روي 20درصد افت پس از 10از ترکم دهندهنشانه دست آمده از آزمایش فوق باید نتایج ب شد تا اثر نامطلوب بر فرآیند ضلاب با شدن در فا سته ش سایر مواد قابل سرباره باید عاري از آهن یا صالح شد. م نمونه با سترها شند. ب شته با صفیه یا کیفیت جریان خروجی ندا شعه ماورات فش، تجزیه بن يي مصنوعی باید در برابر تجزیه بر اثر ا سیدها و بازهاي رایج و معمول، ترکیبات آلی، حملات قارچی و یا بیولوژیکی شت زمان، کلیه ا سایش، گذ خودبخودي، فر ستحکامی برخوردار باشند که تحمل وزن افراد بهره شته باشند. دبردار مقاوم باشند. مصالح مصنوعی باید از چنان ا ر را دا ها براي انجام عملیات نگهداري ایجاد شود.کنندهغیر این صورت باید راهروي مناسب دسترسی به توزیع عمق -8-1-3-2 ــافی ــتر باید برابر اي از بالاي زهکشهاي چکهحداقل عمق ص ــطح بس ــتر متر 8/1هاي تحتانی تا س ــد. عمق بس باش سنگهاي چکهصافی ستر آن از جنس صالح ب سربارههاي خرداي که م شد نباید از اي میشده و متر تجاوز نماید. در 3با ر شود براساس شرح ارائه شده دباشد. توصیه می تربیشهاي سازنده مورد بسترهاي مصنوعی، عمق بستر نباید از توصیه فشار در بسترهاي مصنوعی در نظر گرفته شود. تهویه تحت ،3-4-1-8بند مصالح ییبندي وجابجااندازه، دانه -8-1-3-3 اي و مشابه آنمصالح سنگ خرده شده، سرباره -8-1-3-3-1 سرباره سنگی و صالح شابه آندر م ها بیش ازین بعد آنتربزرگ) که ییها(دانه ییهاها، نباید مجموع وزن تکهاي و م سین بعد آنترکوچکسه برابر ستر باید عاري از ذرات نازك، 5ت، بیش از ها ا صالح ب شد. م صالح با صد وزنی کل م در هاي) این (دانه هايبندي تکههاي ریز باشــد. اندازه و دانهکشــیده و پهن و همچنین گرد و غبار، ذرات رس، ماســه یا دانه مصالح پس از سرند مکانیکی از نوع لرزشی با مقادیر زیر مطابقت داشته باشد. وزنی %100ي : مترمیلی 115ور از سرند عب − وزنی %95-100ي: مترمیلی 75باقیمانده روي سرند − وزنی %0- 2ي: مترمیلی 50عبور از سرند − وزنی %0-1ي : مترمیلی 25عبور از سرند − مصالح مصنوعی -8-1-3-3-2 ها و فاضلابداراي تاسیساتارزیابی در خصوص مناسب بودن مصالح مصنوعی باید براساس تجربیات کسب شده از هاي کاهشهاي مشابه باشد. براي اطمینان از تخلخل مناسب، سطح مخصوص مصالح مصنوعی که براي صافیبارگذاري ستفاده می صافی مترمکعببر مترمربع 100گردد نباید بیش از کربنی ا هاي مرحله دوم که براي کاهش آمونیاکی و براي باشد. تربیش مترمکعب بر مترمربع 150گردد نباید از استفاده می هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 116 حمل و استقرار مصالح -8-1-3-3-3 هاي چوبی و یا سایر سطوح تمیز و محکم انبار شوند. کلیه ها باید بر روي تختهمصالح تحویلی به محل ساخت صافی به محل استقرار بستر صافیاز محل تامین ها حمل شوند و نباید مستقیما مصالح باید از محل انبار به محل ساخت صافی سنگ خرد صالحی که از نوع ست م شوند. لازم ا شابه آنمنتقل سرباره و یا م سته ها میشده، ش شند، در محل کارگاه با شوند یا با چنگک سرند ستی و با هاي ریز آنزنی، دانهشده، مجددا صورت د ستر باید به صالح ب شر اول م شود. ق ها جدا ا تواند به کمک تسمه نقاله و یبستر قرار داده شود. بقیه مصالح می هاي زیربالاتر از سطح زهکش مترسانتی 30ضخامت ناظر به محل بستر منتقل گردد. کلیه مصالح بستر باید با دقت در محل بستر صافی قرار تاییدهاي مشابه مورد سایر روش اییدتدستورالعمل سازنده و هاي تحتانی آسیبی وارد نگردد. مصالح مصنوعی بستر باید با توجه به داده شود تا به زهکش ها باید از عبورناظر به محل حمل و در بستر صافی قرار داده شود. در طول زمان ساخت و نیز پس از تکمیل بستر صافی سنگین بر روي آن ممانعت به عمل آورد. وسایلکامیون، تراکتور و سایر هاي زهکش تحتانیسیستم -8-1-4 چیدمان -8-1-4-1 اي یا معادل آن باشــد. ســیســتم زهکش تحتانی باید تمام کف تانی باید نیمه دایرههاي تحنی مقطع زهکشیینیمه پا حباید غیر مستغرق بوده و مجموع سطهاي) ورودي جریان به سیستم زهکشی ها (سوراخصافی را پوشش دهد. بازشدگی در صد سطح صافی باشد. 15دست کم معادل ،هاآن ظرفیت هیدرولیکی -8-1-4-2 ــیب هاي تحتانی باید زهکش ــند. کانال 1داراي حداقل ش ــد باش ــوند که هاي خروجی باید به گونهدرص اي طراحی ش شرایط جریان متوسط طرح با احتساب جریان بازچرخشی 6/0جریان عبوري از آن داراي حداقل سرعت متر بر ثانیه در مراجعه گردد. 3-4-1-8باشد. به بند تهویه -8-1-4-3 ها فضــاي اي طراحی شــوند که در آنگونهوجی و لوله خروجی باید بههاي جریان خرســیســتم زهکش تحتانی، کانال کننده و لوله هاي جمعها، کانالگردد که ابعاد زهکشکافی براي عبور آزاد جریان هوا وجود داشـــته باشـــد. توصـــیه می شدگی آنخروجی به گونه شد که پر ساب جریاناي با شرایط جریان حداکثر با احت شی ها در (اعم از مقدار هاي بازچرخ درصد باشد. 50از ترکمبینی شده در طرح و یا جریان بازچرخشی احتمالی در آینده) پیش صافی تامینبراي اطمینان از سیژن کافی در صیه میهاي چکهاک شیده، تو سرپو شار در نظر اي گردد تهویه تحت ف هاي ورود هوا یا ان از آرایش مناســب بازشــدگیتوگرفته شــود. براي اطمینان از توزیع هوا در ســراســر بســتر صــافی می شتم فصل 117 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه ان کنترل بردار امکتهویه باید به نحوي باشد که بهره تاسیسات) تهویه بهره گرفت. طراحی غیرمکانیکیهاي ساده (مکانیزم که جریان هوا را در فصــول مختلف و بر مبناي دماي هوا در خارج از صــافی داشــته باشــد. همچنین محاســبات طراحی ارائه گردد. است باید اکسیژن مورد نیاز فرایند تامینکفایت جریان هوا براي دهندهنشان شستشوي سریع -8-1-4-4 صیه می شد، تو شته با شی با نرخ زیاد وجود ندا صورتی که جریان بازچرخ شوي در ست ش گردد تمهیدات لازم براي صافیزهکش ستیابی به این هدف در شود. براي د سربارههاي تحتانی در نظر گرفته سنگی و یا ستر اي هاي کوچک با ب تهویه عمودي در نظر گرفته شــود. همچنین و مجهز) هایک کانال پیرامونی با اختلاف ارتفاع مناســب (نســبت به زهکش امکانات بازدید نیز فراهم گردد. نکات ویژه -8-1-5 غرقاب کردن -8-1-5-1 صافی شرات در ستر آن ییهابه منظور کنترل ح سربارهکه ب سنگی یا صالح ست، از ها از م هاي، دریچهشیرآلاتاي ا تفاده گردد. ها اسهاي لازم براي غرقاب کردن صافیکشویی یا سایر سازه ارتفاع آزاد -8-1-5-2 ردد ارتفاع گهاي بلند با بستر مصنوعی، توصیه میبراي جلوگیري از پاشش فاضلاب به اطراف بر اثر وزش باد در صافی متر در نظر گرفته شـــود. به منظور انجام عملیات 2/1از تربیشبســـتر) برابر یا ییآزاد (فاصـــله لبه دیوار تا ســـطح بالا صافینندهکنگهداري توزیع سر پوشیده، ارتفاع ها در سقف معادلهاي شدن امکان براي ،متر 8/1 تا عبور افراد در فراهم نظر گرفته شود. نگهداري -8-1-5-3 شو و ها و لولههاي تحتانی، کانالکلیه تجهیزات توزیع، زهکش ست ش شوند که امکان نگهداري، صب ها باید به نحوي ن شد. ها به شکل مناسب فراهم باتخلیه آن حفاظت در زمستان -8-1-5-4 برداري و بازده صافی در شرایط آب و هوایی نامساعد ناشی از سرد شدن هوا، باید به منظور حفظ شرایط مناسب بهره ها در فضاي سرپوشیده قرار گیرند.صافی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 118 بازچرخش -8-1-5-5 رخش ن بازچکشــی صــافی با در نظر داشــتبینی شــده در طرح، باید ســیســتم لولهبه منظور دســتیابی به بازده پیش )Recirculation ـــود. نرخ بازچرخش باید در دامنه ـــبت جریان بازچرخش به 1به 4تا 1به 5/0) جریان طراحی ش (نس پمپ براي بازچرخش 2برداري قابل کنترل و تغییر باشد. حداقل باید توسط متصدیان بهرهبوده و متوسط جریان طراحی) جریان در نظر گرفته شود. جریان بازچرخشیگیري اندازه -8-1-5-6 4000ز ا کمترتصفیه با ظرفیت تاسیساتگیري جریان بازچرخش شده در نظر گرفته شود. در وسایل لازم براي اندازه ستفاده از تایمر مترمکعب شده بر لوله رانش پمپ) قابل قبول می (Timer)در روز، ا صب شار (ن ستگاه ثبات ف شد. و د با سات سی شده باید به طور تا ستگی و تداوم عملکرد و نیز نرخ بازچرخش در دامنه تعریف زمانهمبازچرخش طراحی پیو سته به الزامات تعیینفراهم آوردشده را صفیه. ب ضلاب ت هايشده، کاهش نرخ بازچرخش در دورهشده براي کیفیت فا تواند قابل پذیرش باشد. مدت خارج از مدار بودن پمپ، میکوتاه هاي سیستم تهویه ورودي و خروجی -8-1-5-7 هاي تحتانی به اي، باید ورودي و خروجی جریان هوا در زهکشهاي چکهبراي اطمینان از حفظ جریان هوا در صـــافی نحو مناسب طراحی شوند. کننده دواربندهاي (کاسه نمدهاي) توزیعآب -8-1-6 ستفاده از آببندهاي جیوه ستم توزیعا سی صافی اي در شد. مجاز نمیکننده دوار شده، با به منظور در طرح هاي ارائه . مد نظر قرار گیرد، بندهادوار، دسترسی آسان براي تعویض آب هايکنندهاطمینان از پیوستگی و تداوم عملکرد توزیع تعیین ابعاد -8-1-7 ضلاب مورد نظر برا شات روي واحد نمونه (پایلوت) با فا ساس آزمای صافی باید برا ستر صفیه وحجم مورد نیاز ب یا ي ت صفیه صل از ت سبه خانهمعادلات طراحی تجربی مختلفی که از طریق تجربیات حا ست آمده محا شابه که عملا به د هاي م ستفاده از آزمایش صورت عدم ا صیه میشود. در شده باید ارائه گردد. تو سبات انجام گردد به ها به روي واحد نمونه، محا ـــده بینیعملکرد پیش تاییدمنظور ـــود، به آزمایش ،برمبناي معادلات طراحی مختلفش ها به روي واحد نمونه انجام ش باشد.هایی که حاوي مقادیر قابل توجه فاضلاب صنعتی میخصوص در مورد فاضلاب هاي خواهی مربوط به جریاناي باید با در نظر گرفتن شــرایط ورود حداکثر بار آلی و نیز اکســیژنطراحی صــافی چکه TKNو 5BODهاي بالاي و ...) حاوي غلظت هوازيبینند لجناب حاصــل از آبگیري لجن و ســرریز هاضــم برگشــتی (ما انجام شود. شتم فصل 119 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه ساس حجم تعیین شده براي بستر که از طریق آزمایشات پایلوتی و یا از طریق معادلات طراحی پذیرفته شده، باید برا دهندهنشان )1-8(جدول مراجعه شود. 1-5-2-2-2روزانه باشد. به بند 5BODروزانه بجاي متوسط 5BODحداکثر بار .باشدمیاي مشخصات کلی صافی هاي چکه اي (فقط براي تخمین اولیه)حدود مبانی طراحی و خصوصیات صافی چکه -1-8جدول مشخصات طراحی نرخ کم بارگذاري یا استاندارد نرخ متوسط بارگذاري نرخ زیاد بارگذاري ر سنگی)(بست نرخ زیاد بارگذاري (بستر مصنوعی) نرخ خیلی زیاد بارگذاري (Roughing) پلاستیکی ايسنگی یا سرباره ايسنگی یا سرباره ايسنگی یا سرباره مصالح بستر پلاستیکی/سنگی یا ايسرباره بر مترمکعببار هیدرولیکی ( در روز) مترمربع 4-1 10-4 40-10 75-10 200-40 مترمربعبر BOD گرمکیلو(بار آلی در روز) 32/0-08/0 48/0-24/0 4/2-4/0 2/3-6/0 5/1> 0-2 1-2 1-2 0-1 0 نرخ بازچرخش کم کم کم متغیر زیاد رشد حشرات جدا شدن فیلم بیولوژیکی از مصالح بستر پیوسته پیوسته پیوسته منقطع منقطع 9/0-6 0/3-2/12 8/1-4/2 8/1-4/2 8/1-4/2 عمق (متر) 40-70 60-90 50-90 50-80 80-90 (درصد) BODبازده حذف نیتریفیکاسیون کم نیتریفیکاسیون بالا کیفیت فاضلاب خروجی نیتریفیکاسیون ناچیز نیتریفیکاسیون ناچیز نیتریفیکاسیون ناچیز 10-20 6-10 6-10 2-8 2-4 )مترمکعبانرژي مصرفی (وات بر لجن فعال -8-2 کلیات -8-2-1 نیازهاي کاربرد -8-2-1-1 هاي قابل تجزیه بیولوژیکیفاضلاب -8-2-1-1-1 شده آن صلاح ضلابمی (modifications)فرایند لجن فعال و انواع ا صفیه بیولوژیکی ییهاتواند براي فا که قابلیت ت صفیه ضلاب ت سازيشده دارند و جامدات بیولوژیکی از فا شد می جدا ستفاده قرار گیرد. این فرایند از نوع ر گردد، مورد ا ضلاب،معلق بوده و براي حذف جامدات معلق از ست تا مواد معلق را از خروجی جدا کرده و متکی به زلال فا ساز ثانویه ا جریان لجن فعال تغلیظ شده را تولید نماید. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 120 بردارينیازهاي بهره -8-2-1-1-2 ـــب بر عملیات بهرهفرایند لجن فعال نیازمند توجه دق هاي روزمره آزمایش و همچنین انجامبرداري یق و نظارت مناس هاي فوق براي پیشنهاد این فرآیند ضروري است. باشد. توجه به نیازمنديبراي پایش و کنترل فرآیند می انرژي مورد نیاز -8-2-1-1-3 . از اینرو بررســی و باشــدمیجه انرژي الزامات هوادهی در فرایند لجن فعال، نیاز به مصــرف مقادیر قابل تو تامینبراي در شرایط بحرانی زیر ضروري است: فاضلاب تصفیه شدهارزیابی کیفیت باشد؛هاي مصرف انرژي شرایطی که نیاز به کاهش هزینه − شرایط اضطراري احتمالی براي کاهش اجباري مصارف عمومی انرژي. − صرف انرژ در ضطراري دسترسی به طراحی فرآیند لجن فعال باید امکان کاهش م شرایط عادي و ا شرایط فوق ( ي در انرژي) با حفظ تداوم بقاي فرآیند تصفیه، مورد بررسی قرار گیرد. انتخاب فرایند -8-2-1-2 توانند براي انجام سطوح مختلفی از حذف جامدات معلق و می (modifications)فرایند لجن فعال و انواع اصلاحی آن سیژن سبنیتروژنی به یا خواهی کربنی و/کاهش اک شوند. انتخاب منا از ترین فرایند تابع درجه و ثبات مورد نیکار گرفته برداري و هرهبینی شده براي عملیات بخانه، سطح پیشسیستم تصفیه، نوع فاضلابی که باید تصفیه شود، ظرفیت تصفیه برداري در نظر گرفته ها، انعطاف در بهرهرحباشــد. درکلیه طبرداري میگذاري اولیه و بهرههاي ســرمایهنگهداري و هزینه برداري در حالات مختلف فرآیندي وجود داشته باشد.شود و در صورت امکان بهره حفاظت در زمستان -8-2-1-3 خانه در شـــرایط آب و هوایی نامســـاعد، تمهیدات حفاظت در مقابل برداري و عملکرد تصـــفیهبراي اطمینان از تداوم بهره ها مورد بررسی قرار گیرد. شود که عایق کردن مخازن با انجام خاکریزي در اطراف آنشود. توصیه می زدگی در نظر گرفتهیخ پیش تصفیه -8-2-2 ستفاده نمیهاي تهحوضازدر مواردي که شینی اولیه ا شغال و چربی و دانه، قبل از فرایند لجن فعال بایدگردد، ن ها، آ ضافی و جدا شتروغن ا شکل موثر حذف گردد سازي مواد در ست که . به ضروري ا شغالگیري با لذا سایل و تجهیزات آ و مورد استفاده قرار گیرد. مترمیلی 6از ترکمبازشدگی ستفاده قرار در مواقعی که ته شینی اولیه مورد ا ضلاب به حوضگیردمین ستقیم فا هاي ، تمهیدات لازم براي تخلیه م خانه تسهیل شود. برداري در طی مراحل اولیه عمر مفید تصفیهاندازي و بهرههوادهی در نظر گرفته شود تا راه شتم فصل 121 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه هوادهی -8-2-3 ظرفیت و بارهاي مجاز -8-2-3-1 صفیه صل از ت شابه، مطالعات روي واحد خانهابعاد حوض هوادهی براي هر فرآیند خاص، بر مبناي تجربیات حا هاي م ــم ــبت غذا به میکروارگانیس ــبات منطقی مبتنی بر زمان ماند جامدات، نس و (F/M)نمونه (در مقیاس پایلوت) و یا محاس ـــفیهگردد. همچنین مقدار جامدات معلق مایع مخلوط تعیین می ـــایر عوامل، نظیر ظرفیت تص خانه، تغییرات توجه به س رات شود، اثروزانه بارگذاري و درجه تصفیه مورد نیاز، ضروري است. در مواردي که طراحی براي نیتریفیکاسیون انجام می در نظر گرفته شوند. ، و اکسیژن محلول نیز در رآکتورpH، قلیاییتدما، ت حوض هوادهی طراحی شده ضروري است.ظرفی تاییدارائه محاسبات براي صورتی که مقادیر به ست. در شده ا سبات در جدول ذیل مقادیر مجاز طراحی فرآیند لجن فعال ارائه کاررفته در محا ـــد، ارجاعات لازم به مقادیر ـــته باش ـــده در جدول مذکور داش ـــمگیري با مقادیر ارائه ش ـــتتفاوت چش آمده از به دس صفیه شود. در نظر گرفتن غلظت بیش از بهرههاي در حال خانهت گرم در لیتر براي جامدات معلق میلی 5000برداري داده هاي تواند مجاز تلقی گردد که اطلاعات کافی حاکی از توانایی ســیســتممایع مخلوط درحوض هوادهی، در صــورتی می هاي فوق، ارائه گردد. سازي (ثانویه) براي پذیرش غلظتهوادهی و زلال سبات مربوط به طراحی فرایند ارائه نمی شان داده در مواردي که محا شود، باید ظرفیت حوض هوادهی و میزان بار مجاز ن صفیه ستفاده قرار گیرد. این مقادیر براي ت ه هایی کاربرد دارد کخانهشده در جدول ذیل براي انواع فرآیندهاي لجن فعال مورد ا طرح در دامنه 5BODطرح به متوسط بار 5BODخانه به لحاظ نسبت حداکثر ساعتی بار هنوسانات روزانه بار ورودي به تصفی ه در از مقادیر ارائه شد تربیشمقادیر بارگذاري آلی تاییدتواند قرار داشته باشد. مرجع بررسی کننده طرح می 1به 4تا 1به 2 نماید. 5BODبراي کاهش حداکثر ساعتی بار آلی جریان سازمتعادل تاسیساترا موکول به استفاده از )2-8(جدول هاي مجاز حوض هوادهیها و بارگذاريظرفیت -2-8جدول *بارگذاري آلی در حوض هوادهی فرآیند /(m3.d))**5(Kg BOD (F/M)نسبت (Kg BOD5/ (Kg MLVSS.d))** MLSS *** (mg/L) (Conventional) متعارف (Step Aeration) ايهوادهی پله (Complete Mix) اختلاط کامل 64/0 5/0-2/0 3000-1000 تثبیت با برخورد مواد جامد Contact Stablization 80/0**** 6/0-2/0 3000-1000 (Extended Aeration) هوادهی ممتد اينیتریفیکاسیون یک مرحله (Single Stage Nitrification) 24/0 1/0-05/0 5000-3000 باشد.طرح می 5BODهاي حجمی براساس بارآلی ورودي به حوض هوادهی برحسب متوسط * بارگذاري مراجعه شود. (الف) 1-5-2-2-2به بند 5BOD** براي تعریف نهایی، نرخ بازگشت لجن و فرایند هوادهی دارد. نشینیتهبستگی به سطح MLSS*** حداکثر مقادیر باشــد. معمولا ظرفیت هوادهی در می (reaeration)و هم ظرفیت هوادهی مجدد (contact)**** ظرفیت کل هوادهی شــامل ظرفیت تماســی باشد.ظرفیت کل هوادهی می %35تا %30بخش تماسی معادل هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 122 نکات طراحی حوض هوادهی -8-2-3-2 ابعاد -الف اي باشــد کهوادهی لجن برگشــتی باید به گونهمایع مخلوط مســتقل و یا حوض بازهحاوي ابعاد هر حوض هوادهی صرف صیه مینما تامینهوا را موثراختلاط و م ستثناي طرحید. تو متر و بیش 3از ترکمهاي خاص، عمق مایع گردد به ا متر باشد. 7/1هاي هوادهی با تجهیزات افقی اختلاط نباید بیش از متر نباشد. عمق حوض 9از بر جریان میان -ب با شــکل یا پیکربندي خاص، شــکل حوض، محل ورود ییهاهاي بســیار کوچک و یا حوضگردد در حوضه میتوصــی صب تجهیزات هوادهی به گونه شد که کنترل جریان فاضلاب و لجن برگشتی و همچنین ن ي از ي براي پیشگیرموثراي با آید. به وجودبر در حوض جریان میان تعداد واحدها -8-2-3-2-1 ــیبنا به نظر مرجع برر ــتقل ، با قابلیت بهرهتربیشواحد و یا 2کننده طرح باید حجم حوض هوادهی به س برداري مس پذیري عملکرد رعایت شود. هاي اطمینانشده براي جریان خروجی و دستورالعملهاي وضعتقسیم شود، تا محدودیت هاها و خروجیورودي -8-2-3-2-2 هاکنترل -الف سرریزها ،(Stop plates) ها، صفحات انسداد، دریچهشیرآلاتهاي هر واحد حوض هوادهی باید به ها و خروجیورودي ود د به نحو مناسب وجیا سایر وسایل مناسب تجهیز شود، تا امکان کنترل جریان و ثابت نگه داشتن سطح مایع در هر واح قابل ی به آسان و روش مکانیکیبا با تجهیزات اختلاط افقی، باید سرریز خروجی براي سیستم حوض هوادهی داشته باشد. -4-2-8 بندجریان لجن برگشتی تعیین شود (به اي بعلاوه حداکثرو ابعاد آن بر مبناي جریان حداکثر لحظه اشدتنظیم ب اي را در زمانر لحظهاي باشد که اجازه عبور جریان حداکثهاي هیدرولیکی سیستم باید به گونهویژگیمراجعه گردد). 1 خروج یک واحد حوض هوادهی از مدار تصفیه بدهد. مجاري -ب ا هاي طراحی شوند که سرعت خودشستشویی در آنهاي انتقال مایع حاوي جامدات معلق باید به گونهها و لولهکانال گرددعلق نگه داشــت. توصــیه میبرقرار گردد یا با ایجاد تلاطم، جامدات را در مقادیر مختلف جریان طراحی به صــورت م ـــتفاده قرار نمیبراي بخش ـــیر) جریان مورد اس گیرند، امکانات تخلیه هایی از مجاري که به علت تغییر الگوي (یا مس بینی شود. پیش شتم فصل 123 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه ارتفاع آزاد -8-2-3-2-3 از باشــند. در صــورت اســتفاده مترمیلی 500هاي هوادهی داراي حداقل ارتفاع آزاد شــود که کلیه حوضتوصــیه می زدگی مایع پاشیده نباشد، تا مسیر عبور افراد در مقابل یخ مترمیلی 900از ترکمهاي مکانیکی سطحی، ارتفاع آزاد هواده شده بر اثر وزش باد و نیز آلودگی محافظت شود. تجهیزات هوادهی -8-2-3-3 کلیات -8-2-3-3-1 سانات بار آلی روزانه ( ستگی به حداکثر نو سیژن مورد نیاز ب ساعتی به طور کلی مقدار اک طرح، مطابق 5BODحداکثر ـــرح بند ـــفیه و غلظت جامدات معلق موجود در مایع مخلوط حوض هوادهی دارد. تجهیزات 1-5-2-2-2ش )، درجه تص شد و به میلی 2هوادهی باید در تمام مواقع قابلیت حفظ حداقل شته با سیژن محلول در مایع مخلوط را دا گرم در لیتر اک ـــده به روش تج ـــیژن مورد نیاز طرح در کلیه طور کامل آن را مخلوط نماید. در نبود مقادیر تعیین ش ربی، مقدار اکس ـــتثناي فرآیند هوادهی ممتد ـــیژن به ازاي هر کیلوگرم حداکثر 1/1برابر باید فرآیندهاي لجن فعال به اس کیلوگرم اکس ــاعتی بار ــود. به دلیل قرار گرفتن میکروارگانیزم 5BODس ها در فاز خودخوري ورودي به حوض هوادهی در نظر گرفته ش در نظر 5BODکیلوگرم اکسیژن به ازاي هر کیلوگرم حداکثر ساعتی بار 5/1برابر باید ند هوادهی ممتد، این مقدار در فرای گرفته شود. مانند هوادهی ممتد، که نیتریفیکاســـیون اتفاق ییدر مواقعی که نیتریفیکاســـیون مورد نظر باشـــد و یا در فرآیندها سیژن مورد نیاز براي اکمی سیژن فوقافتد، مقدار اک سمت کربنسید کردن آمونیاك باید به مقدار اک ی الذکر براي حذف ق 5BOD سیژن صورت نیاز به اک سیژنو در شود. مقدار اک ضافه خواهی نیتروژنی خواهی مربوط به فاز خودخوري فرآیند، ا )NOD ـــاعتی 6/4) باید ـــیژن خ TKN برابر حداکثر س ـــد. علاوه بر این، باید اکس ـــلاب ورودي باش واهی مربوط به فاض هاي و ...)، که داراي غلظت هوازيبیهاي برگشــتی (به عنوان مثال لجناب حاصــل از آبگیري لجن، ســرریز هاضــم جریان باشد به آن اضافه گردد. می TKNو 5BODبالاي ستثناي مواردي توصیه می شود. به ا صرفی توجه دقیق صرفی به ازاي واحد انرژي م سازي اکسیژن م گردد به حداکثر میزان هوادهی سازيمتناسباي طراحی شود که با ي جریان در نظر گرفته شده، سیستم هوادهی به گونهسازمتعادلکه مراجعه شود. 1-3-2-8ر مصرف انرژي به عمل آورد. به بند را د جوییصرفهبا تغییرات روزانه جریان فاضلاب، حداکثر هاي هوادهی افشانکی سیستم -8-2-3-3-2 شانکی ستم هوادهی اف ساس یکی از روش (Diffused Air Systems)سی شرح باید برا هاي (الف) و (ب) که در ادامه تا (ح) طراحی گردند. درج شده در بندهاي (ج) داده شده و در صورت نیاز با در نظر داشتن موارد تکمیلی هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 124 ، میزان اکسیژن مورد نیاز براي 1-3-3-2-8خواهی براساس موارد درج شده در بند پس از تعیین مقدار اکسیژن -الف سیستم هوادهی افشانکی باید با استفاده از یکی از معادلات شناخته شده و با در نظر داشتن عواملی مانند موارد ذیل تعیین گردد: عمق حوض -1 در مورد فاضلاب )ضریب آلفا (ضریب تصحیح انتقال اکسیژن -2 ضریب بتا (ضریب تصحیح کشش سطحی) در مورد فاضلاب -3 شده انتقال اکسیژن تجهیزات هوادهی تاییدراندمان -4 حداقل غلظت اکسیژن محلول حوض هوادهی -5 دماي بحرانی فاضلاب -6 خانه از سطح دریاارتفاع محل تصفیه -7 لاب که فاضــ ییهاخانهتوان فرض نمود در تصــفیهاگر ضــرایب آلفا و بتا به روش تجربی تعیین نشــده باشــد، می تریشبنمایند، بازده انتقال اکسیژن به فاضلاب درصد فاضلاب صنعتی) را تصفیه می 10از ترکمخانگی (حاوي ها حاوي هایی که فاضــلاب ورودي به آنخانههدرصــد بازده انتقال اکســیژن به آب تمیز نباشــد. در تصــفی 50از درصد راندمان انتقال 50از ترکمباشد، باید بازده انتقال اکسیژن را متناسبا درصد بالاتري از فاضلاب صنعتی می ـــبات مربوطه را براي توجیه انتخاب آن ارائه نمود. راندمان انتقال ـــیژن به آب تمیز در نظر گرفت و محاس اکس طرح باید در مشخصات داده شده باشد. اکسیژن در ـــتثناي هوادهی ممتد (با فرض اینکه -ب ـــرایط نرمال، در تمام فرآیندهاي لجن فعال به اس هواي مورد نیاز در ش 1-3-3-2-8تجهیزات قابلیت انتقال اکسـیژن به مایع مخلوط حوض هوادهی را به مقدار خواسـته شـده در بند 5BOD در شرایط استاندارد فشار، درجه حرارت و رطوبت به ازاي هر کیلوگرم بار مترمکعب 94دارند) باید برابر ـــد. این مقدار در فرآیند هوادهی ممتد باید برابر به ازاي هر کیلوگرم بار مترمکعب 128در حوض هوادهی باش 5BOD .باشد هاي مصــرف هوا و نیز هواي مورد هاي هوازي و یا ســایر نیازمنديها، هاضــمها، پمپهواي مورد نیاز براي کانال -ج هاي برگشتی (به عنوان مثال لجناب حاصل از آبگیري لجن، سرریز خواهی جریان لجناباکسیژن تامیننیاز براي ردد. ) باید به مقدار هواي محاسبه شده فوق اضافه گهوازيبیهاضم صیه می -د سورهاي هوا (گردد در تعیین ظرفیت دمندهتو صوصها یا کمپر سانتریفیوژي)دمنده به خ فرض ،هاي ست دما به شار به تربیشو یا گرادسانتیدرجه 46شود که در ورودي هوا ممکن ا سطح نرمال ترپایینو ف از ـــد. همچنین در تعیین توان موتور آن ـــود که در وربرس ـــت دما به ها فرض ش درجه -29ودي هوا ممکن اس شی براي کاهش نرخ ترکمیا گرادسانتی ست نیاز به افزایش توان موتور و یا رو صورت ممکن ا سد که در این بر دیدگی موتور جلوگیري به عمل آید. هوادهی باشد تا از افزایش دما و آسیب شتم فصل 125 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه شوند که اگر یهادر ظرفیتو همچنین تامینهاي هوا باید در واحدهاي متعدد دمنده -ه ین واحد تربزرگی انتخاب ــود، بقیه واحدها ظرفیت کافی براي ــند. همچنین تامیناز مدار خارج ش ــته باش حداکثر هواي مورد نیاز را داش صفیه سب بار ورودي به ت شد که به تنا شد. تامینخانه، حجم هواي طراحی باید به نحوي با شده قابل تغییر با ـــهولت و تجهیزات هوادهی ـــورتباید به س گام به گام قابل تنظیم بوده و قابلیت تعلیق مواد جامد را در به ص محدوده تنظیم شده داشته باشد. درصد متوسط 200خواهی روزانه و یا هاي افشانک هوا باید قادر به فراهم آوردن حداکثر ساعتی اکسیژنسیستم -و ه کشی مربوط به آن نیز قادر بها و لولهشد) باشد و سیستم افشانکبا تربیشخواهی روزانه (هر کدام که اکسیژن ین افت ناشی از اصطکاك باشند. ترکمرساندن هواي مورد نیاز در شرایط نرمال با سیستم لولهتوصیه می شود که مجموع افت از خروجی دمنده (یا حسب مورد گردد کشی هوا به نحوي طراحی کیلو پاسکال در متوسط شرایط کاري تجاوز ننماید. 5/3هاي هوا از کن) تا ورودي افشانکخروجی صدا خفه اي ال یا حوض هوادهی باشــد و به گونهها متناســب با مقدار اکســیژن مورد نیاز در طول کانفواصــل و تعداد افشــانک انجام شود. بدون نیاز به اعمال تغییرات قابل توجه در لوله توزیع هوارا ها طراحی شوند که تنظیم فاصله میان آن باشد اياز چهار حوض هوادهی مستقل دارند، باید به گونه ترکمکه ییهاخانهها در کلیه تصفیهسیستم افشانک ها را براي تعمیر و یا تعویض خارج نمود. به تخلیه حوض، بتوان افشانک که بدون نیاز نشــانگر میزان بازشــدگی یا بســته بودن علایمهر مجموعه از واحدهاي افشــانک به شــیرهاي کنترل، ترجیحا با -ز باید داراي افت فشار یکنواخت باشند. هاي قرار گرفته در هر یک مجموعهمجهز باشد. افشانک بینی گردد.هاي توزیع هوا، اتصالی جهت نصب موقت فشارسنج پیشهر یک از لوله روي ـــوند که در تمام مواقع، جریان هواي یهابا چیدمان و ظرفیت فیلترهاي هوا باید به تعداد، -ح ی در نظر گرفته ش سب،رودي به دمندهو سیب ها به میزان منا شود تا از آ ستم هدیدگی دمندهعاري از گرد و غبار سی سداد ا و ان ها ممانعت به عمل آید. افشانک هاي هوادهی مکانیکیسیستم -8-2-3-3-3 انتقال اکسیژن ییکارا -الف ـــرایط مورد انتظار در حوض هوادهی به لحاظ توان عملکردي طراحی هواده مکانیکی و واحد محرك آن باید براي ش هاي مکانیکی ضــروري اســت. براي ملاحظات مطرح به بندعملکرد هواده تاییدشــده براي هاي گواهیشــود. ارائه آزمایش با نرخ انتقال 8-2-3-3-2 باید یاز ـــیژن مورد ن به طراحی، اکس ـــود. در نبود اطلاعات مربوط 22/1از ترکممراجعه ش ساعت در آب پاك و شود. راندمان انتقال در کیلوگرم اکسیژن بر کیلووات ستاندارد آزمایش در نظر گرفته شرایط ا تحت نظر گرفته شده در طراحی باید در مشخصات گنجانده شود. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 126 نکات طراحی -ب در طراحی سیستم هوادهی مکانیکی باید موارد زیر را در نظر داشت: ـــیژن محلول به مقدار حداقل -1 مخلوط در تمام مواقع و حجم گرم در لیتر در مایع میلی 0/2حفظ غلظت اکس ؛ حوض هوادهی داشتن کلیه جامدات بیولوژیکی (در سیستم حوض هوادهی با تجهیزات افقی اختلاط، سرعت متوسط معلق نگه -2 دو هواده ســطحی اثر شــود). همچنین براي کاهش رســوب مواد در مرز مشــترك حوزه تامینمتر بر ثانیه 3/0 ــد و یا در طراحی حوض هوادهی پیشها مجاور هم، حرکت دورانی هواده هاي دیگري بینیبرعکس یکدیگر باش براي این منظور به عمل آید؛ ین واحد هواده؛تربزرگحداکثر اکسیژن مورد نیاز و حفظ عملکرد فرایند در شرایط خارج از مدار بودن تامین -3 ؛ بار آلودگی ورودي به فرایند لجن فعالانجام تمهیدات لازم براي تغییر مقدار اکسیژن انتقال یافته، متناسب با -4 اري کها، اتصالات گریسها، یاتاقانهاي لازم براي دسترسی آسان و حفاظت موتورها، جعبه دندهبینیانجام پیش -5 و روغنکاري و غیره در مقابل پاشش و نفوذ آب جهت عملکرد مناسب واحد در حد لازم. حفاظت در زمستان -ج زدگی ناشی از پاشش باید در برابر یخ مربوطههاي وره سرما طولانی است، اجزاي هواده و سازههایی که طول ددر محل افظت زدگی محقطرات آب محافظت شوند. به دلیل اتلاف زیاد حرارت فاضلاب، باید واحدهاي تصفیه بعدي نیز در برابر یخ شوند. تجهیزات برگشت لجن -8-2-4 نرخ برگشت لجن -8-2-4-1 شت لجن از حوض تهحداقل مقدار مجاز نرخ ب شینی نهایی، تابعی از غلظت جامدات معلق در مایع مخلوط ورودي رگ ن شاخص حجمی لجن شینی میو زمان ماند جامدات در حوض ته (Sludge Index)به آن، شد. از آنجایی که زمان ماند ن با ضروري جامدات در مخازن ته شینی نهایی میغیر شینی فرآیند لجن فعال تواند هم براي فاز هوادهی و هم براي فاز تهن ن سیب ضلاب آ سط طراحی فا صدي از جریان متو صورت در شت لجن (که به شد، باید نرخ برگ سان با شود) در بیان میر داشته باشد. و تنظیم قابلیت تغییر )3-8(هاي جدول محدوده شتم فصل 127 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه ي ته نشینی نهاییهاحوضمقادیر مجاز نرخ برگشت لجن از -3-8جدول نوع فرآیند درصد نسبت به متوسط جریان طراحی (%) حداکثر حداقل 100 15 اختلاط کامل و (StepAeration) ايهوادهی پله متعارف، 50 150 (Contact Stabilization) تثبیت با برخورد موادجامد 150 50 اينیتریفیکاسیون یک مرحله 150 50 هوادهی ممتد 15 100 (Carbonaceous of Separate Stage Nitrification) مرحله کربنی از مرحله جداگانه نیتریفیکاتسیون Nitrification of Separate Stage) نیتریفیکاتسیونمرحله نیتریفیکاسیون از مرحله جداگانه Nitrification) 50 200 ــت لجن باید به کمک تجهیزاتی مانند موتورهاي دور متغیر، ــفیه VFDنرخ برگش هاي کوچک) خانهو یا تایمر (در تص ـــده در جدول فوق فراهم گردد. تمام ـــاره ش ـــد تا امکان پمپاژ لجن در دامنه اش با هدف باید ها طراحیقابل تغییر باش برداري در حالات مختلف فرایندي را میسر سازد.و در صورت امکان، بهره باشد برداري انجام شدهپذیري در بهرهانعطاف هاي لجن برگشتیپمپ -8-2-4-2 ستفاده از موتور پمپ صورت ا ها براي برگشت لجن، حداکثر ظرفیت برگشت لجن باید با فرض خارج از مدار بودن در ست آید. در محل مکش پمپتربزرگ شد. حداقل قطر لوله رانش و مکش ین پمپ به د شته با شار مثبت وجود دا ها باید ف باشد. مترمیلی 80ها باید پمپ ستفاده شده هر حوض ته (Hopper)، براي برگشت لجن از قسمت قیفی شکل (Air Lift)اگر از بالابر حبابی نشینی ا ها به نحوي باشد که تعمیر و تمیز باشد. مشروط بر آن که طراحی این پمپباشد، نیازي به در نظر گرفتن واحد رزرو نمی همچنین تمهیدات مناسب جایگزین واحد رزرو در نظر گرفته شده باشد. قطر . پذیر باشدها امکانکردن سریع و آسان آن باشد. مترمیلی 80 معادل باید دست کم بالابر حبابی کشی لجن برگشتیلوله -8-2-4-3 اي طراحی شــوند که باشــد و به گونه مترمیلی 100پمپ حداقل برابر خروجیهاي کشــیقطر لولهشــود توصــیه می شرایطی که سرعت لجن در آن ساتها در سی شت لجن در حالت کار می تا شتی با نرخ نرمال برگ شند، از لجن برگ 6/0با برداري اشاره شده است، باید وسایل مناسب براي مشاهده، نمونه 4-2-3-6که در بند طورهماننگردد. ترکممتر بر ثانیه بینی گردد. نشینی پیشحوض ته (Hopper)و کنترل جریان لجن فعال برگشتی از هر هاپر دفع لجن اضافی تاسیسات -8-2-4-4 درصد جریان متوسط طراحی فاضلاب باشد و در 25/0فیتی معادل کنترل لجن مازاد باید داراي حداقل ظر تاسیسات باشــد)، تربیشلیتر بر ثانیه (هر کدام که 6/0 جریاندرصــد جریان متوســط طراحی فاضــلاب یا حداقل 5/0نرخ معادل هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 128 مازاد برداري و کنترل جریان لجن فعال عملکرد رضــایت بخشــی داشــته باشــد. همچنین ابزارهایی براي مشــاهده، نمونه نشینی اولیه، مخزن هاضم لجن، فرایندهاي تغلیظ یا آبگیري لجن، مخزن تواند به حوض تهبینی گردد. لجن مازاد میپیش ذخیره و یا به هر ترکیب عملیاتی از این واحدها تخلیه شود. گیريوسایل اندازه -8-2-5 صیه می صفیهتو ضها، خانهگردد در تمام ت شان دادن جریان فا سایلی براي ن شینی اولیه، لاب خام یا خروجی از تهو ن شتی و جریان هوا به هر حوض پیش صفیهلجن برگ ضلاب بیش از خانهبینی گردد. در ت سط جریان فا 4000هایی که متو گیري علاوه بر نشان دادن مقدار جریان، میزان جریان و مجموع آن را وسایل اندازهشود توصیه میدر روز است، مترمکعب ) در یخانه اختلاط تمام لجن برگشتی با فاضلاب خام (یا جریان خروجی تصفیه مقدماتاید. اگر در طرح تصفیهنیز ثبت نم گیري شود. مقدار جریان ورودي این مخلوط به هر واحد هوادهی اندازه بینی شده باشد،یک محل پیش حذف بیولوژیکی مواد مغذي -8-2-6 تواند بنا به صلاحدید مرجع بررسی کننده در هر مورد و بر اساس ) میBNRفرایندهاي حذف بیولوژیکی مواد مغذي ( شده در بند ستم تایید 2-3-4ملاحظات درج سی سیاري از شند، از موجود داراي مالکیت خاص می BNRهاي گردد. ب با شود. طراحی باید با الزامات مرتبط در ییرو، براي جزاین ستم مشورت سی صاحبان امتیاز ، 4 هايبخشات طراحی باید با در این بند) منطبق باشد. ارائه شدهاصلاحات به جز( 8و 5 سیستمکلیه طراحی صورت امکان در پذیري لازم در بهرهباید انعطاف BNRهاي هاي مربوط به شته و در برداري را دا هاي و ســیســتم برداري باشــند. اجزاي اصــلی براي بازچرخانی داخلی مایع مخلوطحالات مختلف عملکردي قابل بهره برداري را داشته باشند. کننده در خصوص تداوم در بهرههاي مرجع بررسیمکانیکی اختلاط باید مطابق دستورالعمل تعاریف -8-2-6-1 سی یا طرح شریح فرایندهاي حذف مواد مغذي در گزارش مهند صطلاحات زیر براي ت ساتا سی ستفاده قرار تا مورد ا گیرد.می شرایط هوازي (یا اکسیک) -الف در یک محیط آبی موجود است. ،شرایطی که در آن اکسیژن آزاد محلول شرایط آنوکسیک -ب ست (مانند نیترات ( صورت ترکیبی در محیط آبی موجود ا )، نیتریت−3NOشرایطی که در آن اکسیژن فقط به )2NO−4لفات ()، یا سوSO−(( . هوازي شرایط بی -ج باشد. شرایطی که در آن اکسیژن محلول یا ترکیبی در محیط آبی موجود نمی شتم فصل 129 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه حذف بیولوژیکی فسفر -8-2-6-2 سفر ( يبراي ارتقا ي مختلفهافرایند نواعا سفر BPRحذف بیولوژیکی ف شیمیایی ف صفیه ارائه ) به عنوان جایگزین ت صفیه شده ست (ت ست). میکروارگانیسم 10در بخش شیمیاییا فسفر را بیش از نیاز متابولیک ،BPRهاي تشریح شده ا سلولی خود جذب می ضلاب جدا می ،نمایند که در نتیجهخود، در جرم سفر از فا سمف هايگردد. قرارگیري میکروارگانی ــرایط متناوب بی ــمهوازي و هوازي، به میکلجن فعال در معرض ش دهد که به تعداد این امکان را می BPR يهاروارگانیس لازم براي حذف فسفر تکثیر شوند. ــتماین در طراحی ــیس ــود که مقدار مواد آلی که به راحتی تجزیه می ،هاس ــل ش به مقدار ،گردندباید اطمینان حاص شند تا رشد میکروارگانیسممناسب در محیط بی شته با زایش یابد. مقدار مواد آلی بیولوژیکی اف BPRهاي هوازي وجود دا تواند به واسطه تخمیر فاضلاب یا لجن یا با اضافه کردن منبع کربن مکمل مانند متانول گردند، میکه به راحتی تجزیه می یا اسید استیک افزایش یابد. ، داراي BPRسیستم انواع هوازي، باید اکسیژن و نیترات از محیط حذف شوند. بسیاري ازبراي ایجاد شرایط واقعی بی باشند.هوازي میفرایند دنیتریفیکاسیون براي محدودسازي غلظت نیترات در بخش بی تواند دفع یا توســط فرآیند تصــفیه جریان جانبی ، میBPRهاي لجن حاوي مقادیر اضــافی فســفر در میکروارگانیســم شود. فرایند صفی BPR(لجناب) از لجن جدا ست نیاز به ت شتیبان یا به منظور يهممکن ا ستم پ سی شیمیایی به عنوان سیار پا ستیابی به مقادیر ب شد. فرایند یید شته با سفر در جریان خروجی دا سیون و BPRن ف اغلب با فرایندهاي نیتریفیکا شود. دنیتریفیکاسیون ترکیب می حذف بیولوژیکی نیتروژن -8-2-6-3 سیون بیولوژیکی آمونیا سیدا سپس حذف بیولوژیحذف بیولوژیکی نیتروژن با اک سیون) و کی ك به نیترات (نیتریفیکا شود. نیترات به نیتروژن گازي (دنیتریفیکاسیون) انجام می نیتریفیکاسیون -8-2-6-3-1 ، شدهصفیهشده براي فاضلاب تتعیینکیفی مطابقت با الزامات درنیتریفیکاسیون بیولوژیکی، به منظور حذف آمونیاك ستفاده قرار می سط به عنوان اولین مرحله حذف نیتروژن مورد ا سپس تو گیرد. آمونیاك در این فرایند ابتدا به نیتریت و د.شومی ت مصرفیینیتریفیکاسیون قلیادر مرحله شود. هاي نیتریفایر و در محیط هوازي به نیترات اکسید میباکتري ــیون هم می ــیون) و یا با مرحلهتواند طی یک فرایند یک نیتریفیکاس ــیون کربنی و نیتریفیکاس ــیداس اي (ترکیب اکس هاي رشد معلق، رشد چسبیده و یا توان از سیستمفرایند نیتریفیکاسیون در مرحله مجزا انجام شود. در هر دو فرآیند می ستم ستفاده نمود. مقادیر دما، قلیاسی سیون در و اکسیژن محلول باید در طراحی فراین pHت، ییهاي ترکیبی ا د نیتریفیکا نظر گرفته شوند. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 130 دنیتریفیکاسیون -8-2-6-3-2 ست که در آن باکتري سیون فرایند بیولوژیکی ا سیک نیترات را به گاز نیتروژن تبدنیتریفیکا شرایط آنوک دیل ها تحت سیون تولید می شی از نماید، از اینمی قلیاییتنمایند. دنیتریفیکا شده در فرایند نیتری قلیاییترو، بخ صرف سیون فم یکا گردد. بازیابی می به منبع کربنی محلول میبراي پیش یاز ـــیون، ن کاس ند دنیتریفی ند برد فرای یاز براي فرای باشــــد. کربن مورد ن ردد. گ تامینتواند از طریق جریان فاضلاب ورودي و یا به وسیله یک منبع خارجی مانند متانول دنیتریفیکاسیون می ن و فسفرحذف بیولوژیکی ترکیبی نیتروژ -8-2-6-4 است. بسیاري از این فرایندها داراي مالکیت ارائه شدهمختلفی براي حذف ترکیبی نیتروژن و فسفر BNRفرایندهاي ها یا ها، ترکیبی از حوضدهند. در این طرحاختصـــاصـــی بوده و شـــکلی از فرایند لجن فعال را مورد اســـتفاده قرار می گیرد.حذف بیولوژیکی فسفر و نیتروژن مورد استفاده قرار می، آنوکسیک و هوازي، براي هوازيبیهاي بخش )Sequencing Batch Reactors - SBR( رآکتورهاي ناپیوسته متوالی -8-2-7 شدن ست در به حالت پر و خالی صطلاحا رآکتور ناپیو نا به تواند بشود که میمتوالی گفته می يهفرایند لجن فعال، ا سی صورتصلاحدید مرجع برر شده در بند کننده و به ستفاده از آن مورد 2-3-4موردي و تحت ملاحظات بیان تایید، ا (به جز 7و 4، 3باشد و الزامات مربوط در فصول تاسیساتقرار گیرد. طراحی باید براساس تجربیات کسب شده از سایر در مشابه موارد مطرح شده بایدي روند تصفیه پذیرموارد اصلاح شده در این بند) رعایت شده باشد. پیوستگی و اطمینان تطبیق با جهتحالت جریان پیوســـته فرایند لجن فعال در نظر گرفته شـــود. ممکن اســـت واحدهاي تصـــفیه تکمیلی پذیري از سیستم مورد نیاز باشد. در مواقعی هاي اطمینانجریان خروجی و دستورالعمل ايهاي اعمال شده برمحدودیت ماهنگیهمبانی طراحی تاییدکننده جهت دریافت نظرات و شود باید با مرجع بررسیه میها در نظر گرفتکه این سیستم )، علاوه بر حجم flow equalization Inline(ساز در خط جریان شود. همچنین در برخی شرایط استفاده از واحد متعادل د موارد زیر نیز در نظر گرفته شود:مراجعه گردد). در طراحی فرآین 5-5شود (به بند قابل تخلیه راکتور توصیه می ــبت طراحی -الف ــیه میمی 1/0تا F/M، 05/0دامنه مجاز نس ــد. توص گردد بارگذاري حجمی حوض هوادهی از باش 24/0 ).d3/m5kg BOD (ــود. غلظت تربیش رآکتور و بار حجمی حوض هوادهی باید در MLVSSو MLSSنش شرایط پایین بودن سطح آب محاسبه گردد. بیش از دو حوض باید در نظر گرفته شود. -ب گردد حجم قابل تخلیه و ظرفیت تخلیه در ســیســتم رآکتور ناپیوســته متوالی با فرض خارج از مدار توصــیه می -ج شود و بتواند تربزرگبودن صد حداکثر روزانه طرح را بدون تغییر در زمان 75ین حوض تعیین هاي هر دوره در شتم فصل 131 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه صفیه عبور دهد. در نظر گرفتن حداقل حجم قابل تخلیه معادل حجم سیکل) ت ساعته جریان حداکثر روزانه 4( باشد. درصدي جریان فوق مجاز می 100ین حوض و تداوم تربزرگطرح و با فرض خارج از مدار بودن سرریزهاي تخلیهاطمینان -د ستم باید در طراحی سی سرعت عبور آب پذیري شرایط خارج از از آنکننده و ها در ــده مدار بودن هر یک از حوض ــفیه ش ــاب تص ــی قرار گیرد. پس هاي هوادهی و تداوم جریان ورودي مورد بررس ـــد و در تمام مواقع غلظت جامدات معلق آن Scumخروجی از هر رآکتور باید عاري از کفاب ( 30 از ترکم) باش ـــد. به بندهاي میلی ـــود. تمهیدات لازم براي دفع کفاب 3-4-2-6و 3-1-4-3-4گرم در لیتر باش مراجعه ش بینی شود. در طول مدت مرحله تخلیه، باید یک منطقه جداسازي مناسب بین پتوي لجن و سرریزها وجود پیش داشته باشد. شده را در طول مدت مرحله Decanters( ییهاشود از تخلیه کنندهتوصیه می -ه صفیه ساب ت شود که پ ستفاده ) ا خلیه، از نزدیک سطح آب خارج نمایند. ت .قرار گیردنظر مد ،ملاحظات لازم براي مدیریت جامداتبه منظور بهبود کیفیت مایع تخلیه شده باید -ز شودمنده -ح شد که با از مدار خارج ها به گونهد و چیدمان و ظرفیت آننها باید در چندین واحد تدارك دیده اي با شدن/ واکنش«حداکثر هواي مورد نیاز در بخش هوازي در مراحل ین واحد، تربزرگشدن در »واکنش«و »پر ) مراجعه شود. (ه 2-3-3-2-8شود. به بند تامینهر سیکل ـــتم -ط ـــیس ـــتقل از هوادهی براي کلیه س یا اختلاط مکانیکی مس ـــفر هاي مورد نظر براي حذف بیولوژیکی فس يهرحلاي تعیین شوند که بعد از متجهیزات اختلاط باید به گونه دنیتریفیکاسیون در نظر گرفته شود. مشخصات هوادهی مخلوط نماید. گونههیچدقیقه بدون 5نشینی تمام حجم رآکتور را در مدت ته وردمگیرانه باشـد تا از کیفیت خانه باید به اندازه کافی دقیق و سـختالزامات عملکردي کیفیت خروجی تصـفیه -ي ـــاب خ براي قبول ـــتپس ـــل گردد. ممکن اس ـــتفاده از تجهیزات نیاز به روجی از هر رآکتور اطمینان حاص اس جهت پایش کیفیت ،گیري پیوســـته کدورت در مســـیر جریان خروجی از هر حوضبرداري مرکب و اندازهنمونه پایش ساعته تهیه شده براي تهیه گزارش انطباق با معیارها و 24هاي مرکب باشد. کلیه نمونه فاضلاب خروجی هاي گرفته شده در ابتدا و انتهاي خانه، باید در حین عبور جریان گرفته شده باشد و شامل نمونهعملکرد تصفیه صفیه باید کنترلر قابل برنامه (Decant)هر مرحله تخلیه ستم ت سی شد. براي این ) در نظر PLCریزي منطقی (با منظور اطمینان از اصــلاح و بهبود ســریع فرآیند و به PLCگرفته شــود. در صــورت ضــرورت باید از چند واحد شود. براي هر کمینه ستفاده ساب خروجی بر اثر اختلال در عملکرد یکی از کنترلرها ا PLCسازي تنزل کیفی پ منبع تغذیه برق اضطراري محافظت شده در مقابل افزایش ناگهانی جریان در نظر گرفته شود تا حافظه برنامه را ـــورت قطع بر قاط تنظیم (در ص ند، آخرین ن مه کنترل فرای نا ثال بر به عنوان م ید ( ما ) و Set pointsق حفظ ن ـــعیت ـــورت اتوماتیک، ابزار گیرياندازه وض ـــرایط تجهیزات و غیره). علاوه بر کنترل فرایند به ص هاي فرآیند/ش شتیبان شود. باید امکان بهرهافزارسختپ ستی نیز فراهم ستقلي براي کنترل د صوهر حوض برداري م رتبه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 132 ــد. علاوه بر این، یک کنترل ــته باش که قابلیت ،)fail-safe( ایمن در مقابل خرابی راتوماتیک و دســتی وجود داش زمان براي دقیقه 20بردار را نداشــته باشــد در نظر گرفته شــود تا به کمک آن امکان حداقلتنظیم توســط بهره . بین مراحل واکنش و تخلیه فراهم شود ،نشینیته استخرهاي تثبیت فاضلاب -8-3 کلیات -8-3-1 ستخرهاي تثبیت فاضلاب می ستفاده قرار گیرند. ا صفیه اولیه یا ثانویه مورد ا صفیه فاضلاب در حد ت توانند به منظور ت ستخرها سرمایهبرداري و پایین بودن هزینهسادگی عملیات اجرایی و بهره سبببه این ا ي (انرژ و جاري گذاري اولیههاي سانی مورد نیاز) سیعی در زمینه تعیین مبانی طراحی مورد توجه خاص قرار گرفته و نیروي ان نجام اها آناند و تحقیقات و هر یک یو با توجه به اختلافاتی که در شرایط تحقیقات بودهپیشنهاد شده که غالبا تجربی گوناگونیهاي و فرمول گردیده دهند.نمی به دست ی رانوجود داشته الزاما نتایج یکسا ضلاب ستخرهاي تثبیت فا ضلابا ضلاببراي انواع فا ضی از فا شهري و بع شته و در تمام هاي صنعتی کاربرد دا هاي گیرند. هرچند با کاهش تعداد روزهاي آفتابی و درجه مورد استفاده قرار میشرایط جوي (از مناطق حاره تا مناطق قطبی) محل احداث (و در نتیجه کاهش زمان تابش نور خورشید در شبانه روز در برخی ییجغرافیا حرارت هوا و با افزایش عرض ستفاده از این روش ا توان به تنهایی و یرا مییابد. استخرهاي تثبیت اي کاهش میها به طور قابل ملاحظهفصول)، مزیت ا . استفاده نمودبه صورت ترکیب با سایر فرآیندهاي تصفیه فاضلاب خانه فاضــلاب به روش زمین کافی و مناســب براي ایجاد تصــفیهداراي در مورد شــهرهایی که و ایط ایران در شــر برداري و گذاري کم و همچنین سادگی عملیات بهره، سادگی عملیات اجرایی و نیاز به سرمایهباشندمیاستخرهاي تثبیت صفیه هاي اصلی تبه عنوان یکی از گزینه را هاي تثبیتاستخربرداري و نگهداري، عدم نیاز به کادر فنی متخصص در بهره .سازدمی فاضلاب مطرح انواع استخرهاي تثبیت -8-3-2 نمود: بنديتقسیمتوان به شکل ذیل هاي غالب و روش هوارسانی میاستخرهاي تثبیت را بر حسب نوع میکروارگانیزم هوازيهاي بیبرکه − هاي اختیاري برکه − هاي هوازي برکه − شده)هوادهی با اختلاط ناقص (اختیاري/ هوادهی يهالاگون − شده) ي هوادهی با اختلاط کامل (هوازي/ هوادهیهالاگون − شتم فصل 133 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه :نمود بنديتقسیمها به شرح زیر استخرهاي تثبیت را ممکن است از نظر شرایط خروجی فاضلاب از آن )؛Controlled-Discharge Pond Systemsشده (هاي برکه با خروجی کنترلسیستم -الف قطع و یا جاري سـاختن) فاضـلاب خروجی (زمان ماند نسـبتا طولانی و وسـایل کنترل با این گروه از اسـتخرها در مواقعی که شرایط آب پذیرنده مساعد براي قبول فاضلاب نباشد جریان خروجی را بتوان د تا نگردطراحی می و یا آن را متناسب کردباشد جریان خروجی را برقرار قطع و در مواقعی که شرایط و ظرفیت آب پذیرنده مناسب ي شده به منظور استفاده در کشاورزد. این استخرها براي ذخیره فاضلاب تصفیهنموبا ظرفیت آب پذیرنده تنظیم نیز کاربرد دارند. بارگذاري در برکه به عمق مجاز و ن نوع خروجی ها، ایهاي غالب در آننتیجه میکروارگانیزم ها و دربا توجه هاي اختیاري در نظر گرفته شود.تواند براي برکهمی )؛Flow-Through Pond Systemsهاي برکه با جریان خروجی مداوم (سیستم -ب مقدار فاضـــلاب خروجی از این ندارند. اي براي کنترل جریان خروجیاین گروه از اســـتخرها هیچ نوع وســـیله ها خواهد بود.به آناستخرها عملا معادل فاضلاب ورودي ســازي، نفوذ، تبخیر و ذخیره لجن در این بخش مورد بحث قرار نخواهند گرفت. هاي مورد اســتفاده براي متعادلبرکه صطلاحات ستخر تثبیت«ا شامل »لاگون«و »برکه«، »ا ساتدر این بخش سی سب) تا شش منا صفیه تماما خاکی (با پو ت فوق استفاده خواهد شد. تاسیسات) براي هر واحد مجزا از کل cell( »سلول« است و اصطلاح بندي از نظر موقعیت استخرها در یک مجموعه استخرگروه -8-3-3 شرایط بیولوژیکی و یا نرخ ست دو یا چند مرحله مختلف و متمایز (از نظر ستخرهاي تثبیت ممکن ا در یک مجموعه ا ها در ن موارد ممکن است استخرها را حسب مرحله و موقعیت آنو مواد معلق) وجود داشته باشد که در ای BODکاهش کرد. گذاريناممجموعه به استخرهاي اولیه و ثانویه و ... مجموعه مرکب از استخرها -8-3-4 هاي اي از انواع مختلف اســتخرهاي تثبیت (در ســلولمجموعهدر بعضــی موارد ممکن اســت شــرایط اقتضــا نماید که هاي تثبیت به شرح ذیل است. ترکیبات معمول از انواع برکهبرخی استفاده شود. متعدد) هوازيبرکه بی − هوازي + برکه اختیاريبرکه بی − هوازي+ برکه اختیاري + برکه هوازيبرکه بی − هوازي+ لاگون هوادهی با اختلاط ناقص + برکه هوازيبرکه بی − رکه هوازيهوازي+ لاگون هوادهی با اختلاط ناقص + برکه اختیاري + ببرکه بی − هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 134 هوازي+ لاگون هوادهی با اختلاط ناقص + برکه هوازيبرکه بی − نشینیهوازي+ لاگون هوادهی با اختلاط کامل + لاگون تهبرکه بی − برکه اختیاري − برکه اختیاري + برکه هوازي − لاگون هوادهی با اختلاط ناقص + برکه هوازي − هوازيلاگون هوادهی با اختلاط ناقص + برکه اختیاري + برکه − لاگون هوادهی با اختلاط ناقص + برکه هوازي − نشینیلاگون هوادهی با اختلاط کامل + لاگون ته − باید توجه داشت که مشخصات گردد.بعدي تشریح میمبانی طراحی در مورد هریک از انواع این استخرها، در بندهاي هاي بعدي است.سلولفاضلاب ورودي به معادل مشخصات ها،یک از سلول فاضلاب خروجی از هراز به دست آمده ملاحظات محل احداث -8-3-5 رواناب سطحی -8-3-5-1 ه در نظر گرفتهاي سطحی از اطراف برکه و پیشگیري از فرسایش خاکریزهاي آن باید تمهیدات لازم براي انحراف رواناب . شود فاصله با سفره آب زیرزمینی -8-3-5-2 سطح آب زیرزمینی در نظر گرفته شود. متر فاصله بین کف برکه و حداکثر 2/1حداقل شود توصیه می فاصله با سنگ بستر -8-3-5-3 متر فاصله بین کف برکه و هر نوع سنگ بستر در نظر گرفته شود. 3حداقل شود توصیه می فاصله از مناطق مسکونی -8-3-5-4 صفیه صله ت ضوابط تعیینبه طور کلی فا ساس ضلاب با فرآیندهاي گوناگون بر ا سازمان خانه فا سط سوولمشده تو صلتبط تعیین میمر صورت فا شرایط موجود یا آتی) نباید از يهگردد. در هر سکونی ( ستخرهاي تثبیت از مناطق م 1ا باشد. ترکمکیلومتر پیش تصفیه مورد نیاز -8-3-5-5 ـــت قبل از برکهبرداري، پیشبه منظور کاهش عملیات بهره نه درش ـــغالگیري دها هاي اختیاري، هوازي و بینی آش . باشدمی هوادهی الزامیي هالاگونهمچنین شتم فصل 135 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه مشخصات و مبانی طراحی استخرهاي تثبیت -8-3-6 هوازيهاي بیبرکه -8-3-6-1 ش برکهعملا تمام شود که ها به نحوي در نظر گرفته مییا عمق برکه هوازي بار آلی و/هاي بیدر برکه ستثناي ق ر (به ا شرایط بیدنازك مجاور هوا) ستخرهاي بیقرار گیردهوازي ر صفیه در مواردي که مقدار لا به عنوان پیشهوازي معمو. ا ت شد ضلاب زیاد با ضلاب(آلودگی فا ضی از فا صنعتی)نظیر بع ستفاده قرار می هاي ستخرهاي بیگیردمورد ا هوازي. از ا ستفاده توان می شهري نیز ا ضلاب صفیه فا ستفاده از برکه يه. مزیت عمدنمودبراي پیش ت ستمهاي بیا سی هوازي در شد. در مواردي که و عیب عمده آن ایجاد بوي مزاحم می مورد نیاز زمین کاهش قابل توجه ،ستخرهاي تثبیتترکیبی ا با ضلاب ورودي بیش از سولفات فا شی از تولید هیدروژن میلی 400غلظت شار بوي مزاحم نا شد، به دلیل انت گرم بر لیتر با شود.هوازي توصیه نمیسولفید، استفاده از استخرهاي بی شود، تا حد قابل هاي صنعتی، قشر سختی از مواد چربی و شناور که روي سطح استخر ایجاد میر بعضی از فاضلابد ها یا صفحات استیروفوم، گردد. در بعضی موارد نیز از موادي چون دانهاي باعث جلوگیري از انتشار بوي مزاحم میملاحظه گردد که در جلوگیري از انتشار بوي مزاحم موثر است.ستفاده میا مشابه قشريهاي حصیر براي ایجاد کاه و یا تکه هاي مرکب از هوازي در سیستمهاي بیهوازي باید از نوع مداوم باشد. در صورت استفاده از برکههاي بیخروجی برکه گیرند.ده) قرار میشها (اختیاري، هوازي و هوادهیهوازي پیش از سایر انواع سلولهاي بیچند نوع استخر تثبیت، سلول (گرم بر 5BODها بر مبناي بار حجمی باشـــد. حجم برکهمیمتر 5الی 5/2 معمولا در محدوده عمق این اســـتخرها مجاز بارگذاري حجمی يهمحدود يدهندهنشان )4-8(گردد. جدول در روز) و درجه حرارت فاضلاب تعیین می مترمکعب باشد.هوازي میهاي بیدر برکه 5BODو راندمان مورد انتظار حذف (Mara & Pearson, 1986)هوازي در دماهاي مختلف هاي بیو راندمان حذف در برکه 5BODحداکثر بار حجمی -4-8جدول T- فاضلاب درجه حرارت(º C) بار حجمی.day)3/m5(gr BOD 5درصد حذفBOD 10< 100 40 20-10 T×20 - 100 T×2+20 20> 300 60 25> 300 70 هاي اختیاريبرکه -8-3-6-2 ضی از مراجع این برکهفرض نموداختیاري توان نوعی برکهرا به لحاظ فرآیندي می ي تثبیتهابرکه اغلب ها به . در بع ستخرهاي فتوسنتنام سیون و لاگون فاضلاب و ا ستخرهاي اکسیدا شدهتهاي ا اري هاي اختیاند. عمق برکهیک نیز نامیده شرایط بی 5/2الی 2/1معمولا شر تحتانی آن داراي شرایط هوازي و ق ستخرها داراي شر فوقانی این ا ست. ق هوازي متر ا صورت ته ستخرها لجن به ست. غالبا در کف این ا ستخرهاي اختیاري با توجه به ا شده وجود دارد. زمان ماند در ا شین ن سیژن مورد نیاز از طریق 120الی 25شرایط آب و هوایی ست. اک سنتز بر اثر روز ا سطحی و همچنین پدیده فتو تبادل هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 136 ــائل عملیات هاجلبکگردد. کنترل می تامین هاجلبکعمل ــتخرها یکی از مس ــلاب خروجی از این اس ي موجود در فاض ها است.برداري از آننگهداري و بهره باشد، اما هاي بعدي مجاز میدر سلول تربیشهاي متر باشد. عمق 8/1هاي اولیه باید برابر حداکثر عمق آب در سلول ممکن است نیاز به هوادهی یا اختلاط تکمیلی باشد. هايحداقل عمق سطح آب باید به میزانی باشد که از رشد گیاهان آبی و وارد شدن خسارت به خاکریزها، کف برکه، سازه باشد. کمتر متر 6/0از عمق برکهد کنترلی و سایر متعلقات سیستم جلوگیري به عمل آید. در هیچ شرایطی نبای سبه حجم موثر در ارتباط در برکه ست قسمتی از عمق برکه را براي ذخیره لجن منظور کرد که در محا هاي اختیاري لازم ا دهند.از عمق را براي ذخیره لجن اختصاص می مترسانتی 30با تعیین زمان ماند منظور نخواهد گردید. معمولا حدود هاي اختیاري با جریان خروجی مداومبرکهمشخصات و مبانی طراحی -8-3-6-3 سازمانامحقق سويهاي اختیاري چندین روش از براي طراحی برکه سوولهاي ن یا شده م شورهاي مختلف مطرح ک و ها به دست آمده استدر کار برکه موثراست که هر یک با استفاده از نتایج تجربی در شرایط معینی و ترکیب خاص عوامل در کار موثراز جمله عوامل ، نتیجه رضایت بخشی بدهد.شده توان انتظار داشت که در شرایطی متفاوت با شرایط تجربهنمی ــلاب از نظر مواد هاي تثبیت میبرکه ــم مغذيتوان به میزان تابش آفتاب، درجه حرارت، ترکیب فاض ظیر ها (نمیکروارگانیس سفر، گوگرد،نیت سی و تعداد و ترتیب قرار کربن)، مقدار باد، رژیم هیدرولیکی در برکه روژن، ف شکل هند ها و بالاخره عمق و هاي طراحی فوق اشاره شده است.به برخی روش 3در پیوست شماره ها اشاره کرد.گرفتن برکه هاي تفاده از نتایج تجربی حاصــل از برکهترین روش براي تعیین مبانی طراحی، اســ، مناســبفوق با توجه به مراتب ،از روش زیرتوان ، میباشــد ولی در غیاب چنین اطلاعات آماريکند، میموجودي که در شــرایط یکســان با طرح کار می د.نموصرفا به عنوان راهنما استفاده :5BODبر مبناي بارگذاري متوسط هاي اختیاريطراحی برکه مراجعه شود). شرایط آب 1-5-2-2-2هاي مقدماتی محاسبه گردد (به بند زیر براي سلول يهتواند از رابططراحی می گذارد.می تاثیر 5BODمستقیما در تعیین بارگذاري سطحی ییو هوا T 25s 350 (1.107 0.002 T) −λ = × − × sλ =بار سطحی بر حسب کیلوگرم بر هکتار در روز T= گرادسانتیدرجه حرارت فاضلاب بر حسب ـــفیه تکمیلی باید با توجه به متغیرهاي طراحی مانند عمق برکه، چندگانه بودن واحدها، زمان ماند و واحدهاي تص تعیین شوند. pHها، اکسیژن محلول و )، باکتريTSS، جامدات معلق کل (5BODاستانداردهاي در نظر گرفته شده براي شتم فصل 137 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه سیستم باید بین سایر ملاحظات طراحی نیز در آن 120تا 90هر چند زمان ماند در این شود، اما روز در نظر گرفته باشد (دماي آب باشد. باید به این نکته توجه شود که عامل عمده در طراحی، طول دوره آب و هوائی سرد میگذار میتاثیر ).گرادسانتیدرجه 5از ترکم شدهري با جریان خروجی کنترلهاي اختیابرکه -8-3-6-4 ستفاده میهاي اختیاري با جریان خروجی کنترلاز برکه ضی از ماهشده معمولا در مواردي ا ها به علت شود که در بع شد و در این موارد برکه شته با ها باید ظرفیتشرایط سخت جوي امکان تخلیه فاضلاب خروجی به آب پذیرنده وجود ندا توان براي ذخیره ها میهمچنین از این برکه د.نهاي زمســتان را داشــته باشــهداري فاضــلاب در ماهکافی براي قبول و نگ فاضلاب به منظور استفاده در کشاورزي در فصول آبیاري نیز استفاده نمود. سط این برکه ست نظیر برکههایی که جریان خروجی از آنها براي ماهزمان ماند و عمق متو یاري با هاي اختها برقرار ا ـــد ولی حداکثر عمق آن ـــلابی که در دوران قطع جریان جریان خروجی مداوم تعیین خواهد ش ها با توجه به مقدار فاض ــبه می ــود محاس ــلاب در . گرددخروجی باید ذخیره ش ــد که ظرفیت کافی براي ذخیره فاض این عمق باید در حدي باش نماید. تامینهاي مورد نظر را ماه ـــط طراحی این نوع برک بارگذاري متوس با جریان خروجی مداوم در و مانند برکه 5BODه بر مبناي هاي اختیاري روز در میانه حداقل و حداکثر عمق 180باشد. حداقل زمان ماند برابر هاي مقدماتی میمتوسط عمق عملکردي در سلول ستم برکه می سی ستگی بهعملکردي در کل شد. زمان ماند و نرخ بارگذاري آلی ب هاي شرایط آب و هوایی و محدودیت با مراجعه شود). 1-5-2-2-2مربوط به پساب خروجی دارد (به بند ي هوازيهابرکه -8-3-6-5 کهدر حدي درنظر میهابر کهي هوازي عمق را در ند. در این بر که نفوذ ک مام عمق بر تاب در ت که نور آف ند ها گیر ضی شود. در بعمی تامینو همچنین از طریق سطح تماس فاضلاب با هوا هاجلبکاکسیژن محلول بر اثر پدیده فتوسنتز شدن مواد و همچنین به منظور آنکه هاي هوازي به منظور جلوگیري از تهاز برکه شین در معرض تابش تربیش هاجلبکن ــب دیگر پمپ( هم زنیهنوعی ب ،آفتاب قرار گیرند ــایل مناس 5/1 الی 30/0 هابرکه گردد. عمق ایننیز انجام می) و یا وس ها معمولا در مناطق با آب و هواي گرم روز است. کاربرد این برکه 40الی 10باشد. زمان ماند در این برکه معمولا متر می و آفتابی است. یا مصالح مناسب دیگر کف برکه توسط بتن بایدمتر انتخاب شود 60/0از ترکم هاي هوازيدر صورتی که عمق برکه شود. دادهپوشش به دو گروه کلی تقسیم کرد: ،به واحد سطح 5BODتوان با توجه به بار هاي هوازي را میبرکه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 138 30ها معمولا شود و عمق آنهاي هوازي پربار که به قصد به حداکثر رسانیدن مقدار تولید جلبک طراحی میاول برکه .نندکمیها را معمولا با بتن یا آسفالت پوشش است. براي جلوگیري از رویش گیاهی، کف این برکه مترسانتی 50الی ها معمولاشود و عمق آنهاي هوازي کم بار که به قصد به حداکثر رسانیدن مقدار تولید اکسیژن طراحی میدوم برکه ست. برکه 5/1 الی 1 صفیهمتر ا ضی از ت صفیه بیولوژیک و به منظور يهها، بعد از مرحلانهخهاي تثبیت هوازي که در بع ت میل هاي تکهاي برکه بلوغ و یا برکهشــود و حســب مورد به نامشــده ایجاد میکیفیت بهتر براي فاضــلاب تصــفیه تامین ر ها خیلی کم درنظبه واحد سـطح آن 5BODباشـند که بار باري میهاي هوازي کمشـود نیز عملا برکهتصـفیه نامیده می گرفته شده است. عواملی نظیر مقدار بار مواد آلی، درجه اختلاط محتویات برکه، مواد قابل تاثیرهاي هوازي حسب در هر قسمت از برکه و جانوران ریز و همچنین نوع خاصی از هاجلبکها، مقدار تابش و نفوذ آفتاب و بالاخره دما، گروه خاصی از تغذیه باکتري ها دارد.اي در کار این برکهحضور دارند که در این میان دما اثر قابل ملاحظه ها رشد کرده وباکتري ن پیشــنهاد شــده ولی اهاي هوازي از طرف محققبا وجود اینکه چندین روش تئوریک براي تعیین مبانی طراحی برکه ترین روش طراحی استفاده از بار سطحی است، ها، هنوز مناسبدر کار این برکه موثربه علت غیر قابل کنترل بودن عوامل سیژن محلول موجود سب با اک سطحی متنا شروط بر اینکه مقدار بار سنتز (م صل از فتو سیژن حا و جذب هاجلبکاک شرایط طرح موردنظر و یا از طریق انجام سطحی) بوده و از طریق نتایج عملی از کار برکه شابه شرایط م هاي موجود در وي واحد نمونه به دست آمده باشد.هایی رآزمایش شده ي هوادهیهالاگون -8-3-6-6 ــتخرهاي هوادهی ــانک هوا در اس ــیژن مورد نیاز از طریق هوادهی مکانیکی و یا افش ــده اکس عمق گردد.می تامینش هوادهی، تواند با توجه به نوع تجهیزات . محدودیت عمق فوق میگرددمیمتر انتخاب 5تا 5/2طراحی (آب) در محدوده غلظت فاضلاب و همچنین شرایط آب و هوایی تغییر نماید. ي هوادهی با اختلاط کامل در هالاگونروز و در 3-12ي هوادهی با اختلاط ناقص در محدوده هالاگوندر زمان ماند استخرهاي است. ترکمشده به استخرهاي اختیاري نیاز به اراضی است. مزیت اصلی استخرهاي هوادهیروز 3-5محدوده .کنندمی بنديتقسیمشده را حسب میزان اختلاط نیز هوادهی وع باقی بماند، استخر از ن معلقانرژي مصرفی در حدي باشد که کلیه مواد فاضلاب در تمام استخر به حالت کهدرصورتی ي مورد نیاز است.ترکمد گردد. در این حالت زمان مانمی تامیناختلاط کامل بوده و شرایط هوازي در تمام حجم استخر که انرژي مصرفی کافی براي معلق نگهداشتن تمام مواد در حجم استخر نباشد، قسمتی از این مواد در کف درصورتی ستخر ته ستخر از نوع اختیاري هوادهیا شده و در این حالت ا شین سبت بهتربیششده خواهد بود که به زمان ماند ن ي ن کامل نیاز خواهد داشت.استخر هوادهی با اختلاط شتم فصل 139 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه شده با اختلاط کاملي هوادهیهالاگون -8-3-6-7 ستم سلولهالاگونسی شامل سلولي هوادهی با اختلاط کامل شینی میهاي تههاي هوادهی و شد. زمان ماند ن با سلول 3-5هاي هوادهی با اختلاط کامل در محدوده سلول شینی برابر هاي تهروز و شد. عمق میو روز 1ن ي هانلاگوبا بینی باید به عمق فوق اضــافه گردد. پیش ســال) 5-3( باشــد. عمق مورد نیاز براي انبارش لجنمتر می 1نشــینی برابر ته سب براي کار تجهیزات جمعکف ست.سازي منا ضروري ا صورت تاثیردر طراحی باید آوري لجن شتی (در ات لجن برگ وجود) در نظر گرفته شود. هاي کلیفرمول -الف هاي مساوي و با فرض اینکه نرخ با حجم سلول nشده با اختلاط کامل در ي هوادهیهالاگونول کلی براي طراحی فرم یکسان باشد عبارتست از: هاسلولبوده و این نرخ در تمام سلول تجزیه مواد، تابع درجه اول از غلظت مواد در هر n n o c C 1 C K t1 n =  +    که در آن: nC 5= غلظتBOD سلولفاضلاب خروجی از n گرم بر لیتر.ام حسب میلی oC 5= غلظتBOD گرم بر لیتر.فاضلاب ورودي حسب میلی cKها در روز در شرایط اختلاط کامل.= نرخ تجزیه مواد بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیسم t حسب روز. هاسلول= زمان ماند هیدرولیکی در مجموعه n اند.به طور سري قرار گرفته یی کههاسلول= تعداد مساوي نباشد، فرمول کلی عبارتست از: هاسلولدر صورتی که حجم n o c1 1 c2 2 cn n C 1 1 1 C 1 K t 1 K t 1 K t      = …    + + +     که در آن: 2, t n, t1t و 2و 1ي هاسلول= زمان ماند درn c1, K c2, K cnKي اهسلولها در روز در شرایط اختلاط کامل در = نرخ تجزیه مواد بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیسم گیرند).نظر می را برابر در c1, K c2, K cnK(معمولا nو 2و 1 Kcنرخ -ب مبناي توان برشده با اختلاط کامل است. این نرخ را میي هوادهیهالاگونین عامل در طراحی ترمهم Kcانتخاب نرخ دست آورد.ه طرح بتجربیات روي واحدهاي نمونه در شرایط هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 140 صورتی که انجام چنین آزمایش شد، میدر شته با ضلاب) توان نرخ را در دمايها و تجربیاتی امکان ندا درجه 20 (فا در روز درنظر گرفت. 5/2حدود گرادسانتی خود حسب دماي فاضلاب متغیر است که فرمول تغییرات آن عبارتست از: cKنرخ wT 20CT C20 K K −= θ که در آن: CTK= ها در روز در دماي موردنظر.نرخ تجزیه بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیسم C20K= درجه سلسیوس. 20ها در روز در دماي نرخ تجزیه بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیسم θ= باشد.می 085/1شده با اختلاط کامل حدود رتی که در استخرهاي هوادهیضریب حرا wT= گرادسانتیدماي فاضلاب حسب درجه. ـــلاب را می بارنهارت مجموعه اثرات اختلاط و دماي محیط در دماي فاض ـــینی و ـــتفاده از فرمول مانس با اس توان (Mancini & Barnhart) آورد: ه دستبزیر شرحبه a i w Af T Q TT Af Q + = + که در آن: wT گرادسانتی= دماي فاضلاب در استخر حسب درجه. aT گرادسانتی= دماي هواي محیط حسب درجه. iT گرادسانتی= دماي فاضلاب ورودي حسب درجه. Aاستخرها حسب مترمربع. = سطح f 5/0تناسب (معمولا برابر = ضریب.( Q.مقدار جریان فاضلاب حسب مترمکعب در روز = ستفاده از این فرمول ب شد. بدین معنی که در ابتدا رقمی براي طریق آزمون و خطا میه ا شده و برمبناي wTبا فرض الذکر،آمده و فرمول فوق به دستگردد و با استفاده از سطح آن، زمان ماند و درنتیجه حجم و سطح استخرها محاسبه می به در هر بار تکرار، ارقام تکرار شود wTاین محاسبات بر مبناي رقم جدید کهدرصورتی. آیدمی به دست wTرقمی براي ها کاملا با یکدیگر تطابق داشته خواهد شد تا نتایج حاصله از فرمول نزدیکتر wTآمده براي سطح استخرها و رقم دست ید.آدست ه نتیجه زمان ماند موردنظر ب و در شتم فصل 141 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه هوادهی و اختلاط -ج سیژن لازم براي تامیناول دلیل شود. شده با اختلاط کامل، هوادهی به دو منظور انجام میي هوادهیهالاگوندر اک ــم ــتن کلیدوم معلق نگهدلیل هاي هوازي و فعل و انفعالات میکروارگانیس ــتخر يهداش ــدمی ذرات در تمام حجم اس ، باش باشــد، ملاك عمل تربیشو هر کدام که ودو برآورد شــ طور جداگانه محاســبهه ها باید براي هر دو منظور بظرفیت هواده قرار گیرد. ــم ــیژن لازم براي فعل و انفعالات میکروارگانیس ــانی) بر مبناي بار هامقدار اکس ــیژن رس (مقدار انرژي مورد نیاز اکس 5BOD مورد هوادهی گرم بر لیتر اکسیژن محلول در تمام حجم استخر، نظیر آنچه که درمیلی 2اقل حد تامینورودي و در تصفیه فاضلاب به روش لجن فعال ذکر گردید قابل برآورد است. ــی که براي مقدار انرژي لازم براي معلق نگه ــتگاه و یا روش ــتگی به غلظت این ذرات و نوع دس ــتن تمام ذرات بس داش ـــته و فرمول مشـــخصـــی براي برآورد آن وجود ندارد. در مراجع مختلف هوادهی به کار می 20الی 6ارقامی از رود داش ست. 1000کیلووات به ازاي هر شده ا ستخر مطرح ستگی به عوامل مختلف، مترمکعب حجم ا سب ب انتخاب مقدار منا سلولبه ها ویژه خصوصیات و غلظت مایع مخلوط حوض هوادهی، نوع و طراحی تجهیزات هوادهی، ابعاد و شکل هندسی ـــلاب دارد. براي هواده گرم در لیتر در حوض میلی 2000از ترکمدور کند و غلظت مواد معلق هايو درجه حرارت فاض هاي مکانیکی مورد نیاز استفاده نمود:توان از فرمول زیر براي تعیین توان هوادههوادهی می P 0.004 X 5= × + P مترمکعب= انرژي اختلاط بر حسب وات بر X گرم در لیترمخلوط) بر حسب میلی= غلظت مواد معلق در حوض هوادهی (مایع اي که از طرف ســازنده این وســایل ارائه هاي هوادهی، از ارقام تضــمین شــدهدر تعیین نهایی انرژي مصــرفی دســتگاه گردد استفاده شود.می ــیه می تامینبراي ــرایط اختلاط کامل توص ــتخرهاي هوادهیگردد که هوادهش ــده با اختلاط کامل ها طوري در اس ش ستقر شاند. براي آنکه این م م سمتی از منطقه اثر دیگري را بپو ضوعگردند که منطقه اثر هر یک، ق ود و ش تامینبهتر و ها، برداري و تقلیل اثر خرابی احتمالی یکی از هوادهدر نگهداري و بهره تربیشقابلیت انعطاف تامینهمچنین به منظور انتخاب گردد. تربیشه تعداد ولی ب ترکوچکهاي شود که هوادهترجیح داده می شده با اختلاط ناقصي هوادهیهالاگون -8-3-6-8 صورتی شد که تمام ذرات به حالت معلق باقی بمانند، اختلاط ناقص بوده و کهدر مقدار هوادهی و اختلاط درحدي نبا آید. به همین مینشــین شــده و در اســتخر شــرایط اختیاري به وجود ها تهقســمتی از ذرات در خارج از منطقه اثر هواده .نامندمیشده نیز هاي اختیاري هوادهیلاگونمناسبت این استخرها را هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 142 ــیه می ــتفاده قرار گیرد. با این حال گردد براي تعیین قطعی پارامترهاي طراحی، دادهتوص هاي تجربی واقعی مورد اس شده، از فرمول زمی ستم برکه هوادهی سی سلول توان براي تخمین حداقل زمان ماند در صورت جداگانه براي هر یر به استفاده نمود. هاي کلیفرمول -الف ــده با اختلاط ناقص به کار میي هوادهیهالاگون هایی که براي طراحیفرمول ــت که در رود همان فرمولش هایی اس فاوت که نرخ تجزیه مواد بر اثر ي هوادهیهالاگونمورد با این ت ـــد، کامل مطرح ش با اختلاط ـــده فعل و انفعالات ش باشد.ها متفاوت میمیکروارگانیسم pmKنرخ -ب ـــم ـــده، تابعی از میزان pmKها که در این مورد با نرخ تجزیه مواد بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیس ـــان داده ش نش باشد. توصیه یین عمل در طراحی این استخرها مترمهمهوادهی و شدت اختلاط است. انتخاب رقم مناسب براي این نرخ، کهها روي واحد نمونه انتخاب شود. درصورتیآزمایش انجام شود این نرخ بر مبناي تجربیات روي واحدهاي مشابه و یامی شد، می در روز درنظر گرفت. در این مورد 27/0معادل گرادسانتیدرجه 20را در دماي pmKتوان نرخ این کار عملی نبا حسب دماي فاضلاب متغیر است و فرمول تغییرات نیز نظیر pmKشده با اختلاط کامل، نرخ نیز نظیر استخرهاي هوادهی همان فرمول است: T w m20 pm T 20 p K K −= θ که در آن: TpmK= ها در روز در دماي موردنظر.میکروارگانیسم(واکنش) نرخ تجزیه بر اثر فعل و انفعالات m20pK= درجه سلسیوس. 20ها در روز در دماي نرخ تجزیه بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیسم θ= باشد.می 036/1شده با اختلاط ناقص حدود ضریب حرارتی که در استخرهاي هوادهی wT= گرادسانتیدماي فاضلاب حسب درجه. ساب سایر پ صنعتی، ضلاب ضلاب خانگی با مقدار کم فا ضریب نرخ واکنش براي فا صورت امکان صفیدر ه ها و یا ت صورتناتمام، باید سلولو تجربی به شرایط گوناگون ممکن در ضریب براي شود. تبدیل شده تعیین هاي برکه هوادهی تجربی انجام شود. هاينرخ واکنش در سایر دماها باید براساس داده ــافی براي ذخیره لجن تاثیردر طراحی باید ــود. باید حجم اض ــورت وجود) در نظر گرفته ش ــتی (در ص ات لجن برگش ساله در نظر گرفته شود. 20تولیدي در یک دوره طرح، درجه تصــفیه و غلظت جامدات معلق مایع 5BODبه طور کلی اکســیژن مورد نیاز بر مبناي متوســط بارگذاري سیژن محلول به میزان مخلوط تعیین می سطح اک گرم در لیتر میلی 2شود. تجهیزات هوادهی باید قادر به حفظ حداقل شتم فصل 143 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه در تمامی اوقات در ســلول باشــند. حفاظت مناســب از کنترلرهاي برقی در برابر شــرایط آب و هوایی انجام شــود. بعد از هاي هوادهی حجم کل سلول 3/0با حداقل حجمی معادل (polishing)برکه هوادهی شده باید سلول تکمیلی هايسلول شده در نظر گرفته شود. کیفیت فاضلاب تصفیه يبه منظور ارتقا مراجعه شود. 3-3-2-8تجهیزات هوادهی به بند جزییاتبراي هاي صنعتیفاضلاب -8-3-6-9 صیه می ضلاب شود ملاحظات مربوط به نوعتو شوند. در برخی و اثرات فا صفیه در نظر گرفته صنعتی بر فرایند ت هاي هاي ورودي به برکه تصــفیه فاضــلاب باشــد. موارد ممکن اســت نیاز به پیش تصــفیه فاضــلاب صــنعتی و یا ســایر جریان رد برکه شوند.هاي صنعتی نباید بدون ارزیابی اثرات عناصر موثر بر فرآیند تصفیه و الزامات تخلیه، وافاضلاب هاتعداد سلول -8-3-6-10 اي طراحی شده باشند که سلول بوده و باید به گونه 3اي تصفیه فاضلاب برابر ها در سیستم برکهحداقل تعداد سلول باشد. هکتار می 16ها به صورت سري و موازي وجود داشته باشد. حداکثر مساحت هر سلول برابر برداري از آنامکان بهره کننده مورد هاي بســیار کوچک و با کســب مجوز از مرجع بررســیخانهتوانند در تصــفیهلولی نیز میهاي دو ســســیســتم استفاده قرار گیرند. ستم يهکلی شوند که انعطافهاي برکهسی ستم لولهاي باید به نحوي طراحی سی شی براي از مدار خارج پذیري در ک کشی باید کل سیستم نداشته باشد. سیستم لوله يهیت انتقال و تخلیها وجود داشته و اثري بر قابلکردن هر یک از سلول ستقیم به جریان پذیرنده از هیچبه گونه شوند که امکان تخلیه م سلولاي طراحی شد. یک از شته با هاي اولیه وجود ندا د. هاي اولیه وجود داشته باشعلاوه بر این، امکان هدایت فاضلاب ورودي به حداقل دو یا همه سلول هاي تصفیه برکه اختیاري با جریان خروجی مداومسیستم -8-3-6-10-1 ــلول ــد که حداکثر حذف زمان ماند هیدرولیکی در س اتفاق بیفتد. زمان 5BODهاي اولیه، باید حداقل به مقداري باش سلول ضافی در نظر گرفته براي صفیهماند ا ضلاب ت سهیل در کاهش مواد معلق جامد در فا ده شهاي ثانویه به منظور ت گردد در طراحی بازچرخش جریان در نظر گرفته شود.باشد. توصیه میمی هاي تصفیه برکه اختیاري با خروجی کنترل شدهسیستم -8-3-6-10-2 ستم سی شخصاي با خروجی کنترلهاي برکهدر سطح م سلولشده، ساوي بین شده براي 2هاي اولیه باید به طور م هاي اولیه باشد. و ثالثه) باید حداقل معادل حجم هر یک از سلولهاي بعدي(ثانویه سلول تقسیم گردد. حجم سلول هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 144 سلول سطح آب در شد که اختلاف رقوم بین شدن علاوه بر این، طراحی باید به نحوي با هاي اولیه و ثانویه، امکان پر اژ ضرورت پمپ تاسیساتز ثقلی سلول ثانویه را از سلول اولیه بدهد. در مواقعی که امکان فوق وجود نداشته باشد، استفاده ا کند. پیدا می هاي برکه هوادهی شدهسیستم -8-3-6-10-3 ) در Polishingسازي (شده به همراه سلول زلالي هوادهی با اختلاط ناقص باید حداقل دو سلول هوادهیهالاگوندر صیه می شود. تو سیژننظر گرفته سب با میزان اک سلول اول هوادشود هوادهی متنا شد. حجم دو هی باید برابر خواهی با درصد حجم کل مورد نیاز باشد. 50ها نباید بیش از یک از آنباشد و حجم هیچ شکل استخرها -8-3-6-11 عی و اي، مربهاي دایرهها نازك یا کشیده نباشد. سلولاي باشد که هیچ بخشی از آنشکل تمام استخرها باید به گونه اي و خلیجی در اي، شبه جزیرهي دارند. وجود حالات جزیرهتربیش) ترجیح 3از ترکممستطیلی (با نسبت طول به عرض ستخرها مجاز نمی شها شناور، گو ساندن تجمع مواد شد. براي به حداقل ر صورت گرد ها (محل تلاقی دیوارهبا ها) باید به باشد. هاي مشترك براي استخرهاي مجاور مطلوب میاجرا شوند. در صورت امکان احداث دیواره ت برکهساخ جزییات -8-3-7 ها و خاکریزها دیواره -8-3-7-1 مصالح -8-3-7-1-1 ــاخته شــده و حداقل تا ــازه پایدار با خاك نســبتا غیرقابل نفوذ س پروکتور %95خاکریزها باید به منظور ایجاد یک س برداشته شوند. ها خاکریزاستاندارد متراکم شوند. گیاهان و سایر مواد و مصالح نامناسب باید از محل احداث هاعرض تاج دیواره -8-3-7-1-2 ـــایل نقلیه براي انجام کارهاي نگهداري وجود 5/2ها باید حداقل برابر عرض تاج دیواره ـــد، تا امکان عبور وس متر باش داشته باشد. حداکثر شیب -8-3-7-1-3 شود. تربیشافقی) 3عمودي به 1( 3به 1ها نباید از نسبت شیب سطح داخلی و خارجی دیواره شتم فصل 145 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه حداقل شیب -8-3-7-1-4 تر به هاي ملایمباشـد. امکان تعیین شـیب ترکمافقی) 4عمودي به 1( 4به 1سـبت ها نباید از نشـیب داخلی دیواره سلول شیب دیواره تربزرگهاي منظور کاهش اثرات موج در ستعد وجود دارد. با کاهش سطوح کم عمق خاکریز که م ها، شد گیاهان می شند، افزایش میر شیب از این نظر مطلوب نمیبا شیابد. لذا کاهش شد. هاي خارجی باید به حدي یببا باشند که از ورود رواناب به برکه ممانعت به عمل آورند. ارتفاع آزاد -8-3-7-1-5 متري نیز 6/0هاي کوچک ممکن اســت ارتفاع باشــد. در ســیســتممتر می 9/0) آزاد برابر Free board( حداقل ارتفاع قرار گیرد. تاییدمورد کنترل فرسایش -8-3-7-1-6 ص صل در خ شامل کلیه عوامل مربوطه از جمله محل و ابعاد برکه، باید توجیه و بحث مف سایش وص روش کنترل فر هاي کاربري (استفاده) و غیره انجام شود. ها، دستورالعملبندي، توپوگرافی، بادهاي غالب، ریز هزینهمصالح آب پوشش گیاهی -الف توان از شــود، میاســتفاده ن خارجیبراي کنترل فرســایش خاکریزها (Riprap)اگر از ســنگ چین به صــورت ریپ رپ ستفاده نمود. براي این منظور باید خاکریزها با یک لایه ي خاك مناسب براي مترسانتی 10پوشش گیاهی (نظیر چمن) ا )، باید 4-2-7-3-8رویش گیاه پوشانده شود تا مستعد ایجاد پوشش گیاهی شود. قبل از پر کردن اولیه برکه (مطابق بند صله پوشش گیاهی ر شنه دیوار خارجی تا فا سطح خاکریز از پا شیب) ایجاد متري کف برکه (اندازه 6/0وي گیري از روي شود. پوشش گیاهی مناسب خاکریز باید از نوع دائمی، با رشد کم، قابل گسترش در سطح و با رشد عمودي کم باشد تا شد (مانند چمن). شت نیز با سانده و قابل بردا سایش را به حداقل ر س نباید به طور کلی فر ایر گیاهان داراياز یونجه و ستفاده نمود. گیاهانی که داراي ریشه بلند میریشه عمقی، شند مستعد آسیب رساندن و کاهش براي پوشش گیاهی ا با باشند.بندي) توسط خاکریزها مینگه داشت (آب ییکارا در برابر فرسایش تربیشهاي حفاظت -ب ــورت ریپ رپ هاي واطراف تمام لوله ــنگ چین به ص هاي قابل یا روش (Riprap)رودي و خروجی خاکریزها باید با س ـــلول ـــود. در طراحی س ـــده، باید پیشقبول دیگر حفاظت ش هاي لازم به منظور حفاظت از کف و بینیهاي هوادهی ش ــت نیاز به دیواره ــفتگی، انجام پذیرد. ممکن اس ــایش یلی براي انجام کارهاي تکمهاي در معرض تلاطم و آش کنترل فرس هاي شدید باشد. هاي در معرض سیلابجدار خارجی دیواره هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 146 هاي حفاظتی جایگزین در برابر فرسایشروش -ج ــت روش ــیب داخلی خاکریزهاممکن اس ــایش ش ــدید هایی که در معرض موجدر برکه ،هاي دیگر کنترل فرس هاي ش شندمی سطح داخلی خاکریز از با شد. در این موارد باید ضروري با سطح آب و تا 30/0، متر 60/0متر بالاتر از حداکثر و یا مصالح مناسب دیگر (Riprap)گیري شده عمودي) با سنگ چین به صورت ریپ رپ حداقل سطح آب (اندازه ترپایین حفاظت شود. کف استخرهاي تثبیت -8-3-7-2 خاك -8-3-7-2-1 بندي) و هســته خاکریزها باید نســبتا براي ســاخت کف برکه (به جز مصــالح مورد اســتفاده براي آبخاك مورد اســتفاده شد پذیري کمناپذیر، با نفوذتراکم صد بالاتر از رطوبت بهینه تراکم و با حداقل 4و تا با ستاندارد متراکم 95در صد پروکتور ا در شده باشند. بنديآب -8-3-7-2-2 ـــونها باید به نحوي آببرکه ـــادي و در حدي که عملا امکانبند ش پذیر د که مقدار نفوذ آب با رعایت ملاحظات اقتص ها باید غیر قابل نفوذ وباشند. این پوششهاي مصنوعی میها، بنتونیت یا پوششبندها شامل خاكاست کاهش یابد. آب ضایتبا سب و ر شد و عملکرد منا شرایط پیشدوام با شد. در گزارش به ا ،شده در طرحبینیبخش آن در سیده با ثبات ر بند پیشنهادي را به اثبات رسانده ارائه گردد. براي ها که کفایت آبباید نتایج برنامه انجام آزمایش ،مهندسی یا ضمیمه آن ستورالعملکلیه آزمایش شدههاي ها باید د ستانداردهاي بین ارائه شابه و قابل پذیرش یا روش ASTMالمللی در ا هاي م د استفاده قرار گیرد. دیگر مور یت اي، هداهاي برکهبند در ســیســتمبندي کافی توســط خاك، بنتونیت و یا ســایر مصــالح آببراي دســتیابی به آب ود. در این ش تربیشآمده از رابطه زیر به دستبر ثانیه نباید از مقدار مترسانتیبند بر حسب ) سیستم آبkهیدرولیکی ( است. مترسانتیبند بر حسب معادل ضخامت آب Lرابطه 9k 2.6x10 L−= سی، مقدار به دست آمده براي ساس رابطه قانون دار در مترمکعب 7/4از ترکماز رابطه فوق، نرخ نفوذ آب برکه kبر ا باشد. که میمتري آب در بر 8/1بند و ارتفاع ي پوشش آبمترسانتی 30هکتار در روز با فرض ضخامت شود. تربیشبند خاکی مناسب بند مصنوعی نباید از مقدار تلفات معادل از یک آبتلفات تراوش از لایه آب شتم فصل 147 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه یکنواختی -8-3-7-2-3 شد. اختلاف نها سان در تمام نقاط با سبت مترمیلی 75از تربیشنباید ییکف برکه باید تا حد ممکن داراي تراز یک ن به متوسط تراز کف باشد. اولیه پر کردن -8-3-7-2-4 هاي هرز، کاهش بو و حفظ رطوبت در مصــالح به کار رفته براي به منظور حفاظت از پوشــش، جلوگیري از رشــد علف ها (خاکریزها) باید قبل ها در نظر گرفته شود. دیواره) برکهPrefillingبندي، باید ملاحظات خاص براي پر کردن اولیه (آب به طور کامل آماده شوند. 6-1-7-3-8و ب بند از ورود آب به برکه، مطابق موارد الف مجاري ورودي -8-3-7-3 مصالح -8-3-7-3-1 آوري هاي جمعها و مصــالح مصــرفی معمول در ســاخت شــبکهتوان از همان لولهبه طور کلی براي مجاري ورودي می ستفاده لوله ستفاده نمود. باید از ا ضلاب ا شود. در فا هاي فلزي بدون پوشش به دلیل مشکلات مربوط به خوردگی احتراز ــالح باید به ویژگی ــنگینانتخاب مص ــلاب، بارهاي س ــیون هاي فاض ــاییدگی، فونداس ــب، نیروي خارجی، س هاي نامناس شناورسازي و موارد مشابه توجه گردد. روهاآدم -8-3-7-3-2 سلول اولیه، آدم ضلاب به سه راهی باید قبل از ورودي خط فا ) مجهز به لوله Cleanout-شکل Yرو یا دریچه بازدید ( سلول ترین فاصله با دیوارهدهد، در نزدیکمین اجازه میکه توپوگرافی زییتهویه تعبیه گردد. دریچه بازدید فوق باید تا جا ــد و هد هیدرولیکی به اندازه مترمیلی 150قرار گرفته و رقوم کف آن حداقل ــطح آب در برکه بالاتر باش اي از حداکثر س باشد که آب از آن سرریز نگردد. توزیع جریان -8-3-7-3-3 ــازه ــلولهاي توزیع جریان باید به نحو موثر بارهاي آطراحی س ــاوي میان س هاي اولیه لی و هیدرولیکی را به طور مس تقسیم نماید. جانمایی -8-3-7-3-4 تراز متوسط رقوم تواند در کف برکه کار گذاشته شود. در این صورت رقوم روي لوله باید درست همخطوط ورودي می بند قرار گیرد. آبنی ضخامت ییاز رقوم پا ترپایینبند و یا پوشش باشد. در هر حال کف لوله نباید روي آب هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 148 ستفاده ازدر مواقع عبور لوله از داخل آب شت (از جمله ا در )Anti-seep collarsبند، باید تمهیدات لازم براي کنترل ن نظر گرفته شود. محل ورود فاضلاب -8-3-7-3-5 بر، هاي میانســازي جریانهاي اولیه باید داراي خطوط ورودي مختص خود باشــند. به منظور کمینهســلول هر یک از دو سوم طول سلول از سازه خروجی فاصله داشته باشد. يهانتهاي این خطوط باید در وسط عرض و تقریبا به انداز لاط تجهیزات هوادهی توزیع نماید. شده باید بار ورودي را در منطقه اختهاي هوادهیورودي کلیه سلول ملاحظات نقطه ورودي فاضلاب -8-3-7-3-6 شکل تخلیه نماید. خط ورودي باید فاضلاب را به صورت افقی در یک فرورفتگی کم عمق و بشقابی سطح باید به انداز يهنقط سب قرار گیرد. ابعاد این سطح بتنی منا ضلاب ورودي باید بر روي کافی يهانتهایی خط فا سطبزرگ ب سایش خاك به وا شد تا از فر ضلاب در نقطه فوق جلوگیري به عمل آورد. هیچیک از ابعاد ورودسرعت يها فا باشد. ترکممتر 6/0سطح فوق نباید از هاي کنترلی و مجاري ارتباطیسازه -8-3-7-4 هاي کنترلی سازه -8-3-7-4-1 ساتدر طراحی سی سازه تا ستفاده از صورت امکان ا سهیل در انجام عملیات هاي کنترلی چند منظورهباید در براي ت ندازهمعمول بهره یان، ا یه و توزیع جر ند تخل مان نهبرداري یان، نمو به گیري میزان و عمق جر یان بازچرخش جر برداري، ها (خاکریزها) مورد توجه قرار ها بر روي دیوارهسازي تعداد سازهکمک پمپ، افزودن مواد شیمیایی و اختلاط آن و کمینه هاي کنترلی به شرح ذیل است.ل نکات در طراحی سازهگیرد. حداق ها راداشته باشند؛کننده داري و تنظیم کنترلقابلیت دسترسی براي انجام عملیات نگه -الف سازي خوردگی داشته باشد؛تهویه کافی براي حفظ ایمنی کارکنان و کمینه -ب و خرابکاري وجود داشته باشد؛ غیرمجازامکان قفل کردن درب ورودي براي جلوگیري از ورود افراد -ج هایی براي کنترل سطح آب، مقدار جریان و قطع کامل آن باشند؛کننده مجهز به کنترل -د ــد (در نقاط تماس دو فلز با هم در کنترل -ه ــده باش ــاخته ش ــالح مقاوم در مقابل خوردگی س ها باید از کنندهاز مص هاي الکتروشیمیایی شوند)؛ آلیاژهاي مشابه استفاده شود تا مانع واکنش ی زدگرما و یخدیدگی ناشی از سبر در سلول به حداقل برسد و از آسیبهاي میاندر محلی قرار گیرند که جریان -و مصون بماند. شتم فصل 149 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه د. براي باشهاي کشویی دوطرفه میوسایل پیشنهادي براي تنظیم سطح آب شامل شیرها، شیرهاي تلسکوپی و دریچه ستاپ سطح آب نباید از ا سایل تنظیمStop logsها (لاگتنظیم ستفاده نمود. و شوند که کننده باید به گونه) ا اي طراحی سطح آب برکه به بامکان تنظیم اولیه را شگیري از پایین افتادن سطح بهره ترکمه منظور پی شته ر برداري مطلوباز ا دا باشند. هاکشیلوله -8-3-7-4-2 شیکلیه لوله صالح ک سایر م شبکه تاییدها باید از جنس چدن داکتیل و یا ستفاده در آوريهاي جمعشده و مورد ا ها با تمهیدات مناسب مهاربندي شوند. لوله، جهت جلوگیري از فرسایششود توصیه مسفاضلاب باشد. ـــتفاده ازدر مواقع عبور لوله از داخل آب ـــت (از جمله اس Anti-seepبند برکه، باید تمهیدات لازم براي کنترل نش collars( .در نظر گرفته شود هاي خروجی (تخلیه کننده)کشی سازهلوله -الف هاي (تخلیه کننده) مستغرقخروجی -1 شده با عمق کم یا متغیر، از خروجیشود براي برکهتوصیه می ستفاده گردد. محل هاي طراحی ستغرق ا هاي م بند باشــد. همچنین متر بالاتر از لایه آب 5/0متر با پاشــنه خاکریز فاصــله داشــته باشــد و 3آبگیر باید حداقل تخلیه در جهت عمودي باشد. ختلفهاي مخروجی (تخلیه کننده) با رقوم -2 ـــیه می با رقومکنندهها (تخلیهگردد از خروجیتوص هاي عمیقی که امکان هاي ارتفاعی مختلف در برکهها) صیه میبندي محتویات برکه در آنلایه شود. تو ستفاده سه رقوم ها وجود دارد، ا شود حداقل امکان تخلیه از شد. خروجی یا لوله پایینی باید مانند شته با شند. کنندههاي (تخلیهخروجیارتفاعی وجود دا ستغرق با هاي) م شروط بر آنکه طراحی آنها میسایر لوله شند م شد که اطمینان از ها به گونهتوانند داراي ورودي افقی با اي با شد. شته با ساب خروجی وجود دا شناور روي آب به همراه پ سب براي هاگاهتکیهعدم خروج کفاب و مواد ي منا ظر گرفته شود.ها باید در نلوله هاي) نزدیک سطح کنندههاي (تخلیهخروجی -3 هاي نزدیک به سطح آب (سرریزدار) در شرایطی که رقوم خروجی ها یا تخلیه کنندهاز خروجی شودمیتوصیه ست و یا براي برکه سبتا کمثابت ا شرایط آب و هوایی گرمهاي ن صیه می ،عمق در شود. تو ستفاده گردد در ا مانع براي کنترل را که به و یا شیر تلسکوپی (Floating Weir Box)محفظه سرریز شناور ،کهطرح خروجی بر . گیرد، مورد بررسی و ارزیابی قرار اندامتداد دارد) مجهز شدهسطح آب زیر متري 6/0 تا که(کفاب هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 150 سرریز اضطراري -4 سرریزها ها و جاري شدن آب روي دیوارهبراي پیشگیري از لبریز شدن برکه ضطراري با (خاکریزها)، باید هاي ا بینی گردد.اي مورد انتظار پیشظرفیت عبور حداکثر جریان لحظه ظرفیت هیدرولیکی -ب ــازه ــته، باید معادل ها و لولهحداقل ظرفیت هیدرولیکی س ــتفاده براي تخلیه پیوس ــد جریان 250هاي مورد اس درص سیستم تصفیه فاضلاب باشد. در نظر گرفته شده براي حداکثر روزانه طرح ستم سی شد که امکان انتقال حجمی حداقل ظرفیت هیدرولیکی در شده، باید در حدي با هاي برکه با خروجی کنترل ارتفاع آب برکه را در یک روز داشته باشد. مترمیلی 150معادل سنگصافی با بستر قلوههاي کشیلوله -8-3-7-4-3 هاي اختیاري از آخرین سـلول برکه در فاضـلاب خروجی هاجلبکدار تراکم در مواردي که مق، جلبکبراي جدا کردن د.نمواستفاده کاهش غلظت مواد معلق براي یسنگاز صافی با بستر قلوه توانزیاد باشد، می یا هوازي سمت انتهایی ست که در ق صافی کافی ا ستري از قلوهبرکهبراي ایجاد این نوع ایجاد ،هاي تقریبا یک اندازهسنگ، ب که فاضلاب خروجی پس از عبور از این بستر بتواند به مجراي خروجی راه یابد. رقوم سطح این بستر باید يبه طور ،دنمو بینی شــود که مســیر حرکت طولی بالاتر از رقوم حداکثر ســطح آب درنظر گرفته شــود. عرض بســتر باید درحدي پیش یده و ازها چسبسنگي موجود به سطوح جانبی قلوههاجلبکاکثر ممکن فاضلاب از میان بستر، نسبتا طولانی باشد تا حد دار در عمق مناسب هاي سوراخشود در انتهاي بستر و به موازات عرض استخر، لولهها جلوگیري شود. توصیه میخروج آن ستر قلوهپیش ضلابی را که از ب شود تا فا ست سنگ عبور کردهبینی ضلاب انتقال ایدآوري نمجمع ا سازه خروجی فا و به دهد. ضلاب جدا میهاجلبک سادهتدریج مورد تجزیه بیه شوند بیی که بدین ترتیب از فا صر تر هوازي قرار گرفته و به عنا ــتر قلوهتبدیل می ــافی با بس ــتفاده از ص ــوند. در اس ــی از تجزیه بیش ــنگ باید به احتمال ایجاد بوي مزاحم ناش ي هوازس شود. در مواردي که قلیاتو هاجلبک ضلاب خام از حدود ییجه شد، احتمال ایجاد ترکمگرم بر لیتر میلی 200ت کل فا با است. تربیشبوي مزاحم ممکن است به منظورگیرند نیز ي هوادهی با اختلاط کامل قرار میهالاگوننشینی که بعد از در انتهاي استخرهاي ته بینی شود. سنگ پیشی با بستر قلوهصاف ،نشینیافزایش بازده استخر ته شتم فصل 151 30/03/1403 یکیولوژیب هیتصف - ه تخلیه و دفع لجن -8-3-8 ست براي ارتقا ستم برکه موجود يتخلیه لجن ممکن ا ساب و سی ستیابی به بهترین کیفیت پ به منظور اطمینان از د ضرورت پیدا نماید. محل دفع نهایی باید مورد شد. تاییدخروجی ه از برکه موجود ب آنانتقال دفع لجن با مرجع ذیربط با باشد. برکه اولیه جدید مجاز نمی ستم سی شود. این حجم در شده باید حجم ذخیره لجن در نظر گرفته صفیه برکه اختیاري با خروجی کنترل هاي ت هاي اولیه تجاوز نماید.برداري سلولنباید از نصف حداقل عمق بهره اي و انطباق آن با الزامات مرتبط با نشت مجاز برقرار بماند. بندي سیستم برکهپس از تخلیه لجن، باید آب نکات متفرقه -8-3-9 حصارکشی -8-3-9-1 ــام و افراد برکه يهمحوط ــور گردد. ،غیرمجازها باید به منظور جلوگیري از ورود احش ــب محص ــی مناس ــارکش با حص ــایل نقلیه به منظور انجام عملیات ــی نباید مانعی براي عبور وس ــارکش ــد. عرضنگهداري بر روي خاکریز برکه حص ها باش شد. تمامی دربدرب سب با شش گیاهی منا شت پو سایل نقلیه و تجهیزات بردا هاي ورودي هاي ورودي باید براي عبور و باید مجهز به قفل باشند. هاي دسترسیراه -8-3-9-2 ها در تمام ه محدوده برکهدر طول ســال باید راه دســترســی قابل اســتفاده ب تاســیســاتبراي انجام عملیات نگهداري بینی شود.شرایط جوي پیش هشدار دهنده علایم -8-3-9-3 و اعلام هشدار ورود به تاسیساتدائمی مناسب براي مشخص کردن ماهیت علایمها باید در طول حصار اطراف برکه متري نصب شوند. 150هاي حصار و در فواصل باید حداقل در گوشه علایمبینی گردد. این محدوده آن پیش گیري جریاناندازه -8-3-9-4 گیري جریان در اســـت. براي حفاظت تجهیزات اندازه ارائه شـــده 6-6-4گیري جریان در بند الزامات مربوط به اندازه هاي لازم به عمل آید. بینیمقابل عوامل جوي باید پیش پایش آب زیرزمینی -8-3-9-5 ) در Lysimetersها یا لیسیمترها (شده چاهک تاییدسهیل در پایش آب زیرزمینی ممکن است نیاز به سیستم براي ت قرار گیرد. تاییدها باشد. نیاز به سیستم پایشی فوق در هر مورد باید مورد بررسی و اطراف برکه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 152 گیري سطح آب وسایل اندازه -8-3-9-6 بینی گردد. یشها پگیري سطح آب در برکهباید وسایل اندازه هاي خدماتیساختمان -8-3-9-7 مراجعه گردد. 8-4در نظر گرفته شود. به بند مناسبدر صورت لزوم براي آزمایشگاه و تجهیزات نگهداري باید ساختمان هاي بیولوژیکیسایر سیستم -8-4 شارهآندسته از ستاندارد به آن ا صفیه بیولوژیکی که در این ا ست، میفرایندهاي ت شده ا 2-3-4توانند مطابق بند اي ن مورد بررسی قرار گیرند. 9فصل 9 گندزدایی 155 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل گندزدایی -فصل نهم کلیات -9-1 هاي جاري در نظر گرفته شود. در طراحی باید به استاندارد یابیدستبنا به ضرورت براي دیبا خروجی پساب گندزدایی استانداردهاي باکتریایی و نیز میزان باقیمانده گندزدا در پساب خروجی نیز مورد توجه قرار گیرد. شده قبل ا صفیه در نظر گرفته ضلاب، نوع فرآیند ت صات فا شخ ، میزان ز گندزداییدر انتخاب فرآیند گندزدایی باید م ضلاب، ضلاب، مقدار مورد نیاز ماده گندزدا، pHجریان فا شیمیایی، آوريفنفا سترس، هزینه تجهیزات و مواد هاي در د هزینه انرژي و الزامات نگهداري مورد نظر قرار گیرد. ستفاده براي گندزدا شیمیایی يهترین مادکلر رایج ضلاب می ییمورد ا شد. فا صرفی بین تربیشبا شکال کلر م راي ا سدیم می، کلر مایع و هیپوییگندزدا سیم یا سایر مواد گندزدا از جمله ديکلریت کل شد. شبا سید کلر، ازن، برم یا ا عه اک ـــی بنفش يماورا ـــت در موارد خاص مورد قبول مرجع بررس کننده قرار گیرد. اگر غلظت باقیمانده هالوژن نیز ممکن اس ش از حدود مجاز باشــد و یا موجب صــدمه به آبزیان در آب پذیرنده شــود، ممکن اســت مصــرفی در پســاب خروجی بی زدایی نیز ضروري گردد.هالوژن ــنهاد می ییدر مواقعی که فرآیند گندزدا ــت نیاز به ارائه دادهغیر از کلر پیش ــود، ممکن اس ــت آمده از ش هاي به دس هاي مشــابه با مقیاس واقعی براي اســتفاده در طراحی ســیســتم و یا طرح (Pilot)هاي مطالعاتی بر روي واحد نمونه طرح مراجعه شود. 2-3-4پیشنهادي باشد. به بند با کلر ییگندزدا -9-2 ملاحظات: دستورالعمل«تحت عنوان 673با کلر به آخرین ویرایش ضابطه شماره ییعلاوه برمندرجات این بخش در موردگندزدا معاونت نظارت راهبردي ریاست جمهوري، ،»فاضلاب هايخانهتصفیه و آب هايخانهتصفیهدر کلرزنی يهاسامانه احداث مراجعه شود.نیز 1393 انواع -9-2-1 ــتفاده براي گندزدا کلر ــکل ییمورد اس قرص هیپوکلریت)پودر یا ( (محلول هیپوکلریت)، و جامد هاي گاز، مایعبه ش شدمی ساتدر زمان طراحی فرآیند . با سی ستا شود.نوع کلر ی دقیق براي تعیین ، باید برر صرفی انجام ستفاده از م کلر ا ستگی تربیش، یا مایع يگاز صفیهبه ب شت کلر موجوددارد. کلر تزریقی مورد نیاز مقدار وخانه ظرفیت ت صورت ن در در ست که محتوي مقادیر زیاد کلر می ئیسیلندرهاي یک تنی یا تانکرها شند، ممکن ا ارکنانکقابل توجهی براي اتخطربا و پتانسیل در معرض قرار گرفتنها هزینه زمانهم بایدگیري نهایی تصمیم برايد. یآ به وجودخانه و محیط اطراف تصفیه مورد توجه قرارگیرد.کلر گاز با مردم، هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 156 میزان تزریق -9-2-2 ستیابی به ییبراي گندزدا سب و د سازمحدود مجاز باکتریایی تعیینمنا سط سیبراي هاي ذیربط انشده تو ساتتا وده و ظرفیت مورد نیاز گندزدایی متغیر ب بینی ظرفیت کافی براي سیستم کلرزنی ضروري است.ر، پیشفاضلاب مورد نظ ستگی به ستفادهب ستم کلرزنی باید بر شیمیاییتزریق ماده و نقاط موارد ا سی يهو ارائی منطقمبناي روش گندزدا دارد. سبات ضلاب نیاز براي کل دامنه جریان تجهیزات و تعداد واحدهاي مورد توجیه ظرفیت لازم برايمحا با توجه عبوري فا ب (محل فاضلا گیري جریانتجهیزات اندازهشامل باید . ملاحظات طراحی سیستم باشد ییروش کنترل آلودگی باکتریابه شد. ستم کنترل کلرزنی با سی سیت)، تجهیزات تله متري و سا شده از مقادیرو ح براي توان می )1-9(جدول در ارائه هاي متعارف خانگی استفاده نمود. تعیین ظرفیت تجهیزات کلرزنی براي فاضلاب مقادیر پیشنهادي تزریق کلر -1-9جدول گرم در لیتر)(میلی تزریق قدارم نوع تصفیه 10 ايصافی چکه خروجی فرآیند 8 لجن فعال خروجی فرآیند 6 الثهتصفیه ث سازيصاف خروجی 6 فرآیندهاي حذف نیتروژن خروجی کلر هايمحفظه -9-2-3 هاي کوچک (ایستاده)کپسول -9-2-3-1 ــرف گاز کلر مواردي کهبه طور معمول در ــد،کیلوگرم در روز 68از ترکممص ــولاز باش ــتفاده 68هاي کپس کیلوگرمی اس ند.ردگ مهارهر کپسول ارتفاع دو سومدر مناسب،هاي با زنجیر و قلاب انبار شوند و ها باید به صورت ایستادهشود. کپسولمی هاي بزرگکپسول -9-2-3-2 907یک تنی ( هايشود کپسول، توصیه میکیلوگرم است 68متوسط مصرف روزانه کلر بیش از مواردي که مقداردر استفاده قرار گیرد.مورد گاز کلرکیلوگرمی) تانکرها -9-2-3-3 ساتدر سی ست از تانکر تا ستفاده تبخیرکنندههاي مجهز به بزرگ، ممکن ا ضر این روش در ایران شو ا د (در حال حا در این صورت ایمنی افراد حاضر در محیط اطراف باید مورد بررسی قرار گیرد. در زمان تعویض تانکرها . باشد)معمول نمی آید. به وجوداي در کلرزنی نباید وقفه ه باختصــاصــی قرار گیرد. تانکر باید وهموار ،بن بســت ریلی کلر باید در یک مســیر تامینبراي تانکر مورد اســتفاده قفل گردد تا از برخورد (Locked derail device or Closed locked switch or both )تجهیزات مناســـب يهوســـیل 157 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل شود. صادفی با دیگر تانکرهاي روي ریل جلوگیري ضح عبارت با علایمداراي بایدمحوطه ت شد »کلر –خطر «درج وا . با براي ورود حصـارکشـی شـده باید داراي قفل يهمحوط هايبدر .شـود حفاظتحصـارکشـی کافی به وسـیلهباید تانکر .باشددسترسی ریلی کارکنان و محوطه حفاظت شده و براي دسترسی آسان به باید داراي سکوي عملیاتی مناسب در نقطه مصرف کلر محل تانکرها برداري رهبهانجام کارهاي . براي برداري از شیرآلات مهیا باشدپذیر و بهرهیا تانکر باشد، تا امکان اتصال خطوط لوله انعطاف باید روشنایی کافی درنظر گرفته شود.شبانه و نگهداري هاي هیپوکلریت مایعمحلول -9-2-3-4 ایمنی کافی در قســمت بالائی ،بودهفلزي غیربا پوشــش حکم و ســتم بایدهاي هیپوکلریت ســازي محلولمخازن ذخیره براي جلوگیري از خروج گاز از داخل مخازن به فضاي سرریز و کاهش دهنده فشار باشد. مجراي داراي ومخزن داشته باشد شیده از طریق ستفاده سایر تمهیداتبندها یا از آب باید ،سرریز مجرايسرپو ضايسازي باید در گردد. مخازن ذخیره ا از ب ف شدآن يهرار گیرند و یا خروجی تهویق ضاي باز با سبهاي بینی. پیشها به ف شید و دماي زیاد فبراي ح منا اظت از نور خور بایدتجهیزات نشـــود. ســـایر باعث خوردگی یا آســـیب به محلول مخازن باید در محلی قرار گیرند که نشـــت انجام پذیرد. شود. ثانویه نگهداري تمهیداتی جهت سهیل درپاکسازي آن در نظر گرفته شده و ت سرریز با توجه به کاهش خواص محلول صیه میمحلول شد. در هیک ماهنیاز بیش از ،مخازن نگهداري شود ظرفیتهاي هیپوکلریت در طول زمان، تو ساتنبا سی تا ند. به بمطلوب باشدبه یک هفته سازي ذخیرهمحدودسازي هایی که حمل و نقل مشکل نباشد، ممکن است و محل تربزرگ مراجعه شود. 4-7 هیپوکلریت خشک ترکیبات -9-2-3-5 و در محل خشک و خنک انبار شود. قرار گرفتهبسته سر کاملاهیپوکلریت در ظروف خشک ترکیبات شود توصیه می سته به ظرفیت ساتب سی ستفاده، تا شکنترل گرد و غبار درنظر گ تمهیداتی برايو مقدار ترکیبات مورد ا بند ود. به رفته مراجعه شود. 4-7 تجهیزات -9-2-4 وسایل توزین -9-2-4-1 صفیه يهدر کلی ستفاده میخانهت سب توزین بایدکنند، هایی که از گاز کلر ا سایل منا سولو تدارك ،اسیلندرهها و کپ ل یک بینی حداقپیشنشانگر و ثبات استفاده شود. داراي هاي بزرگ از ترازوهاي خانهشود در تصفیه. توصیه میدیده شود وسایل توزین باید از مواد مقاوم در برابر خورندگی ساخته شده باشند.سکوي توزین ضروري است. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 158 هاتبخیرکننده -9-2-4-2 صورتی سول زمانهمباید ، لازمبه میزان کلر تبخیر رايب کهدر ستفاده مورد سلیندر یک تنییا چند کپ ،دگیر قرارا مورد توجه قرار گیرد.ها استفاده از تبخیرکننده ،از مورد نیازتولید مقدار گد براي گردتوصیه می اختلاط -9-2-4-3 شود. این مخلوط ثانیه 3مدت و موثر با جریان فاضلاب بهکامل بطورو ترین زمان ممکن گندزدا باید در سریع يهماد انجام شود. مکانیکیسریع هاي یا همزن وجریان آشفتگی تواند با ایجاد می امر حوضچه تماس ماندزمان -9-2-4-4 ــتم ــیس ــلاب باید هاي کلرزنیدر س جریان دقیقه در حداکثر 15زمان تماس حداقل ،پس از اختلاط کامل کلر با فاض ـــاعتی و یا حداکثر مقدار ـــده پمپاژ جریان س ـــول اطمینان از گردد تامینش در زمان تماس کافی تامین. به منظور حص باید حوضچه تماس کلر انجام شود. در محل بررسی هاي لازمردیابی ا شود بي موجود تماس کلر، توصیه میهاحوضچه شود کهبه نحوي سد.جریان میاندر عمل ساخته ضچههاي میانسازي جریانبراي کمینه بر به حداقل بر هاي بر در حو ه موانع عبور بالا به مناســب، از جمل (Baffling)باید موانع ، شــودها به طور پیوســته انجام نمیتماســی که اختلاط در آن ، ایجاد نمود.(End-around)و یا موانع رفت و برگشتی (Over-and-under) ن جریانییپا گندزدایی ایجاد در تمیزسازي و نگهداري آن خللی عملیات د کهشوطراحی به نحوي حوضچه تماس شود توصیه می بینی حوضـــچه رزرو) و یا ازمضـــاعف در نظر گرفت (پیش به صـــورترا تماسبراي این منظور باید حوضـــچه ننماید. ــازي مکشــی قابل حمل لجنروب ــتفاده نمودهاي مکانیکی، یا تجهیزات تمیزس تمهیدات لازم براي. در کنار حوضــچه اس .گرددتوصیه نمیاز مخازن تماس سرپوشیده استفادههاي تماس درنظر گرفته شود. حوضچه ی در کلیهکفروب اتصالات ها وکشیلوله -9-2-4-5 صیه می ستمشود تو شی حتیهاي لولهسی ساده بوده وک شند. کلر کار با مختص الامکان شده با ساخته انتخاب و ــتهتعداد اتصــالات حداقل همچنین ــ را داش ههاي خیلی زیاد و خیلی کم بدرجه حرارت برابردر باید هاکشــید. لولهنباش . شوندخوبی محافظت صیت خورندگی کلر مرطوب دلیلبه شده يهکلی ،خا شک طراحی صورت خ اید ب اند،خطوطی که براي انتقال کلر به شدنخورندنیز باعث آب به کلر مقادیر ناچیز ند. افزایششوآب و یا هواي مرطوب محافظت در برابر ورود شود. آن می ه شدهکم لوله خطوط توان ازمی براي انتقال کلر مرطوب یا محلول آبی کلر ساخته شار سخت، لوله ف ستیک پلی هاياز لا استفاده نمود. تاییدمورد مناسب ) یا دیگر مواد PVC( اتیلن، پلی وینیل کلراید 159 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل وند. خانه، باید به وسیله رنگ کدگذاري شهاي تصفیهکشیکشی سیستم کلرزنی از دیگر لولهبه منظور تشخیص لوله هاي کلر وکشی و اتصالات سیستمشود، لولهي که از دي اکسید گوگرد استفاده میمراجعه شود. در موارد 5-4-4به بند دي اکسید گوگرد باید طوري طراحی شوند که هیچ تداخلی با هم نداشته باشند. و قطعات یدکی رزروتجهیزات -9-2-4-6 صیه می شد تا در مواقع از کار افتادگی با ظرفیت کافی رزروتجهیزات شودتو سترس با نی، ین واحد کلرزتربزرگدر د ــته ــد. امکان جایگزینی وجود داش ض قطعات در معربراي جایگزینی با ییهمچنین باید لوازم یدکی تجهیزات گندزداباش در دسترس باشد. از کار افتادگیفرسودگی و خوردگی، آب کلریناتور تامین -9-2-4-7 باشـــد ـــترس کافی در دس قدار به م ید آب با گاه کلر زنی ـــت با دس کار مپ تقویتیادر مو براي به پ یاز قع ن (Booster pump)ضاعف (با ، توصیه می صورت م شود.پیش واحد رزرو) در نظر گرفتنشود به صورت بینی همچنین در ضطراري نیز ،لزوم شبکه توزیع آب براي گردد. تامینبرق ا ستفاده از صورت ا اظت از فحباید ،آب کلریناتورها تامیندر ــامیدنی مطابق الزامات بند تامین منبع ــورت تائیدد. پذیرانجام 2-6-4آب آش از می توان کننده طرحتاییدمرجع در ص مورد استفاده قرار گیرد.آب کلریناتورها تامینشده براي سازيصاف و شدهفاضلاب تصفیه وسایل تشخیص و کنترل نشت -9-2-4-8 درصد در دسترس باشد. در صورت 56دروکسید ست بطري حاوي محلول آمونیوم هیا کلر لازمتشخیص نشت براي ــول ــتفاده از کپس ــتی مورد باید کیت ،کیلوگرمی) یا تانکرها 907( هاي یک تنیاس ــلاح تاییدهاي تعمیر نش مرجع ذیص شود. سولتدارك دیده ستفاده می 907هاي یک تنی (در مواردي که از کپ صیه میگردد، کیلوگرم) ا ضچه شودتو حو سو سود سدیم)زآورحاوي محلول سید شت یافته پیش (هیدروک شود. براي جذب گاز ن صب همچنینبینی تجهیزات ن مورد توجه قرار گیرد.دهنده نشت گاز هشدار تشخیص گاز و خودکار فضاي سرپوشیده -9-2-5 سازي هاي تزریق و ذخیرهاتاق -9-2-5-1 ــول ــاختمانیچنانچه تجهیزات کلرزنی گازي یا کپس ــند هاي کلر در س که براي اهداف دیگر نیز مورد قرار گرفته باش ستفاده قرار سمتغیر قابل نفوذ در مقابل عبور گاز، را با ایجاد اتاقکی فوق ست تجهیزاتا لازم، گیردمیا سایر ق هاي از ساختماناتاق کلرزنی زهکش کفنمود. مجاري سازيساختمان جدا سایر شد.نباید به زهکش هاي این درب ها متصل با صر ضطرارياتاق باید منح ستگیره داخلی از نوع ا شده و مجهز به د ساختمان باز سمت خارج (Panic hardware) ا به دسترسی آسان به کلیه تجهیزات وجود داشته باشد.امکان باشد. اتاق کلرزنی باید در سطح زمین بنا شود و هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 160 محل همچنینباشد. آنیق از محل تزرجدا کیلوگرمی) 907هاي یک تنی(کپسول يهمحل ذخیرگردد که توصیه می اصله در نزدیکترین فتجهیزات کلرزنی گردد محل توصیه میباشد. مشخص شدهباید »خالی«و »پر«هاي کپسولانبارش مراجعه شود. 7-4بند به تربیشایمنی نکات. براي باشدنقطه مصرف ممکن به پنجره بازدید -9-2-5-2 سول یا دیوار داخلی و روي درب خروجی باید بر صل اتاق کلریناتور و محل انبارش کپ نجره پ اتاق کلریناتور )ها(حد فا شفاف شه اي صب گردد تا امکان غیر قابل نفوذ در مقابل عبور گاز شی شاهدن ود وج ،بدون نیاز به ورود به آن اتاق يهم داشته باشد. یشگرما -9-2-5-3 سیل اتاق شد يهتجهیزات گندزدایی باید مجهز به و شتامک تاگرمایش با گرادسانتیدرجه 16دماي حداقل ان نگهدا در دماي ها بایدمحافظت شود. کپسولنیز زیاد شدر مقابل گرمای اتاق کلریناتورتئصیه می گردد که . فراهم گردددر اتاق ــتفاده از محلول معمول ــورت اس ــوند. درص نگهدارنده را در محیط مخازن توان میهاي هیپوکلریت مایع، اتاق نگهداري ش فاقد سیستم گرمایش قرار داد. تهویه -9-2-5-4 ــتم ــیس ــ در نظر گرفتهدر دقیقه تعویض کامل هوا یکبار تهویه مکانیکی جهت تجهیزاتهاي کلرزنی باید در س ود. ش گی آلود گونههیچکه باشــد. نقطه خروجی آن باید در محلی قرار گیرد اتاق باید در نزدیکی کفمجراي تخلیه هوا ورودي ساختمان شد و نیزهادر هواي ورودي به شته با سکونی ي دیگر ندا سی به اتاق کلریناتور یا مناطق م ستر ه بخطري در د ـــب نیاورد. وجود تهویه قرار گیرد و دماي هواي ورودي باید تجهیزات ورودي هوا به اتاق باید در دیواره مقابل محل نص شته باشد. ورودي هوابر روي تجهیزات ییدرحدي باشد که اثر سو ریک متباید حداقل از ساختمان خارجدر کلرزنی ندا ه ک باشــد. لوله تهویه کلرزنی باید در محلی بالاتر از بام ســاختمان به خارج تخلیه شــود. در مواردي ســطح زمیناز بالاتر سکرابر بر امکان صب ا ست نیاز به ن ستم هواي وي خروجیردر معرض قرار گرفتن عموم مردم وجود دارد، ممکن ا سی باشد. تهویه کلرگاز هاي برقی و آشکارسازهايکنترل -9-2-5-5 ز بیش ا اگر فن درها باید در خارج از اتاق کلرزنی و نزدیک درب ورودي باشد. و روشنایی هافنکلیدهاي قطع و وصل ــد، نقطه قابل کنترل یک ــب باش ــود تادر بالاي هر درب ورودي چراغ علامت دهنده نص فن افتادن کاره با ب زمانهم ش ي هافن بهگاز باید آشــکارســاز. نصــب گردد گاز کلرآشــکارســازهاي کلر، گردد دراتاق انبارشتوصــیه مید. نروشــن گرد باشد. متصل هاي صوتی یا بصريو هشداردهندههواکش 161 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل تجهیزات حفاظتی و تنفسی -9-2-5-6 مرجع مرتبط با ایمنی و بهداشــت تاییدمورد مل و کادر محل اســتفاده از گاز کلر، باید تجهیزات حفاظتی تنفســی کلر باشد. انبارش محل مصرف یاخارج از در محل مناسب و محل نگهداري این تجهیزات باید اي در دسترس باشد.حرفه ــتفاده از تجهیزات ــتورالعمل اس ــی باید دس ــبحفاظتی تنفس ــب نص ــود. در محل مناس باید داراي فوق تجهیزات ش نهخاتصفیه نشانیآتش بخش درمورد استفاده تجهیزاتبا باشند ودقیقه 30 فشرده با حداقل ظرفیت هاي هوايکپسول سازگار باشند. و کنترل مقدار کلرزنی بردارينمونه -9-2-6 بردارينمونه -9-2-6-1 فاضــلاب خروجی برداري ازباید تجهیزات نمونه خانهپایش الزامات تعهد شــده در خصــوص خروجی تصــفیهبه منظور بزرگ یا در مواردي که شرایط آب پذیرنده تاسیساتدرنظر گرفته شود. در مورد )بعد از حوضچه تماس(گندزدایی شده صیه مینمایدایجاب می ضلاب فمیزان کلر باقیمانده در برهاي لازم به منظور کنترل و نظارت دائمی بینیپیش گردد، تو ا آید. به عمل خروجی کلرزنیمقدار آزمایش و کنترل -9-2-6-2 یه . توصــفراهم شــوند انجام آزمایششــده پذیرفته هايروشاز براي اســتفاده بایدگیري کلر باقیمانده تجهیزات اندازه ـــات يهکلی رگردد دمی ـــیس ـــده براي تعیین تجهیزات موثر بزرگ تاس و خودکار کلر باقیمانده و با عملکرد اثبات ش د. درنظر گرفته شو متناسبهاي ثبت و تزریق سیستم ـــتفاده در روشها (کلیفرمگیري باکتريباید تجهیزات مورد نیاز براي اندازه ـــدهاي آزمایش پذیرفتهها)، براي اس ه ش بینی شود.هاي ذیربط پیشتوسط سازمان کلرزدایی -9-3 هاروش انواع -9-3-1 ــت ــاب برايکلرزدایی از ممکن اس ــمیت پس ــی از کاهش س ــد. رایجباقی مانده ناش ــروري باش ن روش تریهاي کلر ض یت یا هاي آبی ســولفویژه گاز دي اکســید گوگرد یا محلولهکلرزدایی اســتفاده از مواد شــیمیایی نظیر ترکیبات گوگرد، ب .باشدمیکوچک دردسترس تاسیساتبراي ،قرصبا هاي کلرزدایی باشد. همچنین سیستمسولفیت میبی ســازي مواد شــیمیایی مورد نیاز، مقدار مواد نوع ذخیره مبناي با دقت و برنوع ســیســتم کلرزدایی شــود توصــیه می انتخاب شود. برداري، سازگاري با تجهیزات موجود و ایمنیشیمیایی مورد نیاز، سهولت بهره هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 162 مقدار تزریق -9-3-2 ترکیب و کلر باقیمانده یینهامقدار تزریق مواد شیمیایی جهت کلرزدایی بستگی به مقدار کلر باقیمانده در پساب، حد ست. ترکیبات معمول کلرزدا شیمیاییاده م خاص سولفیت ا ستفاده که با دارد. رایج ترین عامل کلرزدا ش مورد ا دن حل باشد.می )2-9(جدول تولید می نمایند، به شرح )2SO( در آب سولفیت مقادیر تزریق مواد شیمیایی براي کلر زدایی -2-9جدول مواد کلرزدا خنثی براي گرم در لیتر برحسب میلی تئوریکی مقدار مورد نیاز 2Clر گرم در لیتمیلی 1کردن تیو سولفات سدیم (محلول) Sodium thiosulfate (solution) 56/0 قرص)(سولفیت سدیم Sodium sulfite (tablet) 78/1 دي اکسید گوگرد (گاز) Sulfur dioxide (solution) 9/0 سدیم متا بی سولفیت (محلول) Sodium meta bisulfite (solution) 34/1 محلول)(سولفیت سدیم بی Sodium bisulfite (solution) 46/1 مده می ـــت آ به دس قادیر تئوریکی یاز براي کلرزدام ماده مورد ن یه ند براي تخمین اول هت ییتوا یت ج تعیین ظرف درصــد 10در صــورت اختلاط مناســب، مقدار ماده کلرزداي مورد نیاز، حدود مورد اســتفاده قرار گیرد. تجهیزات تزریق گرم میلی 1حداکثر اکسیژن محلول را به میزان ، ممکن استاضافیاکسید گوگرد ديباشد. می یکیاز مقادیر تئور تربیش .نماید مصرف 2SOگرم میلی 4هر به ازاي ــند. از اینمیهاي مختلف موجود در غلظت مواد کلرزداي محلول ــت روباش ــازينیاز به رقیق ممکن اس تامینبراي س سولفیت باشد. قدار مناسبم مخازن -9-3-3 یبات هاي گاز، ترکتواند به صورت کپسولسازي میبسته به ماده شیمیایی انتخاب شده براي کلرزدایی، ظروف ذخیره ستوانه شکلمایع در ظروف ا شد. در موا 190اي ستفاده میلیتري یا ترکیبات خشک با ، شودقعی که از ترکیبات خشک ا سیدن به سازي و اختلاط مینیاز به مخازن رقیق ست به منظور ر ستفاده از ترکیبات مایع نیز، ممکن ا صورت ا شد. در با ـــد. مخازن نگهدارنده محلول ـــب تزریق، نیاز به در نظر گرفتن مخازن فوق باش ها باید به منظور جلوگیري از مقدار مناس ات سرپوشیده شوند.زایدو وارد شدن تبخیر 163 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل تجهیزات تزریق، اختلاط و الزامات زمان تماس -9-3-4 تجهیزات -9-3-4-1 ـــتفاده براي گاز کلر می با تغییر و تعدیل جزبه طور کلی همان نوع تجهیزات تزریق مورد اس ند ي براي گاز د یئتوا صیه می صورت تو ستفاده قرار گیرد. در هر سید گوگرد نیز مورد ا صیهگردد با کااک سازنده براي اخذ تو هاي خاصرخانه تجهیزات تماس گرفته شــود. هیچ تجهیزي نباید به تناوب براي هر دو گاز (کلر و دي اکســید گوگرد) اســتفاده شــود. ترین نوع تجهیزات تزریق کلرزدایی براي مصرف ترکیبات گوگرد شامل تجهیزات تغذیه مکشی گاز دي اکسید گوگرد رایج سولفیت است.هاي آبی سولفیت یا بیثبت براي محلولو پمپ جابجایی م دم بردار و ایمنی عمومی مردر انتخاب نوع تجهیزات تزریق مورد استفاده براي مصرف ترکیبات گوگرد باید ایمنی بهره هاي ذخیره گاز را در نظر گرفت. در انتخاب و طراحی خانه فاضــلاب و ایمنی کپســولدر مراکز جمعیتی مجاور تصــفیه گردد. در صــورت اســتفاده از تجهیزات تزریق دي اکســید گوگرد باید توجه داشــت که گاز به راحتی به حالت مایع بر می هاي ویژه براي جلوگیري از مایع شدن مجدد گاز انجام پذیرد. مخازن یک تنی باید پیش بینی ــد، باید چنددر مواردي که نیاز به تطبیق با یک دامنه مقدار تزریق می ــرف باش واحد تزریق با ظرفیت کافی براي مص بتوان با کاهش واحدهاي فعال تزریق از کاهش اکسیژن ترکمبینی نمود، به نحوي که در زمان نیاز به تغذیه حداکثر پیش هاي پذیرنده جلوگیري نمود. محلول در آب الزامات اختلاط -9-3-4-2 ـــیه می 20تا 15به زمانی در حدود نیاز کلی واکنش کلرزدا با کلر آزاد یا ترکیبی به طور ـــود ماده ثانیه دارد. توص ش اي به فرآیند اضافه گردد که تلاطم جریان کافی براي اطمینان از اختلاط کامل و سراسري وجود کلرزدا در نقطه شیمیایی شته باشد، باید اختلاط مکانیکی در نظر گرفته شود. حلالیت ب شته باشد. اگر چنین محلی وجود ندا خروج از 2SOالاي دا کند.آن از محلول، در طی تلاطم جلوگیري می زمان تماس -9-3-4-3 شده، معادل ساعتی طرح یا حداکثر جریان پمپاژ شد. ثانیه می 30حداقل زمان اختلاط و تماس در جریان حداکثر با شود. براي اطمینان از وباید محل نمونه ست ناحیه تماس درنظر گرفته سب در پایین د جود غلظت قابل قبولبرداري منا هوادهی مجدد در نظرگرفته شود. اکسیژن محلول در جریان فاضلاب پس از مرحله سولفوناسیون باید تمهیدي براي تجهیزات رزرو و لوازم یدکی -9-3-4-4 مراجعه شود. 6-4-2-9باشد. به بند هاي کلرزنی میمشابه الزامات شرح داده شده براي سیستم هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 164 آب سولفوناتور تامین -9-3-4-5 مراجعه شود. 7-4-2-9باشد به بند هاي کلرزنی میلزامات شرح داده شده براي سیستممشابه ا الزامات فضاي سرپوشیده ساختمان -9-3-5 سازيهاي تزریق و ذخیرهاتاق -9-3-5-1 ستقرار تجهیزات ساختمان ا ستفاده براي گاز کلر پیروي می 2SOگاز الزامات ستورالعمل مورد ا کند. براي از همان د مراجعه شود. 5-2-9 ات خاص به بندییجز ها باید در اتاقی نگهداري شوند که الزامات ایمنی گردد، محلولدر مواقعی که از ترکیبات کلرزدایی محلول استفاده می ها باید به ســازي و دریافت محلولهاي اختلاط، ذخیرهنماید. محل تامینرا 7-4کارگیري شــرح داده شــده در بند و به هاي عبور و مرور دور و به سمت شده یا نشتی را در محل نگهداري کند یا از محل ول سرریزنحوي طراحی گردد که محل واحد مناسب نگهداري منحرف نماید. تجهیزات حفاظتی و تنفسی -9-3-5-2 در نظر گرفته شود. ممکن است از 6-5-2-9تجهیزات حفاظتی تنفسی کامل، مشابه موارد ذکر شده براي کلر در بند سب براي کار با ديهاي ترمیم کیت ستفاده براي گازکلر که مواد ترمیم کننده آن منا شتی از نوع مورد ا سید گن وگرد اک شدمی ستانداردهاي مورد ،با شریات و ا ستفاده گردد (مطابق با ن The Compressed Gas Association از جمله تاییدا Publication CGA G-3-1995, “Sulfur Dioxide”مراجعه شود. 7-4ی تکمیلی به بند ). براي نکات ایمن برداري و کنترلنمونه -9-3-6 بردارينمونه -9-3-6-1 ه برداري از پساب کلرزدایی شدباید تمهیدات لازم براي نمونه ،به منظور تعیین میزان کلر باقیمانده در پساب خروجی ش غلظت اکســیژن هاي لازم براي پایبینیبینی گردد. در صــورت الزامات وضــع شــده توســط مرجع ذیصــلاح، پیشپیش محلول بعد از سولفوناسیون انجام پذیرد. آزمایش و کنترل -9-3-6-2 باید کنترل دســتی یا اتوماتیک میزان تزریق توســط ســولفوناتور براســاس میزان کلر باقیمانده یا جریان فاضــلاب بینی گردد.پیش 165 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل بنفش يبا اشعه ماورا ییگندزدا -9-4 کلیات -9-4-1 ـــعه ماور با اش برداري از آن افزایش پیدا ها و تجربیات بهرهو داده (UV)بنفش ياهرچند طراحی فرآیند گندزدایی ــت. ــده اس ــتانداردهاي طراحی آن به خوبی تعیین نش براي UVعملکرد مورد انتظار از واحدهاي گندزدایی نموده، اما اس ه مشــابه در مقیاس هاي اجرا شــدخانه باید بر مبناي تجربیات به دســت آمده در طرحهاي ورودي به تصــفیهدامنه جریان ــازيهاي کاملا واقعی یا آزمایش ــتندس ــده بر روي نمون مس ــود. پارامترهاي بحرانی يهش ــلاب مورد نظر، تعیین ش فاض کننده جریان الکتریسـته ها، نوع لامپ منتخب، جنس لامپ، متعادلبسـتگی به طراحی سـازنده UVواحدهاي گندزدایی (ballasts)ستم سی شنهادهاي رتبطو متعلقات م هاي کنترل، پیکربندي، باید به ،این فرآیند گندزدایی بکارگیري دارد. پی مورد بررسی قرار گیرد. 2-3-4صورت موردي و با نظر مرجع بررسی کننده مطابق بند نوع لامپ -9-4-2 باشند.بالا میشدت -متوسطبالا و فشارشدت -فشارپایین، کمشدت -فشاراز نوع کم UVهاي گندزدایی لامپ طراحی و هیدرولیک کانال -9-4-3 ــده براي هايطرح ــت مدول UVکانال روباز باید مجهز به واحدهاي مدولار گندزدایی ارائه ش ها جهت با امکان برداش ها و سـایر کارهاي انجام کارهاي نگهداري باشـد. براي اطمینان از گندزدایی و عملکرد بی وقفه در هنگام پاکسـازي لامپ ستم هیدرولیکی (Bank)کانال حداقل دو مجموعه مدول برداري باید در هربهره سی شود. سري درنظر گرفته صورت به جریان عبوري از آن به محدوده، بدون اتصال کوتاه در کل (plug Flow)اي طراحی شود که جریان پیستونی باید به گونه بینی گردد. بهرفتن کافی جریان پیشبراي در معرض اشـــعه قرار گ ، تمهیدات کنترل ســـطح آبوجود آید. علاوه بر این سته نیز مراجعه گردد. واحدهاي قرار گرفته در محفظه 3-4-4و 2-4-4بندهاي سرب باید به (Closed Chambers)هاي ، مورد بررسی قرار گیرند.2-3-4صورت موردي و مطابق بند قابلیت عبور -9-4-4 را UV (Transmittance)و قابلیت عبور اشعه اشدت بالا باستفاده از این فرآیند باید محدود به پساب خروجی با کیفی ــد در طول موج 65حداقل به میزان ــد. همچنین غلظت 254درص ــته باش و مواد جامد معلق باید در 5BODنانومتر داش گرم در لیتر باشد.میلی 30از ترکمتمام اوقات هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 166 دوز مورد نیاز -9-4-5 ــیه می ــعه توص ــود. به عنوان راهنماي کلی، براي بر مبناي جریان حد UVگردد دوز اش ــاعتی طرح تعیین ش اکثر س تواند می UV، حداقل دوز 4-4-9براي پساب لجن فعال با مشخصات شرح داده شده در بند UVانتخاب ظرفیت سیستم سوب در لامپ mW.s/cm)2( مترمربعسانتیوات ثانیه بر میلی 30معادل صوص حداکثر ر ها و پس از تعدیلات لازم در خ شعه خروجی لامپ بعد از شد. ساعت بهره 8760کاهش به وجود آمده در ا صیه برداري، و دیگر تلفات جذب انرژي با تو و شده براي استفاده در آبیاري فضاي سبز یا مصارف تفریحی که دسترسیدر صورت استفاده از فاضلاب تصفیهگردد می انتخاب گردد. )3-9(جدول حداقل دوز به شرح ،تماس عموم مردم وجود دارد بر اساس کیفیت فاضلاب تصفیه شده UVحداقل دوز -3-9جدول UVدوز نوع تصفیه تکمیلی )2(mW.s/cm 100 ايهاي ماسهخروجی صافی 80 خروجی فیلترهاي ممبرانی RO 50خروجی سیستم برداري، ایمنی و سیستم اعلام هشداربهره -9-4-6 ها ) و تناوب پاکسازي لامپUVبردار (مخاطرات جریان الکتریسیته و قرار گرفتن در معرض اشعه ایمنی متصدي بهره شعه شدت کم تابش ا شخص کردن خرابی لامپ، شدار جداگانه براي م ستم اعلام ه سی شود. و UVباید در نظر گرفته باید در نظر گرفته شود. UVواحد گندزدایی دیگر عوامل خرابی هاي الکتریکیکنترل -9-4-7 باید در نظر گرفته شود. در صورت لزوم و به منظور اطمینان از بازیابی (PLC)ریزي کننده منطقی و قابل برنامهکنترل ستم کنترل کننده و کمینه سی ساب خروجی به دلیل خرابی کنترل کننده منفردسریع اید از چند ، بسازي افت کیفی پ اســتفاده شــود. براي حفظ حافظه برنامه (از جمله برنامه کنترل فرآیند، آخرین نقاط تنظیم شــده و وضــعیت PLCواحد وقفه باید به یک منبع بی PLCگیري شــده فرآیند/تجهیزات و غیره) در اثر قطع جریان انرژي، هر ســیســتم مقادیر اندازه شده در برابر تامین سیستم خودکار انرژي محافظت شد. علاوه بر سیته مجهز با سریع و غیر عادي جریان الکتری تغییرات ستی با امکان لغو فرمان کنترل فرآیند، باید امکان شد. همچنین امکان بهرهکنترل د ستقل هاي خودکار فراهم با برداري م د.با هر یک از دو سیستم کنترل خودکار و دستی فراهم باش UVاز هر واحد گندزدایی 167 30/03/1403 ییگندزدا - نهم فصل گندزدایی با ازن -9-5 رداري بها و تجربیات بهرهداده ،هاي گندزدایی با ازن باید به صورت موردي ارزیابی شوند. استانداردهاي طراحیسیستم هاي در طرح آمده به دستها باید بر مبناي تجربیات این فرآیند به خوبی تعیین نشده است. بنابراین طراحی این سیستم انجام شود. ،کاملا مستند بر نمونه فاضلاب مورد نظر هاي مقیاس واقعی یا آزمایشمشابه اجرا شده در 10فصل 10 فرآیندهاي تکمیلی تصفیه کم يندهایفرآ - دهم فصل 171 30/03/1403 هیتصف یلیت فرآیندهاي تکمیلی تصفیه -فصل دهم حذف فسفر به روش شیمیایی -10-1 کلیات -10-1-1 روش حذف -10-1-1-1 سفر محلول می شیمیاییبراي حذف سفر در واکنش با توان از آهک یا نمکف ستفاده نمود. ف هاي آلومینیوم یا آهن ا تواند با اضافه کردن کمک این ترکیبات نامحلول می کند.هاي کلسیم، ترکیبات نامحلول ایجاد میآلومینیوم، آهن و یا یون سازي آنسازالکترولیت) یا بدون آن لختهمنعقدکننده (نظیر پلی شوند تا امکان جدا شها به کمک فرآیند تهي ینی و یا ن فراهم شود. سازيصافنشینی و فرآیندهاي ته مبانی طراحی -10-1-1-2 آزمایش مقدماتی -10-1-1-2-1 صیه می صرفه و دامنه مقادیر تغذیه تو ضوابط طراحی مقرون به ستیابی، سطح عملکرد قابل د گردد به منظور تعیین تاسیساتو یا نتایج مطالعات انجام شده بر (pilot)مایشگاهی، مطالعات بر روي واحد نمونه ، از مطالعات آزشیمیاییمواد اجرا شده در مورد انواع مواد شیمیایی، نقاط تغذیه و فرآیندهاي تصفیه استفاده شود. جدید باید بر مبناي مواردي نظیر مشخصات فاضلاب تاسیساتانتخاب فرآیند تصفیه و میزان تزریق مواد شیمیایی در شده براي تصفیه باشد.بینیورودي، مواد شیمیایی پیشنهادي، الزامات پساب خروجی و راندمان پیش پذیري سیستمانعطاف -10-1-1-2-2 ستم شوند که داراي انعطافها باید به گونهسی سب در مقابل تغییرات احتمالی در محل تغذیه،اي طراحی پذیري منا میزان تغذیه و تغییر ترکیبات شیمیایی مصرفی باشند. هاي فرآیندنیازمندي -10-1-2 مقدار تغذیه -10-1-2-1 اي باشد که:مقدار تغذیه مواد شیمیایی در طرح باید به اندازه با فسفر موجود در فاضلاب ترکیب شود؛ − واکنش شیمیایی را تا حد مطلوب کامل نماید، − ابتی باشد؛هاي رقشامل مقادیر مورد نیاز براي واکنش − باشد. سازيپراکندهشامل مقادیر مورد نیاز مربوط به ناکارامدي اختلاط و − هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 172 از تغذیه بیش از حد نیاز مواد شیمیایی خودداري شود. انتخاب ماده شیمیایی -10-1-2-2 هاي آلومینیوم یا آهن یا آهک باید بر مبناي مشخصات فاضلاب، دردسترس بودن مواد شیمیایی و نحوه انتخاب نمک هاي تصفیه لجن و دفع آن و ملاحظات اقتصادي کل سیستم باشد. ن، روشحمل آ ، قبل از ورود جریان به سیستم هاي ي جریان فاضلاببالا pH تعدیلدر صورت استفاده از آهک، ممکن است نیاز به صفیهآخرین مرحله فرآیند ت در زنیآهک که ئیسیستم ها دردر مرحله بعدي تصفیه باشد. در نظر گرفته شدهبیولوژیکی مشکلات باید در صورت استفاده از آهک . انجام می شود تصفیه شده جریان فاضلاب خروجقبل از ،pHقرار دارد، تعدیل مورد بررسی قرار گیرد. از آنو آبگیري لجن تولیدمیزان و همچنین مربوط به مصرف، حمل نقاط تغذیه مواد شیمیایی -10-1-2-3 صله زمانی مورد نیاز بین واکنش صرفی در فرآیند، فا شیمیایی م سته به مواد شیمیایی ب هاي انتخاب نقاط تغذیه مواد سوب شیمیاییمواد ضلاب و اجزاي آن دارد. به منظور دهنده و پلیر صفیه فا شده و نیز فرآیندهاي ت ضافه الکترولیت ا صفبهینه شیمیایی و راندمان کلی ت صرف مواد شیمیائی تغذیه تمهیدات لازم برايیه، سازي م لف هاي مختدر محل مواد شود. پیش بینی اختلاط سریع -10-1-2-4 ضچه شود. در مواقعی که حو ضلاب مخلوط سریع و یکنواخت با جریان فا شیمیایی باید به طور هاي هر یک از مواد خود باشــد. حداقل زمان ماند ها باید مجهز به همزن مختصبینی شــده اســت، هر یک از حوضــچهاختلاط جداگانه پیش باشد. ثانیه می 30برابر سته صورت حجمی و ناپیو شیمیایی به ستم ،(Batch Basis) در مواقعی که محلول سی سلول ثانویه در به محتویات صفیه برکه اختیاري با تخلیه کنترل ضافه میت سب مانند قایق موتوري (با محرك پروانهشده ا شی منا اي) گردد، باید از رو استفاده شود. شیمیاییبراي پخش و اختلاط ماده سازيلخته -10-1-2-5 طراحی گردد دررو، توصیه میاندازه ذرات رسوبی متشکله در تصفیه شیمیایی ممکن است بسیار کوچک باشد. از این نشینی ذرات فوق توجه شود.هاي مصنوعی، براي کمک به تهالکترولیتفرآیند به استفاده از پلی ها، کنترل رســوب جامدات و جلوگیري از ســازي براي رســیدن به رشــد بهینه لختهشــود تجهیزات لختهتوصــیه می ها قابل تنظیم باشند. شکستن لخته کم يندهایفرآ - دهم فصل 173 30/03/1403 هیتصف یلیت نشینیته -10-1-2-6 ســـازي و هاي لختهها یا مجاري ارتباطی بین حوضـــچهها، ســـرعت در لولهبه منظور جلوگیري از شـــکســـتن لخته ضچه شینی از هاي تهحو ضچه تربیشانیه متر بر ث 5/0ن شود. همچنین ورودي حو شینی باید به نحوي طراحی هاي تهن ن ها به حداقل برسد.شوند که نیروي برشی وارده به لخته آوري مطابقت داشته باشد. براي طراحی سیستم جمع 6نشینی باید با معیارهاي ذکرشده در فصل طراحی حوضچه ته مبذول داشت. ،و دفع لجن باید توجه ویژه به نوع و حجم لجن تولید شده در فرآیند جداسازي فسفر سازيصاف -10-1-2-7 ساب خروجی در مواردي که سفر در پ ست غلظت ف صفیه از یک میلی ترکمبه لازم ا گرم بر لیتر برسد، باید به دنبال ت هاي غشایی انجام شود. آوريفنهاي شنی یا توسط صافی نیز پساب خروجی سازيصافشیمیایی، هاي تغذیهسیستم -10-1-3 هاي تغذیهمحل استقرار سیستم -10-1-3-1 صیه می شیمیایی مایع هگردد که کلیتو صوبات اختلاط و تغذیه مواد صب روي پایه ،من هاي مقاوم در برابر خورندگی ن بینی شده مایع در شرایط اضطراري بالاتر باشند.ر سطح پیشاز حداکث ارتفاع آنها نیز گردند و ظرفیت تجهیزات تغذیه مواد شیمیایی باید معادل حداکثر میزان تغذیه مورد نیاز در شرایط طرح باشد. ـــد. کلیه مجاري تجهیزات تغذیه آب آهک باید در محلی قرار گیرند که طول مجاري انتقال آب آهک به حداقل برس میزسازي در دسترس باشند. باید براي ت سیستم تغذیه مواد شیمیایی مایع -10-1-3-2 شیمیایی مایع از نوع جابجایی مثبت و پمپ شتغذیه میزانهاي تغذیه مواد ه نحوي ها باید بد. پمپآنها قابل تنظیم با بینی شــده براي بارگذاري جرم فســفر و با مورد نیاز در دامنه پیش شــیمیاییمواد املانتخاب شــوند که قادر به تغذیه ک شند. همچنین به انعطافتربزرگفرض از مدار خارج شدن کشی مورد ها و لولهپمپداراي هاي پذیري سیستمین واحد با گردد.مراجعه 1-5-1-10استفاده براي تغذیه ترکیبات آهن و آلومینیوم توجه کافی مبذول شود. به بند بینی گردد.هاي تغذیه باید صافی و شیر قطع جریان پیشپمپروي خطوط مکش به منظور جلوگیري از پدیده ســیفوناژ و در نتیجه تغذیه اضــافی در مواردي که جریان محلول شــیمیایی به مجراي شیر خلاانتقال جریان آب تخلیه می سب (از جمله سایل منا سایرشود، باید و دیده کننده از پجلوگیري تمهیداتشکن یا بینی شود.سیفوناژ) پیش بینی شود.پیش باید مواد شیمیائی تغذیه براي بهینه سازي میزانتجهیزات مناسب هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 174 سیستم تغذیه مواد شیمیایی خشک -10-1-3-3 .دساز با حداقل زمان ماند پنج دقیقه در حداکثر نرخ تغذیه باشکننده مواد شیمیایی خشک باید مجهز به محلولهر تغذیه ـــوبات تغذیه پلی با غلظت مورد نظر و منص به منظور تهیه محلول به دو مخزن محلول (یکی باید مجهز الکترولیت ها باشد.کشی ارتباطی بین آندیگري براي مصرف روزانه) و لوله سایر تمهیدات براي اختلاط با آب در طی آمادهمحلول باید مجهز به قیف آماده يهمخازن تهی زي محلول ساسازي یا سازي باشد. براي اختلاط مناسب باید از همزن با قطر بالا و سرعت کم استفاده شود.براي ذخیره ذخیره مواد شیمیایی تاسیسات -10-1-4 ظرفیت -10-1-4-1 شــیمیاییکافی مواد يهاي باشــد که در تمامی اوقات از دســترســی به ذخیرذخیره باید به اندازه تاســیســاتظرفیت ، به ظرفیت وسایل حمل و نقل، فواصل زمانی تحویل شیمیاییمورد نیاز مواد يهیق ذخیراطمینان حاصل شود. مقدار دق باشد. شیمیاییروز مصرف مواد 10شود حداقل ظرفیت ذخیره، معادلو نیازهاي فرآیند بستگی دارد. توصیه می محل قرارگیري -10-1-4-2 ــط ــیمیایی مایع و همچنین مجاري پر کردن آن باید توس ــازهمخازن ذخیره مواد ش ــور گردد که ظرفیت س اي محص بیش از حجم کل مخازن باشــد تا از تخلیه مایع نشــت یافته یا ســرریز شــده به محوطه نگهداري مایع نشــت یافته به آن شیرهاي خطوط تخلیه نیز باید در نزدیکی مخازن ذخیره و در داخل این سازه قرار گیرند. به خانه جلوگیري نماید.تصفیه شود. مراجعه 2-7-4بند شامل پمپ سطح پیشتجهیزات جانبی سازه فوق باید بالاتر از حداکثر سایل کنترل قرار گرفته در داخل بینی ها و و آوري باشد.شده براي مایع قرار گیرند. محدوده سازه باید فاقد زهکش کف بوده و داراي شیب به طرف چاهک جمع تا از حمل و نقل غیرضــروري و مشــکلات انبارداري حلول قرار گیرد م هتهیبه محل نقطه در نزدیکترین هاي ذخیرهکیســه جلوگیري شود. متعلقات -10-1-4-3 صالات ریل گذاري هايها و سکوها، پله سب و ایمن به کلیه ات سی منا ستر شده براي پر لازم براي د در نظر گرفته گیري در نظر گرفته شود.هاي مخازن ذخیره و وسایل اندازهو ورودي کردن مخازن مخازن ذخیره باید دسترسی مناسب در نظر گرفته شود.داخل اي تسهیل در تمیزسازي بر کم يندهایفرآ - دهم فصل 175 30/03/1403 هیتصف یلیت سایر الزامات -10-1-5 مواد -10-1-5-1 شیمیایی و يهکلی ساتتجهیزات تغذیه مواد سی شوند که در مقابل خوردگی ذخیره تا ساخته صالحی سازي باید از م مراجعه شود. 7-4توسط مواد شیمیایی معمول براي جداسازي فسفر مقاوم باشند. به بند شیمیایی کنترل دما، رطوبت و گرد و غبار -10-1-5-2 یخ زدن و کریستالی شدن مواد شیمیایی در منجر بهاز کاهش دما به میزانی که انجام شود تا هاي لازمبینیباید پیش رو، ممکن اســت نیاز به عایق . از اینشــود، جلوگیري بعمل آیدمی ذیههاي مورد اســتفاده در مخازن و خطوط تغغلظت ـــد. براي کنترل دما، رطوبت و گرد و غبار در تاق تمام محوطهکاري یا گرمایش مخازن باش ـــیمیایی ا ،تغذیه مواد ش هاي لازم انجام پذیرد.بینیپیش هاتمیزسازي لوله -10-1-5-3 ي تغییر هاها باید در محلها باید مورد توجه قرار گیرد. براي تسهیل در تمیزسازي لولهکشیقابلیت دسترسی به لوله شونده استفاده شود.هاي باز و بستهمجهز به درپوش هايراهیچهاریا شکل و T یا Yراهی جهت جریان از اتصالات سه هاها و خروجیزهکش -10-1-5-4 ـــیمیایی باید در محلی بالاتر از کف مخازن قرار گیرد تا از ورود مواد جامد يهخیرخروجی مخازن تغذیه یا ذ مواد ش شینته شود. براي تخلیه دورهن ستم تغذیه جلوگیري سی سیبی در کف مخازنشده به بینی زهکش پیش باید اي مواد تر ـــیمیایی از لوله ـــت محتویات مخازن ش ـــود. تمهیدات لازم براي جلوگیري از برگش جریان يهاي ورودي بر اثر پدیدهش سیفونی درنظر گرفته شود. ایمنی و جابجایی مواد شیمیایی خطرناك -10-1-6 شیمیایی باید با الزامات مرتبط ایمنی و ساتتجهیزات جابجایی مواد سی شیمیایی خطرناك (بند تا ) 7-4جابجایی مواد مطابقت داشته باشد. آوري و دفع لجنجمع -10-1-7 ــی ــتفاده میدر مواردي که از مواد ش ــودمیایی اس ــافی مورد نیاز توجه کافی باید ،ش ــاتبه نوع و ظرفیت اض ــیس تاس مراجعه شود. 7آوري و دفع لجن مبذول گردد. به فصل جمع هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 176 هاي پربارصافی -10-2 کلیات -10-2-1 کاربرد -10-2-1-1 پیشرفته، به منظور جداسازي مواد معلق از پساب تصفیه ثانویه يهتوان به عنوان تصفیاي میها با مصالح دانهاز صافی 20از رتکمشده به ها ممکن است در مواقعی که باید غلظت مواد معلق در فاضلاب تصفیهاستفاده نمود. استفاده از صافی اهش کدورت نین براي کگرم بر لیتر برسد و همچگرم بر لیتر برسد و/یا در مواردي که غلظت فسفر باید به یک میلیمیلی به منظور اســتفاده مجدد آب در مصــارف شــهري ضــروري باشــد. هنگامی که درنظر اســت غلظت مواد معلق فاضــلاب شود قبل از صافی، فرآیند پیش تصفیه نظیر انعقاد با کمک گرم بر لیتر برسد، توصیه میمیلی 10از ترکمشده به تصفیه ی یا فرآیند قابل قبول دیگر در نظر گرفته شود.نشینسازي و تهمواد شیمیایی، لخته ملاحظات طراحی -10-2-1-2 ها و مجاري بالادســت ها، باید در طراحی لولهها و شــکســته شــدن آنســازي نیروي برشــی وارده به لختهبراي کمینه شت. صافی توجه کافی مبذول دا صفیه واحدهاي ساتها، خانههمچنین در طرح ت سی شودتعدیل جریان پیش تا ا ت بینی ها متعادل شود.کمیت و کیفیت جریان ورودي به صافی هاانواع صافی -10-2-2 هاي تحت فشار باید دسترسی مناسب جهت بازرسی و تمیز توانند ثقلی یا تحت فشار باشند. براي صافیها میصافی شود. در مواردي که انتظار ستر فراهم صالح ب سایر مواد مشابه غیرمعمولمقادیر فاضلاب داراي رود مینمودن م چربی یا ود. نمهاي ثقلی استفاده که باعث گرفتگی صافی باشد، باید از صافی بار صافی -10-2-3 بار مجاز -10-2-3-1 بر مبناي حداکثر جریان s))2(L/(m.لیتر بر مترمربع در ثانیه 40/3ســـازي در واحدهاي صـــافی نباید از نرخ صـــاف ، حداکثر بارگذاري مواد جامد معلق ورودي به صافی نیز مورد شود. در تعیین سطح مورد نیاز صافی تربیشساعتی طرح توجه قرار گیرد. کم يندهایفرآ - دهم فصل 177 30/03/1403 هیتصف یلیت تعداد واحدها -10-2-3-2 ســطح مورد نیاز صــافی باید بین دو یا چند واحد تقســیم شــده و بار صــافی باید با فرض خارج از مدار شــدن یکی از واحدها محاسبه شود. شستشوي معکوس -10-2-4 میزان شستشوي معکوس -10-2-4-1 ستر، براي انبساط حداقل کوس باید به اندازهنرخ جریان شستشوي مع شتن نوع مصالح ب شد که با در نظر دا 20اي با داشته مقادیر مختلف جریان شستشو را تامیندرصدي هر لایه بستر کافی باشد. سیستم شستشوي معکوس باید قابلیت باشد. مقادیر حداقل و حداکثر شستشوي معکوس باید براساس تجارب قابل اتکاي به دست آمده در شرایط مشابه تعیین اي باشد.دقیقه 10گردد. سیستم طراحی شده باید پاسخگوي حداقل یک دوره شستشوي معکوس هاي شستشوي معکوسپمپ -10-2-4-2 باشد که بتواند مقدار آب مورد نیاز ايبه اندازهها باید ها و نحوه ارتباط آنوي معکوس صافیهاي شستشظرفیت پمپ آب تامینکند. براي تامینین پمپ، تربزرگشــســتشــوي معکوس براي هر صــافی را در شــرایط خارج از مدار بودن شستشوي معکوس باید در حد شستشوي معکوس از مخزن آب صافی سازي شده و یا حوض کلرزنی استفاده شود. پساب مناسب تصفیه شود. کنترل برگشت پساب شستشوي معکوس -10-2-4-3 درصد متوسط روزانه 15میزان برگشت پساب شستشوي معکوس به واحدهاي تصفیه باید به نحوي کنترل شود که از تشوي ی جریان پساب شسخانه باید بار هیدرولیکی و آل. در طراحی کلی تصفیهنمایدخانه تجاوز نجریان ورودي به تصفیه معکوس در نظر گرفته شود. حداقل حجم مخازن نگهدارنده جریان پساب شستشوي معکوس باید معادل حجم حاصل از شستشوي معکوس شد. دو بار ضافی به منظور انعطافگردد، توصیه می نهمچنیبا یز در ن برداريپذیري در بهرهظرفیت ا د ظرفیت شود، بایبراي برگشت پساب شستشوي معکوس جهت تصفیه استفاده می. در مواقعی که از پمپ نظر گرفته شود ین پمپ درنظر گرفته شود.تربزرگپمپاژ کافی با فرض خارج از مدار بودن ذخیره آب شستشوي معکوس -10-2-4-4 شوي معکوس باید برابر یا يهحجم ذخیر ست ش شو تربیشآب ست ش سیکل کامل از دو برابر آب مورد نیاز جهت یک شده یا در مخزن جداگانه در نظر گرفت.توان در مخزن فاضلاب تصفیه. این ذخیره را میباشد هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 178 انتخاب مصالح بستر صافی -10-2-5 ستگی به کیفیت مورد نظر براي پساب خروجی، انتخاب دانه ستر صافی به لحاظ نوع و اندازه، ب بندي مناسب مصالح ب صورت صفیه صافنوع ت صافگرفته قبل از صافی دارد. سازي، نرخ جریان سی شکل هند سطح و شده در واحد سازي صافیبندي لایهدانه ستر در صافی باید با هاي ب ستر صالح ب شند. م شته با سازگاري دا هاي دو لایه یا چند لایه باید با هم صافی و دانه ستر صالح ب شد. انتخاب م سی با شرایط خاص پروژه و نیازهاي مرتبط با طرح در دست برر ي آن بندتوجه به ضایت ساس تجربه میدانی ر صالح باید معادل باید برا ضریب یکنواختی کلیه م شود. شابه انجام شرایط م یا 7/1بخش در باشد. ضریب یکنواختی، اندازه موثر، ضخامت لایه، و نوع مصالح بستر صافی باید در مشخصات طرح تعیین شود. ترکم متعلقات صافی -10-2-6 رل گیري و کنتها باید داراي مجاري آب شستشو، تجهیزات شستشوي سطحی یا تمیزسازي با هوا، تمهیدات اندازهصافی شوي معکوس، تجهیزات اندازه موثر ست ش صافی، تمهیدات نرخ جریان شار ضلاب به موثرگیري افت ف براي قطع جریان فا هاي خودکار دي و خروجی صافی باشند. در صورتی که کنترلبرداري از نقاط وروصافی در حال شستشوي معکوس و نمونه شد. این امر شود، باید امکان قطع کنترل خودکار و بهرهدرنظر گرفته می شته با ستی وجود دا برداري از تجهیزات به طور د ضروري براي بهره شیرآلات صافی نیز میشامل ستم جمعبرداري از هر سی صافگردد. شده و تآوري آب وزیع آب سازي صورت تدارك) و بدون شوي معکوس(و هوا، در ست ش ستر باید به منظور پخش یکنواخت آب شوي معکوس در زیر ب ست ش خطر انسداد منافذ توسط جامدات موجود در آب شستشوي معکوس طراحی شود. در صورت استفاده از هوا براي شستشوي کلرزنی هاي لازم برايبینیبراي کنترل رشد لایه لزج باید پیشمعکوس صافی، باید از دمنده(هاي) اختصاصی استفاده شود. شیمیایی در دوره شوي معکوس انجام پذیرد. در مواقعی که گندزدایی ست ش صافی یا جریان آب اي جریان آب ورودي به باشد.خانه درنظر گرفته نشده، تغذیه دستی ترکیبات کلر نیز قابل قبول میتصفیه زيسادسترسی و سرپوشیده -10-2-7 ــافی باید به گونه ــی هر واحد ص ــترس ــایر واحدها، امکان دس اي طراحی و اجرا گردد که بدون از مدار خارج کردن س شد. واحدهاي سی و نگهداري فراهم با ستر به منظور انجام کارهاي بازر صالح ب سطح م سب به تمام اجزاي آن و نیز منا سرپوشیده سرپوشیده قرار گیرد. شود. سازيصافی باید در فضاي باید با مصالح مناسب و مقاوم در برابر خوردگی انجام ها وها، کنترلتمام تجهیزات کنترلی باید در محفظه مناســب قرار گیرد و ســاختمان در نظر گرفته شــده براي صــافی .سازي مشکلات ناشی از رطوبت باشدمناسب براي کمینه يهتجهیزات صافی، باید مجهز به وسایل گرمایشی و تهوی کم يندهایفرآ - دهم فصل 179 30/03/1403 هیتصف یلیت تجهیزات خاص -10-2-8 کننده قابلیتتاییدي هادادهســازي غیر منطبق با مشــخصــات فوق، باید در صــورت پیشــنهاد تجهیزات خاص صــاف در شرایط طرح ارائه شود. تجهیزات خاص مذکور باید به صورت موردي پساب به الزامات دستیابی يبرا مذکور زاتیتجه مراجعه شود. 2-3-4کننده برسد. به بند بررسی شده و به تصویب مرجع بررسی 1پیوست 11 هاي نهخاحمل و تصفیه سپتاژ در تصفیه فاضلاب 183 30/03/1403 فاضلاب هايخانهتصفیه در سپتاژ تصفیه و حمل - 1 پیوست هاي فاضلابخانهحمل و تصفیه سپتاژ در تصفیه - 1پیوست کلیات -1-1پ. سپتاژ، تخلیه آنیکی از روش صفیههاي دفع سپتاژ در خانهها به ت ست. قبل از موافقت با تخلیه شهري ا ضلاب هاي فا باشد.میآنها طراحی بینی ملاحظات ویژه دریاز به پیشها، نخانهتصفیه تعریف سپتاژ -2-1پ. سپتیک تانکسپتاژ شده از شت صطلاح کلی براي محتویات بردا ، هاي موقتیهاي قابل حمل، توالتها، توالتیک ا ها، واحدهاي ها، متلمانند مدرسـه( نیمه عمومی تاسـیسـاتهاي فاضـلاب خیلی کوچک و یا خانهمخازن ذخیره، تصـفیه لاب خانگی باشد.تولید آن فاض منشاها) است که ها، بازارچهگاهتفریحی سیار، اردو باشد.موضوعات این پیوست نمی يهشود و در حیط(صنعتی) نمی این تعریف شامل فاضلاب غیرخانگی هاي فاضلاب شهري حمل شوند.خانهگیرها نباید براي دفع به تصفیهمحتویات چربی مشخصات سپتاژ -3-1پ. ـــته ـــپتاژ به مراتب دئزااي، کف، دانه، جامدات، و دیگر مقدار مواد آلی، چربی، مو، مواد رش ـــلاب تربیشات س از فاض ستم سپتاژ بنا به ضلاب میآوري فاهاي متداول جمعسی شد. شابا سفر، تولید آن می من تواند داراي مقادیر قابل توجه ف و 4-3 هايول(جد 2-1پ.و 1-1.پی و مواد شوینده باشد. جداول شماره نیتروژن آمونیاکی، مواد بازدارنده رشد باکتریای سهEPA-625/6-84-009و Septage Treatment and Disposal« 1984«با نام EPAهندبوك 3-8 اي از برخی )، مقای دهد.پارامترهاي معمول در سپتاژ و فاضلاب شهري را ارائه می ستم سی صفیه براي طراحی سپتاژهاي دریافت و ت آوري گردد. انتظار هاي محلی دریافت و جمعسپتاژ باید اطلاعات تولید بسیار متفاوت باشد. منشاهر محموله بنا به در سپتاژها رود که مشخصاتمی تصفیه سپتاژ -4-1پ. ــفیه ــفیه در تص ــپتاژ معمولا قابلیت تص ــورت عدم برنامهخانهس ــلاب را دارد. در ص ــبهاي فاض ریزي و طراحی مناس صفیه سپتاژ میهاخانهت ساب خروجی، صفیه و کیفیت پ شوك بارگذاري و دیگر اثرات منفی بر فرآیندهاي ت ر ب تواند باعث عوامل متعدد ذیل شود: اثر خانه؛خانه نسبت به مقدار و نرخ سپتاژ ورودي به تصفیهمترمکعب در روز) تصفیه( ظرفیتنسبت -الف اضلاب آوري فهاي سیستم جمعخانه از بارگذاريتصفیه تربیشظرفیت ( خانهتصفیهوجود ظرفیت بلااستفاده در -ب جریان سپتاژ؛ مربوط به هايدر وضعیت موجود) براي تصفیه بارگذاري خانه به نوسانات روزانه بارهاي ناشی از افزودن سپتاژ؛حساسیت فرآیند تصفیهمیزان -ج هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 184 ایجادروژن آمونیاکی، یا فسفر که ممکن است باعث اختلال در فرآیند، ، نیتBODبارگذاري ناگهانی سپتاژ شامل -د د؛گردبه پساب خروجی درون رفت یا و بوي مزاحم، ایجاد کف در حوض هوادهی و هاضم هوازي شوند ست. -ه صفیه خانه داراي اهمیت ا سپتاژ به ت لکرد تاثیر منفی بر عم نقاط فاقد سپتاژ بهامکان تخلیه محل تخلیه قرار گیرند. بررسی واحدهاي تصفیه لجن باید مورد ، ازجملهخانهیهتصف ــفیه -و ــپتاژ به تص ــفیهدر زمانبا تخلیه آن خانه قابلیت کنترل نرخ تغذیه س ــرایط حدا خانههائی که تص کثر در ش ؛ باشدبارگذاري نمی هاي ســـیار و از برخی توالت آوري شـــدهجمعحجم و غلظت مواد بازدارنده رشـــد باکتریایی موجود در ســـپتاژ -ز هاي موقت نگهداري فاضلاب مراکز تفریحی.ایستگاه خانه مد نظر قرارهاي مجاز در نظر گرفته شده براي پساب خروجی تصفیهدر هنگام ارزیابی عوامل فوق باید محدودیت گیرد. ملاحظات -5-1پ. ینی شده از بخانه موجود و بارگذاري پیشب از تصفیهارزیابی مهندسی مناسباید خانه، قبل از پذیرش سپتاژ در تصفیه ـــفیه ـــپتاژ در تص ـــوابط مرتبط با پذیرش س ـــپتاژ انجام پذیرد. همچنین ض گردد. در گزارش طراحی اخذخانه مقدار س سیسات صفیه يمراجعه گردد) که براي پیشنهاد احداث و یا ارتقا 2(به فصل تا سپتاژ خانه تهیه میت گردد، باید بارگذاري خانه مد نظر قرار گیرد. در انتخاب فرآیند و تعیین ظرفیت تصفیه باید موارد مرتبط زیر در نظر گرفته شود: تاسیساتدر ارزیابی مهندسی و طراحی ــپتاژ نباید -الف وري آوقفه و رضــایتبخش بارهاي وارده از ســیســتم جمعبی يهمنفی در روند تصــفی تاثیرافزودن س خانه) بگذارد؛ در نظر گرفته شده براي تصفیه يه(در محدود خانهفاضلاب به تصفیه صفیه -ب ست، فعالیت ترکمخانه به طور کلی در مواقعی که ظرفیت طراحی ت سپتاژ ا هاي خشب تربیشاز بارگذاري صفیه صفیهگیرد و احتمال انحراف از محدودیتخانه در معرض اختلال قرار میت ساب ت شده هاي مجاز تخلیه پ د خواهد داشت؛وجو انجام شود؛ هاي آتیسال با در نظر گرفتن افزایش بار آلی در خانهی تصفیهآلبار تیظرف عیینت -ج صفیه يهاي احداث و ارتقادر طرح -د سپتاژ و اثرات زمانهمها، باید خانهت صفیه براي دریافت سیت فرآیند ت سا ح شده مورد توجه قرار گیرد؛تخلیه پساب تصفیهپارامترهاي شده برايهاي تعیینآن بر محدودیت ذیرشپ در صورت ،دیگر و بکارگیري افراد قرار گیردارزیابی مورد خانهتصفیهبرداري کفایت کارکنان موجود بهره -ه صفیه خانه سپتاژ تخلیه سی قرار گیردبه ت صفیه کارکنان. مورد برر سپتاژت در ،خانه باید در زمان ورود و تخلیه خانه حاضر باشند.تصفیه 185 30/03/1403 فاضلاب هايخانهتصفیه در سپتاژ تصفیه و حمل - 1 پیوست شگاهی امکانات آزمای باید خانه،به تصفیهسپتاژ پذیرش تخلیهکارهاي آزمایشگاهی اضافه شده به دلیل در ارزیابی -ز مد نظر قرار گیرد؛نیز مورد نیاز تکمیلی و کارمندان یر جریان دریافت فاضلاب خام دریافت سپتاژ، باید خارج از مس تاسیساتفضاي درنظر گرفته شده براي ساخت -و باید تاژ،سپحمل دریافت سپتاژ و تخلیه وسایل نقلیه تاسیساتباشد. هنگام تعیین محل آنآوري از شبکه جمع مورد توجه قرار گیرد؛ عبور و مرورخانه و تداوم جریان هاي دیگر تصفیهفعالیت سپتاژ بر حمل و نقل لجن و واح -ز صفیه صفیهاثرات حمل و نقل و ت صفیه لجن ت خانه و مراحل دفع نهایی دهاي ت لجن مورد بررسی قرار گیرد. دریافت سپتاژ تاسیسات -6-1پ. خانه باید موارد زیر در نظر گرفته شود:در طراحی ایستگاه دریافت سپتاژ در تصفیه سپتاژبراي تخلیه -الف سایل نقلیه شیب و سطح سختباید یک سطح سمت زهکش دار با شیب به ظر ، در نداراي شود، تا امکان سرریز و شستشوي تخلیه جریان حاصل از گرفته ، پتاژسحمل وسایل نقلیهتمیز کردن هرگونه صالشیلنگ شد. زهکش هاي ات شته با صالات آن وجود دا شده از جمعدهنده و ات شیبدار باید به آوري سطح د؛گرداب به آن جلوگیري و از ورود روانشده تصفیه منتهی تاسیسات پذیر با باید شیلنگ انعطاف، و کنترل بو از خروجی وسایل نقلیه حمل سپتاژ براي کمک به کاهش سرریز جریان -ب سان صال آ شود تا قابلیت ات ستقیم به خروجی تدارك دیده صال م سپتاژبرقراري ات سایل نقلیه حمل راهم ف و ؛گردد شیلنگ، -ج شار کافی، شو با ف ست ش ستگاه دریافت آب سان ای شش آب براي تمیز کردن آ سایل و کنندهو نازل پا و توان از پساب کلرزنی براي این منظور استفاده نمود. درصورت استفاده تدارك دیده شود. می ،سپتاژنقلیه حمل انجام پذیرد؛ لازم اقدامات حفاظتی 2-6-4از منبع آب آشامیدنی، باید مطابق بند با ظرفیت کافی براي دریافت ســپتاژ در نظر گرفته شــود. کف مخزن ، (off line)مســیر جریان مخزن خارج از -د سازي آن فراهم شد، تا امکان تخلیه کامل و تمیز شیب با سب و داراي چاهک تخلیه در انتهاي شیب منا داراي گرفته شود تا امکان انجام هاي لازم براي اختلاط مناسب محتویات مخزن در نظر بینیشود. در طراحی باید پیش شیمیاییآزمایش، یکنواخت سپتاژ، افزودن مواد صفیه سازي غلظت صورت نیاز) براي کنترل بو و ت ذیري پ(در شاهد از شود. باید قابلیت اخذ نمونه صفیهات هر کامیون پذیرشزایدسپتاژ فراهم انه خشده براي تخلیه در ت ـــپتاژ را در موارد محتمل تخطی از بردار باید اختیاراتفراهم گردد. بهره لازم براي جلوگیري و/یا توقف تخلیه س بینی شده داشته باشد؛مشخصات پیش ؛در نظر گرفته شود گیري و چربی از سپتاژ در حد مناسب براي حفاظت از واحدهاي تصفیهحذف آشغال، دانه -ه هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 186 سداد بوده و قابلیت عبور جامدات با قطر پمپ -و سپتاژ باید از نوع غیر قابل ان ستفاده براي جابجایی 75هاي مورد ا را داشته باشند؛ مترمیلی خلیه محل تهاي لازم براي کنترل مقدار جریان و کشیبینی شیرآلات و لولهبرداري با پیشپذیري در بهرهانعطاف -ز ؛د نظر قرار گیردم خانهسپتاژ در تصفیه ؛ 7-4برداري به شرح بند رعایت موارد ایمنی براي حفاظت پرسنل بهره -ح یا مقدار مواد ســمی وارد شــده به فرآیندهاي تجهیزات و پرســنل آزمایشــگاه به منظور تعیین غلظت ســپتاژ و/ -ط شود و پیش صفیه در نظر گرفته شامهاي بهرهبینی لازم براي تهیه گزارشت سپبرداري تاژ ل بار ورودي مرتبط با خانه انجام پذیرد.به تصفیه 2و1بر اساس مقادیر یافت شده در منابع و پیشنهاد مقادیر طراحی هاي فیزیکی و شیمیایی سپتاژ،ویژگی -*1-1پجدول پارامتر اروپا/ کانادا ایالات متحده EPA مقدار پیشنهادي واریانس حداکثر حداقل متوسط واریانس حداکثر حداقل متوسط طراحی 34106 1132 130475 115 33800 200 123860 619 38800 40000 (TS)کل جامدات 23100 353 71402 202 31600 160 67570 422 25260 25000 (TVS)کل جامدات فرار 12862 310 93378 301 45000 5000 70920 14 13000 15000 (TSS)کل مواد جامد معلق 9027 95 51500 542 29900 4000 52370 13 8720 10000 (VSS)مواد جامد معلق فرار 5BOD 6480 440 78600 179 8343 700 25000 36 5000 7000 COD 31900 1500 703000 469 28975 1300 114870 88 42850 15000 نیتروژن کجلدال کل (TKN) 588 66 1060 16 1067 150 2570 17 677 700 150 157 - - - - 39 116 3 97 نیتروژن آمونیاکی 250 253 32 636 20 155 38 760 20 210 فسفر کل 1000 - - - - - 8 4190 522 970 تییقلیا 8000 9090 - - - - 112 23368 208 5600 چربی pH - 5/1 6/12 0/8 - 2/5 0/9 9/6 0/6 Linear Alkyl Sulfonate (LAS) - 110 200 2 - - - 157 150 اند.گرم بر لیتر بیان شدهسایر مقادیر برحسب میلی pHبه جز -1 ــازگاري هاي خاص منجر به مقداري انحراف در دادهاطلاعات این جدول از منابع متعدد گردآوري شــده اســت. تناقض در داده -2 ها و بروز ناس نظر گرفته شده است. مورد در پیشنهاد مقادیر طراحی درشود. این شده که در زمان مقایسه برخی پارامترها مشاهده می شماره ست، از هندبوك 1* جدول شده EPA-625/6-84-009و Septage Treatment and Disposal« 1984 «با نام USEPAاین پیو گرفته .باشدمی )4-3(در آن مدرك، تحت عنوان جدول . نامگذارياست 187 30/03/1403 فاضلاب هايخانهتصفیه در سپتاژ تصفیه و حمل - 1 پیوست 1فاضلاب شهريمقایسه سپتاژ و -*2 -1پجدول نسبت سپتاژ به فاضلاب 3فاضلاب 2سپتاژ پارامتر 40000 720 55:1 (TS)کل جامدات 25000 360 69:1 (TVS)کل جامدات فرار 15000 210 71:1 (TSS)کل مواد جامد معلق 10000 160 62:1 (VSS)مواد جامد معلق فرار 5BOD 7000 190 37:1 COD 15000 430 35:1 700 40 17:1 (TKN)کجلدال کل نیتروژن 6:1 25 150 نیتروژن آمونیاکی 36:1 7 250 فسفر کل 11:1 90 1000 تییقلیا 89:1 90 8000 روغن و چربی pH 6,0 - - - - 150 ( Linear Alkyl Sulfonate) الکیل بنزن سولفانات خطی اند.شدهگرم بر لیتر بیان سایر مقادیر برحسب میلی pHبه جز -1 ).USEPA 4-3جدول ( این پیوست 1در جدول شماره ارائه شدهبراساس مقادیر پیشنهادي طراحی -2 .»فاضلاب با غلظت متوسط «، ویرایش چهارم، » Metcalf and Eddy«برگرفته از -3 گرفته شده EPA-625/6-84-009و Septage Treatment and Disposal« 1984 «با نام USEPAاین پیوست، از هندبوك 2* جدول شماره .باشدمی )8-3(در آن مدرك، تحت عنوان جدول نامگذاري .است 2پیوست 12 گیري ضوابط طراحی یک نمونه دانه شده (جهت آگاهی)هوادهی 191 30/03/1403 )یآگاه جهت( شدهیهواده يریگدانه نمونه کی یطراح ضوابط - 2 پیوست (شده (جهت آگاهیگیري هوادهیدانهضوابط طراحی یک نمونه - 2پیوست کلیات -1-2پ. ستاندارد گرفته ازگیري براز ضوابط و مراحل طراحی دانه ییهادر این پیوست نمونه شده DWA (2008)ا ست. ارائه ا پارامترهاي طراحی و مقادیر مجاز طراحی در اسـتانداردها و کتب مرجع دهندهنشـان )1-2.پ(و جدول )1-2.پ(شـکل ستاندارد گیري هوادهیمراحل طراحی دانه )2-2.پ(باشد. همچنین در نمودار مختلف می DWA (2008)شده بر اساس ا است. ارائه شده DWA (2008)شده، گیري هوادهیسطح مقطع حوضچه دانه -1-2.پشکل FFb FSb دیوار میانی مانع با قطعاتی که با فاصله در کنار اندفتههم قرار گر هوادهی M W h h B el h R a هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 192 شدهگیري هوادهیهاي دانهضوابط طراحی حوضچه -1-2.پ جدول ,DWA پارامتر (2008) ATV (1998) ATV (1997) Londong (1987) Hart-mann (1966) Metcalf & Eddy (2003) m/sسرعت جریان افقی، ≤ 20/0 <20/0 ≤20/0 20/0 ≤20/0 25/0حداکثر --- SF/hSFb 0/1-8/0 0/1-8/0 >80/0 9/0-8/0 7/0-5/0 5:1 – 1:1نسبت عرض به عمق، mm >20/0 >20/0 >20/0 >25/0 --- >21/0نشین شده، قطر دانه ته ASF سطح مقطع عرضی، ، )قسمت حذف روغن و چربی به جز( 2m 15-1 15-1 15-1 7-1 --- --- mm >5 20-5 10 >10 4-3 5-2زمان ماند، < SF(L ،m SFb 10(طول 50< SFb 10 > 50< --- 60-15 --- 20-5/7 Bel(h ،m(عمق هوادهی 3/0-SFh 3/0-SFh 3/0-SFh SF*h7/0 --- Rinne+hSFh- 60/0 15/0 به جزمقدار هوادهی در واحد حجم ( حجم قسمت حذف روغن و چربی)، ·h)3/ (m3qLV, Nm 5/0-3/1 5/0-3/1 5/0-3/1 حباب درشت: 0.62-)bel(0.63+0.52*Inh حباب ریز: 1.33-)bel(0.07+0.56*Inh 1-1.5 --- --- 3Nm / مقدار هوادهی در واحد طول، (m·h) --- --- --- --- 10-15 50/0-20/0 زاویه دیواره کناري قسمت حذف روغن ▫αو چربی، 45-35 45-35 45-35 45-40 45 --- عرض قسمت حذف روغن و چربی، FFm,b SF*b0/1-5/0 SF*b0/1-5/0 --- --- --- --- در قسمت حذف روغن و بار سطحی m/hچربی، at TW FF/At=QA,FFq (1) ≤ 25 ≤ 25 --- --- ≤ 25 --- 1-at TW FFA مساحت در سطح آب = باشد.می SF0.2*hبرابر MWh* مقدار 193 30/03/1403 )یآگاه جهت( شدهیهواده يریگدانه نمونه کی یطراح ضوابط - 2 پیوست DWA (2008) و Londong (1987)شده بر اساس گیري هوادهینمودار طراحی دانه -2-2.شکل پ گیرهاتعیین حجم دانه R·tmV = Q (n)گیرها تعیین تعداد دانه v=V /n گیريتعیین سطح مقطع عرضی دانه m /0.20 m/s≥ Q SFA < 15 m² SF1 m² < A گیريتعیین طول دانه SF= v / A SFL < 50 m SF< L SF10·b تعیین نسبت عرض به عمق ≤ 1.0 SF/ hSF0.80 ≤ b αانتخاب زاویه 35° ≤ α ≤ 45° Rbتعیین SF0.25 b-0.15 محاسبه نسبت عرض به عمق تعیین عمق تزریق 0,3m-SF= h belh تعیین هواي مورد نیاز .h)2/(m31.3 Nm-0.30 3پیوست 13 هاي مختلف طراحی برکههاي روش اختیاري (جهت آگاهی) رکه یطراح مختلف يهاروش - 3 پیوست 197 30/03/1403 )یآگاه جهت( ياریاخت يهاب آگاهی((جهت هاي اختیاريهاي مختلف طراحی برکهروش - 3پیوست کلیات -1-3پ. ـــت برخی از روش ـــطهاي دیگر طراحی برکهدر این پیوس ـــازمانامحقق هاي اختیاري که توس ـــوولهاي ن یا س مس ارائه ،به دست آمده هابرکه در کار موثرنتایج تجربی در شرایط معین و ترکیب خاص عوامل بر اساسو کشورهاي مختلف کننده مورد استفاده قرار گیرد. مرجع بررسی تاییدتواند با ها نیز میاست. این روش شده روش بار سطحی - ستانی که دما شرایط زم ستخرها پایینظر بر اینکه نرخ فعل و انفعالات بیولوژیکی در ضلاب در ا ستي فا کاهش ،ن ا به نقل از مراجع هابرکه د. مقدار بار ســطحیگیر، شــرایط زمســتانی مبناي طراحی در روش بار ســطحی قرار مییابدمی باشد:می )1-3.پ( آمریکایی به شرح جدول مقدار بار سطحی در استخرهاي تثبیت در امریکا -1-3.پ جدول حسب کیلوگرم بر هکتار در روز 5BODبار زمستان*دماي متوسط هوا در 45-90 گرادسانتیدرجه 15از تربیش 22-45 گرادسانتیدرجه 15بین صفر تا 11-22 گرادسانتیاز صفر درجه ترکم کیلوگرم بر هکتار در روز محدود 40در اســتخر اول را معمولا به 5BODاســت مقدار گرادســانتیاز صــفر درجه ترکم*در مواردي که دماي متوســط هوا .گیرندمیروز در نظر 180الی 120نموده و زمان ماند هیدرولیکی را در کیلوگرم بر هکتار 100توان تا حد در استخر اول را می 5BODدرجه باشد، مقدار بار 15از تربیشدر مناطق معتدل که دماي متوسط هوا در زمستان روز نیز در نظر گرفت. سعه و با فرض اینکه مقدار سويدر کتابی که از شورهاي در حال تو شار یافته در مورد ک شت جهانی انت سازمان بهدا است که در جدول ارائه شدهگرم در روز باشد، ارقام کلی 50سرانه حدود 5BODلیتر و مقدار 100فاضلاب سرانه حدود باشد.مندرج می )2-3.پ( مقدار بار سطحی در استخرهاي تثبیت در کشورهاي درحال توسعه -2-3.پ جدول شرایط محیطی بار سطحی حسب کیلوگرم 5BOD روز دربر هکتار جمعیت به ازاي هر هکتار سطح استخر زمان ماند حسب روز دماي کم -مناطق خیلی سرد با یخبندان فصلی *ابري متعددروزهاي -فاضلاب در طول سال 200از تربیش 200از ترکم 10از ترکم اي همناطق با سرما و یخبندان فصلی و تابستان *نسبتا کوتاه 50-10 1000-200 200-100 هاي مناطق معتدل تا نیمه حاره با یخبندان گاهگاهی و بدون روزهاي ابري متوالی 150-50 3000-1000 100-33 یکنواخت و بدون مناطق حاره با دماي نسبتا فصل ابري 350-150 7000-3000 33-17 *دو ردیف بالا در مورد ایران موضوعیت ندارد. هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 198 گلوینافرمول - ستفاده از نتایج حاصل از بررسی شده بر رويهاي گلوینا و همکاران با ا ستخرهاي متعدد، فرمول تجربی زیر را انجام ا اند:پیشنهاد کرده ( )35 T a Vt 0.03 L ff Q −= = θ ′ که در آن: tزمان ماند هیدرولیکی حسب روز = Vحجم استخر حسب مترمکعب = Qر فاضلاب ورودي حسب مترمکعب در روزا= مقد La غلظت =BOD نهایی ورودي یا غلظتCOD گرم بر لیترورودي حسب میلی θباشد.می 085/1 = ضریب حرارتی که معمولا حدود Tگرادسانتیسردترین ماه سال حسب درجه در= دماي متوسط فاضلاب در استخر f 1هاي شهري معمولا در مورد فاضلاب( هاجلبک= ضریب سمی =f( 'fـا (در مواردي که غلظت = ضریب اکسیژن ـده f' = 1گرم بر لیتر باشد معمولا میلی 500از ترکم SO4خواهی سولفی است). ست.درصد منظور شده ا 80-90در این فرمول حدود BODکاهش متر در نظر گرفته شده است. 1از نظر محاسبه بار سطحی، عمق موثر معادل براي شرایط مختلف پیشنهاد شده )3-3.پ(جدول در این فرمول عمق حسب شرایط اقلیمی متغیر خواهد بود و ارقام است: عمق مناسب استخرهاي تثبیت در روش گلوینا -3-3.جدول پ عمق بر حسب متر شرایط 1 نشینی کم باشدمقدار مواد جامد قابل ته کهدرصورتیمناطق حاره تا نیمه حاره 25/1 نشینی متوسطشرایطی نظیر فوق ولی با مقدار مواد جامد قابل ته 5/1 مناطقی که تغییرات فصلی قابل توجهی دارند 5/1-2 مناطق سردسیر روش افریقاي جنوبی - از ،حاره)هاي شهري در افریقاي جنوبی (منطقه نیمهنهایی خروجی از استخرهاي اختیاري فاضلاب BODبراي برآورد شود:فرمول تجربی زیر استفاده می ( )P 600L 0.18 d 8 = + رکه یطراح مختلف يهاروش - 3 پیوست 199 30/03/1403 )یآگاه جهت( ياریاخت يهاب آن: که در BOD =Lp گرم بر لیتر.نهایی فاضلاب خروجی از استخر اختیاري حسب میلی dعمق موثر استخر حسب متر = :آیدمیو زمان ماند این استخرها با استفاده از فرمول ساده شده زیر به دست O T P T L 1R 1 L K   = −    که در آن: TR زمان ماند در دماي =T گرادسانتیدرجه OBOD =L گرم بر لیترنهایی فاضلاب ورودي حسب میلی PBOD =L گرم بر لیترنهایی فاضلاب خروجی حسب میلی TKها در روز و دماي یه مواد بر اثر فعل و انفعالات میکروارگانیسم= نرخ تجزT گرادسانتیدرجه که حسب دما متغیر است از فرمول زیر قابل برآورد است: TKنرخ ( )35 T35 T K K −= θ که در آن: 35K در روز است 2/1که حدود گرادسانتیدرجه 35= نرخ تجزیه مواد در دماي TK نرخ تجزیه مواد در دماي =T گرادسانتیدرجه T گرادسانتی= دما حسب درجه θاست. 085/1 = ضریب حرارتی که معمولا حدود هالسایر فرمو - ب در که در آن، شــرایط جریان هیدرولیکی فاضــلا ارائه شــدهخذهاي علمی أها و مهایی نیز در بعضــی از کتابفرمول ست شده ا ستخرها نیز منظور شرایط نهرگونه و اختلاط ( ا شرایط برزخ بین شرایط اختلاط کامل، شرایط نهرگونه، نظیر کامل). مبانی طراحی در ایران - ـــتخرهاي ـــتمر و تحقیقات کامل، فرمول یا روش معینی براي طراحی اس مادامی که در ایران برمبناي تجربیات مس ست، شده ا شدهعلاوه بر روش اختیاري تدوین ن ستاندارد، در متن ارائه الذکر و یا هاي فوقها یا فرمولاز هر یک از روش ا شدههایی که در ماخذهاي علمی معتبر فرمول شرایط اقلیمی و جوي محل می ارائه شروط بر اینکه ستفاده نمود، م توان ا هاي فاضلاب شهريخانهتصفیهضوابط طراحی 30/03/1403 200 صفیه مورد ضلاب و درجه ت صات فا شخ صاتی که در تدوین روش یا فرمو طرح و همچنین م شخ شرایط و م ل مورد نظر با المقدور مطابقت داشته باشد.استفاده مطرح بوده، حتی دو نکته قابل توجه در استخرهاي اختیاري آنست که: شد می -الف ست لذا در مواردي که زمین کافی در اختیار با ساده ا سیار ستخرها ب توان عملیات عملیات اجرایی این ا اجرایی را به چندین مرحله تقسیم کرد. ستخرهاي هوادهی -ب سانی قابل تبدیل به ا ستخرهاي اختیاري به آ شده یا اختلاط هوادهی اختیارياعم از (شده ا باشد.کامل) می ضافه می صارف آب به تدریج ا سرانه م سب افزایش جمعیت و مقدار ضلاب به تنا شود تا به لذا در مواردي که مقدار فا صیه می سد، تو ستخرها با زمان ماند شود در حد مورد نظر در طرح بر هاي مورد ها و یا فرمولاز آنچه از روش ترکمابتدا ا بودن مقدار فاضــلاب از ترکمبرداري به علت آید ایجاد شــود. بدین ترتیب در چند ســال اولیه بهرهاســتفاده به دســت می گرفته و با افزایش تدریجی مقدار از حدي خواهد بود که ملاك طرح قرار تربیشمقدار مورد نظر در دوره طرح، زمان ماند ضلاب، این زمان ماند به تدریج کاهش سال عملا می. با انجام آزمایشیابدمیفا ستمر در این چند توان زمان ماند هاي م مبانی واقعی طراحی در شرایط محل طرح) را به دست آورد و در صورت لزوم استخرهاي جدیدي به طرح اضافه (مناسب ه شدشده و یا استخرهاي هوادهیبا اضافه کردن هوادهی، استخرها را تبدیل به استخرهاي اختیاري هوادهی کرد و یا اینکه ي نیاز دارند) نمود.ترکمهاي ماند که به زمان( با اختلاط کامل 201 30/03/1403 مراجع و منابع منابع و مراجع منابع و مراجع ، ترجمه و تدوین شهنام شقاقی و سیدرضا اسدي، »تثبیت فاضلاب در ایرانهاي راهنماي طراحی برکه«مارا، دانکن، -1 1373شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، 1372ترجمه احمدرضا یزدانبخش و کاظم ندافی، ،»تصفیه فاضلاب«آرسی والا، سلی ژ، -2 3- Metcalf & Eddy | AECOM , "Wastewater Engineering, Treatment and Resourse Recovery", McGraw- Hill Companies,2014 4- GREAT LAKES - UPPER MISSISSIPPI RIVER, BOARD OF STATE AND PROVINCIAL PUBLIC HEALTH AND ENVIRONMENTAL MANAGERS, "RECOMMENDED STANDARDS for WASTEWATER FACILITIES ", Health Research, Inc., Health Education Services Division,2014 5- Takashi Asano, " Water Reuse, Issues, Technologies, and Applications", McGraw-Hill Companies,2007 6- Water Environment Federation, " Membrane Systems for Wastewater Treatment", McGraw-Hill Companies,2006 7- E.W.Steel, Terence J. McGhee " WATER SUPPLY AND SEWERAGE", McGraw-Hill Companies,1991 8- Christina Hirschbeck, “Untersuchungen zur Leistungsfähigkeit von belüfteten Sandfängen auf Kläranlagen” Universität der Bundeswehr München, Fakultät für Bauingenieur- und Vermessungswesen, 2010 9- U.S. Environmental Protection Agency,”Guidelines for Water Reuse”, EPA/600/R-12/618 ,2012 خواننده گرامی و تحقیقاتی فعالیت سـال پنجاه از بیش گذشـت با سـازمان برنامه و بودجه کشـور، اجرایی و امور نظام فنی شریه تخصصی عنوان هشتصد بر افزون خود، مطالعاتی عمل،دستورال معیار، ضابطه، نامه،آیین قالب در فنی، -ن واردم راستاي در حاضر است. ضابطه کرده ابلاغ و تهیه ترجمه، و تالیف صورتمقاله، به و عمومی فنی مشخصات سعه به نیل راه تا در شده، تهیه شده یاد سترش و تو شور در علوم گ ردهب کار به عمرانی هايفعالیت بهبود و ک باشد.می دستیابی قابل nezamfanni.ir اینترنتی سایت در اخیر هايسال در شده منتشر شود. فهرست نشریات http://tec.mporg.ir/ Mohammad Nazemzadeh Naraghi Pars-Consult Consultant Engineers Company B.Sc. in Civil Engineering Steering Committee: (Plan and Budgest Organization) Alireza Toutounchi Deputy of Technical and Executive Affairs Department Farzaneh Agharamezanali Head of Water & Agriculture Group, Technical and Executive Affairs Department Seyed Vahidedin Rezvani Expert, Technical and Executive Affairs Department Urban Sewage Treatment Plants Design Criteria (Revision of Criterion No. 129-3) [ IR-Code 129 ] Project Manager: Majid Saberi Fanavaran Arse Abfa Company M.Sc. in Civil Engineering (Environmental Engineering) Authors & Contributors Committee: Alireza Asaddokht National Water & Wastewater Engineering Company M.Sc. in Environmental Engineering Javad Karimi Parchian Fanavaran Arse Abfa Company M.Sc. in Civil Engineering –Water Abdollah Rashidi Mehrabadi Shahid Beheshti University PH.D. in Enviromental Engineering Majid Saberi Mahab Ghodss Consulting Engineering Co. M.Sc. in Civil Engineering (Environmental Engineering) Akram Sadat Naseri Ghamsari Pars-Consult Consultant Engineers Company B.Sc. in Environmental Health Supervisory Committee: Shahir Kanani Water Resource Management Company M.Sc. in Civil Engineering (Environmental Engineering) Maryam Khakbaz Varkani Mahab Ghodss Consulting Engineering Co. PH.D. in Chemical Engineering Aziz Moosavi National Water & Wastewater Engineering Company M.Sc. in Civil Engineering (Environmental Engineering) Seyed Naseroddin Kasayi National Water & Wastewater Engineering Company M.Sc. in Environmental Health Engineering Confirmation Committee: Amir Reza Ahmadi Motlagh Mahab Ghodss Consulting Engineering Co. M.Sc. in Civil Engineering (Water) Reza Barati Tehran Wastewater Company PH.D. in Environmental Health Engineering Asghar Jahani Water Resource Management Company PH.D. in Environmental Engineering Abdollah Rashidi Mehrabadi Shahid Beheshti University PH.D. in Enviromental Engineering Talaye Rahsepar Tolouie Plan and Budget Organization M.Sc. in Civil Engineering (Water) Majid Saberi Mahab Ghodss Consulting Engineering Co. M.Sc. in Civil Engineering (Environmental Engineering) Dadmehr Faezi Razi National Water & Wastewater Engineering Company M.Sc. in Environmental Health Engineering Mansour Ghasemi Freelance Engineer M.Sc. in Mechanical Engineering Shahir Kanani Water Resource Management Company M.Sc. in Civil Engineering (Environmental Engineering) Masoud Mohammadzadeh Banaei Mojan Engineering Company B.Sc. in Chemical Engineering Abstract: The first edition of design criteria for wastewater treatment plants was prepared about 30 years ago, number 129-3, with the aim of providing limiting values for the evaluation of wastewater treatment plans by the reviewing authority as well as the uniformity of the above plans. Obviously, this criterion is not a substitute for reference books and design sources that contain detailed design points, and its use is only for the above purpose. In this issue, the above criteria have been revised for the following reasons. - Improving the quality standards of treated wastewater and, as a result, introducing nutrient removal processes; - Improving engineering capacities in various portions of designing, implementing and manufacturing of equipment in Iran; - Inventing new treatment processes and technologies; - Change in the methods of holding tenders. This revision has been prepared by making some changes and adding additional items, including topics related to preparation of reports, treatment processes, disinfection by ultraviolet rays, dechlorination, treatment of septic tank sludge, etc. The design criteria presented in this standard are for conventional urban wastewater treatment systems and do not include new innovative wastewater treatment systems (especially very small urban wastewater treatment systems and packages). Islamic Republic of Iran Plan and Budget Organization Urban Sewage Treatment Plants Design Criteria (Revision of Criterion No. 129-3) IR-Code 129 Last Edition: 06-19-2024 Deputy of Production, Technical & Infrastructure Ministry of Energy Department of Technical & Executive Affairs Bureau of Technical & Operation Systems Development and Hydro-power Dispatching nezamfanni.ir waterstandard.wrm.ir 2024 http://seso.moe.org.ir/ این ضابطه نی ضوابط ف« يهنشریبه عنوان اولین بازنگري هاي تصفیه فاضلاب بررسی و تصویب طرح ، با اعمال برخی )129-3(نشریه شماره »شهري تغییرات و اضافه کردن موارد تکمیلی از جمله تهیه گزارشات فنی و مهندسی، مباحث مربوط به ، گندزدائی بهشهري فرآیندهاي تصفیه فاضلاب روش اشعه ماوراء بنفش، تصفیه لجن سپتیک تانک ها و ... تهیه شده است. فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست مطالب فهرست شكل‌ها فهرست جدول‌ها مقدمه 1 فصل 1-1- بارگذاری جرمی 1-2- پساب 1-3- تصفیه‌خانه فاضلاب 1-4- جريان‌های طراحی 1-5- دوره طرح 1-6- رواناب 1-7- فاضلاب 1-8- فاضلاب خام 1-9- فاضلاب خانگی 1-10- فاضلاب شهری 1-11- کلر باقیمانده 1-12- كلي‌فرم گرماپای 1-13- کل کلیفرم‌ها 1-14- گندزدايي 1-15- نشتاب و رواناب‌های نفوذی 1-16- BOD 1-17- COD 1-18- TKN 1-19- TSS 1-20- VSS 1-21- TP 1-22- MLSS 1-23- MLVSS 2 فصل 2-1- كليات 2-1-1- خدمات مهندسي 2-1-2- تهیه‌ي گزارش مقدماتی 2-2- گزارش فني (مهندسي) و طراحي تاسيسات 2-2-1- گزارش‌های فني (مهندسي) 2-2-1-1- شرح وضعيت موجود 2-2-1-2- جريان، بار آلي و مواد مغذی 2-2-1-3- تاثير برتاسيسات فاضلاب موجود 2-2-1-4- تشريح طرح 2-2-1-5- نقشه‌های محل اجراي تاسيسات 2-2-1-6- ضوابط مهندسي 2-2-1-7- اطلاعات محل اجراي طرح 2-2-1-8- انتخاب گزينه 2-2-1-9- بررسي زيست‌محيطي 2-2-2- طراحي تاسيسات 2-2-2-1- مروري بر ارزيابي مشكلات و تاسيسات موجود 2-2-2-2- محدوده تحت پوشش طرح 2-2-2-3- دوره طرح و جمعيت تحت پوشش 2-2-2-4- ظرفيت هيدروليکي 2-2-2-4-1- شناسايي و تعيين انواع جريان 2-2-2-4-2- ظرفيت هيدروليکي تاسيسات تصفيه فاضلاب داراي شبكه موجود جمع‌آوري فاضلاب 2-2-2-4-3- ظرفيت هيدروليکي تاسيسات فاضلاب براي سرويس‌دهي شبكه‌هاي جديد جمع‌آوري فاضلاب 2-2-2-5- ظرفيت دريافت مواد آلي، معلق و مغذی تاسيسات تصفيه 2-2-2-5-1- شناسايي و تعيين مقادير بار آلي، معلق و مواد مغذی 2-2-2-5-2- تعيين ظرفيت بار آلي، مواد معلق و مواد مغذی تاسيسات تصفيه فاضلاب داراي شبكه موجود جمع‌آوري فاضلاب 2-2-2-5-3- تعيين ظرفيت بار آلي، مواد معلق و مواد مغذی تاسيسات تصفيه فاضلاب براي سرويس‌دهي به سيستم‌هاي جديد جمع‌آوري فاضلاب 2-2-2-6- ظرفيت طراحي تاسيسات تصفيه فاضلاب 2-2-2-7- تعيين گزينه‌هاي تصفیه 2-2-2-8- بررسي تفصيلي گزينه‌ها 2-2-2-9- تعیین گزینه پیشنهادی 2-2-3- جلسه پيش طراحي 3 فصل 3-1- نقشه‌ها و مدارک پشتیبان 3-1-1- كليات 3-1-1-1- عنوان نقشه 3-1-1-2- ساختار نقشه‌ها 3-1-1-3- محتويات نقشه‌ها 3-1-1-4- معيارهاي طراحي 3-1-1-5- بهره‌برداری در دوره ساخت 3-1-2- نقشه‌های پلان تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب 3-1-2-1- نقشه پلان موقعيت 3-1-2-2- نقشه جانمايي 3-1-2-3- نقشه‌های جزيياتی 3-2- مشخصات فنی 3-3- اصلاح نقشه‌های مصوب 4 فصل 4-1- كليات 4-1-1- محل تصفیه‌خانه 4-1-2- حفاظت در برابر سيل 4-2- كيفيت پساب 4-3- طراحي 4-3-1- نوع تصفيه 4-3-2- داده‌هاي فنی مورد نياز براي ارزيابي فرايندهاي جديد 4-3-3- دوره طراحي 4-3-4- بارهاي طراحي 4-3-4-1- طراحي هيدروليكي 4-3-4-1-1- شرايط جريان بحراني 4-3-4-1-2- ظرفيت طراحي تصفيه‌خانه 4-3-4-1-3- تعديل جريان 4-3-4-2- بارگذاری مواد آلي 4-3-4-3- اثرات تغییرات ناگهانی 4-3-5- مجاري 4-3-6- جانمايي واحدها 4-3-7- تقسيم جريان 4-4- جزئيات تصفيه‌خانه 4-4-1- نصب تجهيزات مکانيکي 4-4-2- کنارگذر واحدها 4-4-2-1- خارج از مدار کردن واحدها 4-4-2-2- کنارگذر واحدها در زمان ساخت 4-4-3- تخليه واحدها و جلوگیری از شناور شدن و انسداد 4-4-4- مصالح ساختماني 4-4-5- رنگ آميزي 4-4-6- تجهيزات بهره‌برداري 4-4-7- كنترل فرسايش در زمان ساخت 4-4-8- تسطيح و محوطه‌سازي 4-4-9- تجهیزات برقی 4-5- محل تخلیه خروجی تصفیه‌خانه 4-5-1- كنترل اثر تخليه در محل دفع 4-5-2- حفاظت و نگهداري از مجاری در محل دفع 4-5-3- تمهیدات نمونه‌برداری 4-6- تاسيسات ضروري 4-6-1- تاسيسات تامين برق اضطراري 4-6-1-1- كليات 4-6-1-2- برق اضطراري هواده‌ها 4-6-1-3- برق اضطراري براي گندزدايي 4-6-1-4- برق اضطراري براي ثبات داده‌ها 4-6-2- تامين آب 4-6-2-1- كليات 4-6-2-2- اتصال مستقيم 4-6-2-3- اتصال غيرمستقيم 4-6-2-4- سیستم مجزای تامين آب شرب 4-6-2-5- سیستم مجزای تامين آب غيرشرب 4-6-3- تاسيسات بهداشتي 4-6-4- شيب كف 4-6-5- راه‌پله‌ها 4-6-6- اندازه‌گيري جريان 4-6-6-1- محل قرارگيري 4-6-6-2- ملاحظات مرتبط با تجهیزات اندازه‌گیری 4-6-6-3- شرايط هيدروليكي 4-6-7- تجهيزات نمونه‌برداری 4-7- ايمني 4-7-1- کلیات 4-7-2- ملاحظات کاربرد مواد شيميايي خطرناک 4-7-2-1- مصالح در تماس با مواد شيميايي 4-7-2-2- مخازن ثانویه 4-7-2-3- گازهای مایع شده 4-7-2-4- حفاظت در مقابل پاشیده شدن مواد شيميايي 4-7-2-5- لوله‌کشی‌ها، علامت گذاری‌ها 4-7-2-6- لباس و تجهیزات محافظ 4-7-2-7- سیستم‌های اعلان خطر و علايم 4-7-2-8- جمع‌آوری گرد و غبار 4-7-2-9- چشم‌شوهای فواره‌ای و دوش‌های ایمنی 4-7-3- شناسايي محفظه‌های مواد شيميايي خطرناک 4-8- آزمایشگاه 4-8-1- کلیات 4-8-2- دسته اول: تصفیه‌خانه‌هايي که فقط آزمایش‌های معمول عملیات بهره‌برداری را انجام می‌دهند 4-8-2-1- محل و وسعت 4-8-2-2- طراحی و جنس مواد 4-8-3- دسته دوم: تصفیه‌خانه‌هايي که آزمایش‌های عملیات بهره‌برداری پیچیده تر و آزمایش‌های مربوط به الزامات کیفی از جمله اکسیژن‌خواهی بیوشيميايي، مواد معلق و باکتریايي را انجام می‌دهند 4-8-3-1- محل و وسعت 4-8-3-2- کف‌سازی 4-8-3-3- میزهای کار و کابینت‌ها 4-8-3-4- هود ویژه گازهای مضر، سینک‌های ظرفشويي و تهویه 4-8-3-5- میز ترازو و ترازو 4-8-3-6- تجهیزات، ملزومات و معرف‌ها 4-8-3-7- تاسيسات تامين آب و برق 4-8-3-8- ایمنی 4-8-4- دسته سوم: تصفیه‌خانه‌هايي که آزمایش‌های پیچیده‌تر عملیات بهره‌برداری، الزامات کیفی، پیش تصفیه فاضلاب صنعتی و آزمایش‌های سایر تصفیه‌خانه‌ها را انجام می‌دهند 4-8-4-1- محل و وسعت 4-8-4-2- سطوح کف و درها 4-8-4-3- کابینت‌ها و میزهای کار 4-8-4-4- هودها 4-8-4-5- سینک‌های ظرفشويي، تهویه و روشنايي 4-8-4-6- میز ترازو و ترازو 4-8-4-7- میکروسکوپ 4-8-4-8- تجهیزات، ملزومات و معرف‌ها 4-8-4-9- تاسيسات تامين آب، برق، گاز و خلاء 4-8-4-10- ایمنی 5 فصل 5 5-1- آشغالگیری 5-1-1- آشغالگیرهای دهانه درشت 5-1-1-1- موارد کاربرد 5-1-1-2- طراحی و نصب 5-1-1-2-1- فاصله میله‌ها 5-1-1-2-2- شیب و سرعت 5-1-1-2-3- کانال‌ها 5-1-1-2-4- آشغالگیر کمکی 5-1-1-2-5- کف کانال 5-1-1-2-6- توزیع جریان 5-1-1-2-7- اثرات پس‌زدگي جريان بر اندازه‌گیری جریان 5-1-1-2-8- حفاظت در برابر یخ‌زدگی 5-1-1-2-9- دفع آشغال‌ها 5-1-1-3- دسترسی و تهویه 5-1-1-4- حفاظت و ایمنی 5-1-1-4-1- نرده و صفحات مشبک 5-1-1-4-2- وسایل مکانیکی 5-1-1-4-3- زهکشی 5-1-1-4-4- روشنایی 5-1-1-5- تجهیزات الکتریکی و سیستم‌های کنترل 5-1-1-5-1- تایمرها 5-1-1-5-2- تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی 5-1-1-5-3- توقف دستی 5-1-2- آشغالگیرهای دهانه‌ریز 5-1-2-1- کلیات 5-1-2-2- طراحی 5-1-2-3- تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی 5-1-2-4- تعمیرات 5-2- خردکن‌ها 5-2-1- کلیات 5-2-2- موارد کاربرد 5-2-3- ملاحظات طراحی 5-2-3-1- محل نصب 5-2-3-2- ظرفیت 5-2-3-3- نصب 5-2-3-4- تعمیرات 5-2-3-5- تجهیزات الکتریکی، تابلوهای کنترل و موتورها 5-3- تاسيسات دانه‌گیری 5-3-1- موارد کاربرد 5-3-2- محل نصب 5-3-2-1- کلیات 5-3-2-2- سرپوشیده‌سازی تاسيسات 5-3-2-2-1- تهویه 5-3-2-2-2- دسترسی 5-3-2-2-3- تجهیزات الکتریکی 5-3-2-3- تاسيسات احداثی در فضای باز 5-3-3- تعداد و نوع واحدها 5-3-4- نکات طراحی 5-3-4-1- کلیات 5-3-4-2- ورودی 5-3-4-3- سرعت و زمان ماند 5-3-4-4- شستشوی دانه‌ها 5-3-4-5- تخلیه آب دانه‌گیرها 5-3-4-6- آب 5-3-4-7- حمل دانه‌ها 5-4- پیش هوادهی 5-5- تعدیل جریان 5-5-1- کلیات 5-5-2- انواع متعادل‌کننده‌ها 5-5-3- ابعاد 5-5-4- بهره‌برداری 5-5-4-1- اختلاط 5-5-4-2- هوادهی 5-5-4-3- کنترل‌ها 5-5-5- ادوات برقی 5-5-6- دسترسی 6 فصل 6 6-1- کلیات 6-1-1- تعداد واحدها 6-1-2- توزیع جریان 6-2- ملاحظات طراحی 6-2-1- ابعاد 6-2-2- بار سطحی 6-2-2-1- حوض‌های ته‌نشینی اولیه 6-2-2-2- حوض‌های ته‌نشینی میانی 6-2-2-3- حوض‌های ته‌نشینی نهایی 6-2-2-3-1- حوض‌های ته‌نشینی نهایی در راکتورهای بیولوژیکی با رشد چسبیده 6-2-2-3-2- حوض‌های ته‌نشینی نهایی در فرآیند لجن فعال 6-2-3- سازه‌های ورودی ته‌نشینی 6-2-4- سرریزها 6-2-4-1- کلیات 6-2-4-2- موقعیت 6-2-4-3- بار طراحی 6-2-4-4- مجاری سرریز 6-2-5- سطوح مستغرق 6-2-6- تخلیه‌‌ي حوض ته‌نشینی 6-2-7- ارتفاع آزاد 6-3- جمع‌آوری و انتقال کفاب و لجن 6-3-1- جمع‌آوری و انتقال کفاب 6-3-2- جمع‌آوری و انتقال لجن 6-3-2-1- چاله جمع‌آوري لجن 6-3-2-2- جمع‌كننده‌هاي عرضي 6-3-2-3- لوله‌کشی تخليه لجن 6-3-2-4- کنترل تخلیه لجن 6-4- تمهیدات حفاظتی و خدماتی 6-4-1- حفاظت متصدیان بهره‌برداری 6-4-2- دسترسی برای نگهداری تجهیزات مکانیکی 6-4-3- تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی 7 فصل 7 7-1- كليات 7-2- انتخاب فرآيند 7-3- تغليظ‌كننده‌هاي لجن 7-3-1- ملاحظات طراحي 7-3-2- مطالعه نمونه اوليه 7-4- هضم بي‌هوازي لجن 7-4-1- كليات 7-4-1-1- تعداد واحدها 7-4-1-2- عمق 7-4-1-3- تمهيدات طرح براي مرحله نگهداري 7-4-1-4- مواد سمي 7-4-2- ورودي‌ها، خروجي‌ها، بازچرخش و سرريز لجن 7-4-2-1- تعدد ورودي‌ها و تخليه‌كننده‌ها 7-4-2-2- الگوي ورودي‌ها 7-4-2-3- محل ورودی لجن 7-4-2-4- تخلیه لجن 7-4-2-5- سرریز اضطراری 7-4-3- ظرفیت مخزن هاضم 7-4-3-1- طراحی به روش منطقی 7-4-3-2- طراحی استاندارد 7-4-3-2-1- سیستم‌های اختلاط کامل 7-4-3-2-2- سیستم‌های با اختلاط محدود 7-4-3-2-3- سیستم‌های چندمرحله‌ای 7-4-3-2-4- اختلاط هاضم 7-4-4- لوله‌کشی و متعلقات سیستم جمع‌آوری گاز 7-4-4-1- کلیات 7-4-4-2- تجهیزات ایمنی 7-4-4-3- لوله‌کشی گاز و میعانات 7-4-4-4- تجهیزات استفاده از گاز 7-4-4-5- تابلوها و تجهیزات برقی و کنترلی 7-4-4-6- گاز اضافی 7-4-4-6-1- محل 7-4-4-6-2- شعله پیلوت 7-4-4-6-3- شیب لوله‌کشی‌های گاز 7-4-4-7- تهویه 7-4-4-8- اندازه‌گیری جریان گاز 7-4-5- گرمایش مخزن هضم 7-4-5-1- عایق‌بندی 7-4-5-2- تاسيسات گرمایشی 7-4-5-2-1- گرم‌کننده‌های خارج از مخزن 7-4-5-2-2- سایر روش‌های گرمایش 7-4-5-3- ظرفیت گرمایش 7-4-5-3-1- ظرفیت 7-4-5-3-2- الزامات رزرو 7-4-5-4- کنترل‌های مربوط به گرمایش داخلی توسط آب داغ 7-4-5-4-1- شیرهای مخلوط 7-4-5-4-2- کنترل‌های دیگ آب داغ (بویلر) 7-4-5-4-3- پمپ‌های آب داغ بویلر 7-4-5-4-4- دماسنج‌ها 7-4-5-4-5- منبع تامين آب 7-4-5-5- کنترل‌کننده‌های عملکرد مولدهای گرمایی خارجی 7-4-6- تخلیه لجناب (آب جدا شده از لجن) 7-4-6-1- انتخاب قطر لوله‌ها 7-4-6-2- تمهیدات تخلیه 7-4-6-2-1- رقوم تخلیه 7-4-6-2-2- انتخاب رقوم تخلیه 7-4-6-2-3- سلکتور لجناب 7-4-6-3- نمونه‌برداری 7-4-6-4- دفع لجناب 7-4-7- لجن تولیدی در هضم بی‌هوازی 7-5- هضم هوازی لجن 7-5-1- کلیات 7-5-2- واحدهای چندگانه 7-5-3- ظرفیت مخزن (مخازن) 7-5-3-1- حجم مورد نیاز 7-5-3-2- اثر دما بر حجم مورد نیاز 7-5-4- اختلاط 7-5-5- هوای مورد نیاز 7-5-6- جداسازی لجناب و حذف کفاب و چربی 7-5-6-1- جداسازی لجناب 7-5-6-2- حذف کفاب و چربی 7-5-7- سرریز اضطراری در رقوم بالاتر از سطح لجن در هاضم 7-5-8- لجن تولیدی در هاضم هوازی 7-5-9- حجم ذخیره‌سازی لجن هضم شده 7-5-9-1- حجم ذخیره‌سازی لجن 7-5-9-2- ذخیره‌سازی لجن مایع 7-5-10- هضم هوازی گرمادوست 7-6- تثبیت در pH بالا 7-6-1- کلیات 7-6-2- ضوابط عملیاتی 7-6-3- تهویه و کنترل بو 7-6-4- تجهیزات و مخازن اختلاط 7-6-4-1- مخازن 7-6-4-2- تجهیزات 7-6-5- تجهیزات تزریق و ذخیره‌سازی مواد شیمیایی 7-6-5-1- کلیات 7-6-5-2- تجهیزات تزریق و تعدیل 7-6-5-3- تاسيسات ذخیره‌سازی شیمیایی 7-6-6- ذخیره‌سازی لجن 7-6-6-1- لجن مایع 7-6-6-2- لجن آبگیری شده 7-6-6-3- ذخیره‌سازی خارج از محل 7-6-7- دفع 7-7- پمپ‌های لجن و لوله‌کشی 7-7-1- پمپ‌های لجن 7-7-1-1- ظرفیت 7-7-1-2- واحدهای چندگانه 7-7-1-3- نوع 7-7-1-4- حداقل ارتفاع نظیر فشار در مکش پمپ 7-7-1-5- تجهیزات نمونه‌برداری 7-7-2- لوله‌کشی لجن 7-7-2-1- قطر و ارتفاع رانش 7-7-2-2- شیب لوله‌ها و الزامات شستشوی سریع 7-7-2-3- تكيه‌گاه‌ها 7-8- آبگیری لجن 7-8-1- کلیات 7-8-2- بسترهای لجن خشك‌كن 7-8-2-1- کاربرد 7-8-2-2- سطح بسترها 7-8-2-3- اجزای بستر خشک‌کننده لجن ازنوع تراوشی 7-8-2-3-1- شن 7-8-2-3-2- ماسه 7-8-2-3-3- زهکش‌ها 7-8-2-3-4- پیش‌بینی‌های تکمیلی آبگیری 7-8-2-3-5- آببندی 7-8-2-4- دیواره‌ها 7-8-2-5- جمع‌آوری لجن 7-8-3- تاسيسات مکانیکی آبگیری لجن 7-8-3-1- کلیات 7-8-3-2- حفاظت از منبع تامين آب 7-8-3-3- تاسيسات کمکی فیلترهای خلاء 7-8-3-4- تهویه 7-8-3-5- محوطه‌های جابه‌جایی مواد شیمیایی 7-8-4- زهکشی و دفع آب جدا شده از لجن 7-8-5- سایر تجهیزات آبگیری از لجن 7-9- انبارش و دفع لجن 7-9-1- انبارش 7-9-1-1- کلیات 7-9-1-2- حجم 7-9-2- لاگون‌های انبارش لجن 7-9-2-1- کلیات 7-9-2-2- محل 7-9-2-3- آببندی 7-9-2-4- دسترسی 7-9-2-5- دفع لجناب 7-9-3- دفع 7-9-3-1- کلیات 7-9-3-2- دفن بهداشتی 7-9-3-3- کاربرد در اراضی 7-9-3-4- دفع در لاگون‌های لجن 7-9-3-5- روش‌های دیگر دفع لجن 8 فصل 8 8-1- صافی‌های چکه‌ای 8-1-1- کلیات 8-1-2- نکات هیدرولیکی 8-1-2-1- توزیع 8-1-2-1-1- یکنواختی 8-1-2-1-2- فشار مورد نیاز 8-1-2-1-3- فاصله‌گذاري 8-1-2-2- تغذیه توزیع‌کننده‌ها 8-1-2-3- سيستم لوله‌كشي 8-1-3- مصالح بستر 8-1-3-1- كيفيت 8-1-3-2- عمق 8-1-3-3- اندازه، دانه‌بندي وجابجايي مصالح 8-1-3-3-1- مصالح سنگ خرده شده، سرباره‌اي و مشابه آن 8-1-3-3-2- مصالح مصنوعی 8-1-3-3-3- حمل و استقرار مصالح 8-1-4- سيستم‌هاي زهكش تحتاني 8-1-4-1- چیدمان 8-1-4-2- ظرفيت هيدروليكي 8-1-4-3- تهويه 8-1-4-4- شستشوی سریع 8-1-5- نکات ویژه 8-1-5-1- غرقاب کردن 8-1-5-2- ارتفاع آزاد 8-1-5-3- نگهداري 8-1-5-4- حفاظت در زمستان 8-1-5-5- بازچرخش 8-1-5-6- اندازه‌گيري جریان بازچرخشی 8-1-5-7- ورودی و خروجی‌های سیستم تهویه 8-1-6- آب‌بندهاي (کاسه نمدهای) توزيع‌كننده دوار 8-1-7- تعیین ابعاد 8-2- لجن فعال 8-2-1- کلیات 8-2-1-1- نیازهای کاربرد 8-2-1-1-1- فاضلاب‌های قابل تجزیه بیولوژیکی 8-2-1-1-2- نیازهای بهره‌برداری 8-2-1-1-3- انرژی مورد نیاز 8-2-1-2- انتخاب فرایند 8-2-1-3- حفاظت در زمستان 8-2-2- پیش تصفیه 8-2-3- هوادهي 8-2-3-1- ظرفيت و بارهاي مجاز 8-2-3-2- نکات طراحی حوض هوادهي 8-2-3-2-1- تعداد واحدها 8-2-3-2-2- ورودي‌ها و خروجي‌ها 8-2-3-2-3- ارتفاع آزاد 8-2-3-3- تجهيزات هوادهي 8-2-3-3-1- كليات 8-2-3-3-2- سيستم‌هاي هوادهي افشانکی 8-2-3-3-3- سيستم‌هاي هوادهي مكانيكي 8-2-4- تجهیزات برگشت لجن 8-2-4-1- نرخ برگشت لجن 8-2-4-2- پمپ‌های لجن برگشتی 8-2-4-3- لوله‌کشی لجن برگشتی 8-2-4-4- تاسيسات دفع لجن اضافی 8-2-5- وسایل اندازه‌گیری 8-2-6- حذف بیولوژیکی مواد مغذی 8-2-6-1- تعاریف 8-2-6-2- حذف بیولوژیکی فسفر 8-2-6-3- حذف بیولوژیکی نیتروژن 8-2-6-3-1- نیتریفیکاسیون 8-2-6-3-2- دنيتريفيكاسيون 8-2-6-4- حذف بيولوژيكي تركيبي نيتروژن و فسفر 8-2-7- رآكتورهاي ناپيوسته متوالي (Sequencing Batch Reactors - SBR) 8-3- استخرهای تثبیت فاضلاب 8-3-1- كليات 8-3-2- انواع استخرهای تثبیت 8-3-3- گروه‌بندی از نظر موقعیت استخرها در یک مجموعه استخر 8-3-4- مجموعه مرکب از استخرها 8-3-5- ملاحظات محل احداث 8-3-5-1- رواناب سطحي 8-3-5-2- فاصله با سفره آب زيرزميني 8-3-5-3- فاصله با سنگ بستر 8-3-5-4- فاصله از مناطق مسکونی 8-3-5-5- پیش تصفیه مورد نیاز 8-3-6- مشخصات و مبانی طراحی استخرهای تثبیت 8-3-6-1- برکه‌های بی‌هوازی 8-3-6-2- برکه‌های اختیاری 8-3-6-3- مشخصات و مبانی طراحی برکه‌های اختیاری با جریان خروجی مداوم 8-3-6-4- برکه‌های اختیاری با جریان خروجی کنترل‌شده 8-3-6-5- برکه‌های هوازی 8-3-6-6- لاگون‌های هوادهي‌شده 8-3-6-7- لاگون‌های هوادهی‌شده با اختلاط کامل 8-3-6-8- لاگون‌های هوادهی‌شده با اختلاط ناقص 8-3-6-9- فاضلاب‌هاي صنعتي 8-3-6-10- تعداد سلول‌ها 8-3-6-10-1- سيستم‌هاي تصفیه بركه اختياري با جريان خروجی مداوم 8-3-6-10-2- سيستم‌هاي تصفیه بركه اختياري با خروجی كنترل شده 8-3-6-10-3- سيستم‌هاي بركه هوادهي شده 8-3-6-11- شكل استخرها 8-3-7- جزييات ساخت بركه 8-3-7-1- دیواره‌ها و خاكريزها 8-3-7-1-1- مصالح 8-3-7-1-2- عرض تاج دیواره‌ها 8-3-7-1-3- حداكثر شيب 8-3-7-1-4- حداقل شيب 8-3-7-1-5- ارتفاع آزاد 8-3-7-1-6- كنترل فرسايش 8-3-7-2- كف استخرهای تثبیت 8-3-7-2-1- خاك 8-3-7-2-2- آب‌بندي 8-3-7-2-3- یکنواختی 8-3-7-2-4- پر کردن اولیه 8-3-7-3- مجاری ورودی 8-3-7-3-1- مصالح 8-3-7-3-2- آدم‌روها 8-3-7-3-3- توزیع جریان 8-3-7-3-4- جانمایی 8-3-7-3-5- محل ورود فاضلاب 8-3-7-3-6- ملاحظات نقطه ورودی فاضلاب 8-3-7-4- سازه‌های کنترلی و مجاری ارتباطی 8-3-7-4-1- سازه‌های کنترلی 8-3-7-4-2- لوله‌كشي‌ها 8-3-7-4-3- لوله‌كشي‌های صافی با بستر قلوه‌سنگ 8-3-8- تخلیه و دفع لجن 8-3-9- نکات متفرقه 8-3-9-1- حصاركشي 8-3-9-2- راه‌های دسترسي 8-3-9-3- علايم هشدار دهنده 8-3-9-4- اندازه‌گيري جريان 8-3-9-5- پايش آب زيرزميني 8-3-9-6- وسایل اندازه‌گیری سطح آب 8-3-9-7- ساختمان‌هاي خدماتی 8-4- ساير سيستم‌هاي بيولوژيكي 9 فصل 9 9-1- کلیات 9-2- گندزدايي با کلر 9-2-1- انواع 9-2-2- میزان تزریق 9-2-3- محفظه‌های کلر 9-2-3-1- کپسول‌های کوچک (ایستاده) 9-2-3-2- کپسول‌های بزرگ 9-2-3-3- تانکرها 9-2-3-4- محلول‌های هیپوکلریت مایع 9-2-3-5- ترکیبات خشک هیپوکلریت 9-2-4- تجهیزات 9-2-4-1- وسایل توزین 9-2-4-2- تبخیرکننده‌ها 9-2-4-3- اختلاط 9-2-4-4- زمان ماند حوضچه تماس 9-2-4-5- لوله‌کشی‌ها و اتصالات 9-2-4-6- تجهیزات رزرو و قطعات یدکی 9-2-4-7- تامين آب کلریناتور 9-2-4-8- وسایل تشخیص و کنترل نشت 9-2-5- فضای سرپوشیده 9-2-5-1- اتاق‌های تزریق و ذخیره‌سازی 9-2-5-2- پنجره بازدید 9-2-5-3- گرمایش 9-2-5-4- تهویه 9-2-5-5- کنترل‌های برقی و آشکارسازهای گاز کلر 9-2-5-6- تجهیزات حفاظتی و تنفسی 9-2-6- نمونه‌برداری و کنترل مقدار کلرزنی 9-2-6-1- نمونه‌برداری 9-2-6-2- آزمایش و کنترل مقدار کلرزنی 9-3- کلرزدایی 9-3-1- انواع روش‌ها 9-3-2- مقدار تزریق 9-3-3- مخازن 9-3-4- تجهیزات تزریق، اختلاط و الزامات زمان تماس 9-3-4-1- تجهیزات 9-3-4-2- الزامات اختلاط 9-3-4-3- زمان تماس 9-3-4-4- تجهیزات رزرو و لوازم یدکی 9-3-4-5- تامين آب سولفوناتور 9-3-5- الزامات فضای سرپوشیده ساختمان 9-3-5-1- اتاق‌های تزریق و ذخیره‌سازی 9-3-5-2- تجهیزات حفاظتی و تنفسی 9-3-6- نمونه‌برداری و کنترل 9-3-6-1- نمونه‌برداری 9-3-6-2- آزمایش و کنترل 9-4- گندزدايي با اشعه ماوراي بنفش 9-4-1- کلیات 9-4-2- نوع لامپ 9-4-3- طراحی و هیدرولیک کانال 9-4-4- قابليت عبور 9-4-5- دوز مورد نیاز 9-4-6- بهره‌برداری، ایمنی و سیستم اعلام هشدار 9-4-7- کنترل‌های الکتریکی 9-5- گندزدایی با ازن 10 فصل 10 10-1- حذف فسفر به روش شیمیایی 10-1-1- کلیات 10-1-1-1- روش حذف 10-1-1-2- مبانی طراحی 10-1-1-2-1- آزمایش مقدماتی 10-1-1-2-2- انعطاف‌پذیری سیستم 10-1-2- نیازمندی‌های فرآیند 10-1-2-1- مقدار تغذیه 10-1-2-2- انتخاب ماده شیمیایی 10-1-2-3- نقاط تغذیه مواد شیمیایی 10-1-2-4- اختلاط سریع 10-1-2-5- لخته‌سازی 10-1-2-6- ته‌نشینی 10-1-2-7- صاف‌سازي 10-1-3- سیستم‌های تغذیه 10-1-3-1- محل استقرار سیستم‌های تغذیه 10-1-3-2- سیستم تغذیه مواد شیمیایی مایع 10-1-3-3- سیستم تغذیه مواد شیمیایی خشک 10-1-4- تاسيسات ذخیره مواد شیمیایی 10-1-4-1- ظرفیت 10-1-4-2- محل قرارگیری 10-1-4-3- متعلقات 10-1-5- سایر الزامات 10-1-5-1- مواد 10-1-5-2- کنترل دما، رطوبت و گرد و غبار 10-1-5-3- تمیزسازی لوله‌ها 10-1-5-4- زهکش‌ها و خروجی‌ها 10-1-6- ایمنی و جابجایی مواد شیمیایی خطرناک 10-1-7- جمع‌آوری و دفع لجن 10-2- صافی‌های پربار 10-2-1- کلیات 10-2-1-1- کاربرد 10-2-1-2- ملاحظات طراحی 10-2-2- انواع صافی‌ها 10-2-3- بار صافی 10-2-3-1- بار مجاز 10-2-3-2- تعداد واحدها 10-2-4- شستشوی معکوس 10-2-4-1- میزان شستشوی معکوس 10-2-4-2- پمپ‌های شستشوی معکوس 10-2-4-3- کنترل برگشت پساب شستشوی معکوس 10-2-4-4- ذخیره آب شستشوی معکوس 10-2-5- انتخاب مصالح بستر صافی 10-2-6- متعلقات صافی 10-2-7- دسترسی و سرپوشيده‌سازي 10-2-8- تجهیزات خاص 11 پيوست 1 پ.1-1- کلیات پ.1-2- تعریف سپتاژ پ.1-3- مشخصات سپتاژ پ.1-6- تاسيسات دریافت سپتاژ 12 پيوست 2 پ.2-1- کلیات 13 پيوست 3 پ.3-1- کلیات Blank Page Blank Page Blank Page Blank Page Blank Page