Regulation on the method for testing on varieties of fennel, white mustard, coriander, fennel and cumin at the experimental field or laboratory using the uniform method for processing the obtained test results

Petak, 3. ozujka 1989. SLU2:BENI LIST SFRJ Broj 14 - Stranica 347 Obrazac S (naziv organizacije udrulenog rada koja isp1h.1je sorte - izvoda~a. pokusa) METEOROLOSKI PODACI NAJBLI2:E METEOROLOSKE STANICE Godina Mjesto motrenja Broj Temperatura Vlafoost MJesec min. maks. :.rednja zraka Ohorine, u mm sunèanih Oslalo · dana L 11. III. IV. V VI. VII. Vlll. IX. X. XI. . XII. 144. Rukovodilac organizacije udrulenog rada koja obavlja isJ)itivanje Na temelju clana 22. stava I. i clana 24. stava 2. Zàkona o priznavanju novostvorenih, odobravanju uvodenja u proizvod­ nju stranih i zastiti sorti poljoprivrednog i sumskog bilja (,.Sluzbeni list SFRJ", br. 38/80), Savezni komitet za poljopriv­ redu propisuje PRAVILNIK 0 JEDINSTVENOJ METODI ZA ISPITIV ANJE SORTI KOMORACA, BIJELE GORUSICE, KORIJANDRA, ANISA I KIMA NA POKUSNOM POLJU I U LABORATORIJU TE 0 Jtl>INSTVENOJ METODI ZA OBRADU REZULTATA ISPITIVANJA DOBI\'ENIH NA POKUSNOM POLJU I U LABORATORIJU Clan 1. Ovim se pravilnikom utvrduju jedinstvena metoda za is­ pitivanje sorti komoraca, bijele go!l)sice, korijandra, anisai ki­ ma (u nastavku teksta ,.sorte") na pokusnom polju i u labora­ toriju te jedinstvena metoda za obradu rezultata ispitivanja dobivenih na pokusnom polju i u laboratoriju, radi priznava­ nja novostvorenih odnosno odobravanja uvodenja u''proizvod­ nju stranih sorti ljekovitog bilja u Socijalistickoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. 1. ISPITIVANJE SORTE NA POKUSNOM POUU Clan 2. Sorte se ispituju na pokusnom polju na najmanje tri loka­ liteta u proizvodnim podruèjima istih vrsta. <".:Jan 3. Sorte sè na pokusnom polju ispituju po metodi slutajnog rasporeda sorti (blok-sis tem), i to: sa 12 ponavljanj~ ako se is­ pituju dvije sorte, osam ponavljanja ako se ispituju tri sorte, sest ponavljanja ako se ispituju tetiri sorte i pet ponavljanja ako se ispituje pet i vise sorti. Izvodac pokusa ispituje sorte po planu razmjestaja sorti pod siframa u blok-sistemu. . ,,,,.,0 q f, Pri ispitivanju sorti na pokusnom polju utvrduje se vel ici­ na parce le u ponavljanju, razmak izmedu redova,' 'rliffitàt:1jiat cela i blokova, i to: .t :,-'1 duljina parcele u ponavljanju · 5 m sirina parcele u ponavljanju 2,5 m povrsina parcele u ponavljanju 12,5 m' broj redova u ponavljanju (tri za ocjenu i dva rubna) 5 50cm - razmak izmedu redova sklop biljaka - odreduje podnosilac zahtjeva sa selekcionarom. Kao zastitni pojas, oko pokusnog polja moraju se saditi dva reda standardne sorte na istom razmaku. Clan 4. Pri ispitivanju sorti, kao standardne sorte uzimaju se sor­ te iste vr;te s najmanje dvije provenijencije, od kojih je jedna s ispitivanog podruèja. Clan 5. Zemljiste za pokusno polje treba biti ujednaèeno.po kon­ figuraciji te fizikalnim i kemijskim svojstvima i ne smije biti zaraieno biljnim bolestima, stetnicima ni visegodisnjim korovi ma. Clan 6. Sjeme i sadni màterijal ispitivanih i standardnih sorti mo­ raju biti zdravi i iste starosti i kvalitete, sto se dokazuje svje­ dodi.bom o zdravstvenom stanju i deklaracijom o kvaliteti, i moraju biti porizvedeni na istom lokalitetu i na isti na6n. Ispitivane i standardne sorte pripremaju se za sadnju 'C?d­ nosno sjetvu na istovj~tan naèin i sade se odnosno siju u opti­ malnom roku, ovisno o biljnoj vrsti i proizvodnom podruèju. Pri ispitivanju sorti primjenjuje se odgovarajuéa suvreme­ na tehnologija proizvodnje. Clan 7. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodaè poku sa evidentira ove podatke: datum sjetve odnosno sadnje; datum nicanja odnosno pocetka vcgetacije; postotak izniklih biljaka po parcelama i ponavljanjima odnosno postotak neizniklih biliaka; datum pocetka cvjetanja na 10% biljaka; datum zavrsetka cvjetanja; razdoblje mlijeène zrelosti (10 -90% biljaka); razdoblje vostane zrelosti (75% zrelih biljaka); visinu prvoga sjemenog kata od zemlje; polijeganje biljaka ( ocjenu obaviti pred zetvu, bodova njçm od O do 5, i to: 0 - cvrsti uspravni usjev, 5 - potpuno po­ legfr, usjev); osipanje zma - ploda u postocima; prinos prirodnog zma -plo.da, mjereno u kg; vlaznost zma - ploda u vrijeme ietve, u postocima; prinos slame - stabljike, u kg po parce li; prinos suhog zma - ploda, u kg po parceli. Sva mjerenja valja obaviti u svim godinama i na svim Io­ kalitetima. · Nakon susenja zma - ploda valja uzeti pri!jecni uzorak (250 g) iz svakog ponavljanja i napraviti zbrojni uzorak za sva­ ku sortu. Za kvalitetnu analizu eteriènog ulja uzima se prosjecni uzorak mase 3 kg iz svih ponavljanja. <".:!an 8. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju utvrduje se otpomost odnosno osjetljivost sorte na biljne bolesti i stetnike { Siranîca 348 - Broj 14 SLUZBENI LIST SFRJ Petak, 3. ofujka 1989. odnosno na stupanj prisutnosti najznacajnijih biljnih bolesti i St~tl!}k ~, i to: J) otpomost odnosno osjetljivost sorti na odredene boles ti i stetnike prema prijedlog11 stvaraoca sorte; il stupanj prisutnosti bolesti i stetnika: Alternaria brassicae - pjegavosti, Botrytis cinerea - sive plijesni, Sclerotinia sclerotiorum - bijele trulezi, Phoma spp. - truleii, Fusarium spp. - truleii, Erysiphae spp. - pepelnice, Septoria spp. - pjegavosti, • Puccinia spp. - rde, Bakterioze, Viroze i dr. Otpomost odnosno osjetljivost sorte utvrduje se u ekspe­ rimentalnim uvjetima, uz primjenu, po potrebi, umjetnih ino­ kulacija odnosno u poljskim uvjetima bez primjene kemijske zastite sorte, ako postoje uvjeti za njezinu infekciju. Otpornost odnosno osjetljivost ispitivane sorte i stupanj prisutnosti bolesti i stetnika ocjenjuju se ocjenama od l do 9, i to: 1 - sorta nije podlozna napadu bolesti i stetnika, nema simptoma prisutnosti bolesti ni stetnika - stupanj osteéenja 0%; 2 - sorta tolerantna, bolesti i litetnika · (navesti kojih) ut­ vrdeno u tragovima - stupanj osteéenja do 2%; 3 - sorta podloina bolestima i stetnicima (navesti koji­ ma), napad slab - stupanj osteéenja 2,1 - 5%; 4 - sorta slabo osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti ko­ je), riapad uocljiv - stupanj osteéenja 5,1 - 10%; 5 - sorta srednje osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti kqje), napad srednji - stupanj osteéenja 10,I - 20%; 6 - sorta osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), na­ pad izraien:. stupanj osteéenja 20,1 - 40%; 7 - sorta jako osjetljiva na bolesti I stetnike {navesti koje), napad jak - stupanj osteéenja 40,I - 60%; 8 - sorta vrlo osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), napad vrlo jak - stupanj osteéenja 60, J - 80%; 9 - sorts iznimno osjetljiva na bolesti i stetnike (navesti koje), napad iznimno jak - stupa,ù'osteéenja veéi od 80,1%. Pod stupnjem prisutnosti bolesti i stetnika razumijeva se postotak osteéenja biljaka ili postotak osteéenja biljnih dijelo­ va, ili broj stetnih organizama na dijelu biljke ili na cijeloj biij­ ci ili na povrsini od I m', ovisno o specificnosti pojavljivanja odredenih biljnih bolesti i stetnika. Clan 9. Ako je u vrijeme berl:ie ispitivanih sorti, u êlva ili vise po­ navljanja, prorijedenost biljaka vefaod 20%, dobiveni rezultati smatraju se neupotrebljivima. II. ISPITIVANJE SORTI U LABORATORIJU è':lan 10. 1'ri ispitivanju sorti u laboratoriju ()aboratorijska analiza obavlja se na prosjecnom uzorku za svaku sortu sa svih Jokali teta) utvrduje se: • udio etericnog ulja u suhom zmu ili plodu, u postotku; udio t'lage u zrnu - plodu u postotku; • èistoéa zma - ploda, s postocima organskih i anorgan skih neéistoéa; Jorn zma - ploda u postotku; masa 1000 komada zrna; organolepticka ocjena boje i mirisa suhog zma (daje se opisno). Laboratorijska ispitivanja sorte obavljaju se na prosjec­ nom uzroku svih ponavljaaja s jednog lokaliteta u posljednjoj godini ispilivaaja. III. OBRADA REZULTATA DOBIVENIH ISPITIVANJEM SORTI NA POKUSNOM POUU I U LABORATORIJU Clan 11. Rezultati ispitivanja sorti obraduju se rnetodom analize varijance i LSD testa za razinu rizika od 5% i 1 %, za ova obi­ ljczja: 1) prinos suhog korijena, u kg/ha; 2) prinos sirovoga etericnog ulja, u kg/ha. Na osnovi odnosa zrno - plod - slama izracunava se zet­ veni indeks. Za ostala obiljezja sorti izracunavaju se aritmeticka sredi­ na i koeficijent varijacije. Rezultati ispitivanja sorti po lokalitetima i godinama ob­ raduju se preko dvofaktorijalnog pokusa, a po lokalitetima i godinama zajedno - preko trofaktorijalnog pokusa po planu slucajnog blok-sistema. Ocjena znaèajnosti tezultata' ispitivanja sorti i lo­ kaliteta, godina i njihove interakcije dobiva se na temelju ana­ lize varijance i LSD testa za razinu rizika od 5% i 1 %. Za sva obiljezja za koja se izraèunavaju prosjeci i koefici­ jenti varijacije rezultati se obraduju ovako: i,11 obradi rezultata jednogodisnjih ispitivanja sorti izra­ èunavaju se prosjek i koeficijent varijacije za svaki Jokalitet posebno i za sve lokalitete zajedno; pri obradi rezultata visegodisnjih ispitivanja sorti izra­ èunavaju se prosjek i koeficijent varijacije za svaku godinu i svaki lokalitet posebno i za sve godine i sve lokalitete zajedno. Clan 12. U toku ispitivanja sorti izvodaè pokusa evidentira opée podatke o ispitivanju sorti, rezultate ispitivanja sorti na pokus­ nom polju, rezultate ispitivanja sorti na otpomost odnosno os­ jetljivost na bolesti i stetnike, rezultate ispitivanja sorti u Jabo­ ratoriju, meteoroloske podatke najbliie meteoroloske stanice i drugo. Podaci iz stava 1. ovog élana evidentiraju se na obrasci­ ma od I do 5, koji su otiskani uz ovaj pravilnik i njegovim su sastavnim dijelom. Jzvodac pokusa obavezan je po jedan primjerak obrazaca iz stava 2. ovog èlana trajno cuvati. Clan 13. Ovaj pravilnik stupa na snagu osmog dana od dana obja­ ve u ,,Sluzbenom listu SFRJ". Br. 2730/13 Beograd, 1. prosinca 19~8. (naziv organizacije udru!enog rada koja ispituje ~orte îzvodaéa pokusa) Predsjednik Saveznog komiteta za poljoprivredu Sava Vujkov, v. r. Obrazac 1 OPéI PODACI O ISPITIVANJU SORTE 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Naziv pokusnog polja 4. Naziv lokaliteta ---------------~­ S. Godina zapocetog ispitivanja 6. TipzemljiUa . Petak, 3. ozujka 1989. SLU:2:BENI LIST SFRJ Broj 14 - Stfl!nica 349 7. Nadmorska visina 8. Polofaj i mikroreljef zemljista 9. Predusjev 10. Priprema zemljista za ispitivanje sorte 11. Vrsta i koli6na gnojiva i naNn gnojidbe 12. Njega 13. Povrlina pokusnog polja (duljina i füina) 14. Broj ponavljanja 15. Broj zasadenih biljaka ispitivane sorte, po ponavljanjima 16. Broj zasadenih biljaka standardne aorte, po ponavljanjima 17. Broj biljaka ispitivane sorte, po ponavljanjima., u berbi 18. Broj biljaka standardne sorte, po ponavljanjima, u berbi 19. Razmak u redu -----'-----izmedu redova 20. Datum sadnje odnosno sjetve 21. Nacin sadnje odnosno sjetvc 22. Sjeme i sadni matcrijal (vrsta i starost) 23. Zastitne mjere (od abiotickih fak.tora) (naziv organizaeijc udrulenog rada koj11 ispituje sorte izvodaèa pokusa) Rukovodilac organizacije udrutenog rada koja obavlja ispilivanje Obrazac 2 REZULTATI ISPITIVANJA SORTE NA POKUSNOM POUU 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokalitet.. llezultati ispitivanja sorte Naziv ispiti• 1,·anc sorte pona,,ljanja broj biljaka plan. ostvar. (naziv organizacije udru!enog rada koja ispituje !.Orte izvodata pokusa) prinos svjdeg korijcna. u kg prosje~na masa korijcna, u kg postotak prinos vlage suhog korijcna", korijcna Rukovodilac organizacije udru.!enog rada koja obav1ja ispitivanje Obrazac 3 REZULTATI ISPITIVANJA SORTE NA OTPORNOST ODNOSNO OSJETUIVOST NA BOLESTI I STETNIKE 1. Naziv kulture 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja------------~ 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokaliteta ~ Bolesti i !tctnici 1) Ispitivanje otpomosti odnosno osjetljivosti prema odredenim bolestima 2) Utvrdivanje stupnja pri­ sutnosti: Altemaria brassicae Botrytis cinerea Sclerotinia sclerotiorum Erysil.'hae spp. Fusanum spp. Phoma "Spp. Puccinia spp. Septoria spp. Bak.terioze Viroze· 3) Ostale biljne bolesti i stetnici Re7ultati ispi• t1van 1a otpor­ nosti sorte u cks• pcrimentalnim uVJetima lntenzitet napada na Napm'i\ena .. polju• • Ocjenjuje se ocjenama od l do 9, prema kriterijima iz èlana 8. O\·ôg pravilnika, u razdolju najintenzivnijeg ispoljavanja biljnih bolestî i Stetnîka. u lzvodaC pokusa na polju unosi u Napomenu s·voja zapa!anja o otpor• nosti odnosno osjetljivosti na odredene biljne bolesti i ~tetnike. Rukovodilac organizacije udru~enog rada koja obavlja ispitivanje Obrazac 4 (naziv organizaci)e udrufenog rada koja isp11uje sorte ~ izvodata pokusa) REZULTATI ISPITIVANJA SORTE U LABORATORIJU 1. Naziv kultu,e 2. Naziv ispitivane sorte 3. Godina ispitivanja 4. Naziv pokusnog polja 5. Naziv lokaliteta 'Naziv isfiitivane sorte ponavljanja Rez"uttati ispitivanja sorte postotak eteriènog ulja sastav cteriènog ulja postotak korijcna udio organskih i anorgan­ skih 6astojaka organo,. leplitkll ocjena boje i miri~a Ru kovodilac organizac1Je udruienog rada koja obavlja ispitivanje ., Stranica 350 - Broj 14 SLUÏ:BENI LIST SFRJ Petak, 3. ozujka 1989. Obrazac S (nàzh organizacije udruZcnog rada koj.i ispituje sorte i1sodaCa pokusa) METEOROLOSKI PODACI NAJBLIÏ:E METEOROLOSKE STANICE Godina Mjesto motrenja Mjesec I. li. Ill. IV. V. VI. VII. Vlll. IX. X. XI. XII. 145. Temperatura ·min. mab .. !.re<lnja Mraz pr\'i i pmljcdnji Ohorine, u mm Broj sunèanih dana Rukovodilac organizacije uJruZcnog rada koja oba\"lja ispitivanje Na temelju clana 22. stava 1. i clana 24. stava 2. Zakona o priznavanju novostvorenih, odobravanju uvodenja u proizvod­ nju stranih i zastiti sorti poljoprivrednog i sumskog bilja (.Sluzbeni list SFRJ", br. 38/80), Savezni komitet za poljopriv­ redu propisuje PRAVILNIK 0 JEDINSTVENOJ METODI ZA ISPITIV ANJE SORTI tETINJAtA I LISTAtA - VRSTA GRMLJA, POLU­ GRMLJA, PUZAVICA, LIJANA I POVIJUSA NA POKUS­ NOM POUU I U LABORATORIJU TE O JEDINSTVENOJ METODI ZA OBRADU REZULTATA ISPITIVANJA D0B1 VENIH NA POKUSNOM POLJU I U LABORATORIJU èlan 1. Ovim se pravilnikom propisuje jedinstvena metoda za is­ pitivanje sorti cetinjaca i listaca - vrsta grmlja, polugrmlja, pu­ zavica, lijana i povijusa (u nastavku teksta .sorte") na pokus­ nom polju i u laboratoriju te jedinstvena metoda za obradu rezultata ispitivanja dobivenih na pokusnom polju i u labora­ toriju, radi priznavanja novostvorenih odnosno odobravanja uvodenja u proizvodnju stranih sorti œtinjaca i listaca - vrsta grmlja, polugrmlja, puzavica, lijana i povijusa u Socijalistickoj Federativnoj Republici Jugoslaviji. I. ISPITIVANJE SORTI NA POKUSNOM POUU tian 2. Sorte se na pokusnom polju ispituju na najmanje tri loka­ liteta u tri proizvodna podruèja. i to: u kontinentalnome, mc­ diteranskome i subalpskom podrucju. Clan 3. Sorte se na pokusnom polju ispituju po metodi slucajnog rasporeda sorti (blok diviz sistem), i to: sa 12 ponavljanja ako se ispituju dvije sorte, osam ponavljanja ako se ispituju tri sor­ te, ksi ponavljanja ako se ispituju cetiri sorte i pet ponavljanja ako se ispituje pet i vise sorti. Jzvodac pokusa ispituje sorte po planu razmjestaja sorti pod siframa u blok-sistemu. Pri ispitivanju sorti na pokusnom polju utvrduju se velici na parcele u ponavljanju, razmak izmedu redova i drugo: 1) Grmlje: povrsina parcele razmak izmedu redova broj biljaka u parceli broj ponavljanja 2) Polugrmlje: 1 -25 m' 0,3 -1 m 3-25 kom. 3; povrsina parcele 1 - 15 m' razmak izmedu redova 0,2 - 1 m broj biljaka u parceli 3 - 30 kom. broj ponavljanja 3. Kao zastitni pojas, oko pokusnog polja moraju se saditi dva reda standardne sorte na istom razmaku. èlan4. Pri ispitivanju sorti pafnja se posveéuje proizvodnji deko­ rativnih stabala, sa sto veéim brojem cvjetova, pupoljaka i plo­ dova, te velikoj otpomosti na biljne bolesti i stetnike i na zaga denost zraka. · Posebno ée se ispitivati stabilnost i raznovrsnost boje cvjetova i plodova te moguénost razmnozavanja reznicama i kalemljenjem (cijepljenjem). èlan 5. Zemljiste za pokusno polje treba biti ujednaceno po kon­ liguraciji te fizikalnim i kemijskim svojstvima i ne smije biti zarafeno biljnim bolestima i stetnicima. élan 6. Sjeme i sadni materijal ispitivanih i standardnih sorti mo­ raju biti zdravi, iste starosti i kvalitete, sto se dokazuje svje­ dodzbama o zdravstvenom stanju i deklaracijom o kvaliteti, i moraju biti proizvedeni na istom lokalitetu i na isti nacin. Ispitivane i standardne sorte pripremaju se za sjetvu i sadnju na istovjetan naèin i siju se odnosno sade u optimal­ nom roku, ovisno o biljnoj vrsti i proizvodnom podruèju. Pri ispitivanju sorti primjenjuje se odgovarajuéa suvreme na tehnologija. · élan 7. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju izvodaè poku­ sa evidentira podatkc o habitusu biljke, obliku i arhitekturi stabla, broju i izgledu cvjetova i plodova te o osjetljivosti na biljne bolcsti i stetnike i abioticke faktore. Kvalitetna svojstva pravosti i debljine grana ocjenjuju se ovako: 1) za pravost: 1 - potpuno prava; 2 - jednostrana zakriv­ ljenost; 3 - visestruka zakrivljenost. 2) za debljinu grana: .1 - tanka, do 4 cm; 2 - srednja, od 4 do 7 cm; 3 - debela, vise od 7 cm. èlan 8. U toku ispitivanja sorti na pokusnom polju utvrduje se otpomost odnosno osjetljivost sorte na biljne bolesti i stetnike odnosno stupal\Î prisutnosti najznaèajnijih biljnih bolesti i stet­ nika, i to: 1) otpomost odnosno osjetljivost sorti na odredene boles­ ti i stetnikc (Fomes annosus i Endothia parasitica) prema pri­ jedlogu stvaraoca sorte, 2) stupanj prisutnosti bolesti i stetnika: Lophodermium seditiosum, Fomes annosus,