National Strategic Plan for Fisheries Development (NSPFD), 2007-2013

ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 (Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡ/ ΜΟΥ & ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ ΚΠΣ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΙΟΥΝΙΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑ (Ε.Σ.Σ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σ 2007-2013 .Α.ΑΛ) 2007 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ...............4 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ ..................................................................6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT ΤΟΜΕΑ ΑΛΙΕΙΑΣ ......................................21 2.1 ΚΛΑ∆ΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ – ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΛΟΣ...........................21 2.2 ΚΛΑ∆ΟΣ Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ .............................................................23 2.3 ΚΛΑ∆ΟΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ...........................25 2.4 ΑΛΙΕΥΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ........................................................................26 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ..............28 3.1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕ∆ΙΟΥ 2007-2013.....32 3.2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1: ΚΛΑ∆ΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ...............35 3.3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2: ΚΛΑ∆ΟΣ Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ– ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ..........................40 3.4 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3: ∆ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑ∆ΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ – ΜΕΤΡΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ......47 3.5 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 : AΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ..................................................................................................51 3.6 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 : ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ & ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ..................................................................................................54 3.7 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 6: ΧΡΗΣΤΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ..............................................................................58 3.8 : ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ & ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ 62 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΣΥΝΑΦΕΙΑ & ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ Ε.Σ.Σ.Α. ΑΛΙΕΙΑΣ, Ε.Σ.Π.Α. & Ε.Σ.Σ.Α. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ...................65 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ∆ΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ. 2007-2013 ....................................................73 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΟΥΣ .............................................75 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΙΝΑΚΕΣ ...............................................................................79 2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ελλάδα έχει πληθυσµό που πλησιάζει τα 11 εκατ. κατοίκους, µε πυκνότητα 80 κά τοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόµετρο, ενώ η έκτασή της φθάνει τις 130,1 χιλιάδες τετρα γωνικά χιλιόµετρα. Ορισµένα χαρακτηριστικά στοιχεία είναι τα εξής : Η Χώρα διαθέτει τη µεγαλύτερη ακτογραµµή της Ευρωπαϊκής Ένωσης µε συνολικό µήκος που ξεπερνάει τα 16.000 χιλιόµετρα. Το 19-20% της συνολικής έκτασης της χώρας αντιστοιχεί σε νησιωτικές περιοχές. Ο νησιωτικός χώρος αποτελεί ένα καθοριστικό στοιχείο για την ανάπτυξη της χώρας. Από τα 3.500 περίπου νησιά, νησίδες και βραχονησίδες σήµερα κατοικούνται τα 112. Περίπου το 13% του πληθυσµού κατοικεί στα νησιά. Το ανάγλυφο των περισσό τερων νησιών είναι ορεινό. Τα µεγαλύτερα αστικά κέντρα της χώρας είναι παράκτια. Το 90 % του πληθυσµού είναι συγκεντρωµένο κατά µήκος της ακτογραµµής σε πολλές περιοχές της οποίας ο πληθυσµός κατά την θερινή περίοδο δεκαπλασιάζεται. Η Ελλάδα έχει πάνω από 40 λίµνες οι οποίες καλύπτουν το 0,5 % της συνολικής έ κτασης. ΤΟΜΕΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ Η σηµασία που έχει ο τοµέας της αλιείας υπερβαίνει την άµεση συµβολή του στο Α.Ε.Π. της χώρας, καθώς συµβάλει σε σηµαντικό βαθµό στη διατήρηση του οικονο µικού και κοινωνικού ιστού πολλών παράκτιων & νησιωτικών κοινοτήτων. Ειδικότε ρα ο τοµέας της Αλιείας, ο οποίος περιλαµβάνει τους κλάδους της Θαλάσσιας Αλιεί ας, της Υδατοκαλλιέργειας και της Μεταποίησης & Εµπορίας των Αλιευτικών προϊό ντων συµβάλλει : στη διατήρηση της κοινωνικής και οικονοµικής συνοχής µεγάλων παράκτιων & νησιωτικών περιοχών, στην εξασφάλιση ζωικών πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, στην αειφόρο & βιώσιµη αξιοποίηση τοπικών πλουτοπαραγωγικών πόρων, στην εξασφάλιση θέσεων εργασίας σε σηµαντικό αριθµό ατόµων παράκτιων & νησιωτικών περιοχών, στις οποίες δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, στην ανάπτύξη κλάδων (όπως της υδατοκαλλιέργειας κλπ.) που έχουν επιδεί ξει σηµαντικές εξαγωγικές επιδόσεις (µειώνοντας το αρνητικό εµπορικό ισο ζύγιο). ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ Ο επαγγελµατικός αλιευτικός στόλος σύµφωνα µε στοιχεία του Κοινοτικού Αλιευτικού Μητρώου αποτελείται το 2005 από 18.269 σκάφη, συνολικής χωρητικότητας 93.387 GT και συνολικής ισχύος κινητήρα 537.560 kW, ενώ η µέση ηλικία των αλιευτικών σκαφών είναι τα 26 έτη. Από το σύνολο των αλιευτικών σκαφών της χώρας µας τα 16.818 (92,06 % του στό λου) είναι σκάφη µικρής παράκτιας αλιείας µε ολικό µήκος <12µ,, τα 425 (2,33% του στόλου) είναι σκάφη µε δίχτυα-παραγάδια >12µ, τα 367 είναι πεζότρατες, τα 302 (1,65%) είναι γρι-γρι, τα 330 (1,81%) είναι µηχανότρατες, ενώ µόλις 27 σκάφη (0,15%) δραστηριοποιούνται σε διεθνή ύδατα. Ο ελληνικός στόλος είναι ο πολυπλη θέστερος στην Ευρωπαϊκή κοινότητα αλλά από άποψη χωρητικότητας είναι µόλις το 4,6% περίπου του Κοινοτικού. 4 Ο αλιευτικός στόλος αποτελείται κυρίως από παλαιά σκάφη µικρής χωρητικότητας και ιπποδύναµης που αλιεύουν παράκτια αποθέµατα κατά µήκος των νησιών και της εκτεταµένης ηπειρωτικής ακτογραµµής, καθώς και ορισµένα αποθέµατα της Μεσο γείου. Η παράκτια αλιεία έχει κυρίως τη µορφή παραδοσιακής οικογενειακής δραστη ριότητας που συνδυάζεται και µε άλλες ασχολίες, ενώ ασκείται κατά κύριο λόγο από µεγάλης ηλικίας και µη εκπαιδευµένους επαγγελµατίες αλιείς. Από το 2000 µέχρι σήµερα ο ελληνικός αλιευτικός στόλος έχει µειωθεί, στα πλαίσια της εφαρµογής της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, και κυρίως µετά τη µεταρρύθµισή της το 2002, όπου η διαχείριση του κλάδου της αλιείας προσανατολίζεται στην επίτευξη της αειφορίας και της βιώσιµης ισορροπίας µεταξύ της αλιευτικής προσπάθειας και των ιχθυοαποθεµάτων. Κατά την περίοδο 2000-2004, όπου ολοκληρώθηκε η έγκριση οικονοµικών ενισχύσεων για αντικαταστάσεις σκαφών, ο ολικός αριθµός σκαφών έχει µειωθεί κατά 7,8%, η ισχύς (kW) κατά 13,5% και η χωρητικότητα (GT) κατά 12,7%. Τα µεγαλύτερα ποσοστά µείωσης του στόλου παρατηρούνται σε µικρά σκάφη (ολι κού µήκους <12µέτρων). Στον τοµέα της απασχόλησης διαπιστώνεται σταδιακή µείωση των εργαζοµένων στην συλλεκτική αλιεία. Το 2005 οι απασχολούµενοι στον τοµέα της αλιείας ήταν περίπου 31.000 συνολικά (σηµειώνεται ότι η Εθνική Στατιστική Υπηρεσίας της Ελλά δος - ΕΣΥΕ δεν καταµετρά τους αλιείς που εργάζονται σε αλιευτικά σκάφη µε ισχύ µηχανής <20ΗΡ). 'Έχει επίσης εκτιµηθεί ότι οι µηχανότρατες απασχολούν περί τα 6 άτοµα, τα γρι-γρι περί τα 9 άτοµα, τα παράκτια σκάφη 1-2 άτοµα και οι πεζότρατες περί τα 3 άτοµα ενώ ο µέσος αριθµός εξαρτηµένων ατόµων φτάνει τα 2 άτοµα ανά εργαζόµενο. Η µέση ηλικία των αλιέων είναι τα 42 έτη, Οι µεγαλύτεροι σε ηλικία αλιείς εργάζονται κυρίως στη µικρή και παράκτια αλιεία. Σε ένα 3% των σκαφών συµµετέ χουν και γυναίκες ως αλιεργάτες (1 γυναίκα ανά σκάφος) ενώ τα τελευταία έτη οι γυ ναίκες συµµετέχουν ολοένα και περισσότερο και ως πλοιοκτήτες αλιευτικών σκαφών. Σχεδόν στο σύνολό τους οι αλιείς είναι ασφαλισµένοι. Από οικονοµικής απόψεως ο κλάδος της αλιείας είναι ευάλωτος σε διαφορετικούς παράγοντες που αφορούν τόσο την ικανότητα εξασφάλισης ικανοποιητικής παραγω γής όσο και τις συνθήκες της αγοράς. Παροδικές χαµηλές αλιευτικές αποδόσεις, α πρόβλεπτες αυξήσεις του λειτουργικού κόστους (υψηλές τιµές καυσίµων), προβλή µατα που σχετίζονται µε την εξεύρεση κατάλληλου έµπειρου προσωπικού επιδεινώ νουν την βιωσιµότητα των επαγγελµατιών του κλάδου. Η ετήσια παραγωγή αλιευτικών προϊόντων από την συλλεκτική αλιεία είναι σχετικά σταθερή τα τελευταία χρόνια. Η ετήσια παραγωγή αλιευτικών προϊόντων από την συλλεκτική αλιεία για το έτος 2005 ανέρχεται περίπου στους 118.634 τόνους (Πίνακας 3). Η παραγωγή αυτή προέρχεται από: • την Υπερπόντια αλιεία : 2.548 τόνους • την Μέση αλιεία (µηχανότρατες και γρι-γρι) : 56.917 τόνους • την Παράκτια αλιεία : 30.981 τόνους • την Μικρή Παράκτια αλιεία (σκάφη < 12 µέτρων ) : 28.188 τόνους Κατά την τελευταία πενταετία διαπιστώνουµε σταθερή συνολική παραγωγή αλιευτι κών προϊόντων από τη συλλεκτική αλιεία, παρά τη σταδιακή µείωση του αλιευτικού στόλου, ενώ ταυτόχρονα οι τιµές των αλιευµάτων παρουσιάζονται σχετικά αυξηµένες (στο σχετικό Πίνακα 3 του Παραρτήµατος δίνονται στοιχεία παραγωγής –ποσότητα & αξία - ανά τµήµα στόλου). Με δεδοµένη την υφιστάµενη κατάσταση του κλάδου της θαλάσσιας αλιείας, θα πρέπει να χρηµατοδοτηθούν ενέργειες για τις οποίες ο κλάδος δεν έχει τη δυνατότητα διάθεσης των κεφαλαίων ή την ικανότητα αυτορρύθµισης προκειµένου να επιτευχθούν µακροπρόθεσµα οικονοµικά και κοινωνικά οφέλη. 5 6 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ (2005) ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΑΡΙΘΜΟΣ kW GT 1 ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΑΚΕ∆ΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 801 35.830 6.724 2 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕ∆ΟΝΙΑ 2.029 96.662 16.778 3 ΘΕΣΣΑΛΙΑ 907 25.340 3.967 4 ΗΠΕΙΡΟΣ 627 8.630 1.070 5 ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ 1.535 32.342 3.938 6 ∆ΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑ∆Α 1.009 23.564 3.189 7 ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ∆Α 1.997 58.335 9.014 8 ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1.895 39.863 5.935 9 ΑΤΤΙΚΗ 1.978 87.517 21.611 10 ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ 2.190 41.957 6.195 11 ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ 2.315 63.929 10.646 12 ΚΡΗΤΗ 986 23.591 4.320 ΣΥΝΟΛΑ (2005) 18.269 537.560 93.387 7 ΙΧΘΥΟΑΠΟΘΕΜΑΤΑ Η συλλεκτική αλιεία στη Μεσόγειο είναι πολυ-ειδική και πολυ-συλλεκτική και στην πλειονότητα των περιπτώσεων γίνεται µε παραδοσιακές µεθόδους χαµηλής αποδο τικότητας και κεφαλαιοποίησης. Η διαχείριση, εποµένως, των αλιευτικών αποθεµά των είναι αρκετά δυσχερής, πολύπλοκη και δαπανηρή. Η κατάσταση των αποθεµά των τα τελευταία είκοσι χρόνια παρουσιάζει τάσεις µείωσης λόγω της σηµαντικής ε ξέλιξης της αλιευτικής τεχνολογίας σε αλιευτικά εργαλεία και άλλα µέσα. Η µείωση της αλιευτικής ικανότητας µε την εφαρµογή των κοινοτικών κανονισµών διαχείρισης του αλιευτικού στόλου των κρατών-µελών µειώνει σε κάποιο βαθµό την πίεση στα ιχθυο αποθέµατα, µολονότι απαιτείται αρκετός χρόνος εφαρµογής του κάθε διαχειριστικού σχεδίου για να διαπιστωθούν τα πραγµατικά αποτελέσµατα στους πληθυσµούς των αποθεµάτων. Οι εκτιµήσεις για τα αποθέµατα στις ελληνικές θάλασσες είναι περιορι σµένες και βασίζονται σε στοιχεία που συγκεντρώνονται στο πλαίσιο ερευνητικών προγραµµάτων που χρηµατοδοτούνται από εθνικούς και κοινοτικούς πόρους µε α ποτέλεσµα η γενικότερη πληροφόρηση την οποία έχουµε να είναι ασυνεχής και γεω γραφικά εντοπισµένη. Η µελέτη της κατάστασης των ιχθυοαποθεµάτων είναι µια προτεραιότητα σήµερα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων καθώς διαφάνηκε από το προηγού µενο επιχειρησιακό πρόγραµµα ότι η αειφόρος διαχείριση της αλιείας στην Ελλάδα πρέπει να προσεγγιστεί ταυτόχρονα τόσο από πλευράς διαχείρισης του στόλου και της αλιευτικής ικανότητας όσο και από πλευράς µελέτης–παρακολούθησης των επι πτώσεων της αλιείας στα αποθέµατα και την κατάστασή τους. Για το σκοπό αυτό, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων στα πλαίσια του ΕΠΑΛ 2000-2006, έχει ήδη χρηµατοδοτήσει ερευνητικά προγράµµατα για την µελέτη των αποθεµάτων σε κλειστούς κόλπους και ευαίσθητα για τα αποθέµατα παράκτια οικοσυστήµατα (γεωγραφικές ενότητες αναπαραγωγής, στρατολόγησης νεαρών ατόµων, πρώτης εµφάνισης νεαρών ατόµων). Τα έργα αυτά θα αποτελέσουν την βάση για τη διαχείρι ση της αλιείας στο νέο στρατηγικό σχέδιο και το επιχειρησιακό πρόγραµµα 2007 2013 (Άξονας 1, Μέτρο 1.1). Επίσης, για την προστασία και ανάπτυξη των αλιευτι κών πόρων των παράκτιων περιοχών έχουν τοποθετηθεί τεχνητοί ύφαλοι σε 4 πε ριοχές ( Βιστωνίδα, Ιερισσού, Πρέβεζας & Καλύµνου), µε ενθαρρυντικά αποτελέσµα τα (ενώ προγραµµατίζονται και νέοι) στην πρώτη 5ετή επιστηµονική παρακολούθη ση που πραγµατοποιήθηκε (Βιστωνικού κόλπου) και παράλληλα αναλαµβάνονται ενέργειες προστασίας ειδών αλλά και διαχείρισης βιοτόπων – οικοτόπων, που αφο ρούν λίµνες, λιµνοθάλασσες και θάλασσα. Σύµφωνα µε στοιχεία που υπάρχουν σήµερα, από τα ερευνητικά προγράµµατα που έχουν εκπονηθεί τα τελευταία 15 χρόνια, τα αποθέµατα των κυριότερων και σηµαντι κότερων - από οικονοµικής απόψεως – ειδών (πχ. γαύρος, σαρδέλα, µπαρµπούνι, κουτσοµούρα, µπακαλιάρος, λιθρίνι, γλώσσα) έχουν υποστεί σχετική αλιευτική πίεση. Η κατάσταση των µικρών πελαγικών (πχ. γαύρος, σαρδέλα) στη χώρα, µε βάση τις υπάρχουσες εκτιµήσεις των τελευταίων ετών, εµφανίζει µικρή µείωση τόσο της αφθο νίας, όσο και των νεοεισερχοµένων στην αλιεία ατόµων. Όσον αφορά τα βενθοπελα γικά είδη, κατά τις πειραµατικές αλιείες που διενεργούνται στο πλαίσιο ερευνητικών προγραµµάτων, παρατηρείται σε ορισµένες περιοχές σηµαντικό ποσοστό υποµεγε θών ατόµων. Η επέκταση της αλιείας της µηχανότρατας στα βαθιά νερά µεταφέρει την αλιευτική πίεση από τα µικρότερα βάθη και εφοδιάζει την αγορά µε νέα αλιεύµα τα π.χ. κόκκινες γαρίδες. Αναφορικά µε την κατάσταση των µεγάλων πελαγικών δεν είναι δυνατό να συµπεριλάβουµε µόνο τη χώρα µας, λαµβανοµένου υπόψη ότι τα εί δη είναι µεταναστευτικά και ο βιολογικός τους κύκλος ολοκληρώνεται στο µεγαλύτερο µέρος της έκτασης της Μεσογείου. Οι ετήσιες εκτιµήσεις της αφθονίας του τόνου χα ρακτηρίζονται από µεγάλο βαθµό αβεβαιότητας και ο περιορισµός της αλιευόµενης βιοµάζας κατά 75% που προτάθηκε το 1994 δεν είναι αρκετός. Ωστόσο είναι ιδιαίτερα θετικό ότι ο σηµερινός πληθυσµός χαρακτηρίζεται από υψηλό ποσοστό νεοεισερχό 8 µενων ατόµων, παρά το χαµηλό ποσοστό βιοµάζας που αναπαράγεται. Παρόµοια φαίνεται να είναι και η κατάσταση του ξιφία. Σηµαντική ένδειξη για την κατάσταση των βασικών ειδών που αλιεύονται (εκφορτώ σεις) αποτελεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει µείωση των σχετικών ποσοτήτων. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζονται στοιχεία εκφορτώσεων των σηµαντικότερων ειδών για τα τρία τελευταία έτη, προερχόµενα από την ΕΤΑΝΑΛ ΑΕ (που διαχειρίζεται τις Ιχθυόσκαλες της Χώρας). ΕΤΟΣ ΕΙ∆ΟΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑ (Kgr) ΑΞΙΑ (€) Γαύρος 10.878.379 17.991.373 Σαρδέλα 8.543.695 12.663.679 Κουτσοµούρα 1.539.208 12.347.122 Μπακαλιάρος 3.607.628 23.322.556 2006 Καραβίδα 289.193 2.533.473 Γαύρος 8.805.790 15.841.138 Σαρδέλα 8.006.222 10.276.188 Κουτσοµούρα 1.802.774 11.607.691 Μπακαλιάρος 3.010.897 19.805.057 2005 Καραβίδα 244.941 2.320.051 Γαύρος 9.159.614 16.580.457 Σαρδέλα 8,727.441 9.551.763 Κουτσοµούρα 1.821.267 11.789.738 Μπακαλιάρος 3.505.481 21.009.645 2004 Καραβίδα 276.231 2.384.983 Στα πλαίσια εφαρµογής των απαιτήσεων του κανονισµού 1543/ΕΚ/2000 του Συµ βουλίου της ΕΕ, σταθεροποιείται σε πολυετή βάση η συστηµατική συλλογή βασικών δεδοµένων αλιείας για κάθε κράτος-µέλος. Ο κανονισµός θεσπίζει ένα κοινοτικό πλαίσιο για τη συλλογή και τη διαχείριση στατιστικών αλιευτικών και κοινωνικο οικονοµικών δεδοµένων που απαιτούνται για την αξιολόγηση της κατάστασης του εθνικού αλιευτικού τοµέα και του αλιευτικού στόλου, αλλά δεν στοχεύει στην εφαρµο γή διαχειριστικών µέτρων. Παρόλους τους περιορισµούς στα πλαίσια του ισχύοντος κανονισµού, έχουν αρχίσει να δηµιουργούνται σε κοινοτικό επίπεδο οι δοµές που στο άµεσο µέλλον θα επιτρέψουν την ανάπτυξη της διαδικασίας για την εκτίµηση των ι χθυοαποθεµάτων µε στόχο τη λήψη ορθολογικών διαχειριστικών µέτρων. ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ Ο έλεγχος των αλιευτικών δραστηριοτήτων ασκείται από το Υπουργείο Εµπορικής Ναυτιλίας και τις υπαγόµενες σε αυτό Λιµενικές Αρχές της χώρας, οι οποίες είναι αρµόδιες για την τήρηση της Εθνικής και Κοινοτικής αλιευτικής Νοµοθεσίας. Ο έλεγ χος έχει σαν στόχους, τη βελτίωση της παρακολούθησης των µεγεθών του αλιευτικού στόλου και της λειτουργίας του Κοινοτικού Αλιευτικού Μητρώου, τη τήρηση της αλιευ τικής νοµοθεσίας σε όλους τους τύπους, των αλιευτικών σκαφών, κλπ. Για την επί τευξη των στόχων αυτών εφαρµόστηκαν στρατηγικές για : • την εντατική άσκηση ελέγχων στις θάλασσες. 9 • την αυξηµένη επιτήρηση του θαλάσσιου χώρου λόγω ολοένα και εντονότερης παρουσίας αλιευτικών σκαφών τρίτων χωρών στο Αιγαίο και στο Ιόνιο πέλα γος. • στην εντατικότερη άσκηση επιθεωρήσεων και ελέγχων κατά τις εκφορτώσεις των αλιευµάτων στα λιµάνια, στις Ιχθυόσκαλες , στους προβλήτες κλπ. • στη µεθοδικότερη άσκηση των αλιευτικών επιθεωρήσεων στις άδειες αλιείας, στα αλιευτικά εργαλεία και στα αλιεύµατα. • στη συστηµατική παρακολούθηση της βεβαίωσης των παραβάσεων και της επιβολής και εφαρµογής των κυρώσεων καθώς και στη συστηµατική παρακο λούθηση της πορείας των αλιευτικών παραβάσεων και ιδίως των πλέον σο βαρών. Κατά το έτος 2005, σύµφωνα µε στοιχεία του Υπ. Εµπορικής Ναυτιλίας, για τον έλεγ χο ασχολήθηκαν τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και τοπικό επίπεδο 1.581 άτοµα, 203 περιπολικά σκάφη, 7 αεροσκάφη και 322 οχήµατα, και διενεργήθηκαν 7.940 αλιευτι κές επιθεωρήσεις, εκδόθηκαν 1.230 Αποφάσεις επιβολής κυρώσεων, επιβλήθηκαν πρόστιµα ύψους 651.293 €, παράλληλα έγινε αφαίρεση αδειών αλιευτικών σκαφών για 9.070 ηµέρες (6.555 ηµέρες σε επαγγελµατικά αλιευτικά σκάφη), ενώ αφαιρέθη καν για 11.935 ηµέρες οι ατοµικές άδειες αλιείας (5.985 ηµέρες αφαίρεση ατοµικών αδειών αλιείας, εργαζοµένων σε επαγγελµατικά αλιευτικά σκάφη). Κατά το 2005 έγινε προµήθεια επί πλέον 107 συσκευών δορυφορικής καταγραφής στίγµατος ολοκληρώνοντας την υποχρέωση εγκατάστασης του συστήµατος σε όλα τα υπόχρεα σκάφη τύπου «µηχανότρατας», επίσης ολοκληρώθηκαν οι εγκαταστάσεις των συσκευών σε όλα τα υπόχρεα σκάφη ολικού µήκους άνω των 18 µέτρων σύµ φωνα µε το άρθρο 22 του καν.(ΕΚ)2371/2002. Σηµειώνετε ότι στο τέλος του 2005, από το Κέντρο Παρακολούθησης Αλιείας του Υ.Ε.Ν παρακολουθούνταν συνολικά περί τα 450 αλιευτικά σκάφη. Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙA Η υδατοκαλλιέργεια, αποτελεί για την Ελλάδα σηµαντικό τοµέα της πρωτογενούς πα ραγωγής. Η σχετική µείωση των ιχθυοαποθεµάτων, σε συνδυασµό µε την αύξηση της αγοραστικής δύναµης των καταναλωτών των Ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και η ενίσχυση της τάσης για υγιεινή διατροφή, είναι αιτίες που ώθησαν την ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας. Ο δυναµικός κλάδος της θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας, έχει συµ βάλλει σηµαντικά στην Εθνική Οικονοµία της Ελλάδας. Κατά την τελευταία δεκαετία, η εντατική ιχθυοκαλλιέργεια θαλασσινών ειδών έχει αναδειχθεί σε ένα από τους πλέ ον αναπτυσσόµενους τοµείς. Σήµερα η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση µεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και της Μεσογείου, στην παραγωγή θαλασ σινών ειδών εντατικής εκτροφής, στηριζόµενη τόσο στην αξιοποίηση των ευνοϊκών συνθηκών των ελληνικών θαλασσών, όσο και στη διαρθρωτική πολιτική ενισχύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα θαλασσινά ψάρια αποτελούν το 2ο εξαγωγικό ελληνικό προϊόν στην κατηγορία «τρόφιµα – ποτά». Επίσης, η υδατοκαλλιέργεια συµβάλλει στη µείωση της ανεργίας και στην ανάπτυξη του κοινωνικού ιστού της χώρας µε την απασχόληση πολλών οικογενειών στις µονά δες εκτροφής και σε παρεµφερείς δραστηριότητες και µε τη διατήρηση των κατοίκων στις εστίες τους, ιδιαίτερα στις ακριτικές νησιωτικές περιοχές, όπου η υδατοκαλλιέρ γεια είναι σχεδόν η µοναδική δυνατότητα εργασίας. 10 Η συνολική ετήσια παραγωγή από υδατοκαλλιέργειες το 2005 (105.511 τόνοι) ήταν 42 φορές µεγαλύτερη εκείνης του 1986 (2.534 τόνοι) και 1.2 φορές µεγαλύτερη εκεί νης του 2000 (86.502 τόνοι). Η ραγδαία αύξηση της παρα γωγής οφείλεται κυρίως στις θαλάσσιες καλλιέργειες (από 320 τόνους το 1986 σε 102.497 τόνους το 2005) και ιδιαίτερα στην εντατική ε κτροφή τσιπούρας και λα βρακιού. Επίσης, σηµα-ντική ήταν η συµβολή και των ο στρακοκαλλιεργειών µε έντο νη ανάπτυξη στο Θερµαϊκό κόλπο. Ειδικότερα, η ετήσια παρα γωγή των θαλασσινών ειδών (τσιπούρα, λαβράκι και νέα είδη) αυξήθηκε κατά 1.5 φορές το 2005 (76.424 τόνοι) σε σχέση µε αυτή του 2000 (50.296 τόνοι) και ο αριθµός των ιχθυοπαραγωγικών µονάδων ανήλθε σε 311 το 2005 έναντι των 282 του 2000. Ανάλογη είναι και η πορεία ανάπτυξης των Ιχθυογεν νητικών Σταθµών (ΙΧΣ) παραγωγής ευρύαλων ειδών, που εφοδιάζουν µε πρώτη ύλη και µε απόλυτη επάρκεια τις µονάδες πάχυνσης. Από 36 ΙΧΣ το 2000 και παραγωγή περίπου 193.744.000 ιχθυδίων, το 2005 η παραγωγή άγγιξε τα 300.904.000 ιχθύδια από 39 ΙΧΣ. Σηµαντικές παρουσιάζονται οι προσπάθειες των παραγωγών για τη διεύρυνση των εκτρεφόµενων ειδών. Η ετήσια παραγωγή νέων ευρύαλων ειδών (όπως φαγγρί, µυ τάκι, συναγρίδα, σαργός, κ.λπ.) ανήλθε το 2005 περίπου στους 1.411 τόνους και α κολουθήθηκε από αντίστοιχη αύξηση στην παραγωγή ιχθυδίων των ειδών αυτών που έφθασε τα 17.5 εκατ. Επιπλέον, το 2005 υπήρχε παραγωγή 588 τόνων του ερυ θρού τόννου. Αυτή η βελτίωση της παραγωγής, ιδιαίτερα σε ορισµένα νέα είδη, δίνει ελπίδες για την αύξηση της ποικιλοµορφίας των εκτρεφόµενων ειδών σε θαλασσινά νερά. Οι οστρακοκαλλιέργειες παρουσίασαν επίσης αύξηση από 32.550 τόνους το 2000 στους 37.794 τόνους το 2004 από 577 παραγωγικές µονάδες. ‘Όµως, το 2005 η πα ραγωγή οστράκων µειώθηκε σε 26.066 τόνους από 553, λόγω παρουσίας βιοτοξιγό νου πλαγκτού. Τέλος, η γαριδοκαλλιέργεια περιορίζεται σε µία µονάδα στο Νοµό Έ βρου χωρίς ιδιαίτερες παραγωγές λόγω των τεράστιων δυσκολιών που παρουσιάζο νται κατά την εκτροφή, ενώ συνεχίζονται οι προσπάθειες στην Κάλυµνο για την ελεγ χόµενη παραγωγή σπόγγων. Τα κυριότερα εκτρεφόµενα είδη ιχθύων στα γλυκά και υφάλµυρα νερά, είναι η πέ στροφα, ο κυπρίνος, το χέλι, ο σολοµός, η τιλάπια, ο κέφαλος κ.λ.π. Σήµερα λειτουρ γούν 122 µονάδες γλυκού νερού, των οποίων η παραγωγή ανέρχεται σε 3.015 τό νους. Στη χώρα µας λειτουργούν 72 οργανωµένες εκµεταλλεύσεις λιµνοθαλασσών συνολι κής έκτασης 400 χιλιάδων στρεµµάτων µε παραγωγή το 2005 περίπου 1.059 τόνων (2,6 κιλά / στρέµµα). Η πλειοψηφία των λιµνοθαλασσών είναι µισθωµένες σε αλιευτι κούς συνεταιρισµούς. Ο αριθµός των αλιέων (αγροτοαλιείς) και η αλιευτική παραγω γή σε λίµνες και στα ποτάµια της χώρας φθίνουν συνεχώς. Η παραγωγή από την α λιεία των εσωτερικών υδάτων το 2005 ήταν περίπου 1.000 τόνοι αξίας 2.4 εκατ. ευ 11 ρώ. Ο αριθµός των σκαφών, η ιπποδύναµη και η χωρητικότητα τους δεν συµπερι λαµβάνονται στο Κοινοτικό Αλιευτικό Μητρώο. Η εγχώρια κατανάλωση τσιπούρας και λαβρακιού βαίνει αυξανόµενη τα τελευταία χρόνια. Σε 14 κύριες καταναλώτριες χώρες της Ευρώπης, όπως Ιταλία, Γαλλία, Ισπα νία κ.λ.π., η συνολική κατανάλωση σε τσιπούρα και λαβράκι ήταν 94.000 τόνοι το 1998, αυξήθηκε σε 157.000 τόνους το 2002 και εκτιµάται να φθάσει τους 251.000 τό νους το 2008 (βάσει µελέτης). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (βάσει αντίστοιχης µελέτης) εκτιµά την κατανάλωση τσιπούρας και λαβρακιού στους 290.000 τόνους για το έτος 2008. Στο πλαίσιο ενίσχυσης του τοµέα εκτός των δράσεων ενίσχυσης των µονάδων (στην κατεύθυνση εκσυγχρονισµού τους), αναλαµβάνονται ενέργειες για την προώθηση της κατανάλωσης καθώς επίσης και δράσεις καινοτοµίας, ενώ γίνονται προσπάθειες κα τάδειξης και θέσπισης θαλάσσιων περιοχών που προσφέρουν καταλληλότητα για οργανωµένη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας (Π.Ο.Α.Υ.). ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Η µεταποίηση και επεξεργασία των αλιευτικών προϊόντων αποτελεί δραστηριότητα άρρηκτα συνδεδεµένη µε την αλιεία (ιδιαίτερα τη θαλάσσια αλιεία) και την ακολουθεί στην άνθηση και το µαρασµό της. Η επίτευξη βιώσιµης ισορροπίας µεταξύ υδρόβιων πόρων και της εκµετάλλευσής τους διασφαλίζει και το µέλλον της βιοµηχανίας µετα ποίησης. Στη χώρα µας η µεταποίηση των αλιευµάτων κατ΄ αρχάς αναπτύχθηκε σε περιοχές µε παράδοση στην αλιεία, µε την ανάπτυξη όµως της τεχνολογίας αλλά και µε τη σταθερότητα εφοδιασµού α’ ύλης, παρατηρείται επέκταση της δραστηριότητας µε δράσεις επεξεργασίας των αλιευµάτων, κύρια κοντά σε µεγάλα αστικά κέντρα µε στόχο την κάλυψη της ζήτησης. Οι περιοχές, εποµένως, οι οποίες παίζουν περισσότερο σηµαντικό ρόλο στον τοµέα της µεταποίησης είναι αυτές µε παραδοσιακή τεχνογνωσία στη διατήρηση των αλιευ µάτων, όπου συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους µονάδες µε ιστορικό παρελθόν (Κα βάλα, Θεσσαλονίκη, Μα γνησία, Εύβοια, Λέσβος) αλλά και περιοχές πλησίον των µεγάλων αστικών κέ ντρων, (Αττική, Θεσσαλο νίκη) οι οποίες είναι σε θέ ση να εφοδιάζουν γρήγορα την αγορά και έχουν πρό σβαση κοντά στους µεγά λους οδικούς άξονες. ∆εν πρέπει όµως να παραγνω ρίζονται και οι περιοχές µε έντονη υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα (Αιτωλοα καρνανία, Φθιώτιδα, Εύ βοια, Αργολίδα, ∆ωδεκά νησα) στις οποίες παρατη ρείται σηµαντική παρουσία µονάδων τυποποίησης και εµπορίας, όπως συσκευα στήρια. Στο χάρτη που παρατίθεται φαίνεται η σπουδαιότητα των Νοµών της χώρας ανάλογα µε τον αριθµό των εγκαταστάσεων µεταποίησης και εµπορίας. 12 Η διαχρονική παρακολούθηση των τοµέων της κατ’ ουσία µεταποίησης και της επε ξεργασίας κατά την τρέχουσα δεκαετία δείχνει σταθεροποίηση στην αναλογία περί που 20% προς 80% σε όγκο παραγωγής( από 40% προς 60%). Ο σύγχρονος τρόπος διαβίωσης, επηρέασε τις διατροφικές συνήθειες του πληθυ σµού µε αποτέλεσµα να προσαρµοσθεί ο κλάδος και να έχουµε : µετατόπιση των προϊόντων µεταποίησης από διατροφικό συµπλήρωµα σε κύριο πιάτο, µετατροπή των οικογενειακών µονάδων σε οργανωµένες επιχειρήσεις, στροφή των απασχολού µενων από εποχικούς σε µόνιµους και πλέον εξειδικευµένους, µε τίµηµα όµως τον αριθµό των απασχολούµενων. Από έρευνα κατανάλωσης αλιευτικών προϊόντων στην Ελλάδα προκύπτει µεταξύ άλ λων ότι: Τα νοικοκυριά αγοράζουν κατεψυγµένα ψάρια την άνοιξη και το χειµώνα, Τα αστικά νοικοκυριά έχουν µικρότερη πιθανότητα να αγοράσουν αλίπαστα, ξηρά και καπνιστά αλιεύµατα σε σχέση µε τα αγροτικά νοικοκυριά, Η αγορά των κονσερβών έχει µεγαλύτερη πιθανότητα να γίνει το φθινόπωρο, ενώ µεγαλύτερες δαπάνες παρατηρούνται την άνοιξη σε σχέση µε τις άλλες εποχές. Σήµερα στην Ελλάδα δραστηριοποιούνται περί τις 310 (στοιχεία 2005) µονάδες επε ξεργασίας, µεταποίησης & εµπορίας αλιευτικών προϊόντων. Η παραγωγή του κλάδου µεταποίησης για το 2005, από το πλέον σηµαντικό µέρος του συνόλου των µονάδων ανήλθε περίπου στους 59.300 τόνους, αντίστοιχης αξίας περίπου 294 εκ. ευρώ. Η παραγωγή του κλάδου το 2000 ήταν 53.500 περίπου τόνοι, ισοδύναµης αξίας 266 εκ. ευρώ. ∆ιαπιστώνεται σαφώς ότι κατά τη διάρκεια του 3ου ΚΠΣ, η παραγωγή παρου σιάζει συνεχή αυξητική πορεία, οφειλόµενη βεβαίως στην ενίσχυση του ΕΠΑΛ, ενώ η αντίστοιχη αξία διατηρείται στα ίδια περίπου επίπεδα, µε υψηλές όµως διακυµάνσεις, πράγµα που ερµηνεύεται ως τακτική προσαρµογή στις εκάστοτε απαιτήσεις της αγο ράς. Οι επιχειρήσεις του τοµέα απασχολούν περίπου 2.650 άτοµα σε µόνιµη ή επο χική σχέση εργασίας. Το εθνικό ισοζύγιο αλιευτικών προϊόντων γενικά είναι αρνητικό (όπως άλλωστε και το κοινοτικό) παρουσιάζοντας για το 2005 έλλειµµα 115.000 τό νων, µε εξαίρεση τα νωπά προϊόντα εξαιτίας της µεγάλης αύξησης των εξαγωγών των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας, που εµφανίζεται µε πλεόνασµα 45.000 τόνων. Ο κλάδος της εµπορίας συνίσταται στο δηµόσιο δίκτυο 11 ιχθυοσκαλών και στα 77 ιδιωτικά συσκευαστήρια αλλά και 11 κέντρα αποστολής οστράκων (Κ.Α.Ο.). Από τις πρώτες διακινούνται υπό συνθήκες χονδρικής πώλησης κυρίως τα προϊόντα συλλε κτικής αλιείας, και λιγότερο αυτά των υδατοκαλλιεργειών, ενώ τα συσκευαστήρια και τα Κ.Α.Ο. υποστηρίζουν άµεσα ή έµµεσα τις µονάδες υδατοκαλλιέργειας. Ο κλάδος της εµπορίας απαιτεί ριζική υποστήριξη ώστε να ανταποκριθεί περισσότε ρο στους κανόνες υγιεινής και σύγχρονης εµπορίας, τόσο του δηµόσιου τοµέα (ι χθυόσκαλες ) µε τον εκσυγχρονισµό των εγκαταστάσεων πρώτης πώλησης, όσο και του ιδιωτικού δικτύου (συσκευαστήρια και ΚΑΟ), ώστε να υποστηρίζουν τη διακίνηση των καλλιεργούµενων ειδών. Ο κλάδος της µεταποίησης δρα αµοιβαία µε τις αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτι κής, ώστε να τηρούνται οι αρχές χρηστής επίδρασης προς το περιβάλλον και να εξα σφαλίζεται βιώσιµη ανάπτυξη του κλάδου. Η πρόσβαση στα ύδατα και τους πόρους για εξεύρεση πρώτης ύλης γίνεται βάσει κοινών θεσµοθετηµένων αρχών, ο εφοδια σµός της αγοράς συµπληρώνεται µε ευνοϊκές διατάξεις που ενισχύουν την επιχειρη µατικότητα βάσει καθορισµένης δασµολογικής πολιτικής, ενώ ο έλεγχος διασφαλίζει την τήρηση ισόρροπων κανόνων για όλους τους εµπλεκόµενους. Για τη βελτίωση των συνθηκών εκφόρτωσης αλιευµάτων και της ασφάλειας & υγιει νής των τροφίµων αναλαµβάνονται προσπάθειες κατασκευής, βελτίωσης & εκσυγ 13 χρονισµού των υποδοµών (αλιευτικοί λιµένες, αλιευτικά καταφύγια, Ιχθυόσκαλες), ενώ για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη βελτίωση της ποιότητας έχουν δοθεί σήµατα ποιότητας σε επιχειρήσεις. Στον τοµέα δραστηριοποιούνται τρεις αναγνωρισµένες βάσει της Κοινής Οργάνωσης της Αγοράς Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π), στις περιοχές Μαγνησίας, Ηµαθίας και Καβάλας. Η κατανάλωση των µεταποιηµένων αλιευµάτων τα τελευταία χρόνια δείχνει αυξητικές τάσεις. Η ετήσια κατά κεφαλή κατανάλωση προϊόντων αλιείας είναι για τη χώρα µας τα 23,2 kg, ελαφρά υψηλότερη από το µέσο κοινοτικό (Ε.Ε.-25) που είναι τα 22,7 kg. ΑΛΙΕΥΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Παρά τις πτωτικές τάσεις του τοµέα της Αλιείας, τόσο σε όρους απασχόλησης όσο και όρους αλιευτικού στόλου, ο τοµέας παραµένει ισχυρός σε ορισµένες περιοχές. Η αλιευτική δραστηριότητα συγκεντρώνεται σε µεγάλο βαθµό στις νησιωτικές περιοχές της χώρας, αφού οι αµιγώς νησιωτικές περιφέρειες της χώρας (Βόρειο Αιγαίο, Νότιο Αιγαίο, Κρήτη και Ιόνιοι Νήσοι) συγκεντρώνουν το 45% περίπου της συνολικής απα σχόλησης στo τοµέα της αλιείας. Αν στις περιοχές αυτές συνυπολογιστούν και τα υπόλοιπα νησιά της χώρας, όπως η Εύβοια (6,4% της συνολικής απασχόλησης της χώρας στην αλιεία) και µικρότερα νησιά όπως οι Σποράδες, η Σαµοθράκη, η Θάσος, τα νησιά του Αργοσαρωνικού κ.λ.π., οι νησιωτικές περιοχές της χώρας συγκεντρώ νουν περισσότερο από το 60% της συνολικής απασχόλησης στην αλιεία. Ο βαθµός εξάρτησης της απασχόλησης στον αλιευτικό τοµέα (συλλεκτική αλιεία, υ δατοκαλλιέργεια, αλιεία εσωτερικών υδάτων, µεταποίηση προϊόντων αλιείας & υδα τοκαλλιέργειας) µε βάση το δείκτη απασχολούµενων στο τοµέα προς το συνολικό ενεργό απασχολούµενο δυναµικό κατά Περιφέρεια της χώρας συνοψίζεται στον ακό λουθο πίνακα: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (NUTS II) ΣΥΛΛΕΚΤΙΚΗ ΑΛΙΕΙΑ ΜΕΤΑΠΟΙ ΗΣΗ ΑΛΙΕΙΑ ΕΣ. Υ∆ΑΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΙΑ Υ∆ΑΤΟΚΑΛ ΛΙΕΡΓΕΙΑ Υ∆ΑΤΟΚΑΛ ΛΙΕΡΓΕΙΑ ΓΛΥΚΩΝ ΝΕΡΩΝ ΣΥΝΟΛΟ ΚΛΑ∆ΟΥ ΑNAT. ΜΑΚΕ∆ΟΝΙΑ & ΘΡΑΚΗ 1.154% 0.314% 0.144% 0.022% 0.001% 1.635% ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕ∆ΟΝΙΑ 0.722% 0.114% 0.056% 0.182% 0.004% 1.077% ∆ΥΤΙΚΗ ΜΑΚΕ∆ΟΝΙΑ 0.000% 0.003% 0.437% 0.000% 0.007% 0.446% ΗΠΕΙΡΟΣ 0.836% 0.085% 0.251% 0.055% 0.145% 1.372% ΙΟΝΙΑ ΝΗΣΙΑ 3.643% 0.000% 0.031% 0.315% 0.000% 3.989% ∆ΥΤΙΚΗ ΕΛΛΑ∆Α 0.794% 0.056% 0.432% 0.072% 0.004% 1.357% ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑ∆Α 1.857% 0.084% 0.013% 0.211% 0.010% 2.175% ΑΤΤΙΚΗ 0.442% 0.021% 0.000% 0.010% 0.000% 0.031% ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ 1.531% 0.000% 0.003% 0.094% 0.001% 1.628% ΒΟΡΕΙΟ ΑΙΓΑΙΟ 8.504% 0.068% 0.000% 0.274% 0.000% 8.846% ΝΟΤΙΟ ΑΙΓΑΙΟ 5.125% 0.000% 0.000% 0.162% 0.000% 5.287% 14 Ο βαθµός εξάρτησης της απασχόλησης στον αλιευτικό κλάδο (συλλεκτική αλιεία) φαίνεται στο συνηµµένο χάρτη : Ζώνες εξάρτησης από την συλλεκτική αλιεία ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Εισαγωγή Στους τρεις κλάδους του τοµέα της Αλιείας απασχολούνται µόνιµα (στοιχεία 2005) περί τα 38.150 άτοµα, ενώ µε τους εποχιακά απασχολούµενους φθάνουν τα 40.253 άτοµα. Ο κλάδος της συλλεκτικής αλιείας απασχολεί περίπου 31.000 άτοµα, ενώ η υδατοκαλλιέργεια και η µεταποίηση άλλα 6.600 και 2.650 άτοµα αντίστοιχα. Κατά την εξαετία 2000-2005 διαπιστώνεται σταδιακή µείωση των απασχολούµενων, οφειλόµε νη κυρίως στη συλλεκτική αλιεία, η οποία είναι περισσότερο αισθητή µετά την ανα µόρφωση της ΚΑΛΠ. Ο τοµέας της αλιείας της χώρας µας από πλευράς απασχόλη σης βρίσκεται στη 5η θέση των 25 κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, µετά την Ισπα νία, Γαλλία, Ιταλία και Ηνωµένο Βασίλειο. Κατάσταση από άποψη ισότητας µεταξύ ανδρών και γυναικών 1. Οι εργαζόµενοι στη Θαλάσσια Αλιεία και τον αλιευτικό στόλο αντιµετωπίζουν προ βλήµατα στην εργασία τους, από τα οποία τα ποιο σηµαντικά είναι τα εξής: • Οι συνθήκες εργασίας & υγιεινής είναι εξαιρετικά δύσκολες στην µέση και παράκτια αλιεία, η εργασία στα αλιευτικά σκάφη είναι έντονα εποχική, ενώ το ωράριο εργασίας δεν είναι σταθερό. 15 • Σηµαντικός αριθµός εργαζοµένων βρίσκεται σε νησιωτικές & αποµακρυσµέ νες περιοχές. • Η µέση ηλικία των εργαζοµένων ξεπερνάει τα 40 χρόνια. Ενώ παρατηρείται έλλειψη κατάρτισης σε θέµατα σχετικά µε το αντικείµενο της δουλειάς. Λόγω των προβληµάτων αυτών και ο ρόλος των γυναικών στην αλιεία καθίσταται πολύ δύσκολος, µε αποτέλεσµα η παρουσία τους να είναι περιορισµένη σε όλα τα επίπεδα του τοµέα του κλάδου. Σήµερα αριθµός γυναικών υποστηρίζουν τις αλιευτι κές προσπάθειες, απασχολούµενες κυρίως µε συµπληρωµατικές εργασίες, όπως το αρµάτωµα των διχτύων, το δόλωµα των παραγαδιών, ως οδηγοί µεταφοράς αλιευ µάτων και υπεύθυνες στη πώληση και διαχείριση των αλιευτικών συγκροτηµάτων κ.λ.π. ενώ µικρότερος είναι ο αριθµός των γυναικών που ασχολούνται µε την αλιεία ως αλιείς ή βοηθοί αλιέων, ακόµα και πλοιοκτήτες . 2. Οι εργαζόµενοι στο κλάδο της υδατοκαλλιέργειας και ιδιαίτερα αυτοί που απασχο λούνται στις µονάδες παραγωγής και τους Ιχθυογεννητικούς Σταθµούς, αντιµετωπί ζουν σηµαντικά προβλήµατα που έχουν σχέση: • µε τις άσχηµες και επικίνδυνες συνθήκες εργασίας (εργασία σε ιχθυοκλω βούς - υψηλό ποσοστό υγρασίας-κακές καιρικές συνθήκες κλπ), και τη πο λύωρη απασχόληση ( όχι συνεχές ωράριο). • Με την εργασία τους σε νησιωτικές και αποµακρυσµένες περιοχές. Αυτό έχει σας αποτέλεσµα να υπάρχει µικρή απασχόληση των γυναικών στις µο νάδες παραγωγής και µεγαλύτερο ποσοστό στις διοικητικές υπηρεσίες και τα συ σκευαστήρια. Η έλλειψη κατάρτισης και µόρφωσης οδηγεί σε εποχιακή περισσότερο παρά µόνιµη ενασχόληση τους και σε χαµηλές αµοιβές . Παρατηρείται σχετικής έλλειψης γυναικείας επιχειρηµατικότητας 3. Στο κλάδο της µεταποίησης η θέση της γυναίκας σήµερα έχει αντιστραφεί σε σχέ ση µε τις προηγούµενες δεκαετίας. Η συµµετοχή των γυναικών είναι σηµαντική και συµβάλλει ουσιαστικά στην πρόοδο των επιχειρηµατικών σχεδίων. Η ισόρροπη συµµετοχή των γυναικών στην απασχόληση του κλάδου της µεταποίη σης δεν εµποδίζεται, αντίθετα παρέχονται ίσες ή και περισσότερες ευκαιρίες για α πασχόληση. Επί πλέον, η εποχική αβεβαιότητα για εξεύρεση πρώτης ύλης και η άµεση επεξερ γασία της από τις µεταποιητικές µονάδες σε περίπτωση αφθονίας, τροφοδοτεί µε έκτακτη απασχόληση τον ανειδίκευτο γυναικείο πληθυσµό των τοπικών κοινωνιών, παρέχοντας ένα συµπληρωµατικό οικογενειακό εισόδηµα στις νοικοκυρές. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ Η σηµερινή µορφή του Ελλαδικού χώρου (χερσαίας και θαλάσσιας περιοχής) είναι αποτέλεσµα της επίδρασης πολύπλοκων γεωτεκτονικών δραστηριοτήτων που οδή γησαν στον κατακερµατισµού του ορεινού όγκου της χώρας, την διαµόρφωσης της εκτεταµένης «δαντελωτής» ακτογραµµής και του ιδιαίτερα µεγάλου αριθµού νησιών και βραχονησίδων του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της µορφολογίας του Ελληνικού θαλάσσιου χώρου καθορίζουν τις φυσικοχηµικές θαλάσσιες παραµέτρους όπως θερµοκρασία, αλατότητα, ρεύµατα και κυµατισµό. Τα κυριότερα γενικά χαρακτηριστικά της Ανατολικής Μεσογείου τµήµα της οποίας απο τελεί ο θαλάσσιος χώρος της Ελλάδας είναι: Υψηλές θερµοκρασίες: Η ελάχιστη ετήσια θερµοκρασία 12οC που φτάνει µέχρι και 25οC την καλοκαιρινή περίοδο. 16 Υψηλή αλατότητα: Η Μεσόγειος είναι η πιο αλµυρή από τις θάλασσες της Ευρώπης καθώς η εξάτµιση είναι µεγαλύτερη από την ποσότητα του γλυκού νερού που προ στίθεται σε αυτήν. Μικρής έκτασης παλιρροιακά φαινόµενα: Η τυπική διακύµανση της στάθµης λόγω παλιρροιακών φαινοµένων είναι µικρότερη από 50 cm. Ολιγοτροφικός χαρακτήρας: Η Μεσόγειος εµφανίζεται γενικά φτωχή σε θρεπτικά συστατικά γεγονός που έχει ως αποτέλεσµα χαµηλή πρωτογενή παραγωγή και φυ τοπλαγκτονική βιοµάζα. Μεγάλη βιοποικιλότητα: Η χλωρίδα και η πανίδα είναι από τις πλέον πλούσιες σε αριθµό ειδών, ειδικά στην παράκτια ζώνη. Υψηλός αριθµός εισβαλλόντων ειδών: Ένας µεγάλος αριθµός ειδών έχει µετανα στεύσει στην Μεσόγειο δια µέσου της διώρυγας του Σουέζ (Λεσεπσιανά είδη) ή έχουν µεταφερθεί από άλλες περιοχές του πλανήτη µε την βοήθεια ποντοπόρων πλοίων. 1. Προστατευόµενες θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές Από τις 359 περιοχές που περιλαµβάνονται στον Εθνικό κατάλογο προτεινόµενων περιοχών για ένταξη στο διευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 (Οδηγία 92/43/ΕΟΚ- Τό ποι Κοινοτικού Ενδιαφέροντος «SCI» και Οδηγία 79/409/ΕΟΚ για την προστασία της ορνιθοπανίδας-Ζώνες Ειδικής Προστασίας «SPA»), οι 124 (34,5%) περιελάµβαναν και παράκτια ή θαλάσσια τµήµατα . Τα λιβάδια που σχηµατίζει το θαλάσσιο φανερό γαµο Posidonia oceanica αποτελούν τον πιο συχνό τύπο προστατευόµενου θαλάσ σιου οικοτόπου. Στην Ελλάδα έχουν θεσµοθετηθεί εκτενείς θαλάσσιες περιοχές ως Εθνικά θαλάσσια πάρκα: Το Εθνικό θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου - Βορείων Σποράδων (ΕΘΠΑΒΣ) στο Βόρειο Αιγαίο, αποτελεί την πρώτη θαλάσσια περιοχή για την οποία θεσπίστηκαν µέτρα κυρίως για το είδος της µεσογειακής φώκιας Monachus monahus. Έχει έκτα ση επιφάνειας 2.200Km2 και 180 περίµετρο. Το Εθνικό θαλάσσιο πάρκο Ζακύνθου περιλαµβάνει τον κόλπο του Λαγανά και τις νησίδες Μαραθονήσι και Πελούζα στη Ζάκυνθο, µε σκοπό την προστασία των σηµα ντικότερων θέσεων ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta. Το Εθνικό Πάρκο Λιµνοθαλασσών Μεσολογγίου - Αιτωλικού, κάτω ρου και εκ βολών ποταµών Αχελώου και Ευήνου και νήσων Εχινάδων, είναι το µεγαλύτερο Εθνικό Πάρκο της χώρας. Έχει έκταση 33.470,62 εκτάρια και περιλαµβάνει χερσαίές και λιµνοθαλάσσιες περιοχές του Νοµού Αιτωλοακαρνονίας και το σύµπλεγµα των Εχινάδων νήσων του Νοµού Κεφαλληνίας. 1.2 Περιβαλλοντικές πιέσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον Οι βασικές ανθρωπογενείς δραστηριότητες που προκαλούν πίεση στα παράκτια και θαλάσσια οικοσυστήµατα είναι: Η αστική ανάπτυξη: Οι περισσότερες µεγάλες πόλεις της Ελλάδας εντοπίζονται κο ντά στην ακτή. Ο µισός πληθυσµός της Ελλάδας κατοικεί στην Αθήνα και στην Θεσ σαλονίκη, πόλεις που γειτνιάζουν µε την θάλασσα Η βιοµηχανική ανάπτυξη: Η βιοµηχανική ανάπτυξη συνδέεται µε την αστική ανά πτυξη. Πλέον του 80% των βιοµηχανιών της Ελλάδας εδράζεται σε κοντινές στην α κτή περιοχές Η αγροτική ανάπτυξη: Η ανάπτυξη γεωργικών εκµεταλλεύσεων στην παράκτιες περιοχές αφορά το 35% της συνολικής έκτασης των περιοχών αυτών 17 Η τουριστική ανάπτυξη. Η ραγδαία ανάπτυξη της τουριστικής βιοµηχανίας των τε λευταίων 40-50 χρόνων έχει αναπόφευκτα επηρεάσει την φυσιογνωµία των παρά κτιων περιοχών. Η Ελλάδα δέχεται κάθε χρόνο 14-15 εκατοµµύρια τουρίστες, το 90% των οποίων κατευθύνονται στις παράκτιες περιοχές . Ποντοπόρος ναυσιπλοΐα: Η βασική περιβαλλοντική απειλή σχετίζεται τόσο µε πλοία που διασχίζουν τόσο τις ελληνικές θάλασσες όσο και µε αυτά που κινούνται στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Μεσογείου. Η αλιεία: Η κατάσταση των αποθεµάτων την τελευταία εικοσαετία παρουσιάζει τά σεις µείωσης. Η επίδραση της αλιείας µπορεί να έχει ως αποτέλεσµα την µείωση της αφθονίας των αλιευµάτων, την αλλαγή της ηλικιακής τους κατανοµής και της κα τανοµής των µεγεθών, της κατανοµής των φύλων και της γενετικής ποικιλότητας των πληθυσµών Η υδατοκαλλιέργεια: Την τελευταία δεκαετία σηµαντικός αριθµός ερευνητικών ερ γασιών χρηµατοδοτούµενων από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους έχει επικεντρω θεί στην µελέτη των επιπτώσεων της υδατοκαλλιέργειας στο θαλάσσιο περιβάλλον εξετάζοντας πλήθος παραµέτρων από διάφορες οπτικές γωνίες. 2. ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΝΕΡΑ – Υ∆ΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ Στον κατάλογο των Ελληνικών προστατευόµενων περιοχών που συντάχθηκε στο πλαίσιο εφαρµογής της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτό πων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» περιλαµβάνονται περιοχές στις οποίες εµφανίζονται τύποι οικοτόπων µε βασικό στοιχείο τα ρέοντα ή στάσιµα γλυκά νερά. Στην ελληνική επικράτεια εντοπίζονται 228 σηµεία εντός των προστατευόµενων περιοχών οπού συναντώνται οικότοποι αυτού του είδους. 3. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 3.1 Προκειµένου να γίνει προγραµµατισµένη ανάπτυξη των παραγωγικών δραστη ριοτήτων στο σύνολο της χώρας εκδόθηκε ο Νόµος 2742/1999 (ΦΕΚ207/Α’ /7.10.1999) περί «Χωροταξικό σχεδιασµό και αειφόρο ανάπτυξη και άλλες διατάξεις». Στο άρθρο 10 του νόµου καθορίζονται οι Περιοχές Οργανωµένης Ανάπτυξης Παρα γωγικών ∆ραστηριοτήτων (Π.Ο.Α.Π.∆.). Με την αριθµ. Η.Π.17239/30.8.2002 Υπουρ γική Απόφαση ΥΠΕΧΩ∆Ε καθορίζονται τα δικαιολογητικά, οι διαδικασίες και οι προ ϋποθέσεις χωροθέτησης Περιοχών Οργανωµένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (Π.Ο.Α.Υ.)». 3.2 Οδηγία – Πλαίσιο για τα Νερά Έχει τεθεί σε ισχύ ο Νόµος 3199/2003 (Εναρµόνιση µε την Οδηγία 2000/60/ΕΚ) για τη διαχείριση των υδάτων. Η εφαρµογή της Ο.Π. προβλέπεται καταρχήν να ολοκλη ρωθεί έως το 2015 µε πολλά ενδιάµεσα βήµατα. 3.3 Πρωτόκολλο της Βαρκελώνης Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι συµβαλλόµενο µέρος στη σύµβαση για την προστασία της Μεσογείου Θαλάσσης από τη ρύπανση (σύµβαση της Βαρκελώνης), που εγκρί θηκε µε την απόφαση 77/585/ΕΚ(2), και στην αναθεώρησή της του 1995, που εγκρί θηκε µε την απόφαση 1999/802/ΕΚ(3). Η Κοινότητα είναι επίσης συµβαλλόµενο µέ ρος στα τέσσερα πρωτόκολλα της σύµβασης της Βαρκελώνης. 3.4 Προστασία φυσικών περιοχών Ο νόµος 1650/86 για την προστασία του περιβάλλοντος, στο οποίο καθορίζονται οι τύποι, τα χαρακτηριστικά και η διαδικασία για την ανακήρυξη προστατευόµενων φυ σικών περιοχών, οι ΚΥΑ 414985/1985 (ΦΕΚ 757/Β/18-12-85) και 33318/3028 (ΦΕΚ 1289Β/98), οι οποίες εναρµονίζουν το Εθνικό ∆ίκαιο µε τις Κοινοτικές Οδηγίες 79/409/ΕΟΚ για την προστασία της ορνιθοπανίδας και 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των φυσικών οικοτόπων και των οικοτόπων ειδών χλωρίδας και πανίδας αντίστοιχα, 18 αποτελούν το βασικό θεσµικό πλαίσιο για την διαµόρφωση του δικτύου προστατευό µενων θεσµικά φυσικών περιοχών στην Ελλάδα. Κατ’ εφαρµογή της συγκεκριµένης Οδηγίας η Ελλάδα έχει ήδη συντάξει λίστα µε πε ρισσότερες από 350 περιοχές (Εθνικός Κατάλογος υποψήφιων προς ένταξη περιο χών στο δίκτυο Natura 2000), οι οποίες θεωρούνται ήδη προστατευτέες και εµπί πτουν στις διατάξεις της Οδηγίας 3.5 Άλλες διατάξεις Η Οδηγία 91/271/ΕΟΚ σχετικά µε την επεξεργασία των αστικών λυµάτων [ΚΥΑ 5673/400/1997 (ΦΕΚ 192Β/97)] Μέτρα και όροι για την επεξεργασία αστικών λυµά των, [ΚΥΑ 19661/1999 (ΦΕΚ 1811Β/99)] Τροποποίηση της 5673/400/1997 Κ.Υ.Α.«Μέτρα και όροι για την επεξεργασία αστικών λυµάτων»(Β192) - Κατάλογος ευαίσθητων περιοχών για την διάθεση αστικών λυµάτων σύµφωνα µε το άρθρο 5 (παρ.1) της απόφασης αυτής], αφορά τη συλλογή, την επεξεργασία και την απόρριψη των αστικών λυµάτων καθώς και λυµάτων από ορισµένους βιοµηχανικούς τοµείς. Επίσης σηµαντική είναι η Οδηγία 91/676/ΕΟΚ για την προστασία των νερών από τη νιτρορρύπανση γεωργικής προέλευσης(ΚΥΑ 16190/1335/1997 (ΦΕΚ 519Β/1997). 19 ΒΑΣΙΚΟΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ (ΠΛΑΙΣΙΟΥ) ΤΟΜΕΑ ΑΛΙΕΙΑΣ 1. ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΛΟΣ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Αριθµός σκαφών 19.870 19.940 19.353 18.927 18.588 18.269 Χωρητικότητα (GT) 107.085 108.221 101.631 98.283 95.289 93.387 Παραγωγή (τον.) 121.534,0 117.454,2 120.079,2 117.819,6 119.328,4 118.634,0 Αξία ('000 ευρώ) 334.929,8 335.498,1 342.420,1 359.479,4 376.506,8 399.283,3 Εργαζόµενοι µόνιµοι 37.626 37.490 34.492 31.721 31.052 31.000 2. Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Υ∆ΑΤΩΝ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Παραγωγή (τν.) 89.934,8 96.608,0 100.569,7 103.711,9 108.894,2 107.571,9 Αξία ('000 ευρώ) 291.535,0 301.964,0 328.132,5 370.675,2 371.609,8 421.631,2 Εργαζόµενοι µόνιµοι 4.934 4.697 4.745 4.980 5.207 5.215 3. ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Παραγωγή (τν.) 53.528,7 45.971,0 49.156,8 55.312,6 62.074,9 59.283,9 Αξία ('000 ευρώ) 266.596,2 130.949,4 170.580,0 197.716,4 184.563,4 294.371,8 Εργαζόµενοι µόνιµοι 1.378 1.629 1.717 2.172 1.902 1.936 4. ΙΣΟΖΥΓΙΟ & ΦΑΙΝΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Πρωτογενής παραγωγή 211.468,8 214.062,2 220.648,9 221.531,5 228.222,6 226.205,9 Εισαγωγές Ποσότητα (τν.) 114.609,2 122.735,3 182.737,4 112.496,7 112.062,2 126.261,6 Αξία ('000 ευρώ) 283.522,1 302.359,6 380.441,5 350.399,6 347.059,8 369.521,2 Εξαγωγές Ποσότητα (τν.) 89.383,2 82.309,8 87.095,0 93.479,9 97.143,6 98.402,2 Αξία ('000 ευρώ) 257.582,8 250.479,2 299.396,0 317.605,8 336.997,1 367.832,4 Ισοζύγιο Ποσότητα (τν.) -25.226,0 -40.425,6 -95.642,4 -19.016,8 -14.918,5 -27.859,5 Αξία ('000 ευρώ) -25.939,3 -51.880,4 -81.045,5 -32.793,8 -10.062,7 -1.688,8 Φαινοµένη κατανάλωση . (τν.) 236.694,8 254.487,8 316.291,3 240.548,3 243.141,1 254.065,4 Πηγή: ΕΣΥΕ- Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT ΤΟΜΕΑ ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 20 21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT ΤΟΜΕΑ ΑΛΙΕΙΑΣ 2.1 ΚΛΑ∆ΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ – ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΣ ΣΤΟΛΟΣ ∆ΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ Α∆ΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ 1. Εκτεταµένη χρήση επιλεκτικών εργαλείων από σκάφη παράκτιας αλιείας 2. Ισχυρή προτίµηση καταναλωτών σε νωπό εγχώριο προϊόν, ιδιαίτε ρα τους καλοκαιρινούς µήνες (ζή τηση σε υψηλά επίπεδα) 3. Παράκτια αλιεία µε τη µορφή της οικογενειακής δραστηριότητας που συνδυάζεται και µε άλλες, κυρίως αγροτουριστικές (ανθεκτι κότητα σε περιόδους κρίσης) δι ευκολύνοντας τη τοπική απασχό ληση. 4. Απασχόληση σηµαντικού αριθ µού εργαζοµένων σε κλάδους συναφείς µε αυτόν της αλιείας (ναυπηγό / κάραβο / ξυλουργούς / εταιρείες αλιευτικού & ναυτικού εξοπλισµού κλπ) 5. Σχετικά περιορισµένος αριθµός σκαφών µέσης αλιείας και ιδιαίτε ρα µηχανοτρατών (δυναµικά ερ γαλεία) 6. Μη τεχνολογική ανάπτυξη της παράκτιας αλιείας στο µεγαλύτε ρο µέρος των σκαφών της 7. Γεωµορφολογία των θαλάσσιων περιοχών της χώρας και µεγάλος αριθµός νησιών που επιτρέπει την ανάπτυξη συµπληρωµατικών αλιευτικών τεχνικών 8. Μεγάλη αλιευτική εµπειρία 9. Αυξανόµενη περιβαλλοντική ευ αισθησία και ενδιαφέρον για ε γκατάσταση µέσων προστασίας & ανάπτυξης αλιευτικών πόρων (π.χ. τεχνητοί ύφαλοι) και για ε νέργειες προστασίας ειδών και διαχείρισης βιοτόπων - οικοτό πων 1. Μεγάλος αριθµός µικρών σκαφών που δραστηριοποιούνται στην παράκτια ζώνη µε αρνητικές επιπτώσεις, στις συνθήκες διεξαγωγής της αλιευτικής δραστηριότη τας, στο εισόδηµα και στην κατάσταση των ιχθυοαπο-θεµάτων 2. Παλαιότητα αλιευτικού στόλου µε επι πτώσεις στο εισόδηµα και στις συνθή κες διεξαγωγής της αλιευτικής δραστη ριότητας (ασφάλεια, υγιεινή) 3. Μεγάλης ηλικίας, µη επαρκούς εκπαί δευσης αλιείς που εµφανίζουν αδυναµίες προσαρµογής στις νέες αντιλήψεις / δραστηριότητες της αλιείας, µη διευκο λύνοντας τη σύγχρονη διαχείριση των αλιευτικών πόρων αλλά και την ανάπτυ ξη της παραγωγικότητας 4. Ελλιπής δυνατότητα εµπορίας και προ ώθησης των αλιευτικών προϊόντων από τους παραγωγούς 5. Μικρή ανανέωση του στόλου, λόγω α πουσίας οικονοµικών ενισχύσεων 6. Απουσία εξειδικευµένου εργατικού προ σωπικού σε ορισµένες ειδικότητες της αλιείας όπως π.χ. αλιεργάτες στη µέση αλιεία 7. Παρούσα αδυναµία για την αξιολόγηση της κατάστασης των ιχθυοαποθεµάτων προκειµένου να εκτιµηθεί η αλιευτική θνησιµότητα ανά εργαλείο σε σχέση µε τα σηµεία αναφοράς που απαιτούνται για την προληπτική διαχείριση 8. Αδυναµία στη προαγωγή της εταιρικής σχέσης µεταξύ επιστηµόνων και επιχει ρήσεων στον αλιευτικό κλάδο 9. ∆ηµογραφική και κοινωνική τάση απο σταθεροποίησης ορισµένων παράκτιων περιοχών και νησιών µε αποτέλεσµα την αποδιοργάνωση του παραγωγικού ιστού τους 10. Αυξηµένο λειτουργικό κόστος 11. Μικρή συµµετοχή των αλιέων σε Οργα νώσεις που είναι απαραίτητες για την προώθηση του κλάδου 12. Επιπτώσεις στην ποιότητα των παρά κτιων νερών, σε συνάρτηση µε την αστι κή, γεωργική, βιοµηχανική και ναυσιπλο ΐκη χρήση 22 ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΚΙΝ∆ΥΝΟΙ 1. Βελτίωση της διαχείρισης των αλι ευτικών πόρων µέσω της προαγω γής περισσότερο επιλεκτικών αλι ευτικών τεχνικών 2. Βελτίωση και ανανέωση της ηλικια κής πυραµίδας των επαγγελµατιών αλιέων και ενίσχυση εισόδου νέων αλιέων στο επάγγελµα 3. Απόσυρση σκαφών µε προτεραιό τητα τα παλαιότερα και ολιγότερο εξοπλισµένα 4. Ενίσχυση της συµµετοχής των α λιέων στην αλιευτική διαχείριση 5. Βελτίωση της γνώσης της κατάστα σης των ιχθυοαποθεµάτων µε την ενίσχυση της έρευνας και την ε φαρµογή περισσότερο αειφόρων διαχειριστικών συστηµάτων προ κειµένου να εντοπιστούν τα είδη α λιείας που βρίσκονται σε κίνδυνο. 6. Βελτίωση της διαχείρισης της αλιεί ας ενισχύοντας την παρακολούθη ση της αλιείας 7. Ενίσχυση του τουρισµού στις νη σιωτικές και παράκτιες περιοχές τους καλοκαιρινούς µήνες µε απο τέλεσµα την αύξηση της κατανά λωσης αλιευµάτων, αλλά και την ανάπτυξη διατοµεακών δράσεων, όπως αλιείας και τουρισµού 8. ∆υνατότητα για εγκατάσταση µέ σων προστασίας και ανάπτυξης α λιευτικών πόρων (τεχνητών υφά λων) και για ενέργειες προστασίας ειδών και διαχείρισης βιοτόπων – οικοτόπων 9. ∆υνατότητα για βελτίωση των πα ρεχόµενων υπηρεσιών στους ε παγγελµατίες του κλάδου, µέσω της δηµιουργίας και βελτίωσης υ ποδοµών 10. ∆υνατότητα για κατάρτιση των ε παγγελµατιών του κλάδου 1. Κίνδυνος αποδιάρθρωσης του κλάδου λόγω του οικονοµικού αντί κτυπου των µέτρων 2. Αδυναµία-αδιαφορία να ανταπο κριθούν οι αλιείς στην ανάγκη ανα προσαρµογής των αλιευτικών δραστηριοτήτων 3. Μη συµµετοχή των ψαράδων σε οργανώσεις που είναι απαραίτητες για την προώθηση της εµπορίας της αλιευτικής παραγωγής και της διαχείρισης των αλιευτικών πόρων. 4. Κίνδυνοι αποδιάρθρωσης του πα ραγωγικού ιστού των παράκτιων περιοχών και των νησιών εξαιτίας της φθίνουσας πορείας του τοµέα της αλιείας 5. Ανταγωνισµός από ερασιτεχνική αλιεία 6. Υψηλές τιµές καυσίµων 7. Ρύπανση των παράκτιων περιο χών από οικιστικά και βιοµηχανικά λύµατα µε αποτέλεσµα αρνητικές επιπτώσεις σε ευαίσθητα οικοσυ στήµατα και σε νεαρά στάδια ανά πτυξης έµβιων οργανισµών 23 2.2 ΚΛΑ∆ΟΣ Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ∆ΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ Α∆ΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ 1. Ευνοϊκές γεωµορφολογικές, κλιµατολο γικές, υδροβιολογικές συνθήκες 2. Απόκτηση τεχνογνωσίας, εµπειρίας στην εφαρµογή σύγχρονων µεθόδων παραγωγής και διακίνησης προϊόντος 3. Συµµετοχή των παραγωγικών µονά δων στην υλοποίηση ερευνητικών προγραµµάτων σε συνεργασία µε τα ερευνητικά ιδρύµατα 4. Καθετοποίηση των παραγωγικών µο νάδων 5. Χαµηλό και µειούµενο κόστος παρα γωγής και δηµιουργία ιδιαίτερα αντα γωνιστικής τιµής σε σχέση µε τα αλιευ µένα προϊόντα 6. Εγγύτητα σε κύριες αγορές διάθεσης (Ε.Ε.) και έγκαιρες παραδόσεις λόγω στρατηγικής θέσης της χώρας. 7. Αυξανόµενη κατανάλωση (ιδιαίτερα στους θερινούς µήνες λόγω τουρισµού) 8. Εφαρµογή συστηµάτων ελέγχου και διασφάλισης της ποιότητας του προϊό ντος. 9. Ισχυρή διείσδυση σε µεγάλους λιανο πωλητές 10. Οι κλάδος της υδατοκαλλιέργειας κατέ χει την 2η θέση στο Ελληνικό εξαγωγι κό εµπόριο στη κατηγορία των Τροφί µων –Ποτών 11. Επενδυτικό ενδιαφέρον 12. ∆ηµιουργία µεγάλων οµίλων του κλά δου που σήµερα µε την παγκοσµιοποί ηση είναι πλέον απαραίτητοι 13. ∆ηµιουργία θέσεων εργασίας σε νη σιωτικές & προβληµατικές περιοχές 14. Παράλληλη ανάπτυξη επιχειρήσεων που ενισχύουν το κλάδο σε προϊόντα – εξοπλισµούς & υπηρεσίες 1. Εν γένει ελλιπής εφαρµογή σύγχρο νων στρατηγικών µάρκετινγκ 2. Προβλήµατα οικονοµικής φύσης (ρευστότητας, λήψης & εξυπηρέτη σης δανείων) 3. Συνεχής µείωση της τιµής του προϊ όντος και µείωση του περιθωρίου κέρδους για ορισµένα εκτρεφόµενα είδη 4. Πολύ µικρή διαφοροποίηση ειδών και µορφών (τύπων) προϊόντος 5. Έλλειψη πιστοποίησης και σήµαν σης επώνυµων προϊόντων 6. Μη σύγχρονο Νοµικό πλαίσιο 7. Ανταγωνισµός στη χρήση του αιγια λού µε άλλες δραστηριότητες, όπως ο τουρισµός 8. Έλλειψη χωροταξικού σχεδιασµού. 9. Αθέµιτος ανταγωνισµός από χώρες εκτός Ε.Ε. 10. Πρόβληµα διακίνησης προϊόντων, ιδιαίτερα των µικρών και νησιωτικών επιχειρήσεων 11. Επιχειρήσεις υψηλού ρίσκου 12. Επιπτώσεις στην ποιότητα των ε σωτερικών νερών προερχόµενες από διάφορες πηγές ρύπανσης όπως: αστική, γεωργική και βιοµη χανική 13. Περιορισµένη συµµετοχή των υδα τοκαλλιεργητών σε οργανώσεις για την ανάληψη δράσεων κοινού εν διαφέροντος απαραίτητων για τη βιώσιµη ανάπτυξη του κλάδου 14. Αντικρουόµενα συµφέροντα σε σχέ ση µε τον τουρισµό 15. Επιπτώσεις στην ποιότητα των ε σωτερικών νερών, σε συνάρτηση µε την αστική, γεωργική και βιοµηχανι κή ρύπανση 16. Οι παραδοσιακές δραστηριότητες υδατοκαλλιέργειας δείχνουν πτωτική τάση 24 ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΚΙΝ∆ΥΝΟΙ 1. Στοχευµένη ανάπτυξη του κλάδου και έλεγχος των διαδικασιών παραγωγής σε όλα τα στάδια 2. Περαιτέρω απόκτηση τεχνογνωσίας και δηµιουργία περισσότερων εξειδικευµέ νων στελεχών του χώρου 3. Βελτιστοποίηση των συνθηκών παρα γωγής µε στόχο την ευζωία των εκτρε φοµένων οργανισµών, την προστασία του περιβάλλοντος, τη δηµόσια υγεία και την ποιότητα του τελικού προϊόντος 4. Μείωση του κόστους παραγωγής και δηµιουργία πιο ανταγωνιστικής τιµής προϊόντος, ιδιαίτερα στα νέα είδη 5. Εφαρµογή σύγχρονων µεθόδων και τεχνικών προώθησης του κλάδου και των προϊόντων 6. Αύξηση της ενηµέρωσης και κατανά λωσης µέσω συντονισµένων δραστη ριοτήτων – διείσδυση του προϊόντος σε ευρύτερες οµάδες καταναλωτών 7. Βελτιστοποίηση των συστηµάτων δια σφάλισης ποιότητας και διαδικασιών πιστοποίησης του προϊόντος. 8. Εκσυγχρονισµός πολύ µικρών, µικρών και µεσαίων µονάδων 9. Ανάπτυξη, αναδιάρθρωση και βελτίω ση µέσω του καθορισµού των περιο χών οργανωµένης ανάπτυξης υδατο καλλιέργειας 10. Αύξηση των τάσεων κατανάλωσης και ζήτησης προϊόντων προστιθέµενης α ξίας 11. Ανάληψη δράσεων κοινού ενδιαφέρο ντος όπως δηµιουργία οµάδων παρα γωγών και συνεργασία των επιχειρή σεων για τη βιώσιµη ανάπτυξη του κλάδου 12. ∆ραστηριοποίηση συνεταιριστικών φο ρέων 13. ∆υνατότητα για στήριξη δράσεων που συµβάλλουν στην προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος 14. ∆υνατότητα για κατάρτιση των επαγ γελµατιών του κλάδου 1. Μεγάλος ανταγωνισµός στο διεθνές περιβάλλον 2. Ανταγωνισµός από εναλλακτικές διατροφικές πηγές και αρνητική µη τεκµηριωµένη δηµοσιότητα 3. Μείωση των ιχθυαποθεµάτων που προορίζονται για τις ιχθυοτροφές 4. Αύξηση κόστους παραγωγής λόγω αύξησης της τιµής των καυσίµων, των πρώτων υλών κλπ. 5. Αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλ λον 6. ∆ιαφυγή εκτρεφόµενων αλιευµάτων στο θαλάσσιο περιβάλλον 7. Μετάδοση ασθενειών και κίνδυνοι για τη δηµόσια υγεία 8. Μη συµµετοχή των υδατοκαλ λιεργητών σε οργανώσεις που είναι απαραίτητες για την προώθηση της εµπορίας των προϊόντων 25 2.3 ΚΛΑ∆ΟΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ∆ΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ Α∆ΥΝΑΤΑ ΣΗΜΕΙΑ 1. Κλάδος αναπτυσσόµενος µε δυνατό τητα υλοποίησης επενδύσεων & ανά γκη εκσυγχρονισµού 2. ∆ιεύρυνση Ε.Ε. – Νέες αγορές. 3. Αυξανόµενη ζήτηση των µεταποιηµέ νων αλιευτικών προϊόντων 4. Σηµαντική αύξηση, κατά τους θερι νούς µήνες του καταναλωτικού κοινού, λόγω τουρισµού 5. Απόκτηση τεχνογνωσίας σε ορισµένα προϊόντα βασισµένη σε παραδοσια κές µεθόδους παρασκευής 6. Αναπτυσσόµενη αγορά λόγω µεγά λης ζήτησης οφειλόµενη στον σύγ χρονο τρόπο σίτισης και σηµαντική αύξηση της κατανάλωσης λόγω του τουρισµού 7. Εξασφάλιση νέων θέσεων εργασίας. 8. Εφαρµογή συστηµάτων ελέγχου και διασφάλιση της ποιότητας του προϊό ντος 1. Χαµηλό επίπεδο εφαρµοσµένης τε χνολογίας 2. Έλλειψη επαρκών ψυκτικών & απο θηκευτικών χώρων 3. Ανεπάρκεια οργανωµένων δικτύων διανοµής πωλήσεων 4. Ελλιπής σχεδιασµός προώθησης προϊόντων και ενηµέρωσης του κα ταναλωτή 5. Έλλειψη επαρκών χώρων τυποποί ησης και συσκευασίας 6. Μειωµένη δυνατότητα κατανάλωσης ορισµένων µεταποιηµένων προϊό ντων λόγω του σύγχρονου τρόπου διατροφής στις αστικές κοινωνίες 7. Μικρός αριθµός µορφών τελικών προϊόντων 8. Έλλειψη επαρκών υποδοµών, ι χθυοσκαλών και εξοπλισµένων αλι ευτικών λιµένων ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΚΙΝ∆ΥΝΟΙ 1. Ανάπτυξη νέων προϊόντων υψηλής προστιθέµενης αξίας 2. Βελτίωση συστηµάτων οργάνωσης & διοίκησης των επιχειρήσεων, ανά πτυξη συνεργασιών & δικτύων δια νοµής και προώθησης των προϊό ντων 3. Επέκταση σε νέες αγορές 4. Εφαρµογή νέων τεχνολογιών 5. ∆υνατότητα ανάπτυξης µέσω της α ναζήτησης ποιοτικά βελτιωµένων ορ γανοληπτικών χαρακτηριστικών. 6. ∆υνατότητα απασχόλησης σε γυναί κες 7. Περαιτέρω δυνατότητα εφαρµογής συστηµάτων ελέγχου και διασφάλι σης της ποιότητας του προϊόντος. 8. ∆υνατότητα δηµιουργίας και βελτίω σης υποδοµών, ιχθυοσκαλών &αλιευτικών λιµένων 9. ∆υνατότητα για στήριξη δράσεων που συµβάλλουν στην προστασία και την βελτίωση του περιβάλλοντος 10. ∆υνατότητα για κατάρτιση των επαγ γελµατιών του κλάδου 1. ∆ιαθεσιµότητα πρώτης ύλης σε επαρκείς ποσότητες και ανταγω νιστικές τιµές, συµπεριλαµβανο µένων υπόψη των δυσχερειών σε παγκόσµιο επίπεδο λόγω υπε ρεκµετάλλευσης πολλών αποθε µάτων 2. Μεγάλος ανταγωνισµός σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο 3. Άσκηση υψηλής διαπραγµατευτι κής δύναµης των ενδιάµεσων στην αλυσίδα πώλησης καθώς και των µεγάλων αλυσίδων πώ λησης 4. Μικρής δυναµικότητας µονάδες πιο ευάλωτες στον ανταγωνισµό. 5. Υψηλές τιµές καυσίµων 6. Αύξηση εισαγωγών από τρίτες χώρες, χωρίς δασµούς 26 2.4 ΑΛΙΕΥΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ Α∆ΥΝΑΜΙΕΣ 1. Εκτεταµένη ακτογραµµή όπου εί ναι συγκεντρωµένο το 90% του συνολικού πληθυσµού της χώ ρας. 2. Ύπαρξη µεγάλου αριθµού αλιέ ων, µε πολυπληθείς συνήθως οι κογένειες, που σχηµατίζουν ισχυ ρούς τοπικούς δεσµούς σε περιο χές µε σηµαντική παράδοση και εµπειρία στην ανάπτυξη αλιευτι κών δραστηριοτήτων 3. Ευνοϊκές εξελίξεις στις αγορές όσον αφορά την απορρόφηση της παραγωγής των αλιευτικών πε ριοχών (τάσεις κατανάλωσης, ι σχυρή θέση ελληνικών ιχθυοκαλ λιεργειών). 4. Αλιευτικές περιοχές που εντοπί ζονται σ περιοχές φυσικού κάλ λους, ιδιαίτερα σε νησιωτικές πε ριοχές. 5. Τάσεις µεγέθυνσης και εκσυγχρο νισµού του τοµέα της µεταποίη σης αλιευτικών προϊόντων 1. Φθίνουσα τάση της αλιευτικής δραστηριότητας 2. Αποδιοργάνωση του παραγωγι κού ιστού και χαµηλή πληθυσµια κή πυκνότητα 3. Μεγάλη απόσταση των νησιωτι κών κυρίως αλιευτικών περιοχών από αστικά κέντρα και έλλειψη επαρκών ενδοπεριφερειακών συνδέσεων 4. Ανεπάρκεια τεχνικών και κοινωνι κών υποδοµών, ιδιαίτερα στις νη σιωτικές αλιευτικές περιοχές 5. ∆ηµογραφική και κοινωνική απο σταθεροποίηση και χαµηλή πλη θυσµιακή πυκνότητα, κυρίως των νησιωτικών περιοχών 6. Μεγάλη µέση ηλικία αλιευτικού πληθυσµού µε χαµηλό µορφωτικό και δυσκολίες προσαρµογής σε νέα δεδοµένα ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΚΙΝ∆ΥΝΟΙ 1. Ανεκµετάλλευτες δυνατότητες για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων σε αλιευτικές περιοχές 2. ∆υνατότητες δηµιουργίας προτύ που πολυαπασχόλησης και δια σύνδεσης των τοµέων της τοπι κής οικονοµίας (τουρισµός-αλιεία κλπ) µε στόχο την αειφόρο ανά πτυξη τουριστικών περιοχών 3. Ύπαρξη τουριστικού ρεύµατος στις νησιωτικές και παράκτιες πε ριοχές, ιδιαίτερα κατά τους θερι νούς µήνες. 4. Ο νησιωτικός χώρος µε τον ιδιαί τερα µεγάλο αριθµό νησιών απο τελεί καθοριστικό παράγοντα για την ισόρροπη ανάπτυξη της χώ ρας 1. Επιδείνωση της κακής κοινωνικο οικονοµικής κατάστασης των αλι ευτικών περιοχών, λόγω φθίνου σας πορείας του τοµέα της αλιεί ας και της αδυναµίας επανα προσδιορισµού των δραστηριοτή των των αλιέων 2. Περαιτέρω πληθυσµιακή γήραν ση. 3. Περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις σε ορισµένες αλιευτικές περιοχές, εξ αιτίας είτε της τουριστικής δρα στηριότητας, είτε άλλων παραγω γικών δραστηριοτήτων, είτε της µακροχρόνιας έλλειψης φροντί δας ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 27 28 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το παρόν κεφάλαιο στοχεύει στην παρουσίαση και ανάπτυξη του Στρατηγικού Σχε διασµού του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης της Αλιείας για προγραµµατι κή περίοδο 2007-2013. Η ανάπτυξη του στρατηγικού σχεδιασµού στοχεύει στα κά τωθι : • Στην αποτύπωση του Αναπτυξιακού Οράµατος του ΕΣΣΑΑΛ 2007-2013. • Στην παρουσίαση και ανάλυση των βασικών αναπτυξιακών αξόνων προτεραιότη τας του ΕΣΣΑΑΛ 2007-2013 • Την παρουσίαση και ανάλυση των γενικών και ειδικών στόχων . Για την ανάπτυξη του στρατηγικού σχεδιασµού οι βασικές εισροές είναι οι κάτωθι: • Τα πορίσµατα από την ανάλυση του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος του Τοµέα της Αλιείας και τις προοπτικές για την νέα προγραµµατική περίοδο. • Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (Κ.ΑΛ.Π) • Η στρατηγική της Λισσαβόνας και του Γκέτεµποργκ. • Το Εθνικό Πρόγραµµα Μεταρρυθµίσεων (ΕΠΜ). • Η εθνική στρατηγική για την περίοδο 2007 – 2013, όπως έχει αποτυπωθεί στο Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ) που εκπονήθηκε από το ΥΠ.ΟΙ.Ο. • Η µέχρι σήµερα πορεία των αναπτυξιακών προγραµµάτων που αφορούν τον Το µέα (ΕΠ Αλιείας και Περιφερειακά ΕΠ 2000 – 2006). • Οι απόψεις και προτάσεις των «εταίρων», στα πλαίσια της εταιρικής σχέσης (άρ θρο 8 του καν(ΕΚ)1198/2006) ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης µε 10 νέα κράτη µέλη (2004), και αργότερα µε 2 πρόσθετα µε την προσχώρηση της Ρουµανίας και της Βουλγαρίας στην Ένωση (2007), έχει αλλάξει σηµαντικά τα επίπεδα ανισότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. To στοιχείο αυτό σε συνδυασµό µε την ανάγκη ικανοποίησης των αρχών της Στρατηγι κής της Λισσαβόνας και του Γκέτεµποργκ, διαµορφώνουν σε µεγάλο βαθµό την πολι τική συνοχής της Ε.Ε (3rd Cohesion Report), στο πλαίσιο της οποίας τίθενται οι ακό λουθοι στόχοι: • µείωση των οικονοµικών, κοινωνικών και χωρικών ανισοτήτων, • ενδυνάµωση της ανταγωνιστικότητας, • αύξηση της απασχόλησης των Περιφερειών και των Κρατών Μελών της Ε.Ε. Η πολιτική της συνοχής στοχεύει στη µείωση των οικονοµικών, κοινωνικών και χωρι κών ανισοτήτων, την ενδυνάµωση της ανταγωνιστικότητας και την αύξηση της απα σχόλησης των περιφερειών και Κρατών – µελών της ΕΕ. Η πολιτική της συνοχής έχει σηµαντική µακροοικονοµική επίπτωση, ειδικά στις λιγότερο αναπτυγµένες πε ριοχές µε πολλαπλασιαστικά αποτελέσµατα όσον αφορά το σύνολο της ΕΕ - 25. Α ξιοποιώντας τις δυνατότητες που υπάρχουν σε όλες τις περιοχές, βελτιώνει τη γεω γραφική ισορροπία της οικονοµικής ανάπτυξης και αυξάνει τους ρυθµούς της στο σύ νολο της ΕΕ. 29 Η πολιτική αυτή συµβάλλει στην υλοποίηση της Στρατηγικής της Λισσαβόνας (ΣτΛ) που το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο υιοθέτησε το Μάρτιο του 20003 και η οποία περιλαµ βάνει ένα ευρύ φάσµα στόχων και πολιτικών µέσων για να γίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση πιο δυναµική και πιο ανταγωνιστική. Στους στόχους αυτούς το Ευρωπαϊκό Συµβού λιο προσέθεσε και την περιβαλλοντική διάσταση (Γκέτεµποργκ, 2001). Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο επαναπροσδιόρισε το Μάρτιο 2005 τις προτεραιότητες για την οικονοµική µεγέθυνση και την απασχόληση, δίνοντας νέα ώθηση στη ΣτΛ. Στο πλαίσιο αυτό, «η Ένωση πρέπει να κινητοποιήσει όλα τα κατάλληλα Εθνικά και Κοι νοτικά µέσα –περιλαµβανοµένης και της πολιτικής της συνοχής», δεδοµένου ότι για να καταστεί δυνατή η εστίαση της στρατηγικής σε νέους στόχους είναι απαραίτητη η προώθηση µιας ανανεωµένης εταιρικής σχέσης µεταξύ των κρατών µελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, µε την πλήρη συνεργασία των φορέων σε τοπικό και περιφε ρειακό επίπεδο. Το Ευρωπαϊκό Συµβούλιο το ∆εκέµβριο 2005 αποφάσισε να δώσει περαιτέρω έµφα ση στην Ανταγωνιστικότητα και συγκεκριµένα στην έρευνα και καινοτοµία µέσω της αύξησης και της συγκέντρωσης των πόρων της Συνοχής σε επενδύσεις που συµβάλ λουν στην επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας. Στην κατεύθυνση αυτή, αποφασί στηκε ότι το 60% των δαπανών για το στόχο «Σύγκλιση» και το 75% των δαπανών για το στόχο «Περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» πρέπει να διατεθεί για την προώθηση των νέων προτεραιοτήτων της ΕΕ (earmarking). ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η αναπτυξιακή πολιτική της Ε.Ε βάσει της αναθεωρηµένης στρατηγικής της Λισσα βόνας εξειδικεύτηκε από την Ελλάδα στο Εθνικό Πρόγραµµα Μεταρρυθµίσεων (ΕΠΜ) 2005-2008. Ως βασικοί στόχοι του ΕΠΜ έχουν αναδειχθεί η ενίσχυση της Α πασχόλησης, της Ανάπτυξης και της Κοινωνικής Συνοχής, ενώ περιλαµβάνει παρεµ βάσεις που αφορούν στη δηµοσιονοµική εξυγίανση και τη βιωσιµότητα των δηµόσιων οικονοµικών, καθώς και διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορές προϊόντων (βελτίωση του επιχειρηµατικού περιβάλλοντος, άνοιγµα αγορών και αύξηση του ανταγωνισµού, δράσεις για την εξωστρέφεια). Παράλληλα αναφέρονται δράσεις για «την προώθηση της Κοινωνίας της Γνώσης, για την Έρευνα & Ανάπτυξη και την Καινοτοµία». Επίσης δράσεις για τις «Αγορές Κεφα λαίου, το Περιβάλλον και τη Βιώσιµη Ανάπτυξη, την Περιφερειακή και Κοινωνική Συ νοχή, καθώς και για την Επανίδρυση της ∆ηµόσιας ∆ιοίκησης». Παράλληλα, για την προγραµµατική περίοδο 2007 – 2013 η Ελλάδα προχώρησε στην εκπόνηση Εθνικού Στρατηγικού Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ), µε στόχο την απο τύπωση της εθνικής στρατηγικής, καθώς και την σύνδεση των κοινοτικών προτεραιο τήτων µε το ΕΠΜ. Σηµειώνεται ότι κάθε εθνικό στρατηγικό πλαίσιο αναφοράς αποτε λεί µέσο αναφοράς για την εκπόνηση του προγραµµατισµού των ∆ιαρθρωτικών Τα µείων (ΕΤΠΑ-ΕΚΤ- Ταµείο Συνοχής ). Η εθνική στρατηγική, όπως παρουσιάζεται στο ΕΣΠΑ, εστιάζει στην ανάγκη άσκησης πολιτικής σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο µε τρόπο που θα καταστήσει τις Περι φέρειες, αλλά και τις πόλεις της χώρας, τόπους έλξης και εγκατάστασης επιχειρήσε ων, βελτιώνοντας ταυτόχρονα το βιοτικό επίπεδο των πολιτών της και αµβλύνοντας τις διαπεριφερειακές και ενδοπεριφερειακές ανισότητες. Η νέα αυτή προσέγγιση ε δράζεται στην αποτελεσµατικότητα των πολιτικών µέσω απλοποιηµένων µηχανι σµών σχεδιασµού και εφαρµογής. Ουσιαστικά στόχο (αναπτυξιακό όραµα) για την νέα προγραµµατική περίοδο αποτελεί: 30 «η διεύρυνση των αναπτυξιακών δυνατοτήτων της χώρας, η επιτάχυνση του ρυθµού οικονοµικής µεγέθυνσης και η αύξηση της παραγωγικότητας σε επίπεδα υψηλότερα του µέσου κοινοτικού όρου, για την επίτευξη της πραγµατικής σύγκλισης και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των πολιτών χωρίς αποκλεισµούς» Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η στρατηγική εστιάζει : • στην προώθηση της καινοτοµίας, της έρευνας και της επιχειρηµατικότητας καθώς και στη διασύνδεσή τους. Η υποστήριξη της οικονοµίας της γνώσης θα αναζητηθεί στη διαρκή βελτίωση της παραγωγής γνώσης από το σύνολο του πα ραγωγικού ιστού της χώρας, • στην επένδυση σε βιώσιµες υποδοµές, απαραίτητη προϋπόθεση βελτίωσης της ελκυστικότητας της χώρας για την προσέλκυση επενδύσεων και την ποιότητα ζωής, • στην επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, που κατέχει κυρίαρχη θέση στη στρατηγική της χώρας και αποσκοπεί στη δηµιουργία περισσότερων αλλά και κα λύτερων θέσεων εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό, υπογραµµίζεται η σηµασία της Ευ ρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ), τόσο όσον αφορά στον καθορισµό των πολιτικών για την αγορά εργασίας, όσο και τα µέτρα στον τοµέα της κοινωνικής πολιτικής που αποβλέπουν στην ενσωµάτωση οµάδων που απει λούνται µε αποκλεισµό. Στο πλαίσιο ικανοποίησης του αναπτυξιακού οράµατος της χώρας, το ΕΣΠΑ θέτει πέντε (5) θεµατικές προτεραιότητες, οι οποίες εξειδικεύουν τη στρατηγική στόχευ ση της χώρας για τη νέα προγραµµατική περίοδο. Ειδικότερα: • Επένδυση στον παραγωγικό τοµέα της οικονοµίας. • Κοινωνία της γνώσης και καινοτοµία. • Απασχόληση και Κοινωνική Συνοχή. • Θεσµικό Περιβάλλον. • Ελκυστικότητα της Ελλάδας και των Περιφερειών, ως τόπου επενδύσεων, εργα σίας και διαβίωσης. Επισηµαίνεται ότι βασικό στοιχείο της αναπτυξιακής στρατηγικής της χώρας απο τελεί η ενδυνάµωση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων. Το µέλλον κάθε ελληνικής Περιφέρειας εξαρτάται από την ανταγωνιστικότητα του παρα γωγικού ιστού της η οποία συνδέεται άµεσα µε τις επενδύσεις σε κλάδους παρα γωγής που είναι εκτεθειµένοι στον εθνικό και διεθνή ανταγωνισµό. Η στρατηγική ανάπτυξης της χώρας ολοκληρώνεται µε τη χωρική της διάσταση, µε την εισαγωγή στον προβληµατισµό συγκεκριµένων στοιχείων που προκύπτουν από τη θεώρηση της γεωγραφικής - φυσικής διάστασης του χώρου. Η εξισορροπηµένη και αειφόρος χωρική ανάπτυξη φιλοδοξεί να ικανοποιήσει, ταυτόχρονα, στόχους που συνδέονται άρρηκτα µε την οικονοµία, την κοινωνία και το περιβάλλον. Στο ως άνω πλαίσιο οριοθετούνται τρεις στόχοι άµεσα συνδεδεµένοι µε το χώρο, οι οποίοι και προσδιορίζουν το περιεχόµενο της χωρικής ανάπτυξης: • η ανάπτυξη ενός ισόρροπου και πολυκεντρικού αστικού συστήµατος και µιας νέας σχέσης πόλης – υπαίθρου, • η εξασφάλιση της ισότητας πρόσβασης στις υποδοµές και στη γνώση, • η αειφόρος ανάπτυξη και ορθολογική διαχείριση και προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονοµιάς. 31 Έτσι αναδεικνύονται πέντε χωρικές προτεραιότητες: • η βιώσιµη αστική ανάπτυξη, • η ανάπτυξη των ορεινών περιοχών, • η ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών, • η ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών και των περιοχών που συνδέονται µε την αλιεία, • η διασυνοριακή, διακρατική και διαπεριφερειακή συνεργασία. ΚΟΙΝΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ (ΚΑΛΠ) Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα καθιέρωσε από 1-1-2003, τη νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική µε τον αριθ.2371/2002 Καν(ΕΚ) του Συµβουλίου, µε κύριο στόχο την επίτευξη βιώ σιµης εκµετάλλευσης των έµβιων υδρόβιων πόρων και της υδατοκαλλιέργειας στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης, λαµβάνοντας υπόψη κατά ισόρροπο τρόπο τις πε ριβαλλοντικές, οικονοµικές και κοινωνικές πτυχές. Για τον σκοπό αυτό εφαρµόζεται µια προληπτική προσέγγιση λαµβάνοντας µέτρα που έχουν ως στόχο τη προστασία και τη διατήρηση των έµβιων υδρόβιων πόρων, τη λήψη µέτρων για την βιώσιµη εκ µετάλλευσή τους και την ελαχιστοποίηση της επίπτωσης των αλιευτικών δραστηριο τήτων στα θαλάσσια οικοσυστήµατα Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΛΠ) καλύπτει δραστηριότητες διατήρησης, διαχείρι σης και εκµετάλλευσης των έµβιων υδρόβιων πόρων την υδατοκαλλιέργεια και τη µεταποίηση και εµπορία προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, κατά το µέτρο που οι δραστηριότητες αυτές πραγµατοποιούνται στο έδαφος κρατών µελών, σε κοι νοτικά ύδατα ή από κοινοτικά αλιευτικά σκάφη ή υπηκόους κρατών µελών . Η ΚΑΛΠ κατευθύνεται από τις ακόλουθες αρχές ορθής διαχείρισης : • σαφή ορισµό των ευθυνών σε κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο . • διαδικασία λήψης αποφάσεων που θα στηρίζεται σε έγκυρες επιστηµονικές συµβουλές . • ευρεία συµµετοχή των ενδιαφεροµένων σε όλα τα στάδια της πολιτικής . • συνοχή µε άλλες κοινοτικές πολιτικές ιδίως µε περιβαλλοντικές κοινωνικές, περιφερειακές, αναπτυξιακές πολιτικές και πολιτικές προστασίας της υγείας και του καταναλωτή Για την επίτευξη των στόχων της νέας ΚΑΛΠ προβλέπεται η εφαρµογή µίας δέσµης συνεκτικών µέτρων που αφορούν : α) τη διατήρηση, διαχείριση και εκµετάλλευση των έµβιων υδρόβιων πόρων. β) στον περιορισµό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αλιείας . γ) τους όρους πρόσβασης σε ύδατα και πόρους δ) τη διαρθρωτική πολιτική και τη διαχείριση της αλιευτικής ικανότητας του στόλου . ε) τον έλεγχο και την εφαρµογή στ)την υδατοκαλλιέργεια ζ) την κοινή οργάνωση αγορών και η) τις διεθνείς σχέσεις Η εφαρµογή των κατευθύνσεων της ΚΑΛΠ, εξειδικεύεται στην Μεσόγειο θάλασσα µε το κανονιστικό πλαίσιο των µέτρων διαχείρισης της Μεσογείου ( (Καν(ΕΚ) αριθµ. 1967/2006). 32 3.1 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕ∆ΙΟΥ 2007-2013 Εισαγωγή Η αποτύπωση του σηµερινού επιπέδου ανάπτυξης των κλάδων του τοµέα της Αλιεί ας της χώρας, δηλαδή της θαλάσσιας αλιείας και του αλιευτικού στόλου, της υδατο καλλιέργειας, της µεταποίησης και εµπορίας των προϊόντων αλιείας & υδατοκαλλιέρ γειας, που προηγήθηκε ανέδειξε µε σαφήνεια την εικόνα της εξέλιξης του τοµέα. Τα κύρια χαρακτηριστικά του τοµέα της αλιείας είναι συνοπτικά τα εξής: Η ορθή και αειφόρος διαχείριση του κλάδου της αλιείας συµβάλλει στη διατή ρηση της κοινωνικής και οικονοµικής συνοχής µεγάλων παράκτιων & νησιω τικών περιοχών, στην εξασφάλιση προϊόντων υψηλής διατροφικής αξίας και στην εξασφάλιση θέσεων εργασίας σε σηµαντικό αριθµό ατόµων παράκτιων & νησιωτικών περιοχών στις οποίες δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις εκτός από την ανάπτυξη της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας και της µεταποίησης Ο αλιευτικός στόλος είναι πολυπληθής, αποτελείται κυρίως από µικρά σκάφη µικρότερα των 12 µέτρων, και είναι µεγάλης ηλικίας. Ο κλάδος είναι ευάλωτος από οικονοµικής άποψης σε διάφορους παράγοντες που έχουν σχέση µε τις αλιευτικές αποδόσεις το λειτουργικό κόστος και τις συνθήκες της αγοράς . Η κατάσταση των ιχθυοαποθεµάτων τα τελευταία είκοσι χρόνια παρουσιάζει τάσεις µείωσης . Ο κλάδος της υδατοκαλλιέργειας κατά την τελευταία δεκαετία έχει αναδειχθεί σε µια από τις πλέον βασικές αναπτυξιακές δραστηριότητες του πρωτογενούς τοµέα της χώρας (κατέχει την 1η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην παρα γωγή θαλασσινών ειδών µε εντατικό σύστηµα). Συγχρόνως, ο κλάδος συµ βάλλει στην κάλυψη των αναγκών της εγχώριας και κοινοτικής αγοράς αλλά και στη µείωση του αρνητικού εµπορικού ισοζυγίου της χώρας, κυρίως µέσω των εξαγωγικών δραστηριοτήτων του (κατέχει την 2η θέση στο εξαγωγικό ε µπόριο στη κατηγορία «τρόφιµα»). Στα επόµενα χρόνια και στα πλαίσια του σύγχρονου παγκοσµιοποιηµένου περιβάλλοντος της αγοράς των αλιευτικών προϊόντων και τροφίµων, ο κλάδος καλείται να καθορίσει νέους ποιοτικούς και ποσοτικούς στόχους, σταθεροποιώντας τη θέση του, αλλά και ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητά του σε εγχώριο, κοινοτικό και διεθνές επίπεδο. Η µεταποίηση των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας βοηθάει στη διά θεση στη αγορά των προϊόντων, σε µορφές που ταιριάζουν στις µεταβαλλό µενες διατροφικές συνήθειες των καταναλωτών και στο σύγχρονο τρόπο δια βίωσης. Η ανάπτυξη του κλάδου θα γίνει κυρίως µέσω της προσφοράς προϊ όντων υψηλής προστιθέµενης αξίας και υψηλής ποιότητας. Η αυξανόµενη ζήτηση των καταναλωτών σε αλιευτικά υγιεινά προϊόντα. Η ύπαρξη µεγάλης ακτογραµµής (η µεγαλύτερη της Ευρωπαϊκής Ένωσης) καθώς και µεγάλου αριθµού νησιών, συµβάλλει στην ανάπτυξη αλιευτικών κοινοτήτων, αλλά και στην ανάπτυξη του τοµέα της αλιείας γενικότερα. Σύµφωνα µε την ανάλυση που προηγήθηκε, και αναφορικά µε τον τοµέα της Αλιείας για την προγραµµατική περίοδο 2007 -2013 τίθεται το ακόλουθο αναπτυξιακό όραµα: 33 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟ ΟΡΑΜΑ «Η βιώσιµη και αειφόρος ανάπτυξη του τοµέα της Αλιείας στην κα τεύθυνση ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και της διατήρησης της κοινωνικής & οικονοµικής συνοχής» Το ως άνω αναπτυξιακό όραµα εξειδικεύεται σε σειρά στρατηγικών στόχων, ως ακολούθως: Σ.Σ.1: Η επίτευξη διαρκούς ισορροπίας µεταξύ των αλιευτικών πόρων και των αντίστοιχων αλιευτικών δραστηριοτήτων, διασφαλίζοντας ταυτό χρονα την οικονοµική βιωσιµότητα του κλάδου, σύµφωνα µε τις αρχές της κοινής αλιευτικής πολιτικής . Σ.Σ 2.1: Η αειφόρο ανάπτυξη του κλάδου της υδατοκαλλιέργειας, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των παραγόµενων προϊόντων και των επιχει ρήσεων και η διασφάλιση της βιωσιµότητας του κλάδου (οικονοµική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιµότητα). Σ.Σ 2.2: Η Ανάπτυξη βιώσιµων επιχειρήσεων στον κλάδο της µεταποίησης και εµπορίας αλιευτικών προϊόντων και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότη τας των επιχειρησιακών δοµών . Σ.Σ 3 : Η Βελτίωση του αναγκαίου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των επι χειρήσεων του τοµέα της Αλιείας και η επιδίωξη της επίτευξης των στόχων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Σ.Σ 4: Η αειφόρος ανάπτυξη επιλεγµένων αλιευτικών περιοχών. Σ.Σ.5.1: Η προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα αυτού που σχετίζεται µε τον αλιευτικό τοµέα. Σ.Σ.5.2: Η διατήρηση, ενίσχυση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναµικού του τοµέα, µε παράλληλη στήριξη της ισότητας των ευκαιριών. Σ.Σ.6.1: Η συµβολή των επιθεωρήσεων και ελέγχων της αλιευτικής δραστηριό τητας στην βιώσιµη εκµετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Σ.Σ.6.2: Η επιτάχυνση του προγράµµατος της συλλογής των αλιευτικών στοιχείων για την στήριξη της διαµόρφωσης της αλιευτικής πολιτικής, την αποτελεσµατικότερη διαχείριση των κοινών αλιευτικών πόρων και την βέλτιστη εκµετάλλευση και διατήρηση των αποθεµάτων. Σ.Σ..6.3. Η διασφάλιση της επιβίωσης και ανταγωνιστικότητας του ελληνικού αλι ευτικού στόλου Υπερπόντιας Αλιείας. ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ – ΕΦΑΡΜΟΓΗ Οι ανωτέρω Στρατηγικοί Στόχοι και οι πολιτικές κατά την προγραµµατική περίοδο 2007- 20013 θα υλοποιηθούν µέσω έξι (6) Αξόνων Προτεραιότητας : • Άξονας Προτεραιότητας 1: Θαλάσσια Αλιεία. • Άξονας Προτεραιότητας 2: Υδατοκαλλιέργεια –Μεταποίηση & Εµπορία αλιευτι κών προϊόντων. • Άξονας Προτεραιότητας 3 : ∆ιάρθρωση του κλάδου & Οικονοµικό περιβάλλον Μέτρα Συλλογικού ενδιαφέροντος. 34 • Άξονας Προτεραιότητας 4 : Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών. • Άξονας Προτεραιότητας 5: Ανθρώπινο κεφάλαιο & Κοινοτικές Πολιτικές. • Άξονας Προτεραιότητας 6 : Χρηστή ∆ιαχείριση της Κοινής Αλιευτικής πολιτικής (Κ.Α.Π.) Εφαρµογή: • Ο Άξονας προτεραιότητας 1, θα εφαρµοστεί σύµφωνα µε το Στρατηγικό Σχέδιο, αλλά και το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα, έως το τέλος του έτους 2013, στα πλαίσια και της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, κανονισµός (Ε.Κ) 2371 / 2002 του Συµβουλίου «για τη διατήρηση της βιώσιµης εκµετάλλευσης των αλιευτικών πό ρων στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής». Η συνέχιση της πολιτικής αυ τής ή η τροποποίησή της, για την αειφόρο διαχείριση των αποθεµάτων και της αλιείας, θα εξαρτηθεί από την Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου για την νέα Κοινή Αλιευτική Πολιτική η οποία θα εφαρµοστεί αµέσως µετά το 2013. Η στήριξη της πολιτικής αυτής θα βασιστεί κυρίως στις ∆ηµόσιες ∆απάνες (Κοινοτικές και Εθνικές), δεδοµένου ότι ο αλιευτικός στόλος έχει σηµαντικά προβλήµατα να αντι µετωπίσει που αναφέρονται κυρίως, στη σύνθεσή του (είναι πολυπληθής, απο τελείται κυρίως από µικρά σκάφη µικρότερα των 12 µέτρων και είναι µεγάλης ηλι κίας), στην κατάσταση των αλιευτικών αποθεµάτων (σχετική σταδιακή µείωση), στα λειτουργικά κόστη (αυξήσεις στα καύσιµα), στη χαµηλή ανταγωνιστικότητα, στη µείωση του εισοδήµατος και στην επιδείνωση της κοινωνικοοικονοµικής κα τάστασης και στις απαιτήσεις σε κανόνες ασφάλειας και υγιεινής που συνεχώς αυξάνονται. • Ο Άξονας προτεραιότητας 2, θα εφαρµοστεί όπως αναλύεται στο Στρατηγι κό Σχέδιο, αλλά και στο Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Αλιείας, µέχρι και το έτος 2013. Η πολιτική για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της υδατοκαλλιέργειας και την µεταποίησης των αλιευτικών προϊόντων θα συνεχίσει να είναι στις Κοινο τικές και Εθνικές προτεραιότητες και µετά το 2013 προσαρµοζόµενη στις µετα βαλλόµενες συνθήκες της αγοράς και του ανταγωνισµού. Η διεθνοποίηση των αγορών και η αύξηση του ανταγωνισµού από Τρίτες χώρες είναι τα βασικά χαρα κτηριστικά που καθιστούν απαραίτητες τις ∆ηµόσιες ενισχύσεις (Κοινοτικές και Εθνικές) για τη στήριξη της πολιτικής αυτής. Η ζήτηση σε αλιευτικά προϊόντα, συλλεκτικής αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, εκτιµάται ότι θα είναι συνεχώς αυξα νόµενη µέχρι το 2013 αλλά και µετά. • Ο Άξονας προτεραιότητας 3, θα εφαρµοστεί όπως αναλύεται στο Στρατηγι κό Σχέδιο αλλά και στο Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Αλιείας, έως και το έτος 2013, σύµφωνα µε τους ισχύοντες κανονισµούς. Η ενίσχυση της συλλογικής δραστηριότητας στον τοµέα της Αλιείας είναι απαραίτητη για την αειφόρο ανάπτυ ξη του τοµέα και θα πρέπει να συνεχιστεί. Η ελλιπής οργάνωση των παραγωγών του τοµέα, ο µεγάλος αριθµός των αλιευτικών λιµένων και των τόπων εκφόρτω σης η ανάγκη για την εφαρµογή των µέτρων διαχείρισης στην Μεσόγειο θάλασ σα (Καν(ΕΚ) αριθµ. 1967/2006), η ανάγκη για την ανάπτυξη και την καινοτοµία, είναι δράσεις - ενέργειες που ξεπερνούν το ατοµικό συµφέρον είναι συνεπώς είναι απαραίτητο η πολιτική αυτή να υποστηριχθεί µε ∆ηµόσιες ενισχύσεις (Κοι νοτικές και Εθνικές). • Ο Άξονας προτεραιότητας 4, θα εφαρµοστεί όπως αναλύεται στο Στρατηγι κό Σχέδιο αλλά και στο Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Αλιείας, έως το έτος 2013. Εί ναι η πρώτη φορά που η βιώσιµη ανάπτυξη και η βελτίωση της ποιότητας της ζωής στις αλιευτικές περιοχές της χώρας, µπαίνουν στο πλαίσιο µιας συνολικής τοπικής στρατηγικής την οποία σχεδιάζουν και υλοποιούν Οµάδες Τοπικής ∆ρά σεις Αλιείας (ΟΤ∆-ΑΛΙΕΙΑΣ). Η συνέχιση µιας τέτοιας ολοκληρωµένης στρατηγι κής και µετά το 2013 είναι απαραίτητη και δίνει µια διέξοδο για την περαιτέρω 35 στήριξη των αλιευτικών κοινοτήτων και την αειφόρο ανάπτυξη τους. Η νέα αυτή πολιτική για τον τοµέα της αλιείας είναι απαραίτητο να στηριχθεί µε ∆ηµόσιες ∆απάνες (Κοινοτικές και Εθνικές). • Ο Άξονας προτεραιότητας 5, θα εφαρµοστεί όπως αναλύεται στο Στρατηγι κό Σχέδιο έως το έτος 2013. Οι πολιτικές για το περιβάλλον, το ανθρώπινο δυνα µικό και την απασχόληση είναι σηµαντικές πολιτικές τόσο σε Κοινοτικό όσο σε Εθνικό επίπεδο και θα συνεχιστούν και µετά το τέλος του 2013. Ο αλιευτικός το µέας σχετίζεται άµεσα µε το υδάτινο περιβάλλον και τις πολιτικές του καθώς και µε το ανθρώπινο δυναµικό και την απασχόληση. Οι ∆ηµόσιες ∆απάνες είναι συ νεπώς απαραίτητες για την υλοποίηση µιας τέτοιας Στρατηγικής στους δύο αυ τούς σηµαντικούς τοµείς . • Ο Άξονας προτεραιότητας 6. Οι επιθεωρήσεις & οι έλεγχοι των αλιευτικών δραστηριοτήτων καθώς η συλλογή των αλιευτικών δεδοµένων, συµβάλουν στη σωστή διαχείριση & στη βιώσιµη εκµετάλλευση των αλιευτικών πόρων, σύµφωνα µε τις αρχές της κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Η στήριξη της πολιτικής αυτής θα βασιστεί κυρίως στις ∆ηµόσιες ∆απάνες (Κοινοτικές & Εθνικές). Η συνέχιση της πολιτικής αυτής και µετά το 2013 κρίνεται απαραίτητη δεδοµένου ότι η αειφόρος ανάπτυξη & η βιώσιµη εκµετάλλευση των αλιευτικών πόρων είναι ένα συνεχές ζητούµενο. ∆εδοµένου ότι το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης της Αλιείας 2007-2013 συµβάλλει σηµαντικά στη περαιτέρω ανάπτυξη της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής δεν µπορεί να υποστηριχθεί µόνο από τη χώρα µας (και από τα άλλα κράτη µέ λη), λόγω των διαρθρωτικών προβληµάτων που αντιµετωπίζουµε για την ανά πτυξη του τοµέα της αλιείας, καθώς και των περιορισµών που υφίστανται από απόψεως των χρηµατοδοτικών πόρων που διατίθενται στα κράτη µέλη (και στη χώρα µας) της διευρυµένης Ένωσης, µπορεί συνεπώς και πρέπει η Πολιτική αυ τή να επιτευχθεί καλύτερα σε Κοινοτικό επίπεδο µε την παροχή πολυετούς χρη µατοδότησης, η οποία θα επικεντρώνεται στις σχετικές προτεραιότητες του Σχε δίου. Αναλυτικά κατά Άξονα προτεραιότητας : 3.2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1: ΚΛΑ∆ΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η θαλάσσια αλιεία αποτελεί για τη χώρα µας την κύρια δραστηριότητα του τοµέα της αλιείας (Θαλάσσια Αλιεία – Υδατοκαλλιέργειες – Εµπορία και Μεταποίηση), τόσο από πλευράς όγκου παραγωγής αλιευτικών προϊόντων, όσο και από πλευράς απασχό λησης. Ιδιαίτερα σηµαντικός είναι ο κοινωνικο-οικονοµικός ρόλος της αλιείας στις νη σιωτικές και υποβαθµισµένες οικονοµικά παράκτιες περιοχές, αλλά και γενικότερα στο σύνολο των παράκτιων περιοχών της χώρας. ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ – ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ Αλιευτικός στόλος : Ο στόλος της µέσης αλιείας είναι σχετικά µικρός και εµ φανίζει περιορισµένη παλαιότητα, σε αντίθεση µε τον στόλο της παράκτιας α λιείας που αποτελείται από πολλά σκάφη ως επί το πλείστον µικρά και πα λαιά , µε ελλείψεις στον εξοπλισµό τους. Ιχθυοαποθέµατα: Εµφανίζονται σχετικές τάσεις πίεσης στα ιχθυοαποθέµατα. Η εκτίµηση των αποτελεσµάτων της εφαρµογής προγραµµάτων µείωσης της αλιευτικής ικανότητας στην ανάκαµψη των αποθεµάτων, απαιτεί την παρέ λευση αρκετού χρόνου. 36 Μεγάλος αριθµός αλιευτικών τεχνικών: Παρουσιάζει πλεονεκτήµατα δεδο µένου ότι έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει καλύτερα διαφορετικά είδη και θεωρητικά να περιορίσει τις συγκρούσεις µεταξύ των διαφόρων τύπων αλιείας Απασχολούµενοι στην αλιεία: Σηµαντικός αριθµός ψαράδων, µε µεγάλο µέσο όρο ηλικίας και χαµηλό επίπεδο µόρφωσης. Περιορισµένος αριθµός ψαράδων για την επάνδρωση της µέσης αλιείας. Εµπορία των αλιευµάτων: ∆εν είναι οργανωµένη µε τέτοιο τρόπο που να υποστηρίζει τον αλιέα, να ενισχύει την κερδοφορία του κλάδου και να αυξάνει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής αλιείας . Κοινωνική και οικονοµική εξάρτηση: Ο κοινωνικός και οικονοµικός ιστός των παρακτίων περιοχών της χώρας, αλλά κυρίως των νησιωτικών και υπο βαθµισµένων παρακτίων περιοχών, εξαρτάται άµεσα από την ανάπτυξη της αλιείας. Αλιευτικό θεσµικό πλαίσιο της χώρας: Σε µεγάλο ποσοστό δεν βασίζεται σε σύγχρονα επιστηµονικά δεδοµένα, αλλά σε γενικές αρχές της αλιευτικής διαχείρισης της Μεσογείου θαλάσσης και στη προσπάθεια διατήρησης ισορ ροπίας µεταξύ των διαφόρων κατηγοριών αλιευτικών εργαλείων και µεθόδων. Θεσµικό πλαίσιο της ΕΕ: Η µεταρρύθµιση της ΚΑλΠ επιτάχυνε τον εκσυγ χρονισµό της διαχείρισης του κλάδου της αλιείας της ΕΕ και της χώρας µας και τον έθεσε σε µια τροχιά αναζήτησης της αειφορίας. Επιπλέον, προς την κατεύθυνση αυτή οδηγεί και η ψήφιση του νέου Κανονισµού 1967/2006 σχετι κά µε µέτρα διαχείρισης για τη βιώσιµη εκµετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο Θάλασσα. Με δεδοµένη την υφιστάµενη κατάσταση στον κλάδο της θαλάσσιας αλιείας, κα θορίζονται οι εξής στρατηγικοί, γενικοί και ειδικοί στόχοι : ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ & ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι Στρατηγικός στόχος στο κλάδο της θαλάσσιας αλιείας είναι, η επίτευξη διαρκούς ισορροπίας µεταξύ των αλιευτικών πόρων και των αντίστοιχων αλιευτικών δραστη ριοτήτων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την οικονοµική βιωσιµότητα του κλάδου, σύµ φωνα µε τις αρχές της κοινής αλιευτικής πολιτικής, ενώ, Γενικοί στόχοι ανάπτυξης της θαλάσσιας αλιείας για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 είναι οι ακόλουθοι: Υψηλότερες αλιευτικές αποδόσεις: Η επίτευξη της αειφόρου αλιείας θα περιορίσει τον ρυθµό αλίευσης σε χαµηλότερα επίπεδα, ενισχύο ντας τα ιχθυοαποθέµατα και αυξάνοντας µακροπρόθεσµα το εισόδηµα των αλιέων. Η αλίευση προκαλεί σχετική πίεση στα αποθέµατα και ε πιταχύνει την αλιεία τους, η οποία µε τη σειρά της αναγκάζει την αύ ξηση της αλιευτικής προσπάθειας, περιορίζοντας τα κίνητρα για τήρη ση των κανόνων διαχείρισης της αλιείας και οδηγώντας σε µικρότερες αποδόσεις και έσοδα για τους αλιείς Ανταγωνιστικός και βιώσιµος κλάδος: Η δηµιουργία ανταγωνιστι κού και οικονοµικά βιώσιµου κλάδου θαλάσσιας αλιείας θα διασφαλί σει επαρκές επίπεδο διαβίωσης στους απασχολουµένους στον κλάδο, θα µειώσει τις συγκρούσεις µεταξύ των διάφορων αλιευτικών εργαλεί ων, ενισχύοντας συγχρόνως τα συµφέροντα των καταναλωτών. Η προσπάθεια αυτή πρέπει να συµβαδίζει µε το κοινοτικό δίκαιο, λαµβα νοµένου υπόψη ότι τα κράτη µέλη πιθανόν να επιθυµούν να βοηθή σουν τις αλιευτικές επιχειρήσεις, παρέχοντας κρατική ενίσχυση, πά 37 ντοτε όµως υπό τους όρους των ισχυουσών κατευθυντηρίων γραµµών διάσωσης και αναδιάρθρωσης της ΕΕ. Ενίσχυση του κοινωνικού-οικονοµικού ρόλου: Η αλιεία ενισχύει την κοινωνικο-οικονοµική ανάπτυξη των παρακτίων και νησιωτικών περιοχών της χώρας. Εκµετάλλευση των δυνατοτήτων των θεσµικών πλαισίων: Ο εκ συγχρονισµός του εθνικού πλαισίου µε τη σύγχρονη εκµετάλλευση των δυνατοτήτων που ενισχυτικά παρέχει το κοινοτικό θεσµικό πλαί σιο, θα βοηθήσει την ανάπτυξη της αλιείας Επίτευξη βιώσιµης ισορροπίας µεταξύ των αλιευτικών πόρων και της εκµετάλλευσής τους και ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα θαλάσσια οικοσυστήµατα (οικο λογική προσέγγιση της αλιείας). ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Στο πλαίσιο των παραπάνω στρατηγικών στόχων, καθορίζονται οι ακόλουθοι ειδικοί στόχοι: ∆ιατήρηση του αλιευτικού στόλου σε επίπεδο ενίσχυσης της αειφορικής διαχείρισης της αλιείας στο πλαίσιο εφαρµογής της ΚαλΠ και ιδίως του Καν. 1967/2006 Εκσυγχρονισµός & αντικατάσταση του αλιευτικού στόλου Ανάπτυξη των δεξιοτήτων των απασχολουµένων στον κλάδο της θαλάσ σιας αλιείας Ενίσχυση της παράκτιας αλιείας µικρής κλίµακας Προσέλκυση νέων στην ηλικία ατόµων στον κλάδο ∆ιατήρηση του εξαρτωµένου από την αλιεία πληθυσµού στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές Ενίσχυση της εµπορίας των αλιευµάτων προς όφελος των αλιέων ∆ηµιουργία των αλιευτικών υποδοµών για την εξυπηρέτηση των αλιευτι κών σκαφών και της εµπορίας των αλιευµάτων Κωδικοποίηση αλιευτικής νοµοθεσίας, αναθεώρηση του θεσµικού πλαι σίου για τις άδειες αλιείας (Β.∆.666/1966) και επικαιροποίησή του σύµ φωνα µε τα δεδοµένα και τις σύγχρονες ανάγκες της αλιείας της χώρας, συµπεριλαµβανοµένου νέων κριτηρίων για τον καθορισµό του επαγγελ µατία και ερασιτέχνη ψαρά Καθορισµός όρων και προϋποθέσεων διενέργειας αλιείας στα διεθνή ύ δατα ως και στα ύδατα ξένων χωρών. ΜΕΤΡΑ Οι παραπάνω στόχοι θα επιτευχθούν µέσω της υλοποίησης των παρακάτω µέτρων: 1. Μείωση της αλιευτικής ικανότητας του στόλου βάσει σχεδίων προσαρµογής της αλιευτικής προσπάθειας, µε ή χωρίς οικονοµική ενίσχυση. 1.1 Η µόνιµη παύση θα επιτευχθεί µέσω εθνικών σχεδίων παροπλισµού, µε α πόσυρση από την αλιεία κατά προτεραιότητα των ακολούθων σκαφών. µικρά και παλαιά σκάφη, τα οποία δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαι τήσεις ασφάλειας και υγιεινής και δεν αποτελούν οικονοµικά βιώσιµες εµπορι κές εκµεταλλεύσεις 38 αλιευτικά σκάφη που ασκούν την αλιευτική τους δραστηριότητα σε κλειστούς κόλπους και σε ευαίσθητα οικοσυστήµατα. 1.2. Η προσωρινή παύση, εφόσον κριθεί αναγκαίο, θα επιτευχθεί στα πλαίσια εφαρµογής σχεδίων αποκατάστασης, επειγόντων µέτρων ή µη ανανέωσης αλιευτικής συµφωνίας 2. Επενδύσεις στον αλιευτικό στόλο µε ή χωρίς οικονοµική ενίσχυση στα πλαί σια των κοινοτικών κανονισµών. 2.1. Κατασκευή νέων αλιευτικών σκαφών σε αντικατάσταση παλαιών (ίσης χωρη τικότητας και ισχύος) προκειµένου να εξασφαλιστεί η οικονοµική βιωσιµότητα του κλάδου. Επισηµαίνεται ότι πρόκειται για αµιγώς ιδιωτικές επενδύσεις και δεν θα χο ρηγηθεί ούτε εθνική ούτε κοινοτική οικονοµική ενίσχυση. 2.2. Εκσυγχρονισµός του αλιευτικού στόλου, προκειµένου να βελτιωθούν η ασφά λεια επί του σκάφους, οι συνθήκες εργασίας, οι όροι υγιεινής, η ποιότητα των αλιευ µάτων, η ενεργειακή απόδοση και η επιλεκτικότητα των αλιευτικών εργαλείων. 3. Κοινωνικοοικονοµικά µέτρα υπέρ των αλιέων για: ∆ιαφοροποίηση των δραστηριοτήτων µε στόχο την προώθηση της πολλα πλής απασχόλησης ή µερικής απασχόλησης για άτοµα που απασχολούνται στην αλιεία. Επαναπροσανατολισµό σε επαγγέλµατα εκτός θαλάσσιας αλιείας Πρόωρη αποχώρηση από τις αλιευτικές δραστηριότητες, συµπεριλαµβανοµέ νης της πρόωρης συνταξιοδότησης. 4. Ενίσχυση νέων αλιέων για την πρώτη αγορά ενεργού αλιευτικού σκάφους, καθώς και για την εκπαίδευσή τους. 5. Μέτρα ενίσχυσης της παράκτιας αλιείας µικρής κλίµακας βελτίωση της διαχείρισης και έλεγχο των όρων πρόσβασης σε καθορισµένες ζώνες αλιείας οργάνωση της εµπορίας της αλιευτικής παραγωγής της µικρής παράκτιας α λιείας, ενισχύοντας τους συλλόγους ευρύτερων γειτονικών περιοχών προώθηση σε εθελοντική βάση της µείωσης της αλιευτικής προσπάθειας για τη διατήρηση αλιευτικών πόρων σε κλειστούς κόλπους ενίσχυση χρήσης τεχνολογικών καινοτοµιών οι οποίες δεν αυξάνουν την αλι ευτική προσπάθεια ενίσχυση χρήσης νέων αλιευτικών τεχνικών οι οποίες στοχεύουν στην αλιεία ιχθύων τα οποία βρίσκονται σε κατάσταση υποαλίευσης. βελτίωση επαγγελµατικών δεξιοτήτων και κατάρτιση σε θέµατα ασφάλειας. 6. Επενδύσεις στην εµπορία οργάνωση της διακίνησης των προϊόντων της αλιείας από µέρους των παρα γωγών οργάνωση της διακίνησης της παραγωγής στη µεταποίηση σε τοπικό επίπε δο. 7. Επενδύσεις σε αλιευτικούς λιµένες και ιχθυόσκαλες κατασκευή αλιευτικών λιµένων και καταφυγίων για τη βελτίωση των προσφε ροµένων στους αλιείς υπηρεσιών, συµβάλλοντας µε τον τρόπο αυτό στη µεί ωση του κόστους των λειτουργικών εξόδων της αλιείας και στην αύξηση της ποιότητας των διακινουµένων αλιευτικών προϊόντων 39 κατασκευή ή ανακατασκευή ιχθυοσκαλών 8. Ανάπτυξη παράκτιων περιοχών µε την εφαρµογή προγραµµάτων τουριστικής αλιείας, οικοτουρισµού κλπ 9. Προώθηση της έρευνας προκειµένου να υποστηριχθεί η λήψη διαχειριστικών µέτρων αλιείας σε διάφορες περιοχές. 10. Μέτρα εφαρµογής του κανονισµού 1967/2006 του Συµβουλίου, σχετικά µε µέτρα διαχείρισης για τη βιώσιµη εκµετάλλευση των αλιευτικών πόρων στη Μεσόγειο θά λασσα. ΠΟΡΟΙ Πηγές χρηµατοδότησης για την υλοποίηση του Άξονα προτεραιότητας µπορούν να αποτελέσουν: το Ευρωπαϊκό Ταµείο Αλιείας (ΕΤΑ) ή / και το Πρόγραµµα ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή / και, Ιδιωτικές επενδύσεις. ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ ΕΚΡΟΩΝ Ονοµασία και µονάδα µέτρησης Ενδιάµεσος Στόχος 2010 Στόχος 2013 αρ. σκαφών που διαλύονται 700 1.700 αρ. σκαφών που κατασκευάζο νται σε αντικατάσταση υπαρχό ντων 848 1.848 αρ. σκαφών που εκσυγχρονίζο νται 800 1.800 ∆ΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ Ονοµασία και µονάδα µέτρησης Ενδιάµεσος Στόχος µείωσης 2010 Στόχος µείωσης 2013 µείωση χωρητικότητας σε GT 2.310 5.610 µείωση ισχύος σε KW 23.191 56.321 Σηµείωση: Η κατασκευή αλιευτικών σκαφών αφορά σε αντικατάσταση παλαιών, ίσης χωρητικότητας και ισχύος. Πρόκειται για αµιγώς ιδιωτικές επενδύσεις (δεν θα χορη γηθεί ούτε εθνική ούτε κοινοτική οικονοµική ενίσχυση) Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 1 στο Περιβάλλον : Η µείωση της αλιευτικής προσπάθειας αποτελεί άµεσο επακόλουθο της απόσυρσης αλιευτικών σκαφών. Α ποτέλεσµα της µείωσης της αλιευτικής προσπάθειας είναι η µείωση των επιπτώσεων της πιθανής υπεραλίευσης επί των αλιευτικών πεδίων. Οι συνέπειες αυτής της «οικο λογικής ελάφρυνσης» των αλιευτικών πεδίων αλλά και τoυ εκσυγχρονισµού των αλι ευτικών σκαφών και η αντικατάσταση των παλαιάς τεχνολογίας κινητήρων και της βελτίωσης της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων, αναµένεται να έχουν µε σοπρόθεσµα κυρίως δε µακροπρόθεσµα θετική συνεισφορά στην δυνατότητα ανά καµψης των πληθυσµών των ειδών που αποτελούν στόχο της αλιείας και των ειδών µε οικολογική εξάρτηση από αυτά. 40 3.3 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 2: ΚΛΑ∆ΟΣ Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ– ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ 3.3.1 Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στη χώρα µας, και ειδικότερα η θαλάσσια ιχθυο καλλιέργεια, στηρίχθηκε σε σηµαντικό βαθµό στις ιδανικές γεωµορφολογικές και πε ριβαλλοντικές συνθήκες των Ελληνικών θαλασσών, στο εγχώριο επενδυτικό ενδια φέρον και στην Ευρωπαϊκή πολιτική χρηµατοδοτικών κινήτρων. Σήµερα, η Ελλάδα κατέχει κυρίαρχη θέση µεταξύ των χωρών της ΕΕ και της Μεσο γείου σε ότι αφορά την παραγωγή θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας, προσφέροντας προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας στους καταναλωτές. Η επιχειρηµατική δραστη ριότητα που αναπτύχθηκε γύρω από τον κλάδο οδήγησε στην επένδυση σηµαντικών κεφαλαίων για τη δηµιουργία της απαραίτητης υποδοµής και την ανάπτυξη και βελτί ωση της τεχνολογίας και τεχνογνωσίας. Αποτέλεσµα των επενδύσεων αυτών υπήρξε η βελτίωση των οικονοµικών µεγεθών του κλάδου, καθιστώντας τον σήµερα ως ένα σηµαντικό τοµέα της πρωτογενούς παραγωγής και ενισχύοντας τη θέση του στον ευ ρύτερο χώρο της εθνικής οικονοµίας (το 2ο εξαγωγικό προϊόν στη κατηγορία «τρόφι µα-ποτά»). Σε κάθε περίπτωση όµως, και λαµβάνοντας υπόψη πώς: α. η κατανάλωση ιχθυηρών παρουσιάζει σταθερά αυξητικές τάσεις τόσο στην εγχώρια όσο και τις διεθνείς αγορές, β. η παραγωγή από την παραδοσιακή αλιεία µειώνεται συνεχώς και κυρίως γ. ότι η αγορά των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραµένει έντονα ελ λειµµατική σε αλιευτικά προϊόντα γίνεται προφανές πως υπάρχει ανάγκη περαιτέρω στήριξης και ενίσχυσης του κλά δου, τόσο σε ότι αφορά τις δυνατότητες παραγωγής όσο και τον συνεχή εκσυγχρονι σµό των συστηµάτων εκτροφής, µε παράλληλη στήριξη των παραδοσιακών δραστη ριοτήτων υδατοκαλλιέργειας και µέριµνα για την προστασία του περιβάλλοντος. Ανα γκαία όµως θεωρείται η ύπαρξη µηχανισµών για την αποφυγή αντιπαραγωγικών α ποτελεσµάτων, ιδίως δε του κινδύνου δηµιουργίας πλεονασµατικής παραγωγικής ικανότητας ή ικανότητας που έχει αρνητικές επιπτώσεις στην πολιτική διατήρησης των αλιευτικών πόρων. Στο σύγχρονο παγκοσµιοποιηµένο και έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον της παρα γωγής και εµπορίας προϊόντων διατροφής, στο οποίο ο κλάδος δραστηριοποιείται, η αύξηση της παραγωγής παράλληλα µε τη διαφοροποίηση αυτής προς είδη µε καλές προοπτικές αγοράς, στη νωπή ή/και επεξεργασµένη µορφή τους (προϊόντα προστι θέµενης αξίας), ο εκσυγχρονισµός των υφιστάµενων µονάδων παραγωγής και η α ναβάθµιση της ποιότητας των παραγοµένων προϊόντων, καθίστανται αναγκαίες δρά σεις τόσο για τις µεγάλες και τις µεσαίες όσο και για τις πολύ µικρές και µικρές επιχει ρήσεις. Ωστόσο, προτεραιότητα χρειάζεται να δοθεί στον εκσυγχρονισµό των πολύ µικρών και µικρών επιχειρήσεων. Η περαιτέρω ανάπτυξη των παραγωγικών επενδύσεων στην υδατοκαλλιέργεια και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του κλάδου θα συµβάλλει σηµαντικά στη βιώσιµη ανάπτυξη του οικονοµικού και κοινωνικού ιστού της χώρας, ιδιαίτερα στα νησιά και τις αποµακρυσµένες περιοχές µε περιορισµένες εναλλακτικές δυνατότητες ανάπτυ ξης. Όµως, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας θα πρέπει να πραγµατοποιηθεί στα πλαίσια µίας αειφόρου ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας και να συνοδεύεται µε την προαγωγή µεθόδων φιλικών προς το περιβάλλον. 41 Κατά την περίοδο 2007 – 2013, οι επενδύσεις σχετικά µε τον τοµέα τον υδατοκαλ λιεργειών θα χρηµατοδοτούνται µόνο από το ΕΤΑ, µέχρι εξαντλήσεως των πόρων του. Στην συνέχεια, εάν παραστεί ανάγκη, θα µπορούν να συγχρηµατοδοτούνται και από αµιγώς Εθνικούς πόρους στο πλαίσιο των κανόνων για τις Κρατικές βοήθειες. Όλες οι ενέργειες, µέτρα και έργα που προβλέπονται, τόσο για τις παράκτιες περιο χές όσο και για τα εσωτερικά νερά, θα πρέπει να συµµορφώνονται µε την ισχύουσα νοµοθεσία της ΕΕ . ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Στρατηγικός στόχος στο κλάδο της υδατοκαλλιέργειας είναι η αειφόρος ανάπτυξη του κλάδου, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των παραγόµενων προϊόντων και των επιχειρήσεων και η διασφάλιση της βιωσιµότητας του κλάδου (οικονοµική, περι βαλλοντική και κοινωνική βιωσιµότητα). Γενικοί στόχοι ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 είναι οι ακόλουθοι: Η αύξηση της παραγωγής και η βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων της υδα τοκαλλιέργειας, των συνθηκών εργασίας, της υγιεινής και της υγείας των ανθρώ πων ή των ζώων καθώς και του περιβάλλοντος, µέσω της ενίσχυσης των επεν δύσεων για την κατασκευή, την επέκταση, τον εξοπλισµό και τον εκσυγχρονισµό εγκαταστάσεων παραγωγής. Η προστασία του περιβάλλοντος και η διατήρηση της φύσης και της γενετικής ποικιλότητας µέσω της χρήσης παραγωγικών µεθόδων υδατοκαλλιέργειας που συµβάλλουν προς την κατεύθυνση αυτή, µέσω της χορήγησης αντισταθµίσεων. Η βελτίωση της δηµόσιας υγείας και της υγείας των ζώων στο κλάδο της υδατο καλλιέργειας, µέσω της χορήγησης αποζηµιώσεων. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Αναβάθµιση της ποιότητας των παραγόµενων προϊόντων και εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος. Βελτίωση της υγιεινής και της υγείας των ανθρώπων ή των ζώων. Τεχνολογική αναβάθµιση των συστηµάτων παραγωγής µε εφαρµογή καινο τόµων δράσεων, σύγχρονων συστηµάτων παρακολούθησης και διάθεσης, καθώς και εντατικών ελέγχων. Αύξηση της παραγωγής και διεύρυνση των παραγόµενων ειδών, όπως ορί ζουν οι τάσεις ζήτησης των καταναλωτών. Εφαρµογή µεθόδων που µειώνουν ουσιαστικά τις αρνητικές επιπτώσεις ή βελτιώνουν τις θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον σε σύγκριση µε τις συνή θεις πρακτικές στον τοµέα της υδατοκαλλιέργειας. Εκσυγχρονισµός των επιχειρήσεων µε προτεραιότητα ενισχύσεων στις πολύ µικρές και µικρές. ∆ιασφάλιση των υφιστάµενων θέσεων εργασίας, δηµιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και εξασφάλιση ισοτιµίας των δύο φύλων αλλά και βελτίωση των συνθηκών εργασίας και ασφάλειας των εργαζοµένων. Στήριξη και περαιτέρω ανάπτυξη των υποβαθµισµένων και µειονεκτικών πε ριοχών της χώρας. Ορθολογική εκµετάλλευση των εσωτερικών υδάτων Στήριξη των παραδοσιακών µεθόδων υδατοκαλλιέργειας. 42 ∆ηµιουργία Περιοχών Οργανωµένης Ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας (ΠΟΑΥ). ∆ιατήρηση της κυρίαρχης θέσης της Ελλάδας στον κλάδο της υδατοκαλλιέρ γειας . ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Για την πραγµατοποίηση των παραπάνω στόχων θα ληφθούν µέτρα στον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας που θα σχετίζονται µε : Τη µετεγκατάσταση υφιστάµενων µονάδων πάχυνσης σε πλωτές εγκαταστά σεις σε νέες θέσεις (έξω από κλειστούς κόλπους κ.λ.π.), όπου θα διασφαλίζε ται η προστασία του περιβάλλοντος, η παραγωγική αποτελεσµατικότητα και η οικονοµική βιωσιµότητα, καθώς και θα αποφεύγονται συγκρούσεις µε άλλες δραστηριότητες, όπως ο τουρισµός. Την ίδρυση νέων αλλά και την επέκταση των υφιστάµενων µονάδων και ΙΧΣ, κυρίως σε είδη µε καλές προοπτικές εµπορίας. Σε ότι αφορά στα είδη γλυκού νερού µπορούν να ιδρυθούν µονάδες εκτροφής ψαριών γλυκού νερού σε πλωτές εγκαταστάσεις εντός λιµνών και µονάδες που λειτουργούν µε κλειστό κύκλωµα νερού. Τον εκσυγχρονισµό των υφιστάµενων µονάδων & ΙΧΣ, µε ιδιαίτερη έµφαση στη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων, της ασφάλειας, των συνθηκών εργασίας, της υγιεινής και της υγείας των ανθρώπων ή των ζώων καθώς και στην αναβάθµιση της οργανωτικής και διοικητικής δοµής και στην εφαρµογή νέων τεχνολογιών και σύγχρονων εξοπλισµών, συµπεριλαµβανοµένων και αυτών για τον έλεγχο των περιβαλλοντικών παραµέτρων και για την προστα σία από τους άγριους θηρευτές. Τη στήριξη των πολύ µικρών και µικρών επιχειρήσεων µέσω χορήγησης ενί σχυσης κατά προτεραιότητα κατά την κατάταξη/ επιλογή των δικαιούχων προς χρηµατοδότηση, αλλά και µέσω πριµοδότησης µε αυξηµένο ποσοστό επιδότησης. Τον εκσυγχρονισµό λιµνοθαλασσών µε τη διατήρηση των παραδοσιακών µε θόδων λειτουργίας και την περιβαλλοντική αναβάθµιση τους. Την εντατική εκτροφή νέων ειδών υδρόβιων οργανισµών που χαρακτηρίζο νται από καλές προοπτικές εµπορίας, ταχεία ανάπτυξη και από δυνατότητα δηµιουργίας νέων εµπορικών προϊόντων αυξηµένης προστιθέµενης αξίας (π.χ. φιλετοποίηση). Την εκτροφή των ειδών σε διαφορετικό εµπορεύσιµο µέγεθος ανάλογα µε τη ζήτηση της αγοράς προορισµού και µε προγραµµατισµό της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε να υπάρχει δυνατότητα διάθεσης του προϊόντος καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, σε συνδυασµό µε τη διευκόλυνση της µεταποίησης του. Πιλοτικές µονάδες στις οποίες θα εφαρµόζονται καινοτόµες τεχνολογίες και µέθοδοι αναπαραγωγής και εκτροφής των υδρόβιων οργανισµών, οι οποίες αποδεδειγµένα έδωσαν ενθαρρυντικά ερευνητικά αποτελέσµατα. Την ενθάρρυνση της υδατοκαλλιεργητικής δραστηριότητας σε προβληµατικές περιοχές της χώρας (παραµεθόριες, νησιωτικές, µειονεκτικές περιοχές της χώρας κ.λ.π.). Τη χρησιµοποίηση νέων µορφών ενέργειας στις χερσαίες εγκαταστάσεις των µονάδων υδατοκαλλιέργειας. 43 Τη χορήγηση αντιστάθµισης για τη χρήση παραγωγικών µεθόδων υδατοκαλ λιέργειας που συµβάλλουν στην προστασία και στη βελτίωση του περιβάλλο ντος καθώς και στη διατήρηση της φύσης. Σύγχρονες µεθόδους που αφορούν στη συλλογή και επεξεργασία δεδοµένων για την υδατοκαλλιέργεα. Την εντατικοποίηση των ελέγχων για την τήρηση των περιβαλλοντικών όρων και τον έλεγχο της ποιότητας του νερού στο χώρο παραγωγής. Την ενθάρρυνση και οικονοµική ενίσχυση της δηµιουργίας φορέων διαχείρι σης των ΠΟΑΥ και θεσµοθέτηση της δηµιουργίας και λειτουργίας αυτών των περιοχών. Την ίδρυση νέων µονάδων µε προτεραιότητα στις θεσµοθετηµένες ΠΟΑΥ. Τον εκσυγχρονισµό του θεσµικού πλαισίου που αφορά στην αδειοδότηση, ε γκατάσταση και λειτουργία µονάδας υδατοκαλλιέργειας . Την προώθηση βιολογικών ή οικολογικών προϊόντων. Την ενθάρρυνση δηµιουργίας οµάδων παραγωγών στον κλάδο της υδατο καλλιέργειας. Τη δια βίου εκπαίδευση των απασχολουµένων στο κλάδο της υδατοκαλλιέρ γειας. Την απόκτηση πιστοποιητικών HACCP και ISO καθώς και την εφαρµογή συ στηµάτων διασφάλισης ποιότητας του προϊόντος. Την εκπόνηση αναλύσεων των προοπτικών της αγοράς για τα είδη υδατο καλλιέργειας και τη λήψη µέτρων για την αποφυγή πλεονασµατικής παραγω γικής ικανότητας. Τη στήριξη της κατανάλωσης προϊόντων υδατοκαλλιέργειας µέσω ενεργειών προώθησης. Την αποζηµίωση των οστρακοκαλλιεργητών για τυχόν προσωρινή αναστολή της συλλογής εκτρεφόµενων µαλακίων. Τη στήριξη για την κατασκευή, την επέκταση, τον εξοπλισµό και τον εκσυγ χρονισµό εγκαταστάσεων αλιείας εσωτερικών υδάτων, προκειµένου να βελ τιωθούν η ασφάλεια, οι συνθήκες εργασίας, η υγιεινή, η υγεία των ανθρώπων ή των ζώων και η ποιότητα των προϊόντων ή να µειωθούν οι αρνητικές ή να ενισχυθούν οι θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Τη στήριξη του λιανικού εµπορίου εντός της µονάδας υδατοκαλλιέργειας . Τη συνεισφορά στη χρηµατοδότηση του ελέγχου και της εξάλειψης νόσων στη υδατοκαλλιέργεια. ΠΟΡΟΙ Πηγές χρηµατοδότησης για την υλοποίηση του Άξονα προτεραιότητας µπορούν να αποτελέσουν: το Ευρωπαϊκό Ταµείο Αλιείας (ΕΤΑ) ή / και το Πρόγραµµα ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή / και, Ιδιωτικές επενδύσεις. 44 ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ ΕΚΡΟΩΝ Ονοµασία και µονάδα µέτρησης Αριθµός µο νάδων Έτος 2005 Ενδιάµεσος Στόχος 2010 Στόχος 2013 Αύξηση Αριθµός µονάδων (ίδρυση-επέκταση- εκ συγχρονισµός) 1030 100 240 240 ∆ΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ Ονοµασία και µονάδα µέτρησης Παραγωγή Έτος 2005 Ενδιάµεσος Στόχος 2010 Στόχος 2013 Αύξηση Παραγωγή µονάδων υδατοκαλλιεργειών (τό νοι) 105.511 5.600 13.330 13.330 Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 2 (υδατοκαλλιέργεια ) στο Περιβάλλον : Στον άξονα περιλαµβάνονται µεταξύ των άλλων µέτρα στην κατεύθυνση µείωσης των επιπτώσεων της παραγωγικής διαδικασίας των υδατοκαλλιεργειών στο περιβάλλον. Σε αυτά περιλαµβάνονται δράσεις εκσυγχρονισµού για την προµήθεια του εξοπλι σµού ή και µετεγκατάστασης, καθώς και δράσεις ενίσχυσης των παραδοσιακών µορφών υδατοκαλλιέργειας. Περιλαµβάνονται επίσης δράσεις για µεθόδους εκτρο φής που µειώνουν τις αρνητικές επιπτώσεις στο ή που αυξάνουν τις θετικές επιπτώ σεις στο περιβάλλον, για τη συµµετοχή επιχειρήσεων στα συστήµατα οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου (EMAS) καθώς και δράσεις για αντισταθµιστικά µέτρα για τις µονάδες που λειτουργούν σε περιοχές οικολογικής σηµασίας (περιοχές Natura 2000). Θετική επίπτωση στο περιβάλλον αναµένεται τέλος να προκύψει µέσω της εφαρµογής βιολογικών µεθόδων παραγωγής. 3.3.2 ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΏΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο τοµέας της µεταποίησης κατέχει σηµαντικό ρόλο στην αλιευτική βιοµηχανία διότι αξιοποιεί µεταξύ των άλλων και τις πλεονασµατικές ποσότητες αλιευµάτων προκειµέ νου να παραταθεί η διάρκεια ζωής του προϊόντος σε αποδεκτές για την ανθρώπινη κατανάλωση συνθήκες. Η µεταποίηση αποτελεί σταθερή επένδυση που διασφαλίζει την υγιεινή ενός ευπαθούς προϊόντος και παρέχει θέσεις εργασίας σε άµεσα αλλά και σε έµµεσα συνεργαζόµενους (ψαράδες, παραγωγοί δευτερευόντων προϊόντων κλπ). Ενώ µε την ανάπτυξη της τεχνολογίας και της βιοµηχανικής εξέλιξης, έδωσε στροφή σε µαζική παραγωγή προϊόντων και διευρύνθηκε το φάσµα των τελικών προϊόντων. Παράλληλα ο κλάδος της εµπορίας διακινεί σύντοµα και αποτελεσµατικά ένα ευπα θές προϊόν τηρώντας τους κανόνες υγιεινής. Μεγάλη συµµετοχή στη σηµερινή εικόνα της µεταποίησης και εµπορίας έχει η σηµα ντική αύξηση του καταναλωτικού κοινού εξ αιτίας του τουρισµού και η επιβολή µέ τρων υγιεινής κατά τα διεθνή πρότυπα και σύγχρονες απαιτήσεις και η τυποποίηση του προϊόντος που το έκανε πιο οικείο στο µέσο καταναλωτή. Ωστόσο, ο κλάδος δέ χεται ισχυρές πιέσεις από το διεθνή και ανταγωνισµό. 45 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Στρατηγικός στόχος για τον κλάδο, είναι η αειφόρος ανάπτυξη βιώσιµων επιχειρήσε ων µεταποίησης και εµπορίας αλιευτικών προϊόντων και η ενίσχυση της ανταγωνι στικότητας των επιχειρησιακών δοµών, ώστε να επωφεληθεί ο κλάδος µε τα µέγιστα µακροπρόθεσµα επιχειρηµατικά και κοινωνικά οφέλη. Γενικός στόχος είναι η αύξηση της παραγωγής, ιδίως µε παραγωγή προϊόντων υψη λής ποιότητας, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, των συνθηκών δηµόσιας υγείας και υγιεινής και µείωση των αρνητικών επιπτώσεων στο περιβάλλον. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ειδικότερα, θα προκριθούν παρεµβάσεις που θα αποσκοπούν στα εξής: Επιδίωξη της ανταγωνιστικότητας µέσα από την ανασυγκρότηση του παρα γωγικού ιστού και την αύξηση της παραγωγικότητας, στη κατεύθυνση της πα ραγωγής προϊόντων που ενσωµατώνουν γνώση, τεχνολογία και περιβαλλο ντική µέριµνα. Παροχή νέων προϊόντων, υψηλής προστιθέµενης αξίας, στον καταναλωτή. Βελτίωση της παραγωγικής διαδικασίας ώστε να προσδίδεται η µεγαλύτερη δυνατή αξία στα αλιεύµατα µε περιορισµό των απωλειών και απορρίψεων. Ενθάρρυνση της χρησιµοποίησης προϊόντων, ιδίως του τοπικού στόλου, που είναι χαµηλής ζήτησης. Ώθηση να καταστήσουµε τη µεγαλύτερη δυνατή ποσότητα προϊόντων, κατάλ ληλη για ανθρώπινη κατανάλωση. Ανάπτυξη καινοτόµων δυνατοτήτων που προβλέπουν υψηλής ποιότητας πρότυπα που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του κοινού για τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας. Βελτίωση του εφοδιασµού της αγοράς µε προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέρ γειας. Σύγχρονη πολιτική διάθεσης των αλιευµάτων στο εµπόριο µε την ανάπτυξη τοπικών εγκαταστάσεων µεταποίησης και εµπορίας. Βελτίωση των συνθηκών διακίνησης µε την ενθάρρυνση της τήρησης κανό νων υγιεινής, ανάπτυξη σύγχρονων τεχνικών διακίνησης και πύκνωσης του δικτύου διανοµών. Βελτίωση των συνθηκών εµπορίας δηµοσίων εγκαταστάσεων µε στόχο την παροχή αυξηµένων δυνατοτήτων εµπορίας στο συναλλασσόµενο κοινό. ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Στα πλαίσια των στόχων που αναφέρθηκαν, θα αναληφθούν ενέργειες για επενδύ σεις στη µεταποίηση και εµπορία των αλιευτικών προϊόντων προς τις εξής κατευθύν σεις: Κατασκευή νέων παραγωγικών µονάδων µεταποίησης αλιευτικών προϊόντων και εγκατάσταση νέων γραµµών παραγωγής, ιδιαίτερα αυτών που θα στο χεύουν σε προϊόντα υψηλής προστιθέµενης αξίας, τα οποία θα µπορούν να ανταγωνιστούν τα παραγόµενα των τρίτων χωρών. Παρουσίαση επώνυµου προϊόντος στην αγορά µε ταυτότητα και προβολή των ποιοτικών προτύπων των µεταποιητικών µονάδων. Εγκατάσταση κατάλληλου εξοπλισµού σε σκάφη για ελαφριάς µορφής µετα ποίηση, τυποποίηση και εµπορία, ώστε να αξιοποιηθεί το συγκριτικό πλεονέ κτηµα ποιότητας του ελληνικού αλιευτικού στόλου που αλιεύει και εκφορτώνει την παραγωγή του εντός 24-48 ωρών κατά µέσο όρο . 46 ∆ιαφοροποίηση των παραγόµενων προϊόντων προκειµένου να καλύπτονται όλα τα εξελισσόµενα καταναλωτικά πρότυπα. Περιβαλλοντική µέριµνα για την αδρανοποίηση και αξιοποίηση των στερεών αποβλήτων. Κατασκευή νέων εγκαταστάσεων εµπορίας για τη βελτίωση του συστήµατος διακίνησης των αλιευτικών προϊόντων. Βελτίωση και ολοκλήρωση της κατασκευής µονάδων συσκευασίας αλιευτικών προϊόντων, ιδιαίτερα των προϊόντων της υδατοκαλλιέργειας, προκειµένου το σύνολο της παραγωγής να διακινείται µέσω εγκεκριµένων εγκαταστάσεων σύµφωνα µε τις απαιτήσεις των Κανονισµών 853/2004 και (ΕΚ)854/2004 ,µε έµφαση αυτών που αφορούν θέµατα ποιότητας και υγιεινής. Βελτίωση και ολοκλήρωση της κατασκευής κέντρων αποστολής οστράκων, προκειµένου το σύνολο της παραγωγής να διακινείται µέσω εγκεκριµένων ε γκαταστάσεων σύµφωνα µε τις απαιτήσεις των Κανονισµών 853/2004 και (ΕΚ)854/2004 . Εκσυγχρονισµός εγκαταστάσεων εµπορίας του δηµοσίου για τη βελτίωση των συνθηκών διακίνησης και υποστήριξη της χονδρικής πώλησης σύµφωνα µε σύγχρονες µεθόδους και έγκριτες διαδικασίες υγιεινής. Ενθάρρυνση της δια βίου εκπαίδευσης των εργαζοµένων στον κλάδο, µε έµ φαση στην ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση. Βελτίωση της τροφοδοσίας των βιοµηχανικών µονάδων µε πρώτες ύλες προ κειµένου να εκµεταλλευτούν τις ηµέρες υπερπροσφοράς. Προώθηση νέων ελκυστικών προϊόντων υψηλής προστιθέµενης αξίας που θα στοχεύουν τόσο στη χονδρική (catering) όσο και στη λιανική (καταναλωτής). Βελτίωση των αποθηκευτικών χώρων, πρώτης ύλης και τελικού προϊόντος µε σύγχρονο απογραφικό έλεγχο και µηχανογραφική υποστήριξη για την ιχνη λασιµότητα του προϊόντος µέχρι τον τελευταίο καταναλωτή. Υποστήριξη για τη βελτίωση των διαδικασιών logistics και των συγχρόνων τρόπων παρακολούθησης και διακίνησης των προϊόντων τους, ώστε να εξι σορροπηθεί η επιβάρυνση των κοστολογίων και της οργανωτικής δοµής των επιχειρήσεων εξαιτίας της πληθώρας παραγόµενων προϊόντων και δικτύου διανοµών. Προώθηση της κατανάλωσης και του marketing, ιδιαίτερα µε διαφήµιση και ενηµέρωση του καταναλωτή για τις µορφές των προϊόντων, την ποιότητά τους και τη διατροφική τους αξία. Εκσυγχρονισµός των παραγωγικών µονάδων για τη βελτίωση της απόδοσης πρώτων και βοηθητικών υλών, τη µείωση του κόστους συντήρησης και την αύξηση της ποιότητας των προϊόντων. Υποστήριξη του κλάδου µέσω του Νοµικού και επιχειρηµατικού πλαισίου, δε δοµένου ότι µε τη διεύρυνση ανοίγονται νέες αγορές και αυξάνονται οι επιχει ρηµατικές προκλήσεις. Επιδίωξη αύξησης της κατά κεφαλή κατανάλωσης ώστε να περιοριστούν οι αρνητικές πτυχές της εποχικότητας και να αξιοποιηθούν τα ιχθυηρά ως προϊ όντα παροχής ζωικών πρωτεϊνών. Εκπόνηση µελετών κατανάλωσης ανά είδος. 47 ΠΟΡΟΙ Πηγές χρηµατοδότησης για την υλοποίηση του Άξονα προτεραιότητας µπορούν να αποτελέσουν: Το Πρόγραµµα ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή / και, Το Ευρωπαϊκό Ταµείο Αλιείας (ΕΤΑ) ή / και Ιδιωτικές επενδύσεις. ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ∆ΕΙΚΤΗΣ ΕΚΡΟΩΝ Ονοµασία και µονάδα µέτρησης Τιµή βάσης 2005 Ενδιάµεσος στόχος 2010 Στόχος 2013 Αύξηση Αριθµός νέων µονάδων και µονάδων που θα επεκταθούν ή θα εκ συγχρονιστούν 310 26 73 73 ∆ΕΙΚΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ Ονοµασία και µονάδα µέτρησης Τιµή βάσης 2005 Ενδιάµεσος στόχος 2010 Στόχος 2013 Αύξηση Παραγωγή (τόννοι) 59.300 65.000 71.800 12.500 Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 2 ( Μεταποίηση &Εµπορία) στο Περιβάλλον : Ο Άξονας αναµένεται ότι θα συµβάλλει στην προστασία του περιβάλλοντος τόσο ά µεσα µε την βελτίωση των φιλοπεριβαλλοντικών χαρακτηριστικών των επιχειρήσεων του κλάδου όσο και έµµεσα στην περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου µε τρόπο εναρµο νισµένο µε τις ανάγκες του ανθρώπου και της φύσης. 3.4 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 3: ∆ΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΑ∆ΟΥ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ – ΜΕΤΡΑ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥ ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι οµαδικές δραστηριότητες στον τοµέα της αλιείας, βρίσκονται σε χαµηλό επίπεδο, εξαιτίας του έντονου νησιωτικού χαρακτήρα της χώρας και των ιδιαιτεροτήτων του κλάδου όπως η ευρεία διασπορά των σηµείων εκφόρτωσης, ο µεγάλος αριθµός πλοιοκτητών, ο οικογενειακής µορφής χαρακτήρας των περισσότερων αλιευτικών, η αντιπαλότητα µεταξύ των χρηστών διαφορετικών αλιευτικών εργαλείων κλπ. Στον τοµέα δραστηριοποιούνται µόνο τρεις αναγνωρισµένες από την Ευρωπαϊκή Ένωση Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π. Βόλου, Ηµαθίας & Καβάλας) και η σύσταση και λει τουργία επιπλέον Οργανώσεων, θα αποτελούσε ένα επιπλέον εργαλείο για την καλύ τερη οργάνωση της αγοράς και την υποστήριξη του εισοδήµατος των παραγωγών. Στις Λιµνοθάλασσες, στις περισσότερες περιπτώσεις, οι αλιείς ανήκουν σε αλιευτι κούς συνεταιρισµούς, οι οποίοι έχουν και την εκµετάλλευση των λιµνοθαλασσών. Όλη η ανωτέρω διάρθρωση αποτελεί δυσκολία και στην εκπροσώπηση των αλιέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (RACS κλπ) Όσον αφορά την υδρόβια πανίδα & χλωρίδα, έχει αποδειχθεί ότι τα παράκτια οικο συστήµατα της χώρας εξακολουθούν να δέχονται έντονες πιέσεις κυρίως από τις δραστηριότητες της παράκτιας ζώνης, µε αποτέλεσµα την µείωση των ιχθυαποθεµά των. Η προστασία και ανάπτυξη των υδάτινων πόρων των παράκτιων περιοχών εί 48 ναι ένα συνεχές ζητούµενο. Ήδη έχουν τοποθετηθεί τεχνητοί ύφαλοι σε 4 θαλάσσιες περιοχές (Βιστωνίδας, Ιερισσού, Πρέβεζας & Καλύµνου). Μεγάλος αριθµός αλιευτικών λιµένων & καταφύγιων υπάρχουν στην χώρα µας (πε ρίπου 800), ως συνέπεια της εκτενούς γραµµής των ακτών και του έντονου νησιωτι κού χαρακτήρα. Τα αποκλειστικά αλιευτικά λιµάνια (Ιχθυόσκαλες) της χώρας µας (11 συνολικά) καλύπτουν µικρό µόνο µέρος όλου του αλιευτικού χώρου, έτσι µεγάλος αριθµός αλιευτικών σκαφών εξυπηρετείται από λιµάνια µικρής κλίµακας και µικτής χρήσης τα οποία διαθέτουν κυρίως χώρους ελλιµενισµού χωρίς να παρέχονται άλλες εξυπηρετήσεις. Παρά τις επιτυχηµένες παρεµβάσεις που έγιναν στα πλαίσια των προηγουµένων Προγραµµατικών περιόδων υπάρχει ακόµα ανάγκη για βελτίωση των εγκαταστάσεων των αλιευτικών λιµένων ιδίως και στο πλαίσιο των κανονιστικών υ ποχρεώσεων που απορρέουν από τα µέτρα διαχείρισης για την Μεσόγειο θάλασσα (Καν.(ΕΚ) αριθµ. 1967/2006). Η µεγάλη ανάπτυξη των υδατοκαλλιεργειών στην χώρα µας, η αύξηση της παραγω γής επεξεργασµένων αλιευτικών προϊόντων, η ύπαρξη πλεονασµατικών αλιευτικών προϊόντων σε συνδυασµό µε τις συνθήκες αγοράς που δηµιουργούνται από την πα γκοσµιοποίηση και τον έντονο ανταγωνισµό, επιβάλλουν την ανάγκη διεύρυνσης των υπαρχουσών αγορών και εξεύρεσης νέων µε καλύτερη προώθηση των προϊόντων στην αγορά. Η Έρευνα και η Καινοτοµία θα πρέπει να συνεχίσει να προωθείται και να ενισχύεται, καθότι προηγείται των εξελίξεων και τις διαµορφώνει κι εποµένως είναι µια δράση απαραίτητη και ιδιαίτερα κρίσιµη. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Η Βελτίωση του αναγκαίου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων του τοµέα της Αλιείας και η επιδίωξη της επίτευξης των στόχων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και των µέτρων διαχείρισης στην Μεσόγειο θάλασσα (Καν. 1967/2006). ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η ανάπτυξη – ενίσχυση της συλλογικότητας των παραγωγών του τοµέα της αλιείας η προστασία και η ανάπτυξη της υδρόβιας πανίδας & χλωρίδας και η βελτίω ση του υδάτινου περιβάλλοντος η βελτίωση της υποδοµής των αλιευτικών λιµένων και η βελτίωση των παρε χόµενων υπηρεσιών στους επαγγελµατίες αλιείς και τα επαγγελµατικά αλιευ τικά σκάφη η βελτίωση της ασφάλειας ελλιµενισµού & εκφόρτωσης των αλιευτικών σκα φών η βελτίωση της υποδοµής των αλιευτικών λιµένων και των τόπων εκφόρτω σης και η βελτίωση των παρεχόµενων υπηρεσιών στους επαγγελµατίες αλιείς και τα επαγγελµατικά αλιευτικά σκάφη και στο πλαίσιο των κανονιστικών υ ποχρεώσεων των µέτρων διαχείρισης για την Μεσόγειο (Καν.(ΕΚ)αριθµ. 1967/2006), η αύξηση της ποιότητας & της αξίας των αλιευτικών προϊόντων και η ανάπτυ ξη νέων αγορών η ανάπτυξη της καινοτοµίας στον τοµέα της αλιείας και η απόκτηση & διάδοση τεχνικών γνώσεων ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Μέτρα κοινού ενδιαφέροντος, ιδίως για: 49 τη συµβολή, κατά βιώσιµο τρόπο, στην καλύτερη διαχείριση ή διατήρηση των πόρων, την προαγωγή επιλεκτικών αλιευτικών µεθόδων ή εργαλείων και τη µείωση των παρεµπιπτόντων αλιευµάτων, την αφαίρεση απωλεσθέντων αλι ευτικών εργαλείων από το θαλάσσιο βυθό προκειµένου να καταπολεµηθεί η άδηλη αλιεία. τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της ασφάλειας, τη συµβολή στη διαφάνεια των αγορών προϊόντων αλιείας και υδατ/ργειας, περιλαµβανοµένης της ιχνηλασιµότητας, την βελτίωση της ποιότητας & της ασφάλειας των τροφίµων, την ανάπτυξη, την αναδιάρθρωση ή την βελτίωση ζωνών υδατοκαλλιέργειας, τις επενδύσεις σε εξοπλισµό και υποδοµή παραγωγής, µεταποίησης ή εµπο ρίας, περιλαµβανοµένων του εξοπλισµού και των εγκαταστάσεων επεξεργα σίας απορριµµάτων, την αναβάθµιση των επαγγελµατικών δεξιοτήτων, ή την ανάπτυξη νέων µε θόδων και εργαλείων κατάρτισης, και την προαγωγή της εταιρικής σχέσης µε ταξύ επιστηµόνων και επιχειρήσεων στον αλιευτικό κλάδο, την δικτύωση και την ανταλλαγή εµπειριών και βέλτιστων πρακτικών µεταξύ οργανώσεων που προάγουν την ισότητα ευκαιριών µεταξύ ανδρών και γυναι κών και άλλων ενδιαφεροµένων, τη συµβολή στους στόχους που καθορίζονται για την παράκτια αλιεία µικρής κλίµακας. τη βελτίωση της διαχείρισης και του ελέγχου των συνθηκών πρόσβασης στις περιοχές αλιείας, ιδίως µέσω της εκπόνησης τοπικών διαχειριστικών σχεδίων που εγκρίνονται από τις εθνικές αρµόδιες αρχές, τη δηµιουργία οργανώσεων παραγωγών που αναγνωρίζονται δυνάµει του κανονισµού (ΕΚ) αριθ. 104/2000, την αναδιάρθρωσή τους και την υλοποίηση των προγραµµάτων τους για τη βελτίωση της ποιότητας. Μέτρα για την προστασία και ανάπτυξη της υδρόβιας πανίδας & χλωρίδας για : Την κατασκευή ή τοποθέτηση στατικών ή κινητών εγκαταστάσεων για την προστασία και την ανάπτυξη της υδρόβιας πανίδας και χλωρίδας ή την απο κατάσταση εσωτερικών υδάτων, περιλαµβανοµένων των τόπων ωοτοκίας και των οδών µετανάστευσης για τα µεταναστευτικά είδη ή εφόσον αφορούν ά µεσα τις αλιευτικές δραστηριότητες, την προστασία και βελτίωσης του περι βάλλοντος στο πλαίσιο του NATURA 2000. Μέτρα για την βελτίωση της υποδοµής των αλιευτικών λιµένων, & καταφύγια, για : τη βελτίωση των συνθηκών εκφόρτωσης, µεταποίησης, αποθήκευσης στους λιµένες και δηµοπράτησης των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, την προµήθεια καυσίµων, πάγου, νερού και ηλεκτρικής ενέργειας, τη συντήρηση αλιευτικών σκαφών και την επισκευή του εξοπλισµού, την κατασκευή, τον εκσυγχρονισµό και την επέκταση αποβαθρών µε στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας κατά την εκφόρτωση ή τη φόρτωση, την µηχανογραφική διαχείριση αλιευτικών δραστηριοτήτων, την βελτίωση της ασφάλειας και των συνθηκών εργασίας, την αποθήκευση και την επεξεργασία απορριµµάτων και µέτρα για τη µείωση των απορρίψεων. 50 επενδύσεις που σχετίζονται µε την ασφάλεια και αφορούν την κατασκευή ή τον εκσυγχρονισµό µικρών αλιευτικών καταφυγίων. Μέτρα για ανάπτυξη νέων αγορών & εκστρατείες προώθησης, που αφορούν ιδίως για: την διεξαγωγή εθνικών ή διακρατικών εκστρατειών προώθησης προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, εκστρατείες για τη βελτίωση της εικόνας των προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας και του αλιευτικού κλάδου και διεξα γωγή ερευνών της αγοράς. την διάθεση στην αγορά πλεοναζόντων ειδών ή ειδών που επιδέχονται περαι τέρω εκµετάλλευση . την εφαρµογή πολιτικής ποιότητας για τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέρ γειας και την πιστοποίηση ποιότητας, περιλαµβανοµένων της δηµιουργίας σηµάτων και της πιστοποίησης προϊόντων που αλιεύονται ή εκτρέφονται µε φιλοπεριβαλλοντικές µεθόδους παραγωγής, την προώθηση προϊόντων που παράγονται µε τη χρήση µεθόδων που προκαλούν µικρές επιπτώσεις στο περιβάλλον, την προώθηση προϊόντων που αναγνωρίζονται δυνάµει του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92, Μέτρα για την καινοτοµία, πιλοτικά σχέδια, τα οποία µπορούν: να δοκιµάζουν, υπό σχεδόν πραγµατικές συνθήκες του κλάδου παραγωγής, την τεχνική ή οικονοµική βιωσιµότητα µιας καινοτόµου τεχνολογίας . να καθιστούν δυνατή τη διενέργεια δοκιµών σχεδίων διαχείρισης και σχεδίων κατανοµής της αλιευτικής προσπάθειας, περιλαµβανοµένων, εφόσον απαιτεί ται, του καθορισµού ζωνών απαγόρευσης της αλιείας, να αναπτύσσουν και να δοκιµάζουν µεθόδους για τη βελτίωση της επιλεκτικό τητας των εργαλείων, τη µείωση των παρεµπιπτόντων αλιευµάτων, των α πορρίψεων ή των επιπτώσεων στο περιβάλλον, ιδίως δε στο θαλάσσιο βυθό, να δοκιµάζουν εναλλακτικούς τύπους τεχνικών διαχείρισης της αλιείας. Μέτρα για τροποποίηση αλιευτικών σκαφών για άλλες δραστηριότητες που περιλαµ βάνουν: µετατροπή των αλιευτικών σκαφών για εκπαιδευτικούς σκοπούς µετατροπή των αλιευτικών σκαφών για ερευνητικούς σκοπούς ΠΟΡΟΙ Πηγές χρηµατοδότησης για την υλοποίηση του Άξονα προτεραιότητας µπορούν να αποτελέσουν: το Ευρωπαϊκό Ταµείο Αλιείας (ΕΤΑ) ή / και το Πρόγραµµα ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή / και, Ιδιωτικές επενδύσεις ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ονοµασία δείκτη Στόχος 2013 Αριθµός αλιευτικών λιµένων – καταφυγίων, όπου βελτιώθηκαν οι εγκαταστάσεις 65 Έκταση των νέων δηµιουργούµενων θαλάσσιων προστατευόµενων περιοχών 16 km2 51 Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 3 στο Περιβάλλον : Η αναβάθµιση του βιολογι κού πλούτου αποτελεί σηµαντική θετική επίπτωση της εφαρµογής του Άξονα. Αυτό επιτυγχάνεται µεταξύ των άλλων µε τους τεχνητούς υφάλους, µε την περιβαλλοντική στήριξη των περιοχών του δικτύου προστατευόµενων περιοχών Natura 2000, µε συλλογικές δράσεις πάνω σε περιβαλλοντικά θέµατα, µε την προώθηση της καινοτο µίας στην βελτίωση της περιβαλλοντικής συµβατότητας των παραγωγικών µεθόδων του αλιευτικού κλάδου. 3.5 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 : AΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αλιευτική δραστηριότητα συγκεντρώνεται σε µεγάλο βαθµό στις νησιωτικές και πα ράκτιες περιοχές της χώρας. Η ανάπτυξη της Αλιείας διαχρονικά έχει ως αποτέλεσµα την εµφάνιση φαινοµένων εξάρτησης ορισµένων περιοχών της χώρας από την αλιευ τική δραστηριότητα, περιοχές οι οποίες χαρακτηρίζονται αφενός από σηµαντικά δη µογραφικά και κοινωνικοοικονοµικά προβλήµατα και αφετέρου από τις ελλείψεις που παρατηρούνται σε βασικές υποδοµές. Από την άλλη, τα φυσικά πλεονεκτήµατά τους, σε συνδυασµό µε ελκυστικότητά τους ως τουριστικοί προορισµοί αποτελούν ένα θετι κό πλαίσιο που µπορεί να αξιοποιηθεί προκειµένου να αντιστραφούν οι αρνητικές εξελίξεις και να επιτευχθεί η αειφόρο ανάπτυξη των περιοχών αυτών. Τόσο οι παρά κτιες όσο και κυρίως οι νησιωτικές περιοχές της χώρας, χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη σηµαντικού αριθµού αλιευτικών περιοχών ( περιοχή η οποία βρέχεται από θάλασσα ή λίµνη ή περιλαµβάνει τεχνικές λίµνες ή εκβολές ποταµού), δηλαδή περιοχών των οποίων η κοινωνική και οικονοµική ανά πτυξη εξαρτάται σε σηµαντικό βαθµό από την εξέλιξη της αλιευτικής δραστηριότητας. Κατά συνέπεια απαιτείται η ενίσχυσή τους για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής σε αυτές, στο πλαίσιο µιας συνολικής στρατηγικής, τα βασικά χαρακτηριστικά της οποί ας είναι: Εφαρµογή µίας ολοκληρωµένης πολιτικής για την ενίσχυση της κοινωνικής και οικονοµικής ευηµερίας των περιοχών παρέµβασης Η πολιτική για την ανάπτυξη των αλιευτικών περιοχών θα αποτελέσει µέρος µιας ολοκληρωµένης προσέγγισης µε σαφή γεωγραφική αναφορά και προ σαρµοσµένης στις τοπικής συνθήκες. Η στρατηγική που υιοθετείται θα είναι όσον το δυνατόν περισσότερο αποκε ντρωµένη, θα ευνοεί τη συµµετοχή των τοπικών παραγόντων, θα στηρίζε ται σε προσέγγιση από τα κάτω προς τα άνω και θα διασφαλίζει τη σηµαντι κή συµµετοχή των παραγόντων του ιδιωτικού τοµέα. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Στρατηγικός στόχος του Άξονα Προτεραιότητας είναι Η ενίσχυση της αειφόρου ανά πτυξης των επιλεγµένων αλιευτικών περιοχών που θα στηρίζεται στη δηµιουργία ε νός προτύπου πολυαπασχόλησης και διασύνδεσης των τοµέων παραγωγής µεταξύ τους σε αυτές Γενικοί στόχοι του Άξονα Προτεραιότητας είναι: Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αλιευτικών περιοχών, µέσω της αναδιάρθρωσης και του αναπροσανατολισµού της παραγωγικής τους βάσης και της δηµιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης εκτός του αλιευ τικού τοµέα. 52 Η βελτίωση της ελκυστικότητας των αλιευτικών περιοχών µέσω της ενί σχυσης βασικών υποδοµών και της προστασίας του φυσικού και αν θρωπογενούς περιβάλλοντος. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ο στρατηγικός και οι γενικοί στόχοι του Άξονα Προτεραιότητας επιτυγχάνονται µε την επίτευξη των ακόλουθων ειδικών στόχων : Αύξηση της προστιθέµενης αξίας των αλιευτικών προϊόντων. Προώθηση του οικοτουρισµού µε στόχο την αναδιάρθρωση και τον ανα προσανατολισµό των οικονοµικών δραστηριοτήτων σε αλιευτικές περιο χές. ∆ιατήρηση και δηµιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Προαγωγή της ποιότητας του παρακτίου περιβάλλοντος των αλιευτικών περιοχών Προστασία και αναβάθµιση της φυσικής και αρχιτεκτονικής κληρονοµιάς στις αλιευτικές περιοχές. Ενίσχυση βασικών στοιχείων τεχνικής υποδοµής και υπηρεσιών για τη βελτίωση της ελκυστικότητάς των αλιευτικών περιοχών. ∆ιάδοση βέλτιστων πρακτικών µέσω της προαγωγής της διαπεριφερεια κής και διακρατικής συνεργασίας µεταξύ των παραγόντων των αλιευτι κών περιοχών. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Οι παραπάνω στόχοι θα επιτευχθούν µε την υλοποίηση µέτρων στις ακόλουθες κα τευθύνσεις: Αναδιάρθρωση και αναπροσανατολισµός των οικονοµικών δραστηριοτήτων, ιδίως µε την προώθηση του οικοτουρισµού, υπό την προϋπόθεση ότι οι δρά σεις που θα προταθούν δεν θα έχουν ως αποτέλεσµα την αύξηση της αλιευτι κής προσπάθειας. ∆ιαφοροποίηση των δραστηριοτήτων µέσω της προώθησης της πολλαπλής απασχόλησης για αλιείς µέσω της δηµιουργίας πρόσθετων θέσεων απασχό λησης εκτός αλιευτικού τοµέα Εκσυγχρονισµός ή δηµιουργία µικρών εγκαταστάσεων υποδοµής που σχετί ζονται µε την αλιεία και τον τουρισµό και στήριξη υπηρεσιών που παρέχονται προς όφελος των µικρών κοινοτήτων αλιέων. Προστασία περιβάλλοντος µε στόχο τη διατήρηση της ελκυστικότητάς του, την αναβίωση και ανάπτυξη οικισµών και χωριών στις περιοχές παρέµβασης και την προστασία - αναβάθµιση της φυσικής και αρχιτεκτονικής κληρονοµιάς. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αλιευτικού τοµέα και αύξηση της προ στιθέµενης αξίας των αλιευτικών προϊόντων. Ανασύσταση του παραγωγικού δυναµικού του αλιευτικού κλάδου σε περί πτωση που έχει πληγεί από φυσικές ή βιοµηχανικές καταστροφές Απόκτηση δεξιοτήτων και διευκόλυνση της κατάρτισης και της εφαρµογής της τοπικής αναπτυξιακής στρατηγικής. Προαγωγή της διαπεριφερειακής / διακρατικής συνεργασίας µεταξύ των πα ραγόντων σε περιοχές αλιευτικών δραστηριοτήτων ,µέσω της δικτύωσης και της διάδοσης βέλτιστων πρακτικών. 53 Τα ανωτέρω µέτρα θα γίνουν στα πλαίσια µιας συνολικής στρατηγικής µε την οποία θα επιδιωχθεί η στήριξη της υλοποίησης των στόχων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτι κής. Στρατηγική αυτή θα υποστηριχθεί και από άλλα Ταµεία εκτός του Ε.Τ.Α ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Ο προσδιορισµός των περιοχών που θα επιλεγούν για χρηµατοδότηση στηρίζεται στα ακόλουθα κριτήρια επιλογής: Μία αλιευτική περιοχή η οποία επιλέγεται για την παροχή βοήθειας είναι πε ριορισµένης έκτασης και κατά κανόνα µικρότερη από µία περιοχή του επιπέ δου NUTS III (Νοµός). Η περιοχή θα πρέπει να είναι συνεκτική από γεωγραφική, οικονοµική και κοι νωνική άποψη. Η βοήθεια χορηγείται κατά προτεραιότητα σε περιοχές: Με χαµηλή πυκνότητα πληθυσµού, ή Περιοχές φθίνουσας αλιευτικής δραστηριότητας, ή Μικρές αλιευτικές κοινότητες. Η αλιευτική περιοχή βρέχεται από θάλασσα ή λίµνη ή περιλαµβάνει τεχνικές λίµνες ή εκβολές ποταµού. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Τα µέτρα για τη συνδροµή της αειφόρου ανάπτυξης των αλιευτικών περιοχών υλο ποιούνται σε συγκεκριµένες περιοχές παρέµβασης από Οµάδες Τοπικής ∆ράσης για τις Αλιευτικές Περιοχές (ΟΤ∆-ΑΛΙΕΙΑΣ), οι οποίες είναι αντιπροσωπευτικές των δη µοσίων και ιδιωτικών εταίρων των κοινωνικοοικονοµικών τοµέων της περιοχής και, σύµφωνα µε την αρχή της αναλογικότητας, διαθέτουν επαρκή διοικητική και οικονο µική ικανότητα για να διαχειρίζονται τη συνδροµή και να εξασφαλίζουν ότι οι ενέργειες ολοκληρώνονται επιτυχώς. Η ΟΤ∆–ΑΛΙΕΙΑΣ θα πρέπει να βασίζεται, όποτε αυτό είναι δυνατό, σε υφιστάµενους, έµπειρους οργανισµούς. Κάθε ΟΤ∆-ΑΛΙΕΙΑΣ θα προτείνει και θα εφαρµόσει µία ολοκληρωµένη στρατηγική τοπικής ανάπτυξης, ο σχεδιασµός και η υλοποίηση της οποίας θα στηρίζεται στην «από τη βάση» προσέγγιση, σε συµφωνία µε τη ∆ιαχειριστική Αρχή. Η περιοχή που καλύπτεται από µία ΟΤ∆-Α θα πρέπει να είναι συνεκτική και να διαθέτει επαρκή κρί σιµη µάζα από την άποψη των ανθρώπινων, χρηµατοδοτικών και οικονοµικών πό ρων για τη στήριξη µιας αειφόρου στρατηγικής τοπικής ανάπτυξης. ΠΟΡΟΙ Τα ανωτέρω µέτρα θα γίνουν στα πλαίσια µιας συνολικής τοπικής στρατηγικής µε την οποία θα επιδιωχθεί η στήριξη της υλοποίησης των στόχων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Η Στρατηγική αυτή θα υποστηριχθεί και από άλλα Ταµεία εκτός του Ε.Τ.Α. Έτσι η χρηµατοδότηση των παρεµβάσεων στις αλιευτικές περιοχές µπορεί να γίνει µέσω: του Ευρωπαϊκού Ταµείου Αλιείας (Ε.Τ.Α.) στο πλαίσιο του παρόντος Άξονα Προτεραιότητας, ή / και του Ευρωπαϊκού Ταµείου Περιφερειακής Ανάπτυξης ( Ε.Τ.Π.Α.) ή / και Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταµείου , ή / και Προγράµµατος ∆ηµοσίων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή/ και Ιδιωτικές πιστώσεις 54 Ποσοτικοποιηµένοι στόχων Στο Άξονα Προτεραιότητας θα ενταχθούν 9 περιοχές παρέµβασης. Το αποτέλε σµα των παρεµβάσεων που θα συγχρηµατοδοτηθούν αφορά σε ωφελούµενο πληθυσµό 220.000 κατοίκων αλιευτικών περιοχών. ∆ΕΙΚΤΕΣ ΕΚΡΟΩΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ∆ΕΙΚΤΗ ΣΤΟΧΟΣ 2013 Αριθµός Περιοχών που θα ενταχθούν 9 ∆ΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ∆ΕΙΚΤΗ ΣΤΟΧΟΣ 2013 Ωφελούµενος Πληθυσµός (αριθµός κατοίκων) 220,000 Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 4 στο Περιβάλλον : Οι αλιευτικές περιοχές ε ντοπίζονται κυρίως σε µέρη όπου το περιβάλλον αποτελεί ένα σηµαντικό κεφάλαιο για την οικονοµία και συνδέεται ποικιλοτρόπως µε τα κοινωνικά και πολιτιστικά τους χαρακτηριστικά. Με αυτή την έννοια η ενίσχυση που παρέχεται από τον Άξονα προ τεραιότητας 4 δεν µπορεί παρά να συµβάλλει θετικά στην προστασία και αναβάθµιση των φυσικών πόρων σε κατεύθυνση αειφορικής αξιοποίησης τους από τις τοπικές κοινωνίες. 3.6 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 5 : ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ & ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 3.6.1 Υ∆ΑΤΙΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΑΛΙΕΙΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το υδάτινο περιβάλλον που σχετίζεται µε τον αλιευτικό Τοµέα χαρακτηρίζεται από µεγάλη θαλάσσια έκταση, όπου δραστηριοποιείται µεγάλος αριθµός επαγγελµατικών σκαφών, περιλαµβάνει δε ιδιαίτερα εκτεταµένη ακτογραµµή (περίπου 16.500 Km), µε µεγάλη οριζόντια κατάτµηση (περίπου 3.500 νησιά κλπ) κατά µήκος της οποίας συ γκεντρώνεται η πλειοψηφία του πληθυσµού (90%). Η παράκτια ζώνη χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολλών και σηµαντικών Λιµνοθαλάσσιων Οικοσυστηµάτων, που διαθέτουν άµεση και αµφίδροµη λειτουργική σχέση µε το εκτεταµένο παράκτιο θα λάσσιο οικοσύστηµα. Στα εσωτερικά νερά, καταγράφεται σηµαντικός αριθµός λιµναί ων – ποτάµιων και παραποτάµιων οικοσυστηµάτων. Τα επιφανειακά νερά χρησιµοποιούνται κυρίως στη γεωργία, την αλιεία, την βιοµηχα νία και την ύδρευση οικισµών, τα υπόγεια νερά κυρίως για ύδρευση και άρδευση ενώ τα Λιµναία – Λιµνοθαλάσσια καθώς και τα παράκτια νερά για αλιεία, αναψυχή και τουρισµό. Η ρύπανση – αλλοίωση αυτών των υδάτινων οικοσυστηµάτων οφείλεται σε χερσαίες δραστηριότητες (γεωργία, οικισµοί, βιοµηχανία, βιοτεχνία, κ.λ.π.), στην ναυσιπλοΐα αλλά και στην αλόγιστη και µη αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων. Τα τελευταία χρόνια, µε την πιο συστηµατική εφαρµογή της Περιβαλλοντικής Νοµο θεσίας, (ΜΠΕ κλπ), την εισαγωγή των αρχών της Αειφορείας σχεδόν σε όλες τις δράσεις (Τουρισµός, Γεωργία, Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια κ.λ.π.), αλλά και την ολοένα αυξανόµενη περιβαλλοντική ευαισθησία των Ελλήνων, παρατηρείται στασιµότητα ή βελτίωση στις περιβαλλοντικές – οικολογικές επιπτώσεις, στα υδάτινα και θαλάσσια οικοσυστήµατα της χώρας. 55 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Η προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα αυτού που σχετίζεται µε τον αλιευτικό τοµέα. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ η ορθολογική διαχείριση των ιχθυοαποθεµάτων λαµβάνοντας υπόψη το σύ νολο των παραµέτρων που απειλούν το θαλάσσιο περιβάλλον, όπως υπερα λίευση, ρύπανση, κλιµατολογικές αλλαγές, αλλά και άλλες αντικρουόµενες χρήσεις ξηράς-θάλασσας. η προστασία του υδάτινου περιβάλλοντος στα πλαίσια της αειφόρου ανάπτυ ξης των υδατοκαλλιεργειών και η ευζωία των εκτρεφόµενων οργανισµών. Η δηµιουργία ενός Εθνικού ∆ικτύου Υγροτοπικών, Παράκτιων και Θαλάσσιων Οικοσυστηµάτων Ορθολογική εκµετάλλευση των λιµνοθαλασσών και άλλων ιχθυοτρόφων πα ράκτιων σχηµατισµών ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Ολοκλήρωση των µελετών καθορισµού Περιοχών Οργανωµένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ & θεσµοθέτηση τους, στήριξη της υδατοκαλλιέρ γειας που είναι σύµφωνη µε τους περιβαλλοντικούς περιορισµούς που απορ ρέουν από τον ορισµό των περιοχών του Natura 2000 σύµφωνα µε την οδη γία 92/43/ΕΟΚ, στήριξη της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας κατά την έννοια του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 και ενθάρρυνση της µετεγκατάστασης των πλωτών µονάδων, ιδιαίτερα αυτών που βρίσκονται σε κλειστούς κόλπους, δί νοντας την δυνατότητα της επαναφοράς της δοµής των βιοκοινωνιών αλλά και της βελτίωσης της παραγωγής των µονάδων Εκσυγχρονισµός και ενίσχυση της αλιευτικής νοµοθεσίας µε µέτρα που στο χεύουν στην προσαρµογή της αλιευτικής προσπάθειας, στην ενίσχυση της πολυειδικής προσέγγισης της αλιευτικής διαχείρισης και στην προστασία των αλιευτικών πόρων µε σταδιακή εφαρµογή µιας περιβαλλοντικής προσέγγισης της αλιείας µέσω της διαχείρισης του οικοσυστήµατος. Μέτρα για το περιορισµό των παρεπιπτόντων και απορριπτόµενων ειδών από την αλιεία και µέτρα για την επεξεργασία των καταλοίπων Προώθηση της αλιευτικής και υδατοκαλλιεργητικής έρευνας σε καινοτόµες και φιλικές προς το περιβάλλον τεχνικές και τεχνολογίες. Περιβαλλοντική πιστοποίηση & σήµανση κυρίως µέσω της ενίσχυσης των µη χανισµών πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων Συµµετοχή στο κοινοτικό σύστηµα οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου των παρακτίων και εσωτερικών υδάτων που οργανώθηκε µε βάση τον Κανονισµό (ΕΚ) αριθ. 761/2001, καθορισµός Θαλασσίων Προστατευοµένων Περιοχών και οργάνωση της διαχείρισής τους, ενίσχυση των µέτρων που στοχεύουν στη προστασία και την ανάπτυξη της υδρόβιας πανίδας και χλωρίδας συµβάλλο ντας ταυτόχρονα στη βελτίωση του υδάτινου περιβάλλοντος, τα οποία έχουν σχέση: α) µε την κατασκευή ή την τοποθέτηση στατικών ή κινητών εγκατα στάσεων για την προστασία και την ανάπτυξη της υδρόβιας πανίδας & χλω ρίδας ή µε την αποκατάσταση εσωτερικών υδάτων, συµπεριλαµβανοµένων των τόπων ωοτοκίας και των οδών µετανάστευσης για τα µεταναστευτικά είδη ή β) εφόσον αφορούν άµεσα τις αλιευτικές δραστηριότητες, µε την προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος στο πλαίσιο του NATURA 2000, µέτρα προστασίας και διαχείρισης βιοτόπων – οικοτόπων, προστασίας ειδών & πε ριοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλλους που αφορούν λίµνες και θάλασσα 56 Προώθηση ήπιων µορφών τουρισµού, τουρισµού οικολογικού ενδιαφέροντος (µε έµφαση στον αλιευτικό τουρισµό) Μέτρα παρακολούθησης της ποιότητας των νερών και καταπολέµησης της θαλάσσιας ρύπανσης. ΠΟΡΟΙ Πηγές χρηµατοδότησης για την υλοποίηση του Άξονα προτεραιότητας µπορούν να αποτελέσουν: Κοινοτικές πιστώσεις (Ε.Τ.Π.Α κλπ), ή / και , Το Πρόγραµµα ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή / και Ιδιωτικές πιστώσεις ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ονοµασία δείκτη εκροών Στόχος 2013 Εξέλιξη επενδύσεων σχετικών µε το περι βάλλον (εκτός Ταµείου Αλιείας ) 35 3.6.2 ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ & ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ – ΙΣΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η αλιεία και η υδατοκαλλιέργεια δραστηριοποιούνται στη νησιωτική και παράκτια ζώ νη όπου η διατήρηση ή ενίσχυση της απασχόλησης δρα πολλαπλασιαστικά στην α νάπτυξη των περιοχών αυτών. Το υπάρχον επίπεδο εκπαίδευσης των εργαζοµένων του τοµέα χαρακτηρίζεται σε γενικές γραµµές χαµηλό αν και σηµειώνονται διαφοροποιήσεις µεταξύ των επιµέρους κλάδων. Έτσι, το επίπεδο εκπαίδευσης των εργαζοµένων στις θαλάσσιες ιχθυοκαλ λιέργειες είναι σχετικά υψηλότερο σε σχέση µε το επίπεδο των εργαζοµένων στους άλλους κλάδους της αλιείας. Όµως οι εξελίξεις στην αλιευτική τεχνολογία είναι ρα γδαίες και είναι απαραίτητο να υπάρξουν ενέργειες εκπαίδευσης. Οι συνθήκες εργασίας είναι εξαιρετικά δύσκολες στον τοµέα και ιδιαίτερα στη θαλάσ σια αλιεία (αλιευτικά σκάφη) και στις εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας και κατά συ νέπεια θεωρείται φυσιολογική η χαµηλή παρουσία γυναικών στην αγορά εργασίας του τοµέα. Σε ορισµένες ωστόσο περιοχές και σε συγκεκριµένες δραστηριότητες (ό πως υδατοκαλλιέργειες & µεταποίηση) η συµµετοχή των γυναικών είναι µεγαλύτερη και σηµαντική, ενδεικτική της επιθυµίας τους να εργαστούν στον τοµέα της αλιείας, να βελτιώσουν τις γνώσεις τους καθώς και την οικονοµική κατάστασή τους και των οικο γενειών τους. Η συνεχής εκπαίδευση των εργαζοµένων, η αρχική κατάρτιση των νεοεισερχοµένων, η εν γένει δυνατότητα πρόσβασης στην πληροφόρηση και γνώση, καθώς επίσης και η προώθηση της απασχόλησης επιστηµόνων στις εξειδικευµένες επιχειρήσεις του τοµέα, δρουν προς όφελος της παραγωγικότητας του ανθρώπινου δυναµικού και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Η διατήρηση, ενίσχυση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναµικού του τοµέα, µε πα ράλληλη στήριξη της ισότητας των ευκαιριών. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η ενίσχυση της προσαρµοστικότητας του ανθρώπινου κεφαλαίου και των επιχειρή σεων. Με στόχο την αύξηση της προσαρµοστικότητας των εργαζοµένων, επιχειρή σεων & εργοδοτών στις ανάγκες του διεθνούς ανταγωνισµού, στις συνεχείς τεχνολο 57 γικές αλλαγές & τις παραγωγικές αναδιαρθρώσεις αλλά και αποσκοπώντας στην βελ τίωση της ποιότητας στην εργασία & στο εργασιακό περιβάλλον, βασικά αξιοποιώ ντας την δια βίου µάθησης, προωθείται: Αύξηση της προσαρµοστικότητας των επιχειρήσεων Αναβάθµιση των δεξιοτήτων στους αυτοαπασχολούµενους Καταπολέµηση των διακρίσεων στη απασχόληση και προώθηση της ισότητας των δύο φύλων ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ∆ΡΑΣΕΙΣ Μέτρα για την ενίσχυση της προσαρµοστικότητας των επιχειρήσεων θα περιλαµβά νουν : ∆ιευκόλυνση των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των ΜΜΕ για πρόσβαση σε εξω τερικές δράσεις ειδίκευσης και κατάρτισης Ενίσχυση της προσαρµοστικότητας των εργαζοµένων µε ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση (συµπεριλαµβανοµένου του e-learning) και ενεργοποίηση των ερ γοδοτών στην οργάνωση και υλοποίηση προγραµµάτων κατάρτισης ∆ηµιουργία πλαισίου κινήτρων για την ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να συνδέσουν την πορεία της επιχείρησης µε τα οφέλη για τους εργαζόµενους (profit sharing, bonus κτλ.) Ενίσχυση των επιχειρήσεων για την παροχή της κατάλληλης εκπαίδευσης προς το ανθρώπινο δυναµικό τους για την τόνωση της επιχειρηµατικότητας και τη βελτίωση βασικών δεξιοτήτων – key skills Μέτρα για την ενίσχυση της συµµετοχής των αυτοαπασχολούµενων σε προγράµµατα αναβάθµισης δεξιοτήτων θα περιλαµβάνουν : Προγράµµατα κατοχύρωσης επαγγελµατικής ιδιότητας Βελτίωση των δεξιοτήτων για την εφαρµογή νέων τεχνολογιών Αναβάθµιση δεξιοτήτων για την ασφάλεια και υγιεινή στην επαγγελµατική δραστηριότητα και την παραγωγική διαδικασία Μέτρα για τη καταπολέµηση των διακρίσεων στην απασχόληση και προώθηση της Ισότητας των φύλων θα περιλαµβάνουν : ∆ηµιουργία ενδοεπιχειρησιακών δοµών για τη καταπολέµηση των διακρίσε ων στην απασχόληση και την υποστήριξη των γυναικών. Έµφαση στην κατάρτιση εργαζοµένων και διευθυντικών στελεχών σε θέµατα ισότητας και ενσωµάτωση της έννοιας της ισότητας στις διοικητικές πρακτικές. ΠΟΡΟΙ Πηγές χρηµατοδότησης για την υλοποίηση του Άξονα προτεραιότητας µπορούν να αποτελέσουν: Το Πρόγραµµα ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή / και, Κοινοτικές πιστώσεις(Ε.ΚΤ. κλπ), ή / και Ιδιωτικές επενδύσεις ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ονοµασία δείκτη εκροών Στόχος 2013 Εξέλιξη ενεργειών κατάρτισης 15 Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 5 στο Περιβάλλον : Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του ανθρώπινου δυναµικού αποτελεί στρατηγική επιδίωξη του Ά ξονα προτεραιότητας στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης του αλιευτικού τοµέα της χώρας. 58 3.7 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 6: ΧΡΗΣΤΗ ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 3.7.1 ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ & ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ύπαρξη µιας εκτεταµένης ακτογραµµής µήκους άνω των 16.000 χιλιοµέτρων (η µεγαλύτερη της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ο πολύ µεγάλος αριθµός των νησιών, νησί δων & βραχονησίδων (3.500), σε συνάρτηση µε το µεγάλο αριθµό των αλιευτικών σκαφών επαγγελµατικής και ερασιτεχνικής αλιείας, δηµιουργούν την ανάγκη έντασης των επιθεωρήσεων & ελέγχου των αλιευτικών δραστηριοτήτων, που διενεργούνται από τις κατά τόπους 181 Λιµενικές Αρχές µε περιπολικά σκάφη, αεροσκάφη & οχή µατα. Στα πλαίσια αυτά και για την προγραµµατική περίοδο 2007-2013 τίθεται οι εξής στό χοι : ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Η συµβολή των επιθεωρήσεων και ελέγχων της αλιευτικής δραστηριότητας στην βιώσιµη εκµετάλλευση των αλιευτικών πόρων, στην προστασία των υδρόβιων πό ρων αλιευτικού ενδιαφέροντος και στην εφαρµογή των αρχών άσκησης υπεύθυνης αλιείας & υδατοκαλλιέργειας ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ειδικότερα οι παρεµβάσεις των ελέγχων στα πλαίσια επίτευξης του βασικού στόχου αποσκοπούν στη επίτευξη των εξής επί µέρους στόχων : Η Εντατικοποίηση των ελέγχων σε όλους τους τύπους και τις προδιαγραφές των αλι ευτικών σκαφών (µηχανές, µήκος κλπ) . Η συνεχής βελτίωση της παρακολούθησης των µεγεθών του αλιευτικού στόλου και της λειτουργίας του Κοινοτικού Αλιευτικού Μητρώου (ΚΑΜ). Η εντατικοποίηση των ελέγχων και συνέχιση της στατιστικής καταγραφής του ερυ θρού τόνου. Η αυστηρότερη επιτήρηση του θαλάσσιου χώρου και η παρακολούθηση αλιευτικών σκαφών τρίτων χωρών. Η εντατικότερη άσκηση επιθεωρήσεων και ελέγχων κατά τις εκφορτώσεις των αλιευ τικών σκαφών στα λιµάνια, Ιχθυόσκαλες και προβλήτες. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Οι παραπάνω στόχοι θα επιτευχθούν µε την υλοποίηση µέτρων στις ακόλουθες κα τευθύνσεις : Μέτρα για την επέκταση του ∆ορυφορικού Συστήµατος Καταγραφής Στίγµα τος (VMS), µε τη δηµιουργία περιφερειακών κέντρων παρακολούθησης Μέτρα για την ενίσχυση των αρµόδιων Υπηρεσιών επιθεωρήσεων και Ελέγ χων Μέτρα για τη κατάρτιση του ασχολούµενου προσωπικού στις αρµόδιες ελε γκτικές Υπηρεσίες . Μέτρα για την εφαρµογή πρότυπων έργων επιθεώρησης & παρατήρησης κλπ. ΠΟΡΟΙ 59 Η χρηµατοδότηση των παρεµβάσεων στις επιθεωρήσεις και τους ελέγχους µπορεί να γίνει µέσω: Του κανονισµού «για τη θέσπιση Κοινοτικών µέτρων για την εφαρµογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στο τοµέα του ∆ικαίου της Θάλασσας» ή άλλα Κοινοτικά Μέσα ή / και Του Προγράµµατος ∆ηµόσιων επενδύσεων (Π∆Ε) Άλλων πόρων ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ ΕΚΡΟΩΝ Ονοµασία δείκτη Στόχος 2013 Αριθµός επιθεωρήσεων & ελέγχων ανά έτος Τιµή Βάσης έτος 2005: 7.950 8.000 ∆ΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ Ονοµασία δείκτη Στόχος 2013 Ηµέρες αφαίρεσης αδειών ανά έλεγχο. Τιµή βάσης έτος 2005 : 2,017 1,90 Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 6 στο Περιβάλλον : Η διαρκής προσπάθεια επίτευξης των στόχων αειφορίας αποτελεί ένα κοινωνικό συµβόλαιο για την προά σπιση των συµφερόντων τόσο της παρούσας, όσο και των µελλοντικών γενεών στην εξασφάλιση της καλής ποιότητας του περιβάλλοντος και επάρκειας των φυσικών πό ρων. Ο ρόλος του ελέγχου είναι σηµαντικός για την τήρηση των όρων του συµβολαί ου αυτού. Η επάρκεια των επιχειρησιακών µέσων είναι καθοριστικής σηµασίας τόσο λόγω των πολυάριθµων πιέσεων που υφίσταται το περιβάλλον όσο και λόγω των φυσικών ιδιαιτεροτήτων της χώρας (µεγάλο µήκος ακτογραµµής και έκταση θαλάσ σιας περιοχής, πολυάριθµα νησιά). Εκτιµάται ότι η συµβολή του άξονα 6 µπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά θετικά αποτελέσµατα για την επιτυχία του Στρατηγικού Σχε διασµού. 3.7.2 ΑΛΙΕΥΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ –∆Ε∆ΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι η αλιευτική διαχείριση εξαρτάται από τα στοιχεία και την επιστηµονι κή γνώση ενώ η επιστηµονική συµβουλή είναι βασική προϋπόθεση για την αλιευτική διαχείριση σύµφωνα µε την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑ.Π.). Η νέα Κ.Α.Π. υποστη ρίζει ότι το σύνολο των κοινοτικών διαχειριστικών µέτρων για την αλιεία θα πρέπει να βασίζονται σε επιστηµονικές συµβουλές οι οποίες είναι ανεξάρτητες από οποιαδήπο τε µη επιστηµονική βάση. Τα διαχειριστικά µέτρα γίνονται όλο και περισσότερο σύν θετα όσο τα ιχθυοαποθέµατα απειλούνται από την υπεραλίευση, ρύπανση, κλιµατι κές αλλαγές και άλλες αντικρουόµενες χρήσης της θάλασσας και των ωκεανών. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Η επιτάχυνση του προγράµµατος της συλλογής των αλιευτικών στοιχείων για την στήριξη της διαµόρφωσης της αλιευτικής πολιτικής, την αποτελεσµατικότερη διαχεί ριση των κοινών αλιευτικών πόρων και την βέλτιστη εκµετάλλευση και διατήρηση των αποθεµάτων. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Συλλογή αλιευτικών στοιχείων (αλιευτική ικανότητα, αλιευτική προσπάθεια, απορρίψεις, εκφορτώσεις, βιολογική δειγµατοληψία, µεταποίηση, κοινωνικά και οικονοµικά στοιχεία αλιευτικού κλάδου) Εθνικός και διεθνής συντονισµός και επιστηµονική ενηµέρωση 60 Εκτίµηση της βιοµάζας των αποθεµάτων βενθοπελαγικών και µικρών πελαγι κών ψαριών Εκτίµηση εκφορτωµένων και απορριπτόµενων αλιευµάτων Εκτίµησης της κοινωνική και οικονοµική κατάσταση του αλιευτικού κλάδου ∆ηµιουργία πολυετών σειρών συγκεντρωτικών και επιστηµονικών στοιχείων και καταχώρηση τους σε ηλεκτρονική βάση δεδοµένων Παρακολούθηση των µεταναστεύσεων των µεγάλων πελαγικών ψαριών ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΣΤΟΧΩΝ Για την επίτευξη των στόχων είναι απαραίτητο να ληφθούν µέτρα για : Την οργάνωση δικτύου διεθνούς συντονισµού και επιστηµονικής ενηµέρω σης. Την οργάνωση ειδικής επιστηµονικής επιτροπής συντονισµού της αλιευτικής ερευνητικής πολιτικής και γνωµοδότησης για την ποιότητα των αλιευτικών στοιχείων. Την οργάνωση Εθνικού δικτύου συλλογής αλιευτικών, κοινωνικών και οικονο µικών στοιχείων του αλιευτικού κλάδου (αλιευτική ικανότητα, αλιευτική προ σπάθεια, απορρίψεις, εκφορτώσεις, βιολογική δειγµατοληψία, µεταποίηση, κοινωνικά και οικονοµικά στοιχεία αλιευτικού κλάδου) ΠΟΡΟΙ Η χρηµατοδότηση των παρεµβάσεων στις επιθεωρήσεις και τους ελέγχους θα γίνει µέσω: Συγχρηµατοδοτήσεις από Κοινοτικούς πόρους εκτός του Ε.Τ.Α. ή / και Εθνικών Προγραµµάτων µέσω του Προγράµµατος ∆ηµόσιων Επενδύσεων (Π∆Ε) ΠΟΣΟΤΙΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ ΕΚΡΟΩΝ Ονοµασία δείκτη Στόχος 2013 ∆ιατιθέµενες πιστώσεις/ έτος Τιµή Βάσης έτος 2005 1.800.000 Ευρώ + 20% ∆ΕΙΚΤΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ Ονοµασία δείκτη Στόχος 2013 Αριθµός ειδών που µελετούνται τα αποθέµατά τους/ έτος Τιµή Βάσης έτος 2005: 20 30 Οι εκτιµώµενες ∆ηµόσιες ∆απάνες που απαιτηθούν για την συλλογή των αλιευτικών δεδοµένων από το 2007 έως το 2013 θα φθάσουν τα 14.000.000 Ευρώ. Η εκτιµώ µενη Κοινοτική συµµετοχή θα φθάσει τα 7.000.000 Ευρώ ( 50%) ενώ η Εθνική τα 7.000.000 Ευρώ. Συµβολή του Άξονας προτεραιότητας 6, στο Περιβάλλον : Η χάραξη ορθών στρατη γικών αντιµετώπισης των περιβαλλοντικών προβληµάτων απαιτεί την µέγιστη δυνατή αξιοπιστία στην εκτίµηση της φέρουσας ικανότητας των υδάτινων οικοσυστηµάτων, των παραγόντων που καθορίζουν την αφθονία των αλιευτικών αποθεµάτων (αλλά και γενικά των φυσικών πόρων) καθώς και των µηχανισµών που ρυθµίζουν τις πα ραµέτρους αυτές. Για την εκτίµηση των προηγούµενων συνιστωσών σηµαντική είναι η συλλογή αξιόπιστων στοιχείων αλλά και η επιλογή των βέλτιστων επιστηµονικών µεθόδων επεξεργασίας τους. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται η εκτίµηση της απο δοτικότητας των µέτρων που λαµβάνονται και παρέχεται η δυνατότητα εντοπισµού και διόρθωσης των αναποτελεσµατικών στρατηγικών ή τροποποίησης τους ανάλογα µε τις εκάστοτε συνθήκες. 61 3.7.3 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΥΠΕΡΠΟΝΤΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο στόλος της Ελληνικής υπερπόντιας αλιείας αποτελείται από µηχανότρατες που δραστηριοποιούνται στα ύδατα Τρίτων χωρών και σε διεθνή ύδατα υπό όρους & προϋποθέσεις στο πλαίσιο αλιευτικών συµφωνιών της Ε.Κ. µε τρίτες χώρες και δευ τερευόντως στο πλαίσιο ιδιωτικών αλιευτικών συµφωνιών. Ο ελληνικός υπερπόντιος στόλος σταδιακά συρρικνώνεται και το έτος 2005, ο ελληνικός υπερπόντιος στόλος ανήρχετο σε 27 σκάφη. Τα πλέον εµπορικά είδη των αλιευοµένων ειδών είναι: σου πιές, φαγκριά, γαρίδες, µπαρµπούνια, χταπόδια, συναγρίδες, γλώσσες και λυθρίνια. Για τις αλιευτικές συµφωνίες που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση µε τις Τρίτες Χώρες δεν διαφαίνονται καλές προοπτικές, καθόσον οι οικονοµικές απαιτήσεις των Τρίτων χωρών, σε συνάρτηση µε τις εκχωρούµενες από αυτές αλιευτικές δυνατότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι υπερβολικές, η κατάσταση των αποθεµάτων δεν είναι καλή, οι συνθήκες εργασίας σε πολλές από αυτές τις χώρες λόγω ειδικών καθεστώτων εί ναι δύσκολες και σε ορισµένες περιπτώσεις απαγορευτικές. Ως εκ τούτου υπάρχει σηµαντική υποχρησιµοποίηση των αλιευτικών δυνατοτήτων από τα κράτη µέλη, γε γονός που προκαλεί προβληµατισµό για το µέλλον των συµφωνιών. Η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει λιγοστές αλιευτικές δυνατότητες στη Σενεγάλη, Γουινέα Μπισσάου, Γουι νέα Κονάκρι, και Μοζαµβίκη, τις οποίες υποχρησιµοποιεί για τους λόγους που προα ναφέρθηκαν. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ Η διασφάλιση της επιβίωσης και της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού αλιευτικού στόλου Υπερπόντιας Αλιείας. ΕΙ∆ΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ∆ιατήρηση των αλιευτικών δυνατοτήτων των ελληνικών αλιευτικών σκαφών, τα οποία υποχρησιµοποιούν τις περιορισµένες αλιευτικές δυνατότητες που εκχωρούνται από τις αλιευτικές συµφωνίες και εξασφάλιση νέων αλιευτικών δυνατοτήτων . Επέκταση αλιευτικών συµφωνιών µε τη σύναψη νέων συµφωνιών µε Τρίτες Χώρες. Εξασφάλιση επαρκούς εφοδιασµού της εγχώριας και κοινοτικής αγοράς. ΜΕΤΡΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗΣ ΣΤΟΧΩΝ Για την επίτευξη των στόχων θα πρέπει να ληφθούν µέτρα για: συµµετοχή σε διαπραγµατεύσεις για αλιευτικές συµφωνίες και συµφωνίες ε ταιρικής σχέσης στον τοµέα της αλιείας έκδοση νέου νοµικού πλαισίου (επικαιροποίηση εθνικής νοµοθεσίας) εκσυγχρονισµό των αλιευτικών σκαφών για τη βελτίωση των όρων υγιεινής και ασφάλειας επί του σκάφους και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αλιευτικού στόλου υπερπόντιας αλιείας ΠΟΡΟΙ Η χρηµατοδότηση των παρεµβάσεων που αφορά τις αλιευτικές δραστηριότητες εκτός κοινοτικών υδάτων µπορεί να γίνει µέσω: του κανονισµού «για τη θέσπιση Κοινοτικών µέτρων για την εφαρµογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής καθώς και στο τοµέα του ∆ικαίου της Θάλασσας» ή / και του Ευρωπαϊκού Ταµείου Αλιείας ή / και Του Προγράµµατος ∆ηµοσίων Επενδύσεων (Π∆Ε) ή/ και Ιδιωτικών πόρων 62 3.8 : ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ & ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Ο τοµέας της Αλιείας απασχολεί άµεσα 38.151 άτοµα στους τρεις (3) επί µέρους κλάδους (31.000 στη συλλεκτική αλιεία, 5.215 στις υδατοκαλλιέργειες και 1.936 στη µεταποίηση & εµπορία των αλιευτικών προϊόντων). Η βασική πρόβλεψη για την ε φαρµογή και την υλοποίηση της Στρατηγικής Ανάπτυξης της Αλιείας την επόµενη περίοδο 2007-3013 όσον αφορά την απασχόληση και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναµικού είναι: • Η περαιτέρω ενίσχυση της συµβολής του τοµέα της αλιείας στο οικονοµικό και κοινωνικό ιστό των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών σε όρους απασχό λησης. Η διατήρηση των εργαζοµένων στους τόπους καταγωγής τους και η διαφοροποίηση, θα συµβάλλει στην ανάπτυξη περιοχών όπου η αλιεία παίζει σηµαντικό οικονοµικό ρόλο. • Η διατήρηση (κυρίως) των θέσεων απασχόλησης στο κλάδο της θαλάσσιας αλιείας και του αλιευτικού στόλου. Η διατήρηση των θέσεων απασχόλησης θα επιτευχθεί όχι µόνο µε µέτρα & δράσεις του άξονα προτεραιότητας 1 (εκ συγχρονισµοί σκαφών, µέτρα κοινωνικού και οικονοµικού χαρακτήρα), αλλά και µέσα από τις πολιτικές που θα εφαρµοστούν στα πλαίσια των αξόνων προτεραιότητας, 3 , 4 και 5. • Η ενίσχυση της απασχόλησης και η αύξηση των θέσεων εργασίας στην υδα τοκαλλιέργεια και στη µεταποίηση & εµπορία αλιευτικών προϊόντων. Παράλ ληλη Θα ενισχυθεί η απασχόληση σε συναφείς οικονοµικούς κλάδους της υδατοκαλλιέργειας και της µεταποίησης, όπως είναι οι µεταφορές, η ενέργεια , το εµπόριο (χονδρικό και λιανικό), η διατροφή, ο τουρισµός κλπ. • Η διατήρηση αλλά και η ενίσχυση της απασχόλησης µέσω της διαφοροποίη σης και της πολύαπασχόλησης στις αλιευτικές περιοχές, ιδίως σε εκείνες ό που θα εφαρµοστούν ολοκληρωµένες τοπικές πολιτικές για την αειφόρο ανά πτυξη τους. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ Οι Στρατηγικές, οι Γενικοί και Ειδικοί Στόχοι του Εθνικού σχεδίου, και οι νέες πολιτι κές του τοµέα της αλιείας θα έχουν θετική επίπτωση στη οικονοµική βιωσιµότητα των κλάδων του τοµέα και αναλυτικά : Θαλάσσια αλιεία (συλλεκτική Αλιεία): Η πολιτική της βιώσιµης εκµετάλ λευσης των έµβιων πόρων και η αειφορική διαχείριση θα εξασφαλίσει τη µακροπρόθεσµη οικονοµική βιωσιµότητα της αλιευτικής δραστηριότητας, την εξασφάλιση θέσεων εργασίας και εισοδήµατος των εργαζοµένων στην αλιεία και την παραγωγή προϊόντων υψηλής ποιότητας και ανταγωνιστικής τιµής για τον καταναλωτή. Υδατοκαλλιέργεια: Η πολιτική για την αειφορική ανάπτυξη του κλάδου των υδατοκαλλιεργειών, και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των παραγο µένων προϊόντων και των επιχειρήσεων ενισχυµένη και µε τη χορήγηση ενισχύσεων, θα εξασφαλίσει µακροπρόθεσµα την οικονοµική βιωσιµότητα του κλάδου και των εργαζοµένων σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, ιδιαίτε ρα σε νησιωτικές και παράκτιες περιοχές . Μεταποίηση και εµπορία αλιευτικών προϊόντων. Η πολιτική για την α νάπτυξη βιώσιµων επιχειρήσεων και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας 63 του κλάδου της µεταποίησης µε τη χορήγηση ενισχύσεων, θα εξασφαλίσει µακροπρόθεσµα την οικονοµική βιωσιµότητα του κλάδου και των εργαζο µένων . Αλιευτικές περιοχές: Η πολιτική για την αειφόρο ανάπτυξη των αλιευτι κών περιοχών µε τη δηµιουργία ενός προτύπου πολυαπασχόλησης και διασύνδεσης των διαφόρων τοµέων µεταξύ τους, θα οδηγήσει µακροπρό θεσµα και στη βελτίωση της ανάπτυξης και της οικονοµικής βιωσιµότητας των περιοχών αυτών και των κατοίκων. Η πολιτική αυτή η οποία θα προέλ θει από µια προσέγγιση “bottom-up” και θα εφαρµοστεί σε τοπικό επίπεδο από τις Τοπικές Οµάδες ∆ράσεις Αλιείας, δίνει µια νέα διέξοδο στην ανά πτυξη των τοπικών οικονοµιών ιδιαίτερα αυτών που έχουν µια µορφή εξάρ τησης από την αλιείας. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ–ΣΥΝΑΦΕΙΑ & ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ Ε.Σ.Σ.Α. ΑΛΙΕΙΑΣ, Ε.Σ.Π.Α. & Ε.Σ.Σ.Α. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 64 65 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ – ΣΥΝΑΦΕΙΑ & ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ Ε.Σ.Σ.Α. ΑΛΙΕΙΑΣ, Ε.Σ.Π.Α. & Ε.Σ.Σ.Α. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 4.1 ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΞΥ Ε.Σ.Σ.Α. ΑΛΙΕΙΑΣ, Ε.Σ.Π.Α. & Ε.Σ.Σ.Α. ΚΥΡΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ∆ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ Το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης της Αλιείας (ΕΣΣΑΑΛ) και το Εθνικό Σχέδιο Στρατηγικής Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΣΣΑΑ) αποτελούν τα δύο προγραµµατικά κεί µενα, όπου περιγράφεται η στρατηγική της χώρας για την ανάπτυξη του τοµέα γεωρ γίας και των αγροτικών περιοχών /περιοχών της υπαίθρου όπως επίσης και του το µέα της αλιείας και των αλιευτικών περιοχών. Η επιλεχθείσα στρατηγική θα υλοποιηθεί µέσω δύο Επιχειρησιακών Προγραµµάτων, που είναι το Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013 (ΠΑΑ), το οποίο συγχρη µατοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταµείο για την Αγροτική Ανάπτυξη (ΕΓΤΑΑ) και το ΕΠ Αλιείας 2007-2013 (ΕΠΑΛ), που συγχρηµατοδοτείται από το Ευ ρωπαϊκό Ταµείο Αλιείας (ΕΤΑ). Τα δύο προγραµµατικά έγγραφα και τα αντίστοιχα ΕΠ σε επίπεδο στρατηγικής και στόχων είναι απόλυτα συνεκτικά και συµπληρωµατικά µε το ΕΣΠΑ και τα ΕΠ που θα χρηµατοδοτηθούν από τα ∆ιαρθρωτικά Ταµεία κατά τη ∆΄ Προγραµµατική περίοδο. Τα δύο Προγράµµατα (ΠΑΑ και ΕΠΑΛ) περιλαµβάνουν τρεις κοινές βασικές ενότητες παρεµβάσεων που στοχεύουν: • στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του πρωτογενή τοµέα (γεωργία – αλιεία) • στην προστασία του περιβάλλοντος και την αειφόρο διαχείριση των πόρων • στη διαφοροποίηση της οικονοµίας των αγροτικών περιοχών και των περιοχών που εξαρτώνται από την αλιεία. Κατά τη ∆΄ Προγραµµατική περίοδο, τόσο µέσω των ∆ιαρθρωτικών Ταµείων όσο και µέσω κυρίως του ΕΓΤΑΑ, επιχειρείται να διασφαλισθούν οι οµαλές συνθήκες µετά βασης των αγροτικών περιοχών στα νέα δεδοµένα που διαµορφώνει η αναθεώρηση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) και η αναγκαιότητα µείωσης της αλιευτικής προσπάθειας στα κράτη µέλη για την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος. Η προσαρµογή στα νέα δεδοµένα και η µείωση της εξάρτησης σε όρους απασχόλησης και εισοδήµατος των περιοχών της υπαίθρου δεν µπορεί να εξυπηρετηθεί µόνο από τους πόρους των δύο Ταµείων (ΕΓΤΑΑ και ΕΤΑ) και προϋποθέτει τη διαθεση σηµα ντικών πόρων από τα ∆ιαρθρωτικά Ταµεία και το Ταµείο Συνοχής. Η βελτίωση των φυσικών και τεχνολογικών δοµών προσπελασιµότητας αποτελεί α παραίτητη προϋπόθεση για τη µείωση του κόστους µεταφοράς των γεωργικών προϊ όντων από τις περιοχές παραγωγής στους τόπους κατανάλωσης, στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στο εξωτερικό. Κατά συνέπεια, το σύνολο των παρεµβάσεων που σχετίζονται µε την αναβάθµιση και τη δηµιουργία υποδοµών στον τοµέα των µεταφο ρών στις περιοχές της υπαίθρου θα καλυφθεί από το ΕΤΠΑ και το Ταµείο Συνοχής. Παράλληλα, οι παρεµβάσεις του ΕΣΠΑ για την επέκταση των ευρυζωνικών δικτύων στο σύνολο της χώρας θα συµβάλλουν στη µείωση του χάσµατος ως προς τη χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) µεταξύ αστικών και αγροτι κών περιοχών. Σηµαντική είναι η συµβολή των παρεµβάσεων του ΕΓΤΑΑ για την επίτευξη των προ τεραιοτήτων της εθνικής περιβαλλοντικής πολιτικής για την προστασία των εδαφών, των υδάτων και των ευαίσθητων οικολογικά περιοχών, µέσω των αγροπεριβαλλοντι κών δράσεων του Άξονα Προτεραιότητας 2 του ΠΑΑ «Βελτίωση του περιβάλλοντος 66 και της Υπαίθρου», αλλά και της επίτευξης των στόχων του Κιότο (δασοπεριβαλλο ντικά µέτρα) στο πλαίσιο του ίδιου Άξονα Προτεραιότητας. Οι παρεµβάσεις για την δηµιουργία/επέκταση/αναβάθµιση των υποδοµών που σχετί ζονται µε την διαχείριση των στερεών και υγρών αποβλήτων και την προµήθεια πό σιµου ύδατος στις αγροτικές περιοχές θα χρηµατοδοτηθούν από το ΕΤΠΑ και το Τα µείο Συνοχής Η διαφοροποίηση της οικονοµίας των αγροτικών περιοχών/περιοχών της υπάιθρου καθώς και των περιοχών που εξαρτώνται από την αλιεία, αλλά και η βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων τους, θα εξυπηρετηθεί από το σύνολο των Ταµείων. Η θέσπιση κριτηρίων διαχωρισµού µεταξύ των οµοειδών αυτών κατηγοριών πράξεων πρέπει, κατά βάση, να αντανακλά τις προτεραιότητες των επιµέρους πολιτικών των ταµείων (περιφερειακή πολιτική, πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, αλιευτική πολιτική), το σύνολο των οποίων, όµως, επηρεάζεται από τη διάσταση του χώρου. Ωστόσο, η µεγάλη έκταση των αγροτικών περιοχών, το µήκος της ακτογραµµής και το πλήθος των νησιών καθιστούν απαγορευτική την υιοθέτηση του «χωρικού – γεωγραφικού» κριτηρίου ως µόνου κριτηρίου διαχωρισµού των πράξεων των Ταµείων, διότι είναι δεδοµένο ότι οι πόροι του ΕΓΤΑΑ και του ΕΤΑ δεν επαρκούν για να καλύψουν επαρ κώς τις ανάγκες των περιοχών, όπου τα εν λόγω ταµεία παρεµβαίνουν µε δράσεις οµοειδείς. Ως εκ τούτου τα κριτήρια διαχωρισµού των οµοειδών πράξεων που θα ενισχυθούν από τα διάφορα ταµεία στις αγροτικές και τις αλιευτικές περιοχές αποτελούν ένα συ γκερασµό χωρικών – γεωγραφικών, οικονοµικών και διοικητικών κριτηρίων, που, ει δικότερα, σχετίζονται µε: • Την κλίµακα και το ύψος του προϋπολογισµού των έργων • Το είδος του τελικού δικαιούχου.για τα µικρά δηµόσια έργα • Την επαγγελµατική ιδιότητα του εν δυνάµει δικαιούχου (π.χ. γεωργοί και αλιείς), το είδος της επένδυσης (π.χ. ίδρυση ή εκσυγχρονισµός), τον κλάδο της οικονοµικής δραστηριότητας, αλλά και την περιοχή παρέµβασης του Άξονα 3 «Ποιότητα Ζωής στις αγροτικές περιοχές και διαφοροποίηση της Αγροτικής Οικονοµίας», του Άξονα Προτεραιότητας 4 «Προσέγγιση LEADER» για το ΠΑΑ και του Άξονα Προτεραιότη τας 4 «Προσέγγιση LEADER» του το Ε.Π Αλιείας 2007 -2013, για τα καθεστώτα ε νίσχυσης • Τη φύση και τους ειδικότερους στόχους των έργων. Ενδεικτικά αναφέρονται τα α κόλουθα θεµατικά πεδία διαχωρισµού: οι παρεµβάσεις για την προστασία και ανάδειξη της αγροτικής / αλιευ τικής πολιτιστικής κληρονοµιάς ενισχύονται αποκλειστικά από το ΕΓΤΑΑ ή ΕΤΑ αντίστοιχα. οι παρεµβάσεις για τη βελτίωση των υποδοµών στους τοµείς της υ γείας-πρόνοιας και της εκπαίδευσης δύνανται ενισχύονται αποκλειστικά από το ΕΤΠΑ οι παρεµβάσεις στον τοµέα του πολιτισµού µε σκοπό την προστασία και ανάδειξη των µνηµείων και αρχαιολογικών χώρων, η πλειονότητα των οποίων βρίσκεται σε αγροτικές περιοχές, δύνανται να ενισχυθούν από το ΕΤΠΑ Οι παρεµβάσεις στον τοµέα του περιβάλλοντος σε ό,τι αφορά στις περιοχές Natura 2000 θα ενισχυθούν κατά προτεραιότητα από το ΕΤΠΑ, πλην των εισοδηµατικών ενισχύσεων προς παραγωγούς, οι οποίες θα κα λυφθούν από το ΕΓΤΑΑ, σύµφωνα µε τα οριζόµενο στο τεχνικό εγχειρίδιο της DG Environment. Σε ότι αφορά τους υδάτινους πόρους, οτιδήποτε αφο 67 ρά έγγειες βελτιώσεις και άρδευση (υποδοµές, διαχείριση υδάτων) θα χρη µατοδοτηθεί από το ΕΓΤΑΑ, ενώ οι υπόλοιπες παρεµβάσεις θα καλυφθούν από το ΕΤΠΑ. Τα ανωτέρω αποτελούν ενδεικτικές κατηγορίες κριτηρίων διαχωρισµού και θα εξειδι κευτούν αναλυτικότερα σε επίπεδο Επιχειρησιακών Προγραµµάτων. Η ενίσχυση του αποκεντρωµένου δικτύου Κοινωνικών Υποστηρικτικών Υπηρεσιών στις αγροτικές περιοχές µέσω των δράσεων του ΕΚΤ συµβάλει στην ενίσχυση της απασχόλησης και την ενδυνάµωση της κοινωνικής συνοχής. Σε ό,τι αφορά στις αµιγώς τοµεακές προτεραιότητες των δύο Προγραµµάτων για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του πρωτογενή τοµέα, αυτές στοχεύουν στην εξυ πηρέτηση του κεντρικού στρατηγικού στόχου του ΕΣΠΑ «Η Ελλάδα της νέας περιό δου 2007-2013 στοχεύει στην ανάδειξή της ως µιας εξωστρεφούς χώρας µε ισχυρή διεθνή παρουσία: Μια Ελλάδα παραγωγική, ανταγωνιστική και µε έµφαση στην ποιό τητα και την καινοτοµία» και την Θεµατική Προτεραιότητα «Επένδυση στον παραγω γικό τοµέα της οικονοµίας», µε δεδοµένο ότι σηµαντικό τµήµα των ελληνικών εξαγω γών προέρχεται από τον πρωτογενή τοµέα. Η συνέργεια, συµπληρωµατικότητα και συνοχή µεταξύ των Αξόνων Προτεραιότητας του ΕΣΣΑΑ και ΕΣΣΑΑΛ, αφενός, και των θεµατικών και χωρικών προτεραιοτήτων του ΕΣΠΑ, αφετέρου, παρουσιάζεται στον πίνακα που ακολουθεί, λαµβάνοντας υ πόψη ότι υποδοµές που σχετίζονται µε υδατοκαλλιέργειες συγχρηµατοδοτούνται µό νο από το Ευρωπαϊκό Ταµείο Αλιείας (ETA). 68 Συσχέτιση αξόνων προτεραιότητας αγροτικής ανάπτυξης και αλιείας µε τις θεµατικές προτεραιότητες του ΕΣΠΑ Σύµφωνα µε τα στοιχεία του Πίνακα, η Θεµατική Προτεραιότητα «Επένδυση στον παραγωγικό τοµέα της οικονοµίας» παρουσιάζει άµεση και σηµαντική συνάφεια και συνέργεια: • µε τον Άξονα Προτεραιότητας 1 «Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του τοµέα της γεωργίας και της δασοκοµίας» του ΠΑΑ, που αποτελεί ταυτόχρονα και Γενικό του Στόχο, και • µε τους Άξονες Προτεραιότητας 3 «Ποιότητα ζωής στις αγροτικές περιοχές και δια φοροποίηση τη αγροτικής οικονοµίας» και 4 «Προσέγγιση Leader» του ΠΑΑ, κυ ρίως λόγω των δράσεων που περιλαµβάνουν και σχετίζονται µε την αναβάθµιση του τουριστικού προϊόντος της χώρας. Κατ’ αντιστοιχία, η Θεµατική Προτεραιότητα «Επένδυση στον παραγωγικό τοµέα της οικονοµίας» παρουσιάζει άµεση συνάφεια και συνέργεια µε τους Άξονες Προτεραιό τητας 2 «Υδατοκαλλιέργειες – µεταποίηση και εµπορία αλιευτικών προϊόντων» και 4 «Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ. Στη Θεµατική Προτεραιότητα «Κοινωνία της γνώσης και καινοτοµία» υπάρχει έµµεση συνέργεια µε τον Άξονα Προτεραιότητας 1 του ΠΑΑ «Βελτίωση της ανταγωνιστικότη τας του τοµέα της γεωργίας», κυρίως λόγω των µέτρων που περιλαµβάνει και αφορά στην εισαγωγή της καινοτοµίας στην αγροτική παραγωγή, όπως επίσης έµµεση και µε τον Άξονα Προτεραιότητας 3 του ΕΠΑΛ «∆ιάρθρωση του κλάδου & οικονοµικό περιβάλλον - µέτρα συλλογικού ενδιαφέροντος», που περιλαµβάνει την ενίσχυση καινοτοµικών δράσεων. Στη Θεµατική Προτεραιότητα «Απασχόληση και κοινωνική συνοχή» εντοπίζεται έµ µεση συνέργεια µε τους Άξονες Προτεραιότητας 1 «Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του τοµέα της γεωργίας και της δασοκοµίας», και 3 «Ποιότητα ζωής στις αγροτικές περιοχές και διαφοροποίηση της αγροτικής οικονοµίας» του ΠΑΑ καθώς και τον Άξο να Προτεραιότητας 5 «Ανθρώπινο κεφάλαιο & κοινοτικές πολιτικές» του ΕΠΑΛ, κα θώς στους Άξονες αυτούς περιλαµβάνονται δράσεις κατάρτισης γεωργών και αλιέων. Στη Θεµατική Προτεραιότητα «Ελκυστικότητα της Ελλάδος και των περιφερειών ως τόπου επενδύσεων, εργασίας και διαβίωσης» παρουσιάζεται άµεση συνέργεια µε τους Άξονες Προτεραιότητας 1«Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας του τοµέα της γε ωργίας και της δασοκοµίας» και 2 «Βελτίωση του περιβάλλοντος και της υπαίθρου» του ΠΑΑ καθώς και τους Άξονες Προτεραιότητας 2 «Υδατοκαλλιέργειες – µεταποίηση και εµπορία αλιευτικών προϊόντων», 4 «Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών», 5 «Ανθρώπινο κεφάλαιο & κοινοτικές πολιτικές» και 6 «Χρηστή διαχείριση της κοινής αλιευτικής πολιτικής Κ.Α.Π.» του ΕΠΑΛ, καθώς το σύνολο των δράσεων αφορά στην ενσωµάτωση της προστασίας του περιβάλλοντος στη γεωργική και αλιευτική δρα στηριότητα. Τέλος, έντονη χωρική διάσταση παρουσιάζουν οι Άξονες Προτεραιότητας 3 «Ποιότη τα ζωής στις αγροτικές περιοχές και διαφοροποίηση τη αγροτικής οικονοµίας» και 4 «Προσέγγιση Leader» του ΠΑΑ καθώς και ο Άξονας Προτεραιότητας 4 «Αειφόρος ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών» του ΕΠΑΛ. 4.2 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Στο ΕΣΠΑ που εξελίσσεται παράλληλα µε το ΚΠΣ, πέραν του στόχου της πλήρους απορρόφησης, προτάσσεται η πολιτική µεγιστοποίησης της αναπτυξιακής από δοσης των παρεµβάσεων, σε πλήρη συνάφεια µε τη µακροοικονοµική πολιτική και σε συναρµογή του εθνικού σχεδιασµού µε τον συγχρηµατοδοτούµενο. ∆οµικά στοι χεία της πολιτικής αυτής αποτελούν η επιτελική εποπτεία του αναπτυξιακού προ γραµµατισµού και της εφαρµογής των πολιτικών, η ενίσχυση των ικανοτήτων των 70 φορέων προγραµµατισµού, διαχείρισης, ελέγχου και υλοποίησης, η προώθηση νέων και βιώσιµων χρηµατοδοτικών εργαλείων και η ενδυνάµωση της εταιρικής σχέσης και της συνυπευθυνότητας των περιφερειακών και τοπικών αρχών. Κρίσιµη θεωρείται η περίοδος προσαρµογής για την αφοµοίωση των µέσων που θα επιτρέψουν το στα διακό µετασχηµατισµό φορέων και διαδικασιών ώστε και η µετάβαση στο νέο σύστη µα να συντελεστεί οµαλά και να αντιµετωπισθούν αποτελεσµατικά τυχόν εκκρεµότη τες κατά τη λήξη του Γ΄ΚΠΣ. Όργανα εποπτείας, παρακολούθησης και συντονισµού α) Ετήσια ∆ιάσκεψη Προέδρων Επιτροπών Παρακολούθησης (Ε∆ΙΠ) Η ∆ιάσκεψη των Προέδρων των Επιτροπών Παρακολούθησης των Επιχειρησιακών Προγραµµάτων του ΕΣΠΑ έχει ως αποστολή την παρακολούθηση της εφαρµογής των ΕΠ συνολικά αλλά και σε σχέση µε τη θεµατική, περιφερειακή και χωρική προ σέγγιση του ΕΣΠΑ και τη συµπληρωµατικότητα µε το ΕΓΤΑΑ και το ΕΤΑ. Στο πλαίσιο αυτό η Ε∆ΙΠ υποβάλλει σχετική ετήσια έκθεση στη ∆ΕΠ και δίνει κατευθύνσεις στις Επιτροπές Παρακολούθησης των ΕΠ. Στην Ε∆ΙΠ συµµετέχουν οι Πρόεδροι των Επι τροπών Παρακολούθησης των Επιχειρησιακών Προγραµµάτων, εκπρόσωποι του Υπουργείου Οικονοµίας και Οικονοµικών, της Εθνικής Αρχής Συντονισµού, της Αρ χής Πιστοποίησης, εκπρόσωποι των αρµόδιων Υπουργείων και αντιπρόσωποι των οικονοµικών και κοινωνικών εταίρων, των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθµού, της Γενικής Γραµ µατείας Ισότητας και αντιπροσωπευτικών µη κυβερνητικών οργανώσεων. Πρόεδρος της Ε∆ΙΠ είναι ο Υφυπουργός Οικονοµίας & Οικονοµικών, αρµόδιος για θέµατα Κοι νοτικών Προγραµµάτων. Β) Εθνική Αρχή Συντονισµού Αναπτυξιακών Προγραµµάτων Η Εθνική Αρχή Συντονισµού εδρεύει στο Υπουργείο Οικονοµίας & Οικονοµικών, πα ρακολουθεί την ορθή εφαρµογή των ΕΠ και την αποτελεσµατική λειτουργία των Συ στηµάτων ∆ιαχείρισης και Ελέγχου (Σ∆Ε), διασφαλίζει τον ορθολογικό προγραµµατι σµό ενεργειών και πόρων και την τήρηση του Κοινοτικού κανονιστικού πλαισίου, ε ξασφαλίζει το συντονισµό µεταξύ των ΕΠ και των ΕΓΤΑΑ και EΤΑ, συντονίζει τη χρη µατοδοτική στήριξη άλλων µέσων (ΕΤΕπ, Ταµείο Αλληλεγγύης, ΕΟΧ κλπ) και παρα κολουθεί το σχεδιασµό και την εφαρµογή συγχρηµατοδοτούµενων δράσεων κρατι κών ενισχύσεων για τις οποίες οι ∆ιαχειριστικές Αρχές των ΕΠ διασφαλίζουν ότι τη ρούνται οι κανόνες που βρίσκονται σε ισχύ τη χρονική στιγµή που λαµβάνει χώρα η έγκριση της κάθε ενίσχυσης. Η Εθνική Αρχή Συντονισµού ενεργεί υποστηρικτικά της ∆ΕΠ και της Ε∆ΙΠ και αποτε λεί το σύνδεσµο µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το ΕΣΠΑ. Γ) Συντονισµός ΕΠ του ΕΣΠΑ µε ΕΓΤΑΑ και ΕΤΑ Για το συντονισµό των ΕΠ του ΕΣΠΑ µε τα ΕΓΤΑΑ και ΕΤΑ, θεσπίζεται, στο πλαίσιο της Εθνικής Αρχής Συντονισµού, µηχανισµός προώθησης της συµπληρωµατικότητας των δράσεων σε συνεργασία µε τους αρµόδιους φορείς χάραξης πολιτικής, χωρικά (περιοχή παρέµβασης) και θεµατικά (τοµέας παρέµβασης), που λειτουργεί σε επίπε δο α) Προγραµµατισµού, β) Παρακολούθησης υλοποίησης (∆ιαχειριστικές Αρχές), και γ) Επανεξέτασης Στρατηγικής (Εθνική Αρχή Συντονισµού και ∆ιαχειριστικές Αρ χές του ΠΑΑ και του ΕΠΑ). • Στο πρώτο επίπεδο, ο µηχανισµός αυτός εξειδικεύει κατευθύνσεις για τη διασφά λιση της συµπληρωµατικότητας και του διαχωρισµού των δράσεων και συντονίζει το πλαίσιο εφαρµογής τους, θεµατικά και γεωγραφικά. • Στο δεύτερο επίπεδο, οι ∆ιαχειριστικές Αρχές (∆Α) των ΕΠ του ΕΣΠΑ, του ΠΑΑ και του ΕΠΑ τηρούν τις κατευθύνσεις κατά τη διαδικασία επιλογής των συγχρηµατοδο τούµενων πράξεων. Σε ετήσια βάση, συντάσσουν ειδική αναφορά για την πρόοδο 71 και αποτελεσµατικότητα των δράσεων µε χρήση των κωδικών θεµατικής και χωρι κής διάστασης και τις γνωστοποιούν στον µηχανισµό αυτό. • Στο τρίτο επίπεδο και στο πλαίσιο της ανωτέρω ειδικής αναφοράς, ο µηχανισµός, εξετάζει την πρόοδο και αποτελεσµατικότητα των δράσεων, προσδιορίζει την ανά γκη αναθεώρησης των κατευθύνσεων και της κατανοµής των Κοινοτικών πόρων, συνεπεία αλλαγών στις προτεραιότητες (κοινοτικές, εθνικές, περιφερειακές) ή στις συνθήκες υλοποίησής τους και εισηγείται µέτρα στην Ε∆ΙΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ∆ΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 72 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5: ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ∆ΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ. 2007-2013 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ∆ΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ 2007-2013 (εκτίµηση των πόρων που πρέπει να διατεθούν για την εφαρµογή του Σχεδίου, µε διάκριση µεταξύ Ε.Τ.Α. & άλ λων κοινοτικών και εθνικών πηγών ) σε χιλιάδες ευρώ Κοινοτική Συµµετοχή Εθνική Συµµετοχή Άξονας Προτε ραιότητας Συνολικό Κό στος Ε.Σ.ΣΑ.ΑΛ ∆ηµόσια ∆α πάνη Ε.Τ.Α. Άλλα Ταµεία Ε.Τ.Α. Άλλα Συγχ/µενα Μόνο Εθνική Ιδιωτική Συµµετοχή (ενδεικτική) 1 283.767 97.767 77.236 - 20.531 - - 186.000 2 171.600 98.600 59.700 20.900 18.000 73.000 3 97.676 93.676 32.320 37.000 11.356 13.000 - 4.000 4 75.026 55.026 33.326 5.000 11.700 2.500 2.500 20.000 5 28.000 28.000 - 21.000 - 7.000 - 6 275.000 275.000 - 15.600 - 19.400 240.000 ΣΥΝΟΛΟ 931.069 648.069 202.582 78.600 64.487 41.900 260.500 283.000 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 75 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΜΕ ΕΤΑΙΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ενόψει του σχεδιασµού της προγραµµατικής περιόδου 2007-2013 συγκροτήθηκε η Οµάδα Σχεδιασµού Προγράµµατος - ΟΣΠ ΑΛΙΕΙΑΣ µε την απόφαση συγκρότησης 173-28/2/2006 του Ειδικού Γραµµατέα Προγραµµατισµού & Εφαρµογών Γ’ ΚΠΣ του ΥΠΑΑΤ και σε συνέχεια της 2/71159/0022/30-12-2006 συστατικής ΚΥΑ των Υπουρ γών ΥΠΑΑΤ, ΥΠΟΙΟ, ΥΠΕΣ∆Α, κατ’ εφαρµογή του Ν. 3312/2005 (ΦΕΚ 35/Α’/16-02 2005), στο άρθρο 19 του οποίου ρυθµίζεται η συγκρότηση Οµάδων Σχεδιασµού Προγραµµάτων (ΟΣΠ) στα Υπουργεία και τις Περιφέρειες, ενόψει του σχεδιασµού της προγραµµατικής περιόδου 2007-2013. ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΜΕ ΘΕΣΜΙΚΟΥΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ Η διαβούλευση µε τους θεσµικούς και λοιπούς κοινωνικούς εταίρους άρχισε αµέσως µόλις έγιναν γνωστά τα κείµενα του Κανονισµού του Ευρωπαϊκού Ταµείου Αλιείας. Συγκεκριµένα: 1. Πραγµατοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 4-2-2005 Ηµερίδα, σαν παράλληλη εκδήλωση της Έκθεσης «ΖΩΟΤΕΧΝΙΑ», µε θέµα «Ανάπτυξη του τοµέα της Αλιείας κατά την προγραµµατική περίοδο 2007-2013». Την Ηµερίδα παρακο λούθησαν 190 εκπρόσωποι των τοπικών Υπηρεσιών, των Επαγγελµατικών Οργανώσεων της Αλιείας, της Υδατοκαλλιέργειας, της Μεταποίησης και Ε µπορίας αλιευτικών προϊόντων, εκπρόσωποι Υπουργείων, εκπρόσωποι Ε ρευνητικών Ινστιτούτων κλπ. Από τους κοινωνικούς εταίρους ζητήθηκαν προ τάσεις για το Εθνικό Σχέδιο Ανάπτυξης της Αλιείας της περιόδου 2007-2013. 2. Έχουν εκδοθεί από το Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης &Τροφίµων δύο (2) Εγκύ κλιοι υπ αριθµ.225 / 20-1-2005 και 3720 / 18-11-2005, οι οποίες έχουν διαβι βαστεί σε 650 Συλλογικούς φορείς, Υπηρεσίες, Εκπαιδευτικά Ιδρύµατα και Ινστιτούτα. Στις εγκυκλίους αυτές καθορίζεται η διαδικασία κατάρτισης του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης για τον Τοµέα της Αλιείας. Με τις εγκυκλίους αυτές ζητείται από τους εταίρους η υποβολή συγκεκριµένων προ τάσεων, για τις οποίες µάλιστα προτείνεται, για την καλύτερη επεξεργασία τους, να καταρτιστούν µέσα από συγκεκριµένες διαδικασίες, να υποβληθούν µε συγκεκριµένη δοµή και να σταλούν ταχυδροµικά ή ηλεκτρονικά. 3. Καθορίστηκαν µε την Απόφαση αριθµ.1942/24-5-2005, σύµφωνα µε το άρ θρο 8 του σχεδίου κανονισµού για το Ε.Τ.Α, οι αντιπροσωπευτικοί εταίροι (θεσµικοί και κοινωνικοί ), σε στενή συνεργασία µε τους οποίους (εταιρική σχέση) θα καταρτιστεί το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης της Αλιείας (Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ) και το Επιχειρησιακό Πρόγραµµα Αλιείας 2007-2013 (Ε.Π.ΑΛ). 4. Πραγµατοποιήθηκε στην Αθήνα στις 15-16 Απριλίου 2005, ∆ιεθνές Συνέδριο µε θέµα «Προοπτικές Ανάπτυξης του Τοµέα της Αλιείας 2007-2013». Το Συ νέδριο παρακολούθησαν 500 σύνεδροι από 11 χώρες της Ευρωπαϊκής Έ νωσης καθώς και από τις δύο υπό ένταξη χώρες Ρουµανία και Βουλγαρία. Τα συµπεράσµατα του Συνεδρίου διαβιβάστηκαν σε όλους τους φορείς, το Υπ. Οικονοµίας και Οικονοµικών και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στο πλαίσιο του Συνεδρίου από τους κοινωνικούς εταίρους υποβλήθηκαν προτάσεις, οι οποί ες συζητήθηκαν και ενσωµατώθηκαν στα συµπεράσµατα του Συνεδρίου. 5. Συµµετείχαµε µε εισήγηση στο συνέδριο της Εταιρείας Ανάπτυξης της Αλιείας (ΕΤΑΝΑΛ), η οποία διαχειρίζεται τις Ιχθυόσκαλες . Η εισήγηση είχε σαν θέµα την ανάπτυξη του τοµέα της Αλιείας κατά την επόµενη προγραµµατική περίο δο 2007-2013. 76 6. Συµµετείχαµε µε εισηγήσεις στα Αναπτυξιακά Συνέδρια που διοργάνωσαν οι Περιφέρειες της χώρας σχετικά µε τα αναπτυξιακά προγράµµατα της περιό δου 2007-2013. 7. Πραγµατοποιήθηκαν διαβουλεύσεις µε τις οργανώσεις των Παραγωγών του Τοµέα της Αλιείας (Αλιείς, Υδατοκαλλιεργητές, Μεταποιητές) και κατά την διάρκεια των διαβουλεύσεων του Συνεδρίου και εντός του 2006 στα πλαίσια των διαβουλεύσεων της ΟΣΠ ΑΛΙΕΙΑΣ, προκειµένου να ετοιµαστεί το Ε.Σ.Σ.Α.Α. 8. Στην ιστοσελίδα www.alieia.gr έχει δηµιουργηθεί ειδική ενότητα µε τίτλο: «4η Προγραµµατική Περίοδος 2007-2013», όπου παρουσιάζονται συνοπτικά οι εξελίξεις που αφορούν την κατάρτιση του Εθνικού Σχεδίου Ανάπτυξης της Α λιείας καθώς και του Επιχειρησιακού Προγράµµατος Αλιείας 2007-2013. Στην ιστοσελίδα µπορούν όλοι οι εµπλεκόµενοι φορείς (συλλογικοί φορείς, υπηρε σίες, επιµελητήρια κλπ) να βρουν τα κείµενα που αφορούν τη νέα περίοδο για τον τοµέα της αλιείας. ∆ηλαδή τα Εθνικά κείµενα (Εγκύκλιοι κλπ), τα Κοινοτι κά κείµενα κλπ. Ενώ στο e-mail: infoalieia@mou.gr µπορούν όλοι οι φορείς να στέλνουν τις προτάσεις τους και να θέτουν τα ερωτήµατά τους. 9. Για την αναγκαιότητα του συντονισµού και την επίτευξη της συµπληρωµατικό τητας των παρεµβάσεων των διαφόρων τοµέων πολιτικής έχουν αρχίσει οι συναντήσεις και συσκέψεις (ενώ παράλληλα έχουν σταλεί και προτάσεις) µε τις Υπηρεσίες των άλλων Υπουργείων που έχουν την ευθύνη χάραξης και εφαρµογής των πολιτικών αυτών. Παράλληλα συστάθηκε µε την α ριθµ.9154/ΕΥΣΣΑΑΠ 555/ 28-2-2006 Απόφαση του Υπ. Οικ. & Οικονοµικών συντονιστική Οµάδα Εργασίας για τα προγράµµατα των ∆ιαρθρωτικών Τα µείων και ΕΓΤΑΑ – ΕΤΑ της προγραµµατικής περιόδου 2007-2013, η οποία έχει ήδη πραγµατοποίηση σειρά συσκέψεων προκειµένου να εξετάσει και να συζητήσει θέµατα όπως τα ακόλουθα : Ανάλυση σηµείων των Κανονισµών (∆ιαρθρωτικών Ταµείων και ΕΓΤΑΑ – ΕΤΑ) και εξεύρεση υποχρεώσεων που προκύπτουν για το ΕΣΠΑ –ΕΣΣΑΑΛ και τα επιµέρους επιχειρησιακά προγράµµατα. Καθορισµό τοµέων παρέµβασης, οι οποίοι χρίζουν συντονισµού σε επίπεδο στρατηγικών σχεδίων (ΕΣΠΑ και ΕΣΣΑΑΛ). Προετοιµασία για οργάνωση θε µατικών δικτύων στους τοµείς που εµπλέκονται άλλοι φορείς χάραξης πολιτι κής (ΥΠ. Ανάπτυξης, ΥΠΕΧΩ∆Ε, Υπ. Απασχόλησης). Εξέταση χρονοδιαγραµµάτων υποβολής ΕΣΠΑ – ΕΣΣΑΑΛ µε βάση τους κα νονισµούς και καθορισµός κοινού χρονοδιαγράµµατος για τις απαιτούµενες διαδικασίες σχεδιασµού τους. Οργάνωση εργασιών για την επίτευξη της συµπληρωµατικότητας και της συ νέργειας των δράσεων που θα ενισχυθούν από τα ∆ιαρθρωτικά, το ταµείο Αγροτικής ανάπτυξης και το Ε.Τ.Α. Καθορισµός στρατηγικών προτεραιοτήτων και ενδεικτικών τοµέων παρέµβασης µε βάση κατευθυντήριες γραµµές και αναγνώριση τοµέων που χρίζουν συντονισµό. Συζήτηση επί του καθορισµού κοινών αρχών διαχείρισης, εφαρµογής και ε λέγχου. 10. Το 1ο Σχέδιο του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης της Αλιείας 2007 2013 (Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ) διαβιβάστηκε µε το αριθµ.1880/28-6-2006 έγγραφο, στους αντιπροσωπευτικούς εταίρους οι οποίοι έχουν καθοριστεί µε την αριθµ. 1942/24-5-2005 Απόφαση. Οι κοινωνικοί & λοιποί εταίροι ανταποκρίθηκαν στη πρόσκληση και είκοσι δύο (22) Φορείς απέστειλαν τις παρατηρήσεις και τις προτάσεις τους. 77 11. Το πρώτο σχέδιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάπτυξης της Αλιείας 2007-2013 (Ε.Σ.Σ.Α.ΑΛ) αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα www.alieia.gr, στην οποία µπο ρούσαν όλοι οι εµπλεκόµενοι φορείς (συλλογικοί φορείς, υπηρεσίες, επιµελη τήρια κλπ) να δουν το κείµενο και στο e-mail : infoalieia@mou.gr να στέλ νουν τις προτάσεις τους και να θέτουν τα ερωτήµατά τους. 12. Στην Επιτροπή Παρακολούθησης του Επ. Προγράµµατος Αλιείας 2000-2006 η οποία συνεδρίασε στις 2-7-2006 (9η Συνεδρίαση) παρουσιάστηκε αναλυτι κά το 1ο Σχέδιο του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης της Αλιείας και αναπτύχθηκαν απόψεις και προτάσεις από τους συµµετέχοντες κοινωνικούς & λοιπούς εταίρους. 13. Οι προτάσεις των κοινωνικών εταίρων και των λοιπών φορέων οι οποίες εί χαν σταλεί γραπτά ή είχαν αναπτυχθεί προφορικά κατά την συνεδρίαση της 9ης Επιτροπής Παρακολούθησης, ελήφθησαν υπόψη για την σύνταξη του τε λικού σχεδίου του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης της Αλιείας 2007-2013. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕIΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ &ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΕΙ∆ΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Γ’ ΚΠΣ Π ΠΙΝΑΚΕΣ Ε.Σ.Σ.Α. ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕ∆ΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 78 αρατηρήσεις για την ανάγνωση των πινάκων • Οι ποσότητες αναφέρονται σε τόνους, οι αξίες σε χιλιάδες ευρώ • Αξίες των ετών 2000 και 2001 εκφράσθηκαν σε ευρώ µε την ισοδυναµία 1 ευ ρώ = 340 δρχ • Η µικρή παράκτια αλιεία αφορά σκάφη µε ιπποδύναµη µικρότερη ή ίση των 19 ΗΡ • Τυχόν µικροδιαφορές οφείλονται σε στρογγυλοποιήσεις 79 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΠΙΝΑΚΕΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΣΤΟΛΟΥ Αριθµός Σκαφών ανά τύπο 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Τράτες 361 353 338 339 330 330 Γρι-γρι 334 334 327 317 310 302 Πεζότρατες 401 401 378 373 372 367 Υπερ-Ατλαντικά 53 53 52 43 36 27 Παράκτια >12m 481 493 448 447 432 425 Παράκτια < 12m 18.181 18.240 17.739 17.342 17.049 16.818 19.810 19.876 19.282 18.861 18.529 18.269 100,0% 100,3% 97,3% 95,2% 93,5% 92,2% Ολικά kW ανά τύπο 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Τράτες 105.169 103.978 98.686 98.770 96.291 96.275 Γρι-γρι 58.160 58.366 57.172 55.631 54.855 53.587 Πεζότρατες 24.803 24.803 23.316 22.927 22.889 22.570 Υπερ-Ατλαντικά 32.395 32.395 30.013 23.894 18.425 14.411 Παράκτια >12m 47.083 48.193 42.497 42.046 40.515 39.098 Παράκτια < 12m 354.204 356.604 343.028 326.147 317.499 311.619 621.815 624.339 594.712 569.415 550.474 537.560 100,0% 100,4% 95,6% 91,6% 88,5% 86,5% Ολικά GT ανά τύπο 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Τράτες 29.116 29.546 28.315 29.440 30.399 31.433 Γρι-γρι 11.904 11.985 11.910 12.024 12.000 11.899 Πεζότρατες 2.755 2.755 2.566 2.523 2.518 2.475 Υπερ-Ατλαντικά 18.899 18.899 15.798 12.618 9920 7.224 Παράκτια >12m 8.827 9.165 8.265 8.192 7.901 7.672 Παράκτια < 12m 35.477 35.972 34.856 33.560 32.956 32.684 106.978 108.322 101.710 98.357 95.694 93.387 100,0% 101,3% 95,1% 91,9% 89,5% 87,3% Μέσο µήκος ανά τύπο 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Τράτες 23,81 24,03 24,11 24,36 24,69 24,88 Γρι-γρι 17,99 18,04 18,15 18,38 18,53 18,67 Πεζότρατες 10,15 10,15 10,12 10,11 10,11 10,11 Παράκτια 6,74 6,77 6,75 6,74 6,75 6,77 Μέση ηλικία από κατασκευής ανά τύπο 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Τράτες 27,2 26,2 25 23,9 22,6 21,6 Γρι-γρι 29,7 29,6 29,1 28,3 27,3 26,5 Πεζότρατες 42,3 42,3 42,1 42 42 42 Παράκτια 27,5 27,1 26,4 25,9 25,3 24,6 Πηγή : Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων 80 ΠΙΝΑΚΑΣ 2 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Π Ο Σ Ο Σ Τ Ο ΙΣ Χ Υ ΙΣ Α Ν Α Κ Α Τ Η ΓΟ Ρ ΙΑ Τράτες Γρι-γρι Πεζότρατες Υπερατλαντικά Παράκτια >12m Παράκτια <12m 2000 2001 2002 2003 2004 2005 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Π Ο Σ Ο Σ Τ Ο Χ Ω Ρ Η Τ ΙΚ Ο Τ Η Τ Α Σ Α Ν Α Κ Α Τ Η ΓΟ Ρ ΙΑ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 Π Ο Σ Ο Σ Τ Ο Α Ρ ΙΘ Μ Ο Υ Σ Κ Α Φ Ω Ν Α Ν Α Κ Α Τ Η ΓΟ Ρ ΙΑ ΠΙΝΑΚΑΣ 3 ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΑ ΑΛΙΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΤΑ ΕΙ∆ΟΣ ΑΛΙΕΙΑΣ Ποσότητες σε τν., αξίες σε χιλιάδες € 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Ποσότητα Αξία Ποσότητα Αξία Ποσότητα Αξία Ποσότητα Αξία Ποσότητα Αξία Ποσότητα Αξία ΕΙ∆ΟΣ ΑΛΙΕΙΑΣ τν. '000 € τν. '000 € τν. '000 € τν. '000 € τν. '000 € τν. '000 € ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 121.534,0 334.929,8 117.454,2 335.498,1 120.079,2 342.420,1 117.819,6 359.479,4 119.328,4 376.506,8 118.634,0 399.283,3 ΥΠΕΡΠΟΝΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ 5.143,9 28.575,4 5.973,0 31.053,3 5.980,9 24.390,7 4.566,5 16.996,3 3.202,2 12.500,0 2.547,8 10.629,2 ΜΕΣΗ ΑΛΙΕΙΑ 46.634,9 94.722,1 47.897,4 98.635,4 53.689,4 112.267,4 52.618,6 126.032,0 55.803,7 148.123,0 56.917,1 161.216,2 ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ 41.480,8 126.809,2 35.361,9 121.143,7 32.220,6 121.197,1 32.446,2 131.886,2 32.134,2 131.318,9 30.980,8 142.873,0 ΜΙΚΡΗ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ 28.274,4 84.823,2 28.221,9 84.665,7 28.188,3 84.564,9 28.188,3 84.564,9 28.188,3 84.564,9 28.188,3 84.564,9 Πηγή: α) ΕΣΥΕ β) Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίµων ∆ΙΑΓΡΑΜΜΑ 1 Παραγωγή Θαλάσσιας Αλιείας 2000-2004 0 10.000 20.000 30.000 40.000 50.000 60.000 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Έτη Π αρ αγ ω γή ( tn ) ΥΠΕΡΠΟΝΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ΜΕΣΗ ΑΛΙΕΙΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ΜΙΚΡΗ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ Παραγωγή των αλιευµάτων από τους διάφορους τύπους αλιείας Πηγή : Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων 83 ΠΙΝΑΚΑΣ 4 ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ (ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΣΑ) ΕΤΗ Ανθρώπινο δυ ναµικό που α σχολήθηκε Συνολικές Πιστώ σεις που διατέθηκαν για επιθεωρήσεις και ελέγχους σε χιλ. ευρώ Αριθµός Σκα φών που δια τέθηκαν για Περιπολίες Αριθµός Αε ροσκαφών Αριθµός Πε ριπ. Οχηµάτων 2000 1.370 31.500,0 141 4 297 2001 1.470 36.387,0 184 7 303 2002 1.483 48.883,0 203 7 322 2003 1.484 37.061,0 212 7 329 2004 1.484 33.295,0 203 7 322 2005 1581 33.500 203 7 322 ΣΥΝΟΛΟ 8.872 220.626 1146 39 1.895 ΠΗΓΗ : Υπ. Εµπορικής Ναυτιλίας ΠΙΝΑΚΑΣ 5 ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΙΣ & ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΗΣ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ (ΕΠΙΒΛΗΘΕΙΣΕΣ ΚΥΡΩΣΕΙΣ) Αποφάσεις Επιβολής Κυρώσεων Ύψος Επιβληθέντων Προστίµωνσε χιλ. ευρώ Ηµέρες Αφαίρεσης Αδειών ΕΤΗ Συνολικός Αριθµός Επιθεωρήσεων Επαγγελµατικά Ερασιτεχνικά Εκρηκτικά- Τοξικά Επαγγελµατικά Ερασιτεχνικά Εκρηκτικά Τοξικά Επαγγελµατικά Ερασιτεχνικά Εκρηκτικά Τοξικά 2000 6.105 381 813 32 310,00 298,30 187,20 5.150 3.290 8.030 2001 6.381 516 926 17 353,46 326,55 54,59 6.075 3.710 1.175 2002 7.494 709 1.198 21 580,88 472,98 60,41 10.175 2.935 3.710 2003 7.638 614 1.135 24 499,90 451,75 76,47 8.395 3.540 1.825 2004 3.561 499 1.139 20 402,20 432,45 102,20 7.700 3.232 1.095 2005 7.940 436 790 4 336,64 306,64 8,0 5985 5950 ΣΥΝΟΛΟ 39.119 3.155 6.001 113 2.483,08 2.288,67 488,87 43.480 22.657 15.835 ΠΗΓΗ : Υπ. Εµπορικής Ναυτιλίας 85 ΠΙΝΑΚΑΣ 6 Αριθµός µονάδων Υδατοκαλλιεργειών και Ιχθυογεννητικών Σταθµών την περίοδο 2000-2005 ανά είδος εκτροφής Αριθµός µονάδων πάχυνσης και ΙΧΣ ΕΤΟΣ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Α. ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΝΕΡΑ Πέστροφα 96 90 88 90 93 94 Κυπρίνος 12 13 12 13 13 9 Σολοµός 4 7 6 5 5 5 Χέλια 10 9 10 9 10 8 Λοιπά είδη (Κέφαλοι, Τιλάπια, κ.λ.π.) 10 11 11 9 8 6 Σύνολο 132 130 127 126 129 122 Β. ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΝΕΡΑ Τσιπούρα-Λαβράκι-Ν. είδη 282 290 308 307 309 310 Ιχθυογεννητικοί Σταθµοί Τσιπ.-Λαβρ.-Ν. ειδών 36 41 39 38 38 39 Οστρακοκαλλιέργειες 564 566 574 575 577 553 Γαριδοκαλλιέργειες 1 1 1 1 1 1 Πάχυνση µεγάλων πελα γικών ψαριών (τόννος) 1 1 Σπογγοκαλλιέργειες 4 4 Σύνολο 883 898 922 921 930 908 ΣΥΝΟΛΟ Α+Β 1.015 1.028 1049 1047 1059 1030 Πηγή : Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων 87 ΠΙΝΑΚΑΣ 7 Παραγωγή Υδατοκαλλιεργειών και Αλιείας Εσωτερικών υδάτων την περίοδο 2000-2005 ανά είδος εκτροφής Παραγωγή σε τόνους και εκατ. ιχθύδια ΕΤΟΣ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Α. ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΝΕΡΑ Πέστροφα 2.660 2.334 2.340 1.925 2.188 2.445,74 Κυπρίνος 166 126,8 121 150 165,9 107,06 Σολοµός 12 26,05 20 18,5 14,22 5,81 Χέλια 675 735,08 664,2 420 556,25 373,08 Λοιπά είδη (Κέφαλοι, Τιλάπια, κ.λ.π.) 143 117,7 90 116 148,3 & 0,132 9 83,00 Σύνολο 3.656 3.340 3.235 2.629,50 3.072,67 & 0,132 3.014,69 Β. ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΝΕΡΑ Τσιπούρα-Λαβράκι-Ν. είδη 50.295,71 58.1083 62.4575 66.3767 64.784,910 76.423,7512 Ιχθυογεννητικοί Σταθµοί Τσιπ.-Λαβρ.-Ν. ειδών 193,7442 250,9894 269,5066 238,3558 289,66811 300,90413 Οστρακοκαλλιέργειες 32.550 31.981 31.823 31.540,68 37.794,06 26.065,90 Γαριδοκαλλιέργειες 0 0 4 0 0 7,10 Σύνολο 82.845,816 & 193,744 90.089 & 250,989 94.334,68 & 269,506 97.916,68 & 238,355 102.577,9 & 289,668 102.496,75 & 300,904 ΣΥΝΟΛΟ Α+Β 86.501,816 & 193,744 93.429 & 250,989 97.569,68 & 269,506 100.546,18 & 238,355 105.650,57 & 289,800 105.511,44 & 300,904 Γ. ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΕΣ (εκτατικό σύστηµα εκτροφής) 1.623 1.503 1.300 1.337,10 1.302,10 1.058,66 ∆. ΛΙΜΝΕΣ-ΠΟΤΑΜΙ (αλιεία εσωτερικών υδάτων) 1.810 1.676 1.700 1.828,60 1.941,50 1.001,50 ΣΥΝΟΛΟ Γ+∆ 3.433 3.179 3.000 3.165,70 3.243,60 2.060,43 Πηγή : Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων Νέα είδη 11.232,7 τον., 2 9.469.820 ιχθύδια, 3 1.990 τον., 4 10.053.166 ιχθύδια, 5 1.956 τον., 6 17.547.964 ιχθύδια, 7 3.125 τον., 8 16.596.233 ιχθύδια 9 άτοµα γόνου διακοσµητικών ειδών, 10 3.043,2 τον., 11 14.758.000 ιχθύδια, 12 1.999,2 τον. από τα οποία 587,7 τον. είναι ερυθρός τόννος, 13 17.483.000 ιχθύδια ΠΙΝΑΚΑΣ 8 Αξία παραγωγής των προϊόντων Υδατοκαλλιέργειας και Αλιείας Εσωτερικών Υδάτων την περίοδο 2000-2005 ανά είδος εκτροφής Αξία της παραγωγής σε χιλ. ευρώ ΕΤΟΣ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Α. ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΝΕΡΑ Πέστροφα 8.742,00 9.012,00 10.530,00 4.620,00 5.418,93 8.456,90 Κυπρίνος 604,00 480,00 484,00 525,00 596,89 445,07 Σολοµός 88,00 258,00 210,00 179,45 135,88 60,12 Χέλια 4.655,00 4.137,00 4.981,50 2.436,00 4.268,92 3.770,57 Λοιπά είδη (Κέφαλοι, Τιλάπια, κ.λ.π.) 629,00 510,00 315,00 556,80 649,18 465,21 Σύνολο 14.718,00 14.397,00 16.521,00 8.317,25 11.069,87 13.197,87 Β. ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΝΕΡΑ Τσιπούρα-Λαβράκι-Ν. είδη 223.448,00 224.023,00 230.707,00 292.653,00 281.730,00 323.232,78 Ιχθυογεννητικοί Σταθµοί Τσιπ.-Λαβρ.-Ν. ειδών 44.055,00 54.159,00 68.951,00 57.246,00 63.320,00 65.996,62 Οστρακοκαλλιέργειες 9.314,00 9.385,00 11.902,00 12.459,00 15.490,00 11.326,30 Γαριδοκαλλιέργειες 0,00 0,00 52,00 0,00 0,00 120,70 Σύνολο 276.817,00 287.567,00 311.612,00 362.358,00 360.540,00 400.676,40 ΣΥΝΟΛΟ Α+Β 291.535,00 301.964,00 328.133,00 370.675,25 371.609,87 413.874,27 Γ. ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΕΣ (εκτατικό σύστηµα ε κτροφής ) 5.716,80 5.772,56 5.720,00 6.150,66 6.184,98 5.358,02 ∆. ΛΙΜΝΕΣ-ΠΟΤΑΜΙ (αλιεία εσωτερικών υ δάτων) 2.911,23 2.855,47 3.460,15 4.145,55 4.611,37 2.398,90 ΣΥΝΟΛΟ Γ+∆ 8.628,03 8.628,03 9.180,15 10.296,21 10.796,35 7.756,92 Πηγή : Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων ΠΙΝΑΚΑΣ 9 Χωροταξική κατανοµή των µονάδων Υδατοκαλλιέργειας & ΙΧΣ που λειτουργούν στη χώρα της Ε Τ Ο Σ 2 0 0 5 α/ α Νοµός Θαλάσσιας Ιχθυο καλλιέργειας Πάχυνσης πελαγικών ψαριών (τό νος) ΙΧΣ ευρύ αλων ει δών οστρακο/ργειας γαριδο/ργειας σπογγοκαλ-λιέργειας Ιχθυοκαλλιέργειας γλυκών νερών ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ 1 Αιτωλ/νίας 28 5 1 34 2 Αρκαδίας 6 1 7 3 Αργολίδας 19 1 1 21 4 Άρτας 6 6 5 Αττικής 22 2 5 29 6 Αχαΐας 4 4 7 Βοιωτίας 7 1 2 10 8 Γρεβενών 4 4 9 ∆ωδ/σου 32 2 4 38 10 ∆ράµας 3 3 11 Έβρου 1 1 12 Εύβοιας 34 5 2 41 13 Ευρυτανίας 14 Ηλείας 4 4 15 Ηµαθίας 128 7 135 16 Ηρακλείου 1 4 5 17 Θεσσαλονίκης 285 3 288 18 Θεσπρωτίας 25 1 2 3 31 19 Ιωαννίνων 42 42 20 Καβάλας 1 19 20 21 Καρδίτσας 5 5 22 Καστοριάς 3 3 90 23 Κέρκυρας 1 1 24 Κεφαλονιάς Ιθάκης 26 1 3 30 25 Κοζάνης 0 26 Κορινθίας 20 1 21 27 Κυκλάδων 3 3 28 Λακωνίας 2 2 29 Λασιθίου 2 1 3 30 Λέσβου 5 1 2 8 31 Λευκάδας 1 1 32 Μαγνησίας 2 1 3 33 Μεσσηνίας 3 1 4 34 Ξάνθης 9 1 10 35 Πέλλας 2 2 36 Πιερίας 0 2 68 1 71 37 Πρέβεζας 11 1 8 8 28 38 Ροδόπης 1 1 3 5 39 Σάµου 1 1 40 Σερρών 3 6 9 41 Τρικάλων 5 5 42 Φθιώτιδας 27 7 14 2 50 43 Φωκίδας 12 3 1 16 44 Χαλκιδικής 4 3 1 8 45 Χανίων 1 1 46 Χίου 16 1 17 310 1 39 553 1 4 122 1030 Πηγή : Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων ΠΙΝΑΚΑΣ 10 ΕΞΕΛΙΞΗ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Εισαγωγές Εξαγωγές Ισοζύγιο Ποσότ. (τν.) Αξία ('000 €) Ποσότ. (τν.) Αξία ('000 €) Ποσότ. (τν.) Αξία ('000 €) 2000 170.193,2 325.617,1 90.800,6 260.450,5 -79.392,7 -65.166,6 2001 210.531,0 367.273,7 88.190,6 256.267,4 -122.340,4 -111.006,3 2002 273.884,4 460.015,9 88.667,8 302.288,0 -185.216,5 -157.727,9 2003 187.336,2 412.221,3 94.528,4 319.641,5 -92.807,7 -92.579,8 2004 173.494,8 390.435,0 98.046,1 338.812,9 -75.448,6 -51.622,1 2005 216.077,9 430.740,1 101.444,3 371.306,7 -114.633,6 -59.433,4 Πηγή: ΕΣΥΕ ΠΙΝΑΚΑΣ 11 ΕΞΕΛΙΞΗ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΝΩΠΩΝ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Εισαγωγές Εξαγωγές Ισοζύγιο Ποσότ. (τν.) Αξία ('000 €) Ποσότ. (τν.) Αξία ('000 €) Ποσότ. (τν.) Αξία ('000 €) 2000 29.496,6 54.610,5 50.132,3 201.264,7 20.635,7 146.654,2 2001 21.141,8 61.736,3 51.591,4 188.219,7 30.449,7 126.483,3 2002 15.339,7 72.063,1 53.986,7 217.924,8 38.647,0 145.861,6 2003 14.004,9 68.719,8 56.415,2 237.505,4 42.410,3 168.785,6 2004 13.672,2 75.368,5 54.662,3 244.629,7 40.990,1 169.261,2 2005 13.956,9 70.245,6 58.931,0 265.889,1 44.974,1 195.643,5 Πηγή: ΕΣΥΕ ΠΙΝΑΚΑΣ 12 ΦΑΙΝΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Ποσότητες σε τν. 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Συλλεκτική αλιεία 93.259,6 89.232,3 91.890,9 89.631,3 91.140,1 90.445,7 Μικρή παράκτια αλιεία 28.274,4 28.221,9 28.188,3 28.188,3 28.188,3 28.188,3 Υδατοκαλλιέργειες 89.934,8 96.608,0 100.569,7 103.711,9 108.894,2 107.571,9 Πρωτογενής παραγωγή 211.468,8 214.062,2 220.648,9 221.531,5 228.222,6 226.205,9 Εισαγωγές 114.609,2 122.735,3 182.737,4 112.496,7 112.062,2 126.261,6 Εξαγωγές 89.383,2 82.309,8 87.095,0 93.479,9 97.143,6 98.402,2 Φαινόµενη κατανάλωση 236.694,8 254.487,8 316.291,3 240.548,3 243.141,1 254.065,4 Σηµ.: Έχουν αφαιρεθεί προϊόντα µη προς ανθρώπινη κατανάλωση Πηγή: ΕΣΥΕ και ∆/νση Υδατ/γειών 92 ΠΙΝΑΚΑΣ 13 ΦΑΙΝΟΜΕΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΝΩΠΩΝ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΌΝΤΩΝ Ποσότητες σε τν. 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Συλλεκτική αλιεία 88.115,7 83.259,3 85.910,0 85.064,8 87.937,9 87.897,9 Μικρή παράκτια αλιεία 28.274,4 28.221,9 28.188,3 28.188,3 28.188,3 28.188,3 Υδατοκαλλιέργειες 89.934,8 96.608,0 100.569,7 103.711,9 108.894,2 107.571,9 Πρωτογενής παραγωγή 206.324,9 208.089,2 214.668,0 216.965,0 225.020,4 223.658,1 Εισαγωγές 29.496,6 21.141,8 15.339,7 14.004,9 13.672,2 13.956,9 Εξαγωγές 50.132,3 51.591,4 53.986,7 56.415,2 54.662,3 58.931,0 Φαινόµενη κατανάλωση 185.689,2 177.639,5 176.021,0 174.554,7 184.030,3 178.684,0 Πηγή: ΕΣΥΕ και ∆/νση Υδατ/γειών ΠΙΝΑΚΑΣ 14 ΕΞΕΛΙΞΗ ∆Ε∆ΟΜΕΝΩΝ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Παραγωγή Αλίπαστα 5.086,3 4.355,2 3.261,3 2.406,2 4.363,7 5.022,7 (τον.) Κονσέρβες 4.063,5 4.346,3 4.667,6 4.641,3 5.624,0 4.865,3 Καπνιστά 1.848,3 1.010,0 1.379,5 2.561,1 756,3 1.041,8 Φιλέτα (*) 12.343,9 Ιχθυοπαρ/τα 133,0 581,4 64,7 875,5 517,4 55,5 Τυποποίηση 3.177,5 3.658,9 19.969,8 28.817,0 28.025,9 3.229,6 Κατάψυξη 38.711,7 31.827,7 19.662,1 15.748,5 22.446,4 30.874,5 Αποκελύφωση 508,4 191,5 151,8 263,0 341,2 1.850,6 Σύνολο 53.528,7 45.971,0 49.156,8 55.312,6 62.074,9 59.283,9 Αξία Αλίπαστα 12.998,2 12.270,0 13.772,9 9.418,0 17.513,1 28127,37 (χιλ. €) Κονσέρβες 15.207,6 14.281,2 15.551,1 15.377,9 18.626,1 19.730,0 Καπνιστά 7.593,8 5.885,9 5.935,7 11.684,4 4.852,3 8.634,9 Φιλέτα (*) 110.675,3 Ιχθυοπαρ/τα 2.072,1 1.744,7 199,3 2.474,8 2.344,0 519,6 Τυποποίηση 10.367,1 11.585,3 74.775,1 107.413,3 65.827,3 10.963,2 Κατάψυξη 216.744,1 84.436,5 59.848,9 50.226,6 74.512,5 110.304,0 Αποκελύφωση 1.613,2 745,9 497,0 1.121,4 888,1 5.417,5 Σύνολο 266.596,2 130.949,4 170.580,0 197.716,4 184.563,4 294.371,8 (*) Πριν το 2005 η παραγωγή φιλέτων καταχωρείται σε άλλες κατηγορίες Πηγή: ∆/νση Αλιευτικών Εφαρµογών 93 ΠΙΝΑΚΑΣ 15 ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Μόνιµοι Θαλάσσια αλιεία 37.626 37.490 34.492 31.721 31.052 31.000 Υδατοκαλλιέργεια 4.934 4.697 4.745 4.980 5.207 5.215 Μεταποίηση 1.378 1.629 1.727 2.172 1.902 1.936 Σύνολο 43.938 43.816 40.964 38.873 38.161 38.151 Εποχικοί Θαλάσσια αλιεία 0 0 0 0 0 0 Υδατοκαλλιέργεια 1.630 1.976 1.759 1.570 1.378 1.389 Μεταποίηση 1.246 905 790 916 953 713 Σύνολο 2.876 2.881 2.549 2.486 2.331 2.102 Γενικό σύνολο 46.814 46.697 43.513 41.359 40.492 40.253 Πηγή: : Υπ. Αγροτικής Ανά πτυξης και Τροφίµων / Γενική ∆/νση Αλιείας 94 ΕΞΕΛΙΞΗ Υ∆ΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ (Πηγή: ∆νση Υδατ/ργειών Ες.Υδάτων) 0 20000 40000 60000 80000 100000 120000 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 ΕΤΟΣ Π Α Ρ Α ΓΩ ΓΗ (Τ Ο Ν .) ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΝΕΡΑ ΤΣΙΠΟΥΡΑ -ΛΑΒΡΑΚ Ι ΟΣΤΡΑΚΑ ΘΑΛΑΣΣΙΝΑ ΚΑ Ι ΓΛΥΚΑ ΝΕΡΑ 500 1.500 2.500 3.500 4.500 5.500 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 ΕΤΟΣ Π Α Ρ Α ΓΩ ΓΗ (Τ Ο Ν .) ΑΛΙΕΙΑ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ Υ∆ΑΤΩΝ ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΕΣ ΠΟΤΑΜΙΑ -ΛΙΜΝΕΣ 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 1997 1999 2001 2003 2005 ΕΤΟΣ Π Α Ρ Α ΓΩ ΓΗ (Τ Ο Ν .) ΝΕΑ ΕΙ∆Η 95 ****************************************************************** 0 50 100 150 200 250 300 350 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 ΕΤΟΣ ΜΟΝΑ∆ΕΣ ΕΚΤΡΟΦΗΣ ΕΥΡΥΑΛΩΝ ΕΙ∆ΩΝ ΙΧΘΥΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΕΥΡΥΑΛΩΝ ΕΙ∆ΩΝ 0 50 100 150 200 250 300 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 ΕΤΟΣ Ε Κ Α ΤΟ Μ Μ Υ Ρ ΙΑ ΙΧ Θ Υ ∆ ΙΑ ΤΣΙΠΟΥΡΑ-ΛΑΒΡΑΚΙ 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 1997 1999 2001 2003 2005 ΕΤΟΣ Ε Κ Α ΤΟ Μ Μ Υ Ρ ΙΑ ΙΧ Θ Υ ∆ ΙΑ ΝΕΑ ΕΙ∆Η