Resolution No 16 of 2014 of Georgian Government on Management Plan of Tusheti Protected Areas

საქართველოს მთავრობის დადგენილება №16 2014 წლის 3 იანვარი ქ. თბილისი ტექნიკური რეგლამენტის - თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცების თაობაზე პროდუქტის უსაფრთხოებისა და თავისუფალი მიმოქცევის კოდექსის 58-ე მუხლის მე-2 ნაწილის, 103-ე მუხლის პირველი ნაწილისა და „ნორმატიული აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-12 და 25-ე მუხლების საფუძველზე, მუხლი 1 დამტკიცდეს თანდართული ტექნიკური რეგლამენტი - თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა. მუხლი 2 ძალადაკარგულად გამოცხადდეს „თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრის 2012 წლის 13 სექტემბრის №261 ბრძანება. მუხლი 3 დადგენილება ამოქმედდეს გამოქვეყნებისთანავე და გავრცელდეს 2014 წლის 1 იანვრიდან წარმოშობილ ურთიერთობებზე. პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი ტექნიკური რეგლამენტი თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა თავი I შესავალი მუხლი 1. მენეჯმენტის გეგმის ტერიტორიული სფერო 1. „თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმა“ შემუშავებულია თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალის და თუშეთის ეროვნული პარკისათვის. 2. თუშეთის დაცული ტერიტორიები მდებარეობს საქართველოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ა) თუშეთის ეროვნული პარკი მოიცავს დიდი კავკასიონის მთავარი ქედის გვერდითი ჩრდილოეთი (პირიქითა) ქედის სამხრეთ კალთებს (კავკასიონის ამ ნაწილში პირიქითა ქედი სიმაღლით აღემატება მთავარ ქედს და აღწევს 4500 მ.ზღ.დ.), დიდი კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ ფერდობებს, მათ შორის მდებარე თუშეთის ქვაბულს და სპეროზას ქედის ნაწილს. ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის საზღვრები ემთხვევა საქართველოს სახელმწიფო საზღვარს რუსეთის ფედერაციასთან. კერძოდ, პარკი ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩეჩნეთსა და ინგუშეთს, ხოლო აღმოსავლეთით დაღესტანს. პარკს სამხრეთიდან ესაზღვრება კახეთი, ხოლო დასავლეთიდან ფშავი და ხევსურეთი, სადაც საზღვარი გადის აწუნთას ქედსა და თებულოს მთაზე. თუშეთის ეროვნული პარკის შიდა საზღვრები ზოგან ემთხვევა მდინარის კალაპოტს ან სხვა სახის ფიზიკურ-გეოგრაფიულ ბარიერს, მაგრამ უმეტესად არ ემორჩილება ამგვარ ლოგიკას. პარკის შიდა საზღვრები უმთავრესად თუშეთის დაცული ლანდშაფტის გარე საზღვრებია. სხვა ადგილებში პარკი უშუალოდ სახელმწიფო ნაკრძალს ესაზღვრება (იხ რუკა, დანართი 1). ბ) თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორია რამდენიმე ერთამანეთისგან იზოლირებული მონაკვეთისგან შედგება. იგი მოიცავს მდინარეების: პირიქითის, გომეწრის ალაზნის და ჭანჭახოვანის ხეობებს, კერძოდ, ორწყლის ხეობის მარჯვენა ფერდის ნაწილს მდინარე გომეწრის ალაზნისა და ჭანჭახოვანის http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ალაზნის შეერთებამდე. პირიქითა ალაზნის ქვედა დინებას, მაკრატელას ქედის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილს და მის მიმდებარე ფიჭვნარ ტყეებს დიკლოს მთამდე. პირიქითა ალაზნის ხეობის მარჯვენა ფერდზე არსებულ ფიჭვნარ ტყეებს დანოს ჭალიდან ომალო-შენაქოს საცხენოსნო ხიდამდე, პირიქითის ალაზნისა და ჩიღოს ხაას ხევის შეერთების ადგილიდან მარცხენა ფერდის ფიჭვნარ ტყეებს ომალო-შენაქოს საცხენოსნო ხიდამდე. ჭანჭახოვანის ხეობის მარჯვენა ფერდს ნახიდურის წყლის შესართავიდან ხისოს ხევის შესართავამდე. გომეწრის და პირიქითა ალაზნების შეერთების ადგილიდან დაღესტნის საზღვრამდე მდინარის მარჯვენა ფერდობებზე არსებულ ტყის მასივებს. ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი იზოლირებული მონაკვეთია ე.წ. სპეროზას მონაკვეთი, რომელიც თუშეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს და საჯიხვეებს და ტყით დაფარულ მონაკვეთს მოიცავს. თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალის საზღვრები ზოგან ემთხვევა მდინარის კალაპოტს, ტურისტულსა და ცხვრის გადასარეკ ბილიკებს ან სხვა სახის ფიზიკურ გეოგრაფიულ ბარიერებს, ნაკრძალის აღმოსავლეთი ნაწილის საზღვარი ემთხვევა სახელმწიფო საზღვარს. 3. დაცული ტერიტორიები მდებარეობს კახეთის რეგიონის ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მუხლი 2. მენეჯმენტის გეგმის სამართლებრივი საფუძვლები „თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის“ სამართლებრივ საფუძველს წარმოადგენს „დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ” საქართველოს კანონი. „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონი, „საქართველოს „წითელი ნუსხისა“ და „წითელი წიგნის“ შესახებ“ საქართველოს კანონი, საქართველოს ტყის კოდექსი, „ცხოველთა სამყაროს შესახებ“ საქართველოს კანონი, „გარემოს დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონი, „ტყითსარგებლობის წესის დამტკიცების შესახებ“ საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 20 აგვისტოს №242 დადგენილება. მუხლი 3. დაცული ტერიტორიის მიწათსარგებლობა 1. თუშეთის დაცული ტერიტორიების საზღვრებს შიგნით არსებული მიწები სახელმწიფოს საკუთრებაა. 2. თუშეთის ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ხორციელდება განახლებადი ბუნებრივი რესურსებით ლიმიტირებული სარგებლობა. 3. თუშეთის დაცული ტერიტორიების მიზნები: ა) თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი - ბუნების, ბუნებრივი პროცესებისა და გენეტიკური რესურსების დინამიკურ და ხელუხლებელ მდგომარეობაში შენარჩუნება და მონიტორინგის, სამეცნიერო-კვლევისა და საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება; უნიკალური ფიჭვნარებისა (Pinus sosnovsky) და არყნარების ( Betula litwinowii, B. raddeana) კონსერვაცია; ამ ტყეების როგორც იშვიათი სახეობების ჰაბიტატების, ეროზიის პრევენციისა, წყლის რეჟიმის რეგულაციის ზვავების შემაკავებელი ფუნქციების შენარჩუნება. ბ) თუშეთის ეროვნული პარკი - ეროვნული და საერთაშორისო მნიშვნელობის მთის ლანდშაფტებისა და ეკოსისტემების დაცვა და შენარჩუნება, მდიდარი ფლორისა და ფაუნის კონსერვაცია, ეკოტურიზმის განვითარება და რესურსების მდგრადი გამოყენების პრინციპებზე დაფუძნებული ტრადიციული სამეურნეო საქმიანობის შენარჩუნება. მუხლი 4. მენეჯმენტის გეგმის მიზნები 1. წინამდებარე მენეჯმენტის გეგმა შემუშავებული იქნა დაცული ტერიტორიების სისტემის შესახებ კანონის მოთხოვნების შესაბამისად, რომლის მიხედვითაც მენეჯმენტის გეგმა სავალდებულოა ყველა დაცული ტერიტორიისათვის. 2. მენეჯმენტის გეგმის მიზანს წარმოადგენს დაცული ტერიტორიებისათვის გრძელვადიანი მიზნების განსაზღვრა, რომლის შედეგების მიღწევაც მიზნად უნდა დაისახოს პასუხისმგებელმა უწყებამ მენეჯმენტის გეგმის ძალაში ყოფნის პერიოდში, ამ შედეგების მისაღწევად მან უნდა განახორციელოს კონკრეტული ქმედებები და დასახოს ინდიკატორები მონიტორინგის შესაფასებლად. მუხლი 5. მენეჯმენტის გეგმის შემუშავების პროცესი მენეჯმენტის გეგმის მომზადების პროცესში მონაწილეობას იღებდა საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტროს სსიპ „დაცული ტერიტორიების სააგენტო“, „თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია“, სახეობათა კონსერვაციის ცენტრი „ნაკრესი“, ადგილობრივი http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 თვითმმართველობის ორგანოები და სამოქალაქო ორგანიზაციები. მუხლი 6. მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების პერიოდი მენეჯმენტის გეგმა მოქმედებს მისი ოფიციალურად ძალაში შესვლიდან 6 წლის განმავლობაში. მუხლი 7. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა და განახლება 1. მენეჯმენტის გეგმაში ცვლილებების შეტანა ხორციელდება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. 2. მენეჯმენტის გეგმის ძალაში შესვლიდან არაუგვიანეს მეექვსე წლის პირველი კვარტალისა, სსიპ „დაცული ტერიტორიების სააგენტო“ დაიწყებს ახალი მენეჯმენტის გეგმის მომზადებას, რომელიც მიღებული იქნება მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. თავი II დაცული ტერიტორიის აღწერა მუხლი 8. ბიომრავალფეროვნება 1. ფლორისა და მცენარეულობის თვალსაზრისით თუშეთი ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი მხარეა საქართველოში. აქ გავრცელებულია 92 ოჯახის 1000-ზე მეტი ჭურჭლოვანი სახეობა (დანართი N8). შესაბამისად, საქართველოს ფლორის მეოთხედი და კავკასიის მცენარეთა სახეობების ერთი მეექვსედი გვხვდება თუშეთში. თუშეთის მცენარეულობა მოიცავს ტყეებს, სუბალპურ ტყეებსა და ბუჩქნარებს, სუბალპურ და ალპურ მდელოებს, სუბნივალურ და ნაშლების ფლორისტულ კომპლექსებს. ამ ძირითადი ცენოზებიდან თითოეული, თავის მხრივ, კიდევ წარმოდგენილია მრავალი კერძო ვარიანტით, რომლებიც ერთმანეთისგან სტრუქტურითა და სახეობრივი შემადგენლობით განსხვავდებიან. 2. თუშეთის ფლორა მრავალ იშვიათ სახეობას შეიცავს. მათგან 4 სახეობა შესულია საქართველოს წითელ ნუსხაში (დანართი N9). თუშეთში ასევე გვხვდება რეგიონული მასშტაბით იშვიათი სახეობები, რომლებიც კავკასიაში თავიანთი მსოფლიო არეალისგან იზოლირებულად იზრდებიან. 3. ენდემიზმის დონე (ენდემურ სახეობათა პროპორციული რაოდენობა) განსაკუთრებით მაღალია მცენარეთა სახეობებს შორის. თუშეთის ფლორა შეიცავს საქართველოს 11 და კავკასიის 230-ზე მეტ ენდემურ სახეობას, რაც ნიშნავს, რომ თუშეთში გავრცელებულ მცენარეთა სახეობების 22.5% საქართველოს ან კავკასიის ენდემია. გარდა ამისა, მინიმუმ 8 მათგანი მეტად იშვიათი სახეობების კატეგორიას განეკუთვნება. 4. რეგიონი ასევე ხასიათდება ძუძუმწოვართა მრავალფეროვნებით - სულ გამოვლენილია 32 სახეობის მსხვილი, საშუალო ზომისა და წვრილი ძუძუმწოვარი (დანართიN8). განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჩლიქოსანთა თანასაზოგადოება. მათ შორისაა ნიამორი (Capra aegagrus), რომლის მეტ-ნაკლებად სიცოცხლისუნარიანი პოპულაცია ქვეყნის მასშტაბით მხოლოდ თუშეთშია შემორჩენლი, და კავკასიის ენდემი აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი (Capra cylindricornis). ასევე გავრცელებულია არჩვი (Rupicapra rupicapra), შველი (Capreolus capreolus), გარეული ღორი (Sus scrofa) და კეთილშობილი ირემი (Cervus elaphus). თუშეთი გამოირჩევა მსხვილ მტაცებელთა ფაუნის მხრივაც. აქ გვხვდება მურა დათვი (Ursus arctos), მგელი (Canis lupus ), ფოცხვერი (Lynx lynx) და სავარუდოდ ასევე ჯიქი (Panthera pardus). წვრილი ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია კავკასიის ენდემები: დაღესტნური მემინდვრია (Microtus (Terricola) daghestanicus), გუდაურის მემინდვრია (Chionomis gud), რადეს ბიგა (Sorex raddei) და ვოლნუხინის ან მცირეკავკასიური ბიგა (Sorex volnuchini). 5. არსებული მონაცემებით თუშეთში გავრცელებულია ფრინველთა 90-მდე სახეობა (დანართი N8). თუშეთის ორნითოფაუნიდან პირველ რიგში აღსანიშნავია, კავკასიის ენდემები: კავკასიური როჭო (Tetrao mlokosiewiczi) და კავკასიური შურთხი (Tetraogallus Caucasicus). სულ თუშეთში გვხვდება ფრინველთა 6 სახეობა საქართველოს წითელი ნუსხიდან, მათგან ერთი (სვავი, Aegypius monachus) საფრთხეშია გლობალური მასშტაბითაც და შესულია IUCN -ის წითელ ნუსხაში (NT-ის კატეგორიით); თუშეთი მდიდარია დიდი ზომის ფრინველთა სახეობებით და საკმაოდ ხშირად გვხვდებიან ისეთი მტაცებლები და ლეშიჭამიები, როგორიცაა: (გარდა ზემოთაღნიშნული სვავისა) ბატკანძერი (Gypaetus barbatus), ორბი (Gyps fulvus), კირკიტა (Falco tinnunculus), ქორი (Accipiter gentilis), მიმინო (Accipiter nisus), მთის არწივი (Aquila chrysaetos) და სხვ. ასევე საყურადღებოა ის, რომ თუშეთში გვხვდება თითქმის ყველა ის ენდემური თუ „ბერდვოჩინგისთვის“ სხვამხრივ მნიშვნელოვანი სახეობა, რაც საქართველოში საერთოდ ბინადრობს: (ზემოთ ნახსენები კავკასიური როჭოსა და კავკასიური შურხს გარდა) კავკასიური ყარანა (Phylloscopus lorenzii), მწვანე ყარანა (Phylloscopus http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 nitidus), თავწითელა მთიულა (Serinus pusillus), დიდი კოჭობა (Carpodacus rubicilla). 6. მწირია ცნობები ხერხემლიანთა სხვა კლასების შესახებ. თუშეთში რეპტილიების მინიმუმ 3 და ამფიბიების მინიმუმ 4 სახეობა გვხვდება, ხოლო თევზებიდან მხოლოდ ერთი - მდინარის კალმახი (დანართი N8). 7. თითქმის არაფერია ცნობილი უხერხემლოთა შესახებ. თუმცა, ზედაპირული შეფასებით ჩანს, რომ თუშეთი გამოირჩევა დღის პეპლების სიუხვით. დაფიქსირებულია გლობალურად იშვიათი სახეობა აპოლონი ( Parnassius apollo), ასევე კავკასიის იშვიათი ენდემი კავკასიური აპოლონი (Parnassius nordmanni). 8. ველური ბიომრავალფეროვნების გარდა, თუშეთი მდიდარია შინაურ ცხოველთა და კულტურულ მცენარეთა ჯიშებითაც. რეგიონი სამი ენდემური ჯიშის წარმოშობის კერაა. ესენია: თუშური ცხენი, ქართული ნაგაზი და თუშური ცხვარი. გარდა ამისა, თუშეთი წარმოადგენს კულტურულ მცენარეთა რამდენიმე ენდემური ჯიშის წარმოშობის კერას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ქერის ენდემური ჯიში - ქერშველი, რომელიც უნიკალური მორფოლოგიური და სხვა ნიშან-თვისებებით ხასიათდება და საქართველოს აგრობიომრავალფეროვნების მემკვიდრეობის კომპონენტია. მუხლი 9. ლანდშაფტები და ჰაბიტატები 1. თუშეთის დაცული ტერიტორიები მაღალი ლანდშაფტური მრავალფეროვნებით ხასიათდება. აქ ვხვდებით ფიჭვნარებისგან, სუბალპური ბუჩქნარებისა და ტყეებისგან, სუბალპური და ალპური მდელოებისა და მყინვარებისგან შექმნილ ეკოლოგიურ "მოზაიკას". სხვადასხვა ტიპის ლანდშაფტების ფორმირებისა და გავრცელების კანონზომიერება გარემოს მახასიათებლების (გეოლოგიური, გეოგრაფიული, კლიმატური, ბიოგეოგრაფიული და სხვ. ფაქტორები) და საუკუნეების განმავლობაში ადამიანის საქმიანობის ერთობლივი მოქმედების შედეგია. 2. მცენარეულობის ტიპი და სტრუქტურა, რელიეფის ფორმასთან ერთად, დაცული ტერიტორიების ლანდშაფტების მეტ-ნაკლებად პირობითი კლასიფიკაციის საშუალებას გვაძლევს. ა) ტყის ჰაბიტატი: თუშეთის ტყის ჰაბიტატი უმეტესად ფიჭვნარებითაა წარმოდგენილი, რომელსაც Pinus sosnovskyi ქმნის. შედარებით ნაკლები ფართობი უკავია არყნარებს. მეტად შეზღუდულია ფართოფოთლოვანი ტყეების გავრცელება. ეროვნული პარკისა და სახელმწიფო ნაკრძალის ფარგლებში მოქცეული ტყის ჰაბიტატების საერთო ფართობი დაახლ. 20 ათასი ჰა-ია. ტყის ზონა წარმოდგენილია ტყის ზედა ქვესარტყლით, რომელიც ზღვის დონიდან 1650 მ-დან 1800-1900 მეტრამდე ვრცელდება. სუბალპური ტყეები კი გვხვდება 1800-1900 მეტრიდან 2500-2600 მეტრამდე ზღვის დონიდან. არყნარები (ტანბრეცილი არყნარების ჩათვლით) გავრცელებულია ზღვის დონიდან 1700-2400 მ-ის სიმაღლეებზე (თუმცა ტყის ზედა საზღვარი 2500 მ-ზეა; ზოგან იგი 2600 მ-საც კი აღწევს). ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია Betula pendula-სგან შემდგარი არყნარები. არყნარის ეს ტიპი ძირითადად ჩრდილოეთის ექსპოზიციაზე გვხდება. ასევე მნიშვნელოვანი ფართობები უკავია ლიტვინოვის არყის (Betula litwinowii) არყნარებს. ბ) სუბალპური ბუჩქნარი: ამ ტიპის ჰაბიტატი წარმოდგენილია დეკიანებით (Rhododendron caucasicum). დეკიანები გავრცელებულია ზღვის დონიდან 2400-2800 მ-ის ფარგლებში. მათი შედარებით დიდი ფრაგმენტები სუბალპურ ტყეს ზოლად მიუყვება პირიქითი ალაზნის ხეობაში ზღვის დონიდან 2600-2800 მ ზე. გ) ალპური და სუბალპური მდელოები: მდელო თუშეთის ლანდშაფტის მთავარი კომპონენტია. მდელოების საერთო ფართობი თუშეთის მასშტაბით 60500 ჰა-ს აღწევს. აქედან 37000 ჰა-მდე ეროვნული პარკისა და სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზეა. ფიტოლანდშაფტის ეს ტიპი განსაკუთრებით ფართოდაა წარმოდგენილი პირიქითა ალაზნის სათავეებში. თუშეთში მრავალი სხვადასხვა ტიპის მდელოს ვხვდებით. დ) სუბნივალური ჰაბიტატი და ნივალური ზონა: სუბნივალური ჰაბიტატი დამახასითებელი ფლორის კომპლექსით ყველაზე მძლავრად განვითარებულია აწუნთისა და პირიქითის ქედებზე, განსაკუთრებით თებულოს, ამუგოს და დიკლოს მთის მასივებზე. სუბნივალური მცენარეულობა სუსტადაა გამოხატული კავკასიონის მთავარ ქედზე. ნივალური ზონა მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით თუშეთში 3400 მ-დან იწყება. მუხლი 10. გეოლოგია და ჰიდროლოგია 1. თუშეთის ორივე გასწვრივი ხეობა (პირიქითი და გომეწრის ალაზნის ხეობები) და ნაყაიჩო-მაკრატელას ქედი იურული ფიქლებით არის აგებული. პირიქითის ალაზნის ხეობაში, სოფ. დართლოს მიდამოებში, რამდენიმე ადგილას კირქვიანი ტრავერტინების მძლავრი გროვებია წარმოდგენილი. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 2. თუშეთის რელიეფი საკმაოდ რთულია. რელიეფის მორფოლოგიური იერ-სახე მდინარეული ეროზიის ზემოქმედებით არის ჩამოყალიბებული. თუშეთის ორივე ალაზნის ზემო ნაწილები მეოთხეული პერიოდის მყინვარებითაა დამუშავებული. მეოთხეული გამყინვარების ნიშნები კარგადაა გამოხატული როგორც პირიქითის და მაკრატელას ქედებზე, ასევე კავკასიონის მთავარ ქედზეც. ამ ადგილებში, ზღვის დონიდან 2700 მ-ზე მაღლა გვხვდება მყინვარული რელიეფის სხვადასხვა ფორმა ე. წ. ცირკებისა და კარების სახით. 3. თუშეთის აღმოსავლეთ ნაწილში სიმაღლეთა სხვაობა 2500 მ-ზე მეტია; ყველაზე დაბალი წერტილი ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე მდებარეობს, ხოლო ყველაზე მაღალი - 4275 მ-ზე. ორივე ალაზნის შესაყართან, სოფ. შენაქოს, ქვემო ომალოსა და დიკლოს მიდამოებში, შემორჩენილია რელიქტური ეროზიული ვაკეები. 4. თუშეთის ტერიტორია, არსებითად, საკმაოდ ვრცელ, გასწვრივ ქვაბულს წარმოადგენს. იგი ორი პარალელური ხეობისგან შედგება. ერთ ხეობაში გაედინება პირიქითის ალაზანი, ხოლო მეორეში - გომეწრის ალაზანი. მათ შორისაა ნაყაიჩო-მაკრატელას წყალგამყოფი გასწვრივი ქედი, რომელიც აწუნთის ქედს გამოეყოფა ამუგოს მწვერვალის მასივთან. მას აღმოსავლეთის მიმართულება აქვს და მთავრდება ომალოს პლატოთი. ამ პლატოს ძირზეა ზემოთ ხსენებული ორი ალაზნის შესართავი, რომელიც ზღ. დ.-დან დაახლოებით 1600 მ-ზე მდებარეობს. 5. პირიქითი ალაზნის შედარებით დიდი შენაკადია ლაროვანისწყალი, ხოლო გომეწრის ალაზნისა ხისოსწყალი (ჭანჭახოვანის ხეობა), ორწყალი და ქიბდუხის ხევი. ეს შენაკადები მარჯვნიდან ერთვიან თუშეთის ალაზნებს. გომეწრის ალაზნის შედარებით დიდი მარცხენა შენაკადებია წოვათისწყალი და სამრულისწყალი, ხოლო თუშეთის შეერთებული ალაზნებისა - დიკლოსხაისწყალი. პირიქითის ალაზნის მარცხენა შედარებით მოზრდილი შენაკადებია ჩიღოსხაისწყალი, დიდხევი, ჭეროსხაისწყალი და ფარსმისხევი. ეს შენაკადები პირიქითის ქედის სამხრეთი კალთებიდან ჩამოედინება. ასევე, უხვადაა წვრილ წვრილი შენაკადები და წყაროები. თუშეთის რელიეფი ჰიდროგრაფიული ქსელით ძლიერაა დანაწევრებული. ზამთარში მდინარეების უმეტესობა ნაწილობრივ ან მთლიანად იყინება. 6. თუშეთში მრავლადაა სხვადასხვა წარმოშობის მცირე ზომის ტბები. მდ. ორწყალის სათავეებში წარმოდგენილია მცირე ზომის (20 მ-ზე ნაკლები დიამეტრის) მყინვარული წარმოშობის ტბები. პატარა ტბები გვხვდება შავკილდისა და ვებუს სათავეებთანაც. მუდმივად გაყინული ტბა მდებარეობს კალოანის სათავეებში. 7. მაღალი მთის ჭაობები გვხვდება შენაქოს, ომალოს, თურსიეხისა და ხახაბოს მიდამოებში. მათი უმეტესობა ჩამოყალიბებულია ტბების ადგილას და ამჟამად მიწისქვეშა წყლებით იკვებება. 8. თუშეთი მდიდარია მინერალური წყლებით. ძლიერ მარილიანი წყაროა სოფელ ჩიღოში. მჟავე წყაროებია ვეძისხევის ძირში, ხოლო ტუტე წყლები გამოდის სოფლებში ომალო, შენაქო, ფარსმა, ჭონთიო და სხვ. რკინის მაღალი შემცველობის მქონე წყლები გვხვდება დოჭუსა და ხახაბოსთან. მუხლი 11. კლიმატი 1. რეგიონისთვის, ზოგადად, დამახასიათებელია ზომიერად ტენიანი კლიმატი შედარებით მშრალი და ცივი ზამთრით და მოკლე ზაფხულით. კონტინენტური კლიმატი, განსაკუთრებით, დამახასიათებელია თუშეთის აღმოსავლეთი ნაწილისათვის. თუმცა ლოკალური კლიმატური პირობები (განსაკუთრებით ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა) მნიშვნელოვნად ცვალებადობს რელიეფისა და სიმაღლის მიხედვით. მაგალითად, საყორნეს უღელტეხილზე (2970 მ. ზღ. დ.) საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობაა 1631 მმ; მდ. ორწყალის ხეობაში იგი 1064 მმ-მდეა. სხვა ადგილებში წლიური ნალექების რაოდენობა მერყეობს 700-900 მმ-ის ფარგლებში. ნალექების სიუხვით განსაკუთრებით გამოირჩევა კავკასიონის მთავარი ქედი და, საერთოდ, გომეწრის ალაზნის აუზი, სადაც ატმოსფერული ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა, დაახლოებით, 10%-ით უფრო მაღალია, ვიდრე პირიქითა ალაზნის ხეობაში. ეს სათანადოდ აისახება ამ ორი მდინარის წყლის რეჟიმებზეც. ნალექების რაოდენობის განსხვავება გამოწვეულია იმით, რომ თუშეთის აღნიშნული ნაწილი უმთავრესად ტენიანდება სამხრეთიდან შემოჭრილი ტენიანი ჰაერის მასებით. 2. თუშეთის ქვაბული, რომელიც ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან მაღალი მთებითაა დაცული, ხასიათდება უმეტესად უქარო და მშრალი ლოკალური კლიმატით. მაგალითად, ომალოს პლატო თუშეთის ერთ-ერთი ყველაზე მშრალი და თბილი ადგილია, სადაც საშუალო წლიური ტემპერატურა 3.5°C-ია. აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 14.2°C-ია, ხოლო იანვრისა - მინუს 9.1 °C (თუმცა ტემპერატურა ნულს ქვემოთ შესაძლოა აგვისტოშიც კი დაეცეს). აბსოლუტური მაქსიმუმი 31 °C-ია, ხოლო აბსოლუტური მინიმუმი - მინუს 36°C. საშუალო წლიური ნალექების რაოდენობა 748 მმ-ია, რომლის უმეტესი ნაწილი მოდის წელიწადის უთბილეს პერიოდში - აპრილიდან სექტემბერის ჩათვლით. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 3. თოვლის საფარის სისქე და განაწილების კანონზომიერებანი ნაირგვარია და დამოკიდებულია არა მხოლოდ ნალექების რაოდენობაზე, არამედ ქარის მიმართულებაზე, მის სიძლიერესა და მეზორელიეფის თავისებურებაზე. რელიეფის სირთულის, ექსპოზიციათა ნაირგვარობისა და სხვა გარემოებათა გამო, მეზო- და მიკროკლიმატი თუშეთში საკმაოდ მრავალფეროვანია. თუმცა, უმთავრესად სიმაღლეთა სხვაობის მიხედვით, გამოიყოფა კლიმატის შემდეგი ძირითადი ტიპები: ა) ნოტიო კლიმატი ცივი ზამთრითა და მოკლე ზაფხულით (1600-2000 მ ზღ. დ.); ბ) გარდამავალი მთის კლიმატი ცივი ზამთრით და მოკლე ზაფხულით (2000-2400 მ ზღ. დ.); გ) ნამდვილ ზაფხულს მოკლებული მაღალმთის ზომიერად ნოტიო კლიმატი (2400-3400 მ ზღ. დ.); დ) მაღალმთის ნოტიო კლიმატი, მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით, სადაც წლის ყველა თვის საშუალო ტემპერატურა 00C-ზე დაბალია (ზღ. დ.-დან 3400 მ-ზე ზევით). მუხლი 12. ტურისტული და რეკრეაციული პოტენციალი 1. ველური ბუნების, მთისა და ტყის ლანდშაფტებისა და მდიდარი ბიომრავალფეროვნების, ისტორიისა და კულტურის ერთობლიობა იზიდავს სხვადასხვა ეროვნების, ასაკისა და ინტერესის მქონე ვიზიტორებს. 2. თუშეთის ფიჭვნარები შერწყმული მაღალმთის კლიმატთან იძლევა სამედიცინო-გამაჯანსაღებელი ტურიზმის განვითარების პერსპექტივას; 3. დაცულ ტერიტორიაზე ტურისტული აქტივობების ფართო სპექტრი არსებობს: სალაშქრო და საცხენოსნო ბილიკები (რაც რამდენიმედღიანი მოგზაურობის საშუალებას იძლევა), სამთო ველოსიპედით გასეირნება, ბუნებრივი და კულტურული ლანდშაფტების დათვალიერება და ფოტოგადაღება, საგანმანათლებლო და კულტურული ტურები, დაკვირვება ფრინველებზე და სხვა ცხოველებზე, მათ შორის ველურ ჩლიქოსნებზე, საზაფხულო ბანაკები. 4. დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას პარტნიორული ურთიერთობა აქვს მომსახურების ადგილობრივ მომწოდებლებთან. ადგილობრივი მოსახლეობა და ბიზნესი ვიზიტორებს სთავაზობს სხვადასხვა სახის მომსახურებას, როგორიცაა სასტუმროს, ცხენების, გიდების, ტრანსპორტირების და კვების მომსახურებას. მუხლი 13. ტრადიციული საქმიანობა და ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენება 1. თუშების თანამედროვე მეურნეობა მომთაბარე მესაქონლეობას ემყარება და განთავსებულია ე.წ. თუშეთი ალვანი-შირაქის სამეურნეო-კულტურულ არეალში. შესაბამისად, პირუტყვის მიმოქცევის არეალი გამოირჩევა ბუნებრივი და ეკონომიკური პირობების მრავალფეროვნებით. თუშეთ-შირაქის სამეურნეო კავშირების ისტორია XVII საუკუნიდან იღებს სათავეს. თუშური მეცხვარეობის საკვებ ბაზას ბუნებრივი საძოვრები წარმოადგენს, რომელსაც, ბუნებრივი პირობების შესაბამისად, მომთაბარე მეცხვარეობა სეზონურად იყენებს. ზემოთქმულმა მნიშვნელოვნად შეუწყო ხელი მომთაბარე მეცხვარეობის შემდგომ განვითარებასა და სპეციალიზაციას. თუმცა 1950-იან წლებამდე თუშები ჯერ კიდევ ინარჩუნებდნენ ტრადიციული ცხოვრების წესს - მომთაბარე მეცხვარეობასთან ერთად ისინი კვლავ მისდევდნენ მეძროხეობასა და მიწათმოქმედებას და, შესაბამისად, თუშეთში იყო მუდმივი მოსახლეობაც. 2. ტრადიციულად, თუშეთში მკაცრად იცავდნენ მიწის სავარგულების ვერტიკალური ზონალობის წესებს. სასოფლო-სამეურნეო თვალსაზრისით, მთელი ფართობები ზონებად იყოფოდა და ყოველ ზონას თავისი სამეურნეო დანიშნულება ჰქონდა. ასევე ადგილი ჰქონდა ნაკვეთმორიგეობას. ყოველივე ეს უზრუნველყოფდა ნიადაგსაფარის შენარჩუნებასა და, ზოგადად, საძოვრებისა და სახნავ-სათესი მიწების მდგრად გამოყენებას. 3. XX საუკუნის 60-იანი წლებიდან, ცხვრის სულადობის ზრდაზე ორიენტირებული საბჭოთა სასოფლო სამეურნეო პოლიტიკის პირობებში, მეურნეობის ტრადიციული წესი დავიწყებას მიეცა. ჭარბი და უსისტემო ძოვების გამო, სავალალო მდგომარეობაში აღმოჩნდა, როგორც ზამთრის, ისე - ზაფხულის საძოვრები. დღეისათვის თუშეთის სამეურნეო ფართობის უმეტესი ნაწილი ძლიერ ეროზირებული და დამეწყრილია. განსაკუთრებით მძიმე სურათია წარსულში სახნავ-სათეს, ხოლო ამჟამად საძოვრად გამოყენებულ ფართობებზე. ტრადიციული მეურნეობის მოსპობამ ტრადიციული ცხოვრების წესის ცვლილება გამოიწვია. თუშებმა ხელი აიღეს ხვნა-თესვაზე და მთლიანად მომთაბარე ცხოვრების ნირზე გადავიდნენ. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 4. ნადირობა თუშეთში საკვების მოპოვების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყარო იყო. თუმცა მას დიდი სოციო კულტურული მნიშვნელობაც ჰქონდა. ნადირობა “მეკლდეურობასთან” (კლდეზე ცოცვის ხელოვნება) იყო დაკავშირებული, მამაკაცის ფიზიკური და ფსიქოლოგიური მომზადების საშუალებად ითვლებოდა. ტრადიციული ნადირობა მკაცრად რეგულირდებოდა გარკვეული შეზღუდვებითა და აკრძალვებით. 5. ტრადიციული ნადირობა ბიოლოგიური რესურსების მდგრადი გამოყენების თვალსაჩინო მაგალითი იყო. ამჟამად ეს პრაქტიკა და მასთან ერთად ის წეს-კანონები, რაც ამ ნადირობის მდგრადობას განსაზღვრავდა დავიწყებულია. 6. საქართველოს მთიანეთში, მათ შორის თუშეთში, დღემდე შემონახულია ხატის ტყეების ფენომენი. ხატის ტყე პრაქტიკულად რელიგიური დატვირთვის „ნაკრძალს“ წარმოადგენს და, შესაბამისად, ტყის რესურსების დაცვისა და მდგრადი გამოყენების მაგალითია. ხატის ტყეები, თითქმის ხელუხლებლად შემონახული ტყის უბნებია, რომლებიც ხშირად განსაკუთრებული ესთეტიკური მახასიათებლებით და მდიდარი ბიომრავლფეროვნებით გამოირჩევა. ამასთან, ხატის ტყე არის მაგალითი იმისა, თუ როგორია ტყე, რომელსაც დიდი ხნის განმავლობაში (ან საერთოდ) არ განუცდია სერიოზული ანთროპოგენული ზემოქმედება. 7. თუშეთი ცნობილია დამახასიათებელი ორნამენტით შემკული ტრადიციული რეწვის ნიმუშებით, რომლებიც საკმაოდ პოპულარულია, როგორც საქართველოს სხვა კუთხეებიდან, ისე - უცხო ქვეყნებიდან ჩამოსულ ტურისტებს შორის. თუშები შალისა და ბუნებრივი საღებავების გამოყენებით ამზადებენ ფარდაგებს, ქუდებს, წინდებს, ტანსაცმელს, ხოლო ხისგან - ავეჯს და ჭურჭელს. 8. ამჟამად თუშეთის მოსახლეობა იყენებს ისეთ ბუნებრივ რესურსებს, როგორიცაა: თევზი, შეშა, საშენი მასალა, კენკრა, სოკო, სამკურნალო/საღებავი მცენარეები და ა.შ. ამ რესურსების მოხმარება, როგორც ჩანს, ძლიერ უმნიშვნელო რაოდენობით ხდება და ძირითადად მხოლოდ საკუთარი მოხმარებისთვის; ბუნებრივი რესურსების გამოყენებისგან მიღებული შემოსავლის წილი საერთო შემოსავლში უმნიშვნელოა. 9. ტყის მერქნულ რესურსებს (შეშა, სამასალე მერქანი) მოსახლეობა ძირითადად მოიპოვებს დაცული ლანდშაფტის ტყეებიდან მხოლოდ ადგილობრივი მოხმარებისათვის. შეშა მთავარი რესურსია გათბობისა და საკვების მომზადებისთვის. ადგილობრივი მოსახლეობის აზრით, ნადირობის აკრძალვის (დაცული ტერიტორიების დაარსების) შემდეგ, თუშები პრაქტიკულად აღარ ნადირობენ და არალეგალური ნადირობის თითქმის ყველა შემთხვევა „ჩასულ“ მონადირეებთანაა დაკავშირებული. მუხლი 14. ისტორიულ-კულტურული ღირებულება 1. თუშეთი ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის მხრივ, ერთ-ერთი უმდიდრესი მხარეა საქართველოში. გეოგრაფიულმა იზოლაციამ და ცხოვრების დამახასიათებელმა წესმა ხელი შეუწყო თუშეთის თვითმყოფადი კულტურისა და ტრადიციების წარმოშობას. თუშური ცხოვრების წესი და ტრადიციები არა მარტო მიმზიდველსა და საინტერესოს ხდის ამ მხარეს, არამედ ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენების საუკეთესო მაგალითებს იძლევა. შესაბამისად, მათ დიდი მნიშვნელობა აქვთ ეროვნული პარკისა და დაცული ლანდშაფტის მართვის თვალსაზრისით. 2. ისტორიულ-კულტურული ძეგლების აბსოლუტური უმეტესობა დაცულ ლანდშაფტშია. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს მხოლოდ ერთი არქიტექტურული ძეგლი - „სიყვარულის ციხე“. ზოგადად თუშური არქიტექტურული კულტურა შემდეგ ძირითად კატეგორიებში ერთიანდება: სოფლები, საკულტო რელიგიური (ჯვარ-ხატები, მემორიალური საყდრები, ეკლესიები), საბრძოლო-თავდაცვითი ციხე-კოშკები, არქეოლოგიური ძეგლები. მუხლი 15. ეკო-საგანმანათლებლო პოტენციალი 1. მთის უნიკალური ლანდშაფტების, მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობის და ველური ბუნების, მცენარეთა საოცარი მრავალფეროვნებისა და მაღალი ენდემიზმის გამო, თუშეთის დაცული ტერიტორიები სამეცნიერო კვლევისა და მოსწავლე-ახალგაზრდობისთვის ეკო-საგანმანათლებლო დონის ასამაღლებლად, ველზე გაკვეთილების ჩასატარებლად, ბუნებაში ქცევის წესების შესასწავლად ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ადგილია საქართველოში. თუშეთი წლების მანძილზე იზიდავდა ქართველ, რუს და სხვა უცხოელ ბოტანიკოსებს, რადგანაც თუშეთის ფლორის შესწავლას უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება დიდი კავკასიონის ფლორის ისტორიული ფორმირების საკითხების გარკვევისათვის. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 2. თუშეთი უნიკალურ შესაძლებლობებს იძლევა (კანონმდებლობით დადგენილი წესების ფარგლებში) მცენარეთა და ცხოველთა კვლევებისთვის, სასკოლო და სტუდენტური საველე პრაქტიკისთვის. მუხლი 16. საზოგადოებასთან ურთიერთობა 1. თუშეთის დაცული ტერიტორიების და ადგილობრივი თემის მომავალი ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია. ადგილობრივი მაცხოვრებლების საქმიანობა ზეგავლენას ახდენს როგორც დაცულ ლანდშაფტზე, ისე სახელმწიფო ნაკრძალსა და ეროვნულ პარკზე. ეს დაცული ტერიტორიები თავის მხრივ გარკვეულ შეზღუდვებს აწესებენ. ამიტომ აუცილებელია ადგილობრივი მოსახლეობისთვის კანონმდებლობით განსაზღვრული შეზღუდვების არსის და დაცული ტერიტორიების სარგებელის დემონსტრირება. 2. აღსანიშნავია, რომ გამოკვლევების თანახმად, თუშეთის მოსახლეობის ეკოლოგიური ცნობიერება საკმაოდ მაღალია. მოსახლეობა თვლის, რომ თუშეთში ტრადიციულად იყო დაცული ტერიტორიები (ე.წ. ‘ხატის ტყეები“) და თუშური ტრადიციები თავისთავად გულისხმობდა ბუნებრივი რესურსების დაცვას და მდგრად გამოყენებას. მუხლი 17. სოციალურ-ეკონომიკური ასპექტები 1. ეროვნული პარკისა და სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე დასახლებები არ არის. სოფლები განლაგებულია დაცული ლანდშაფტის ფარგლებში. 2. თუშეთის მუდმივი მოსახლეობის რაოდენობა მე-18 საუკუნიდან შემცირებას იწყებს ბარისკენ მიგრაციული პროცესების გაძლიერებასთან ერთად. მიუხედავად იმისა, რომ თუშების მნიშვნელოვანი ნაწილი მომთაბარე ცხოვრებას მისდევდა, მეცხვარეთა ოჯახები და მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი მაინც მუდმივად ცხოვრობდა თუშეთში. გასული საუკუნის 50-იან წლების ბოლოს საბჭოთა ხელისუფლებამ თუშეთში მიზანდასახულად მოშალა მკვიდრი ცხოვრების წესი, რათა თავისი ძალაუფლება განემტკიცებინა თუშეთის გეოგრაფიულად იზოლირებულ რეგიონში და დაიწყო თუშების იძულებითი ჩასახლება ბარში. მას შემდეგ მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი, მეცხვარეების მსგავსად, მომთაბარე ცხოვრების წესზე გადავიდა. შემოდგომობით, ისინი ჩადიან ბარში, ხოლო ადრე გაზაფხულზე ბრუნდებიან თუშეთში. 3. თუში მოსახლეობა ბარში განსახლებულია სოფლებში - ზემო ალვანი, ქვემო ალვანი და ლალისყური, ხოლო თუშეთში – ჩაღმის, გომეწრის, პირიქითის და წოვათის 50-მდე სათემო სოფელში. თუშეთის როგორც სეზონური, ისე მუდმივი მოსახლეობის რაოდენობა წლიდან წლამდე მერყეობს. 4. 2010 წელს თუშეთის თითქმის ყველა სოფელში ჩატარებული კვლევის თანახმად, ზაფხულის განმავლობაში თუშეთში მყოფი ოჯახების თითქმის ნახევარი (46.9%) ეწევა რაიმე ეკონომიკურ საქმიანობას თუშეთში. ამ საქმიანობების უმრავლესობა (82.8%) დაკავშირებულია ტურიზმთან, ხოლო 13.8% ეწევა მეცხვარეობას. ზოგადად კი თუშური ოჯახების 60 – 70% ეწევა მეცხვარეობას თავად თუში მეცხვარეების აზრით. საშუალოდ, თითოეულ ოჯახს 300 – 400 ცხვარი ჰყავს, ზოგ ოჯახს - 2000-მდე. მიახლოებითი შეფასებით ამჟამად თუშებს 40000-მდე სული ცხვარი ჰყავთ. 5. მეცხვარეობასთან დაკავშირებული ერთ-ერთი მთავარი საქმიანობაა ცნობილი გუდის ყველის წარმოება. ამჟამად ცხვრის ხორცი და გუდის ყველი შემოსავლის მომტანი ძირითადი პროდუქტებია. მნიშვნელოვნად დაბალია მოთხოვნილება მატყლზე. 6. თუშები შალისა და ბუნებრივი საღებავებისგან ტრადიციულ ნაწარმს: ფარდაგებს, წინდებსა და სხვა ნაკეთობებს ამზადებენ, რომლებიც დიდი პოპულარობით სარგებლობენ როგორც ადგილობრივ, ისე უცხოელ ტურისტებში. თავი III გრძელვადიანი მიზნები მუხლი 18. ბუნებრივი ეკოსისტემების, ლანდშაფტებისა და ცოცხალი ორგანიზმების მდგომარეობასთან დაკავშირებული მიზნები შენარჩუნებულია თუშეთის დაცული ტერიტორიების უნიკალური ბუნებრივი და ნახევრადბუნებრივი ლანდშაფტები და ჰაბიტატები; ცხოველთა და მცენარეთა პოპულაციების კონსერვაცია ხდება ბუნებრივ და პრაქტიკულად ხელუხლებელ გარემოში. უზრუნველყოფილია უნიკალური და ენდემებით მდიდარი ალპური და სუბალპური, ასევე სუბნივალური მცენარეული კომპლექსების კონსერვაცია. შენარჩუნებული და http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 გაუმჯობესებულია თუშეთის ფიჭვნარების მდგომარეობა - შენარჩუნებულია არამარტო მათი ფართობი, არამედ - სტრუქტურაც. მუხლი 19. საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ, გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა გენოფონდის და ბიოლოგიური მრავალფეროვნების მდგომარეობასთან დაკავშირებული მიზნები თუშეთის დაცული ტერიტორიების ფლორა და ფაუნა შეიცავს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილ ათეულობით სახეობას და კავკასიისა თუ მხოლოდ საქართველოს მრავალ ენდემს (თუშეთში შემორჩენილი ნიამორის ერთადერთი სიცოცხლისუნარიანი პოპულაცია მთელ საქართველოში). თუშეთის დაცული ტერიტორიები წარმატებით ასრულებს ამ სახეობების გენოფონდის ეფექტური და გრძელვადიანი შენარჩუნების ფუნქციას. განსაკუთრებით პრიორიტეტული სახეობების (ნიამორი, აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი) პოპულაციების რიცხოვნობა გაზრდილია და მიახლოებულია ბუნებრივ ტევადობას. მუხლი 20. განათლებისა და მეცნიერული კვლევა-ძიებისთვის შესაბამისი საველე პირობების შექმნასთან დაკავშირებული მიზნები დაცულ ტერიტორიებზე შექმნილია სათანადო პირობები ბუნებისდაცვითი, საგანმანათლებლო საქმიანობის და სამეცნიერო კვლევების განსახორციელებლად. მუხლი 21. ბუნებრივ და ისტორიულ-კულტურულ გარემოში რეკრეაციის, ჯანმრთელობის დაცვისა და ტურიზმისათვის ხელსაყრელი პირობების უზრუნველყოფასთან დაკავშირებული მიზნები თუშეთის დაცული ტერიტორიებზე, ადგილობრივი თემის უშუალო მონაწილეობით, წარმატებით ვითარდება ბუნებაზე ორიენტირებული მდგრადი ტურიზმი, ვიზიტორებისთვის კი უზრუნველყოფილია სუფთა და უსაფრთხო გარემო. ტურიზმიდან მიღებულ შემოსავალს მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს დაცული ტერიტორიების მიმდინარე ხარჯების დაფინანსებაში. მუხლი 22. ტრადიციული სამეურნეო საქმიანობის დაცვის, აღდგენისა და განვითარების ხელშეწყობასთან და თვითმყოფადი ისტორიულ-კულტურული გარემოს შენარჩუნებასთან დაკავშირებული მიზნები თუშეთის დაცული ტერიტორიები წარმოადგენს ბუნებასა და ადამიანს შორის ამ რეგიონში საუკუნეების მანძილზე ჩამოყალიბებული ჰარმონიული ურთიერთობის თვალსაჩინო მაგალითსა და ლოგიკურ შედეგს შენარჩუნებული და, თუ მიზანშეწონილი და შესაძლებელია, აღდგენილია: ბუნებრივი რესურსების (პირველ რიგში საძოვრების) მდგრად გამოყენებაზე დაფუძნებული ტრადიციული საქმიანობები, რაც ხელს არ უშლის საქართველოს „წითელ ნუსხაში შეტანილი სახეობების გენოფონდის ეფექტურ და გრძელვადიან შენარჩუნებას. მუხლი 23. ბუნებრივი რესურსების მდგრად სარგებლობასთან დაკავშირებული მიზნები დაცული ტერიტორიები ხელს უწყობს თუშეთის მოსახლეობის კეთილდღეობას და უზრუნველყოფს ადგილობრივი მოსახლეობისთვის ბუნებრივი რესურსებით მდგრად სარგებლობას მათი სასიცოცხლო მოთხოვნილებების დასაკმაყოფილებლად. მეორე მხრივ, ხდება ბუნებრივი რესურსების „არამომხმარებლურ“ გამოყენებაზე დაფუძნებული ალტერნატიული შემოსავლების (მაგ., წარმატებით ვითარდება ბუნებაზე ორიენტირებული ტურიზმი) და რესურსების დამზოგავი ტექნოლოგიების დანერგვის (ჰელოსისტემები) აქტიური ხელშეწყობა და განვითარება, რათა შემცირდეს ადგილობრივი მოსახლეობის დამოკიდებულება ბუნებრივ რესურსებზე. მუხლი 24. ადმინისტრაციის განვითარებასთან დაკავშირებული მიზნები კვალიფიცირებული პერსონალით დაკომპლექტებული და ფინანსური და ტექნიკური რესურსებით უზრუნველყოფილი ადმინისტრაცია უზრუნველყოფს თუშეთის დაცული ტერიტორიების ეფექტურ მართვას. მუხლი 25. თუშეთის დაცულ ლანდშაფტთან (ადგილობრივ მუნიციპალიტეტთან) თანამშრომლობასთან დაკავშირებული მიზნები დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციასა და თუშეთის დაცულ ლანდშაფტს (ადგილობრივ მუნიციპალიტეტს) შორის მჭიდრო თანამშრომლობის ფონზე უზრუნველყოფილია დაცულ ლანდშაფტში მიმდინარე პროცესებისა და საქმიანობების ჰარმონიზება დაცული ტერიტორიების მიზნებსა და ამოცანებთან. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 თავი IV სიტუაციური ანალიზი მუხლი 26. ბუნებრივი რესურსების კონსერვაცია და მდგრადი სარგებლობა 1. საკვანძო ჰაბიტატებისა და სახეობების მდგომარეობა ა) თუშეთის ჰაბიტატებისა და მცენარეულობის ნაირგვარობა და განაწილების კანონზომიერებანი განპირობებულია არა მარტო ისტორიული თუ თანამედროვე გარემო პირობებით, არამედ წარსული და ამჟამინდელი ანთროპოგენური ზემოქმედებითაც. ადამიანის ზეგავლენა განსაკუთრებით მკვეთრადაა გამოხატული მთის ზედა და სუბალპურ სარტყლებში, ვინაიდან რელიეფის მდგომარეობით და თერმული რეჟიმის მხრივ სწორედ ეს ადგილებია შედარებით ხელსაყრელი ადამიანისთვის, როგორც საცხოვრებლად, ისე საქმიანობისთვის, განსაკუთრებით, მიწათმოქმედებისათვის; ბ) გასული საუკუნის 50-იან წლებში თუშეთში მნიშვნელოვნად შემცირდა ხვნა-თესვა და სახნავი მიწები გასაძოვრდა. ამ მიწებზე მცენარეულობის აღდგენა მუდმივი ძოვების პირობებში მიდიოდა, რამაც შესამჩნევად დააბრკოლა აღდგენის პროცესი და მომძლავრდა ეროზიული მოვლენები. მნიშვნელოვნად დაირღვა ბუნებრივი მცენარეულობის სტრუქტურა და ფართო გავრცელება ჰპოვა მეორადმა, დაბალი კვებითი ღირებულების მქონე მცენარეულობამ. ამგვარ მცენარეულობას დიდი ფართობები უკავია პირიქითის ალაზნის ხეობაში სოფ. ჩიღოდან მოყოლებული თითქმის ქვახიდამდე და გომეწრის ალაზნის აუზში სოფ. ბოჭორნიდან წოვათამდე; აგრეთვე ჭანჭახოვანის ხეობასა და ვებუ-ორეთის მასივზე; გ) თუშეთის ტერიტორიის დაახლოებით 20%-ზე ტყის მცენარეულობაა განვითარებული. ისტორიულ წარსულში უფრო ფართოდ იყო გავრცელებული ფიჭვნარების შედარებით მშრალი ვარიანტები - უპირატესად ბალახნარიანი ფიჭვნარები. მათი ადგილსამყოფელი, როგორც ჩანს, უფრო ხელსაყრელი იყო მიწათმოქმედებისათვის, რის გამოც ეს ტყეები პირწმინდად გაიჩეხა. ამ ტერიტორიებზე ამჟამად წარმოდგენილია მეორადი ბალახოვანი მცენარეულობა. ამჟამად, როგორც ჩანს, ძოვების რეჟიმის ცვლილებასთან დაკავშირებით ზოგ ადგილებში შეინიშნება ფიჭვნარის ზრდის ტენდენცია. თუ ეს ტენდენცია შენარჩუნდა გატყევების პროცესი შესაძლოა შეუქცევადი გახდეს და ფიჭვნარის ფართობი გაიზარდოს. დღეისათვის შემორჩენილი ფიჭვნარების ეკოლოგიური მდგომარეობა შეფასებული არ არის. იგივე შეიძლება ითქვას სხვა ტიპის ტყეებსა და დეკიანებზეც; დ) თუშეთის ფლორა შეიცავს არაერთ ენდემურ, იშვიათ და რელიქტურ სახეობას, რომელთაც შესაძლოა გადაშენების საფრთხე ემუქრებათ. სპორადულად გავრცელებულია, აგრეთვე კავკასიის ფლორის იშვიათი მცენარეები ძირითადი არეალისაგან მოწყვეტით. მათ, კავკასიის ფლორის შეცნობისათვის, რელიქტური და ენდემური სახეობების ტოლფასოვანი მნიშვნელობა აქვთ. იშვიათი, ენდემური და გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობებია: მაღალმთის ქოთანა (Silene humilis), ფურისულა (Primula luteola), ჯადვარი (Gymnadenia conopsea), თელა (Ulmus glabra), არაბულა (Arabis mollis), ვავილოვია (Vavilovia formosa). ე) ნიამორი (Capra aegagrus): ე.ა) დღეისათვის დადგენლია თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე ნიამორის ზაფხულის არეალი (იხ. რუკა დანართი N3). ამჟამად არსებული ინფორმაციის მიხედვით ამ სახეობის გავრცელების მაქსიმალური სიმაღლეა 3200 მეტრი ზღვის დონიდან. დაბალ სიმაღლეებზე ნიამორის არეალის ლიმიტი სახეობის ჰაბიტატის ძირითადი მახასიათებლებითაა განპირობებული, ესენია: რელიეფის დახრილობა, ტყის საფარისა და კლდიანი ადგილების არსებობა. ამჟამინდელი მონაცემებით, ნიამორის ზაფხულის არეალის საერთო ფართობი დაახლოებით 96 კმ2 -ია. ეს არეალი მოიცავს არა მარტო ტყის ზონას, არამედ სუბალპურ და ალპურ ზონებსაც (არეალის უტყეო ნაწილს), სადაც მხოლოდ ზრდასრული, გამრავლებაში მონაწილე მამრები ადიან. რაც შეეხება არეალის ტყიან ანუ ძირითად ნაწილს, (სადაც გვხვდებიან პოპულაციის ყველა კატეგორიის წევრები: როგორც მდედრები და ახალგაზრდა მამარები, ისე - გამრავლებაში მონაწილე მამრები) მისი ფართობი შეაგენს 63 კმ2-ს; ე.ბ) ნიამორის პოპულაციის მინიმალური რიცხოვნობა მთელ დადასტურებულ არეალზე 130 ზრდასრული ინდივიდია. ეს მაჩვებელი (≥130) 2004 წლის ზაფხულში ჩატარებული აღრიცხვის მონაცემებთან შედარებით (95 ნიამორი) საგრძნობლად მაღალია. ეს შესაძლოა მიუთითებდეს პოპულაციის ზრდის ტენდენციაზე, თუმცა იგი ასევე შეიძლება იყოს დაკავშირებული იმასთან, რომ ეს ბოლო კვლევა გაცილებით დეტალური იყო და ეფუძნებოდა ახალი საშუალებების (ფოტოხაფანგების) ინტენსიურ გამოყენებას. პოპულაციის რიცხოვნობის ტენდენციის დასადგენად ორი წელიწადის მონაცემი საკმარისი არ არის. ამისთვის მომდევნო წლებშიც უნდა გაგრძელდეს მონიტორინგი. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ვ) ჯიხვი (Capra cylindricornis): ვ.ა) ზაფხულის განმავლობაში თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე ჯიხვი ძირითადად ალპურ, სუბნივალურ და ნივალურ ზონებში გვხვდება. თუმცა პოპულაციის ძირითადი ნაწილი მაინც უფრო მიუვალ ადგილებს სუბნივალურ და ნივალურ ზონებს აფარებს თავს. ალპურ ზონაში იშვიათად საძოვრების გამო ჩამოდის თუ ამის საშუალება მიეცა, რადგან საძოვრები ამ პერიოდში ინტენსიურად გამოიყენება წვრილფეხა საქონლის მიერ. ზაფხულის განმავლობაში ჯიხვის არვეები 2800 მ.ზ.დ.-ზე ქვემოთ იშვითად გვხვდებიან. აღსანიშნავია ჭეშოსა და ჩიღოს ხაას სათავეები, სადაც ჯიხვის დიდი არვეები სუბნივალურ/ნივალურ ზონაში მიუვალ კლდეებს აფარებენ თავს. თუშეთში ჯიხვის ზაფხულის არეალი განსისაზღვრება ჯიხვის ვერტიკალური გავრცელების ქვედა ლიმიტით 2800 მ.ზ.დ. ხოლო ამ სიმაღლის ზევით პრაქტიკულად მთელი ტერიტორია ჯიხვის არეალს წარმოადგენს (იხ. რუკა, დანართი N3). ჯიხვის ზაფხულის არეალი 330 კმ2 -ს შეადგენს; ვ.ბ) ჯიხვისთვის მნიშვნელოვან ტეროტორიებს შორის პირველ რიგში უნდა აღინიშნოს აწუნთას ქედი: ბორბალოს მთების მიდამოები, მთა ამუგო და მის ირგვლივ მდებარე ქედები, აწუნთას უღელტეხილი და მადნის ხორხი. ჯიხვისთვის პრაქტიკულად იდეალურ ჰაბიტატს წარმოადგენს ამუგოს მისადგომები, კერძოდ, ნარცაპის უღელტეხილი, საიდანაც მდინარე ლაროვნის წყალი იღებს სათავეს. ამ მიუვალ ტერიტორიაზე ბევრია დასამალი ადგილები, რთული რელიეფის გამო, ასევე ბევრია კარგი საბალახო ადგილები და ხასიათდება წყაროების სიმრავლით და მყინვარებით. ეს ყველაფერი ამ ტერიტორიებს ჯიხვისთვის კიდევ მიმზიდველს ხდის. თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე ეს არის ერთადერთი ადგილი, სადაც შუნებთან ერთად ხარ-ჯიხვებიც მთელი წლის განმავლობაში რჩებიან. ხარჯიხვები, როგორც წესი, შუნების ჯგუფებისგან განცალკევებულად უფრო მაღალ სიმაღლეებზე ცხოვრობენ წლის უმეტეს ნაწილში. ზაფხულის განმავლობაში სქესმწიფე (გამრავლებაში მონაწილე) ხარები უმეტესად ძლიერ მიუვალ ადგილებს აფარებენ თავს, განსაკუთრებული სიფრთხილით გამოირჩევიან, რის გამოც მათი ვიზუალური დაფიქსირება ძლიერ რთულია; ვ.გ) ზოგადად აწუნთას ქედის, როგორც ჯიხვის ჰაბიტატის უპირატესობა განპირობებულია იმით, რომ აქ საჯიხვეები საკმაოდ დიდ ფართობზეა წარმოდგენილი; ბევრია წლის უმეტესი დროის განმავლობაში ძლიერ ან პრაქტიკულად მიუვალი მონაკვეთები; შეწუხების შემთხვევაში, ცხოველები შედარებით ადვილად აფარებენ თავს ბუნებრივად დაცულ ადგილებს; აქ შესაძლოა ასევე ნაკლებია ვერტმფრენების მოძრაობის ინტენსივობაც ხშირი ნისლიანობის გამო. ვ.დ) ბოლო წლებში დაზუსტებული არეალის მიხედვით და მანამდე შეფასებულ სიმჭიდროვეზე (2.26 ინდ/კმ2 ) დაყრდნობით, თუშეთში ჯიხვის სავარაუდო რიცხოვნობა არის 750 ინდივიდი. 2. ბიომრავალფეროვნებაზე მოქმედი საფრთხეები ა) ძოვება: ა.ა) საქონლის ძოვება ბიომრავალფეროვნებაზე მოქმედი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და ფართოდ გავრცელებული ფაქტორია. სოფლის მეურნეობის ტრადიციული სისტემა მოიცავდა ნაკვეთ-მორიგეობასა და დიფერენცირებულ გამოყენებას და ტერასოვან მიწათმოქმედებას. ეს ყველაფერი საბჭოთა პერიოდში მოიშალა და მეტად არამდგრადი ფორმები მიიღო. შედეგად შეინიშნება საძოვრების დეგრადაცია და ნიადაგის ეროზია (წარსულში დამუშავებული მიწები გნსაკუთრებით მოწყვლადია ეროზიის მიმართ). საქონლის ძოვებას ადგილი აქვს დაცული ტერიტორიების მდელოების საერთო ფართობის დაახლოებით 80%-ზე. ცხვრის ძოვება და მასთან დაკავშირებული ფაქტორები როგორც უშუალო, ისე არაპირდაპირ ზეგავლენას ახდენს ველურ ცხოველებზე და მათ სივრცულ განაწილებაზე - ზოგი სახეობა იძულებულია შედარებით მაღალ სიმაღლეებს შეაფაროს თავი. ა.ბ) მეცხვარეობა თუშური კულტურის უმნიშვნელოვანესი ელემენტია. მან სხვადასხვა კუთხით სერიოზული ზეგავლენა იქონია ბუნებრივ ეკოსისტემებზეც. თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ საუკუნეების მანძილზე ცხვარი ამ ეკოსისტემების შემადგენელი კომპონენტიც გახდა და ველური მტაცებლების საკვები ბაზის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს. ა.გ) ეროვნული პარკის ფარგლებში ძოვება დასაშვებია მხოლოდ ტრადიციული გამოყენების ზონაში (დანართი N7). დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციის მიხედვით, მეცხვარეები ძირითადად იცავენ ამ წესს, თუმცა საქონლის ძოვების შემთხვევები ნაკრძალის ტერიტორიაზეც არის. ნაკრძალის ტერიტორიაზე გადის საქონლის გადასარეკი ბილიკები. ასევე აღსანიშნავია, რომ არ არის ბუფერული ზონები. ყოველივე ეს http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ართულებს კონტროლს და დაცვის რეჟიმის განხორციელებას. ბ) ბრაკონიერობა: ბ.ა) დაცულ ტერიტორიებზე ბრაკონიერობის რეალური დონე ცნობილი არ არის, პატრულირებისა და კანონაღსრულების მონაცემების ნაკლებობის გამო. არ არის გამორიცხული, რომ არალეგალური ნადირობის ინტენსივობა შედარებით მაღალი იყოს სპეროზას მონაკვეთზე, რომელიც უფრო დიდი ხნის განმავლობაშია მიღწევადი (თოვლის მოსვლის შემდეგ ეს მონაკვეთიც პრაქტიკულად მიუღწეველია). ნადირობა ყველაზე მეტად მოქმედებს მთავარ „სამიზნე“ სახეობებზე - ნიამორსა და ჯიხვზე, სავარაუდოდ, დათვზეც; ბ.გ) ამჟამად არსებული ინფორმაციის მიხედვით, ცხადია, რომ თუშეთში ნადირობის ინტენსივობა, პირველ რიგში, დაკავშირებული უნდა იყოს გზის გახსნის ვადებთან; მაგრამ, საფიქრებელია, რომ არალეგალური ნადირობის რისკები იცვლება სანადირო ობიექტისა და სეზონების მიხედვითაც. მაგ., გარკვეულ ადგილებში, სადაც ინტენსიურია ტურისტებისა და ზოგადად ხალხის მოძრაობა ზაფხულის განმავლობაში და ასევე სექტემბერში (მაგ. ძირითადი სოფლების ახლო-მახლო ტყეები), ნადირობას, როგორც ჩანს, ერიდებიან (თუმცა ე.წ. ტროსებს ანუ ყულფებს ცხოველების დასაჭერად მაინც აგებენ ან ისინი გაზაფხულიდან რჩება). სავარაუდოდ ამ ადგილებში რისკი უფრო მაღალი იქნება გაზაფხულსა და ადრე ზაფხულში, ასევე ტურისტული სეზონის ბოლოსკენ და მისი დამთავრების შემდეგ. შედარებით უფრო მიუვალ და ნაკლებად ტურისტულ ზონებში ნიამორზე ნადირობის რიკსი მუდმივად მაღალი შეიძლება იყოს. ზოგადად სავარაუდოა, რომ არალეგალური ნადირობის რისკები ყველაზე მაღალია მაისი-ივნისი და ოქტომბრის პერიოდებში და ემთხვევა ცხვრის ასვლა-ჩამოსვლის დროს. ადგილობრივი მოსახლეობის აზრით, თუშეთში ადგილობრივი თუშები აღარ ნადირობენ და თუშეთში მხოლოდ ჩასული მონადირეები ნადირობენ. თუმცა რთულია იმ შესაძლებლობის სრულად გამორიცხვა, რომ მწყემსები და ზოგადად ადგილობრივებიც ნადირობენ. ზოგიერთ მწყემსს აქვს სანადირო იარაღი, რასაც ისინი იმით ხსნიან, რომ თავის დაცვა სჭირდებათ ველური მტაცებლებისგან. პანკისის ხეობის მხარეს რაც შეეხება, ადგილობრივი ქისტი მონადირეები პრაქტიკულად მთელი წლის განმავლობაში ნადირობენ და/ან მეგზურებად მიჰყვებიან ჩასულ მონადირეებს ხეობის სხვადასხვა ნაწილებში, თუმცა როგორც ჩანს ერიდებიან დაცულ ტერიტორიაზე შესვლას. დ) ტყის ჭრა: დ.ა) თუშეთის მოსახლეობას აქვს უფლება მოიპოვოს შეშა და წაქცეული და ზეხმელი ხეები ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონის ტერიტორიიდან (დანართი N5). თუმცა აკრძალულია ტყის ნებისმიერი რესურსის გამოყენება ნაკრძალის ტერიტორიაზე და ზეზემდგომი ხეების მოჭრა ეროვნული პარკის ტყეებში. დ.ბ) ისტორიულად ტყის ჭრამ მნიშვნელოვანი როლი იქონია თუშეთის ლანდშაფტების ფორმირებაში. ბოლო წლებში დაცული ტერიტორიის დაარსების პარალელურად შეინიშნება არალეგალური ჭრის კლების ტენდენცია, რასაც რამდენიმე ფაქტორმა შეუწყო ხელი. ესენია პარკის ადმინისტრაციის მიერ გატარებული ახსნა-განმარტებითი სამუშაო ადგილობრივ მოსახლეობასთან, საჯარიმო სანქციების გამკაცრება და უფრო ეფექტური კონტროლის სისტემა. თუმცა რთულია იმის თქმა, რომ არალეგალური ჭრა მთლიანად აღმოფხვრილია ნაკრძალის ტერიტორიაზე, რისი ერთ-ერთი მიზეზიც შესაძლოა ზონირების ხარვეზები იყოს. 3. თუშეთი დიდი კავკასიონის ჩრდილოეთ ფერდობებზე მდებარეობს. თუმცა მომთაბარე მეცხვარეების გამო იგი მჭიდროდაა დაკავშირებული საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში, დაახლოებით 200 კმ. ით დაშორებით მდებარე ზამთრის საძოვრებთან და ვაშლოვანის დაცულ ტერირიტორიებთან. ეს ორი დაცული ტერიტორია ეფექტურად ინაწილებს ამ საერთო ეკოლოგიურ და კულტურულ მემკვიდრეობას. მთელი ეს დამაკავშირებელი დერეფანი გამოირჩევა მდიდარი ბიომრავალფეროვნებით. 4. წინა სამენეჯმენტო პერიოდში (2006-11 წწ) ბუნებრივი მემკვიდრეობის (ბუნებრივი რესურსების) კონსერვაციისა და აღდგენის სტრატეგია ფოკუსირებული იყო კანონაღსრულების სისტემისა და შესაბამისი ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე, რაც თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციაზე კანონით დაკისრებული ვალდებულებების შესრულებისთვის აუცილებელ პირობად განიხილებოდა. ამჟამად კანონაღსრულების ინფრასტრუქტურა მოიცავს სამხევის, სპეროზიის და ქვახიდისწყლის რეინჯერთა სადგურებს და სახელმწიფო ნაკრძალისა და ეროვნული პარკის სადემარკაციო ნიშნებს. თუმცა შემდგომი მუშაობისათვის საჭიროა მოგვარდეს არასწორად მარკირებული ტერიტორიების და სივრცულ დაგეგმარებასთან დაკავშირებული სხვა სადავო საკითხები. ეს მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს უკანონო ძოვებისა და ხე-ტყის მოპოვების შემცირებას და კონტროლს. ჩამოყალიბებულია რეიჯერთა სამსახური. რეიჯერთა სამსახურის თანმშრომლები მომზადებულნი არიან სხვადასახვა შესაბამის უნარებში და მათ უკვე http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 აქვთ რესურსების მომხმარებლებთან და ადგილობრივ თემებთან მუშაობის გამოცდილება. შესაბამის სპეციალისტებთან ერთად თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრციამ შეიმუშავა კანონაღსრულების სტრატეგია. ამ სტრატეგიის განხორციელება მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს სახეობების და ჰაბიტატების დაცვას. 5. ბიომრავალფეროვნების დაცვა-კონსერვაციის, აღდგენისა და მდგრადი გამოყენების კუთხით, თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის წინაშე პირველ რიგში დგას შემდეგი საკითხები: უკანონო ძოვება და საძოვრების მართვის პრობლემები, ხე-ტყის და საშეშე მასალის უკანონო მოპოვება, პრობლემები დაცული ლანდშაფტის მართვის კუთხით. ასევე პრობლემატურია ისეთი საკითხები, როგორიცაა რეგიონალური პოლიტიკის არასტაბილურობა, კანონმდებლობის ცნობადობის ნაკლებობა ადგილობრივ მოსახლეობაში, ხანძრები და ბრაკონიერობა. 6. რეინჯერთა შემცირებული კორპუსი განიცდის პატრულირებისა და ტერიტორიის ეფექტური დაცვისთვის აუცილებელი უნარ-ჩვევების, რესურსებისა და აღჭურვილობის ნაკლებობას. შესაბამისად, თუშეთის დაცული ტერიტორიების რეინჯერთა კორპუსს არ გააჩნია საკმარისი შესაძლებლობები ტერიტორიის ეფექტური დაცვისა და პატრულირების უზრუნველსაყოფად. რეინჯერთა შესაძლებლობები მეტად შეზღუდულია საძიებო და სამაშველო ღონისძიებების განხორციელების კუთხითაც. გამოცდილი და სტაჟიანი რეინჯერების შენარჩუნების საკითხი უშულო კავშირშია თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ინსტიტუციურ შესაძლებლობასთან დაცვისა და მონიტორინგის კუთხით. 7. საძოვრების დეგრადაცია და ეროზია ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე პრობლემაა ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში (დანართი N5). ადგილობრივი მესაქონლეები და მეცხვარეები ზოგჯერ დაცული ტერიტორიის ისეთ ზონებში იჭრებიან, სადაც ძოვება აკრძალულია. შესაძლებელია ამის ძირითადი მიზეზი საზღვრების მაჩვენებელი ნიშნების, საინფორმაციო დაფების და ბუფერული ზონების ნაკლებობაა. მოუწესრიგებელია საქონლის გადასარეკი ბილიკებიც, რის გამოც ვერ ხერხდება საქონლის მოწესრიგებულად და გარემოსადმი მინიმალური ზიანით გადაადგილება. თუშეთის დაცული ტერიტორიების სივრცულ დაგეგმვაში 2011 წლის 22 მარტს შევიდა ცვლილებები, რომელთა მიხედვითაც მოხდა თუშეთის დაცული ტერიტორიების გარკვეული უბნების სტატუსის შეცვლა. ამით გარკვეულწილად მოგვარდება ზემოხსენებეული პრობლემები. თუშეთის საძოვრების მდგრადი გამოყენების უზრუნველყოფა და დეგრადირებული მონაკვეთების აღდგენა შეუძლებელია დეტალური ინვეტარიზაციისა და მართვის სტრატეგიული დაგეგმვის გარეშე. 8. კანონმდებლობით ადგილობრივ მოსახლეობას აქვს მერქნული რესურსის გამოყენების უფლება ეროვნული პარკისა (დანართი N7) და დაცული ლანდშაფტის ტყეებში (საქართველოს მთავრობის დადგენილება №242 2010 წლის 20 აგვისტო). ხე-ტყის არაკანონიერი ჭრის შემთხვევები მნიშვნელოვნად შემცირდა კანონაღსრულების გაძლირებისა და ადგილობრივ მოსახლეობასთან კომუნიკაციის გაუმჯობესების შედეგად. თუმცა, ფაქტობრივი ბუფერული ზონების სიმცირე ხელს უწყობს ტყის რესურსების უკანონო მოპოვებას. ასევე აღსანიშნავია, რომ ტყეების ბოლო ინვენტარიზაცია თუშეთში 30 წლის წინ ჩატარდა. მას შემდეგ კი ტყეების გავრცელებასა და სტრუქტურაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები მოხდა. ვადაგასული ტყეთმოწყობის დოკუმენტაცია და მასთან დაკავშირებული რუკები ართულებს კანონმდებლობის გამოყენებას და გაურკვევლობაში შეჰყავს რესურსების მომხმარებლები. 9. თუშეთის დაცული ტერიტორიების სივრცულ დაგეგმვაში შეტანილი ზემოხსენებული ცვლილებები, საძოვრების გარდა, ტყის გარკვეული უბნების სტატუსის შეცვლასაც მოიცავდა. ეს მრავალ ადგილას დააკმაყოფილებს ადგილობრივი მოსახლეობის სასიცოცხლო მოთხოვნილებებს შეშაზე და მოაგვარებს კონფლიქტს ტყის რესურსებით სარგებლობასთან დაკავშირებით. თუმცა თუშეთის დაცული ტერიტორიების სივრცულ დაგეგმვაში კვლავ რჩება ხარვეზები, რის გამოც სანაკრძალო რეჟიმის რეალურად განხორციელება საკმაოდ გართულებული იქნება. ახალი დაგეგმვით წინა პლანზე გადმოდის დემარკაციის და საზღვრების იდენტიფიკაციის პრობლემა. მანამდე არსებული საზღვრები ბევრგან უშუალოდ ტყის საზღვარზე გადიოდა, რაც ცხადია ადვილი გამოსაცნობი იყო. ამჟამად კი, ნაკრძალის საზღვარი ხშირად შუა ტყეში გადის და არავითარ ფიზიკურ-გეოგრაფიულ (ბუნებრივ) საზღვარს არ ემთხვევა. ეს პოტენციურად ქმნის სიტუაციას, როცა ნაკრძალის რეალური საზღვრის გამოცნობა რთული იქნება არამარტო ადგილობრივი მოსახლეობისთვის და ვიზიტორისთვის, არამედ თავად ადმინისტრაციის თანამშრომლებისთვის. ასეთ შემთხვევაში შესაძლოა კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგეს ამა თუ იმ მონაკვეთის ნაკრძალის სტატუსის რეალური ანუ პრაქტიკული მნიშვნელობა. ამასთან, სახელმწიფო ნაკრძალის საზღვრის პერიმეტრის საერთო სიგრძე 200 კმ-ს აღემატება, რაც ძლიერ ართულებს სანაკრძალო რეჟიმის აღსრულებას. 10. ბრაკონიერობა კვლავ რჩება ერთ-ერთ ყველაზე რთულად მოსაგვარებელ პრობლემად. თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე ბრაკონიერობის რეალური მასშტაბები ცნობილი არ არის. თუშეთში ბრაკონიერთა მთავარ სამიზნეს ჯიხვი და ნიამორი წარმოადგენს. როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობა თუშეთში ნაკლებად http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ნადირობს და უმეტესად „ჩასულები“ ნადირობენ. არალეგალური მეთოდებით თევზაობა, სერიოზულ საფრთხეს უქმნის თუშეთში გავრცელებულ თევზის ერთადერთ სახეობას - კალმახს. 11. ტყის ხანძრები მნიშვნელოვან საფრთხეს წარმოადგენს თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე (დანართი N6). ხანძრები უმეტესად ბუნებრივი მიზეზებითაა გამოწვეული და ამიტომ სიტუაცია შესაძლებელია გართულდეს კლიმატის ცვლილების ფონზე, ხანძრის პოტენციური გაჩენის საფრთხე ტურისტების რაოდენობის ზრდაც შეიძლება იყოს, შესაბამისად საჭიროა პრობლემის მონიტორინგი და დაცვის სამსახურის გაძლირება, რათა მათ შეძლონ ხანძრის კერების დროულად გამოვლენა და ლიკვიდაცია. 12. ჩრდილოეთ კავკასიის რეგიონში პოლიტიკური არასტაბილურობა თუშეთში საქართველოს სასაზღვრო ძალების გაზრდილი კონტინგენტის ყოფნის აუცილებლობას ქმნის. ეს აფერხებს ტურიზმის განვითარებას და რეგიონის მასშტაბით ბუნების კონსერვაციას. თუშეთის დაცული ტერიტორიები ესაზღვრება რუსეთის ფედერაციის დაღესტნისა და ჩეჩნეთის რესპუბლიკებს. სახეობების და ეკოსისტემების მართვას მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებდა ამ რესპუბლიკებთან ტრანსსასაზღვრო თანამშრომლობა. 13. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას არ შეუძლია აქტიური რეაგირება მოახდინოს იმ საკითხებზე, რაც დაცულ ლანდშაფტს ეხება, რადგან მისი კომპეტენცია დაცულ ლანდშაფტთან მიმართებაში მონიტორინგით და მუნიციპალიტეტისთვის ინფორმაციის მიწოდებით შემოიფარგლება. მუნიციპალიტეტში სულ ახლხან ჩამოყალიბდა დაცულ ლანდშაფტზე პასუხისმგებელი სპეციალური ერთეული - ააიპ თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაცია. თუმცა ამ ერთეულის შესაძლებლობები ჯერ-ჯერობით შეზღუდულია. თუმცა დაწყებულია თუშეთის დაცული ლანდშაფტის მართვის გეგმის შექმნის პროცესი. 14. მომთაბარე მეცხვარეობა თუშეთისა და ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებს შორის ეკოლოგიური და კულტურული კავშირების არსებობას განაპირობებს. საძოვრების მართვის ერთიანი ჰოლისტიკური ხედვის ჩამოყალიბება და კოორდინირებული მოქმედება შესაძლოა რესურსების მდგრადი გამოყენებისა და თუშ მეცხვარეებთან დაკავშირებული პრობლემების მოგვარების საუკეთესო გზა იყოს. არსებობს საფრთხე იმისა, რომ ერთ დაცულ ტერიტორიაზე მიღებული ზომები გამოიწვევს მოცემული პრობლემის არა მთლიანად აღმოფხვრას, არამედ მის გადანაცვლებას მეორე დაცულ ტერიტორიაზე. ამგვარი საფრთხის თავიდან აცილება ორ დაცულ ტერირიტორიას შორის მჭიდრო თანამშრომლობით იქნება შესაძლებელი. ეს აგრეთვე შეამცირებს ძალისხმევის დუპლიკაციის საფრთხეს და შექმნის ინტეგრირებული ლანდშაფტური მიდგომების გამოყენების შესაძლებლობას. მუხლი 27. ეკო-ტურიზმი და რეკრეაცია 1. საბჭოთა პერიოდში თუშეთს ყოველწლიურად მრავალი ტურისტი სტუმრობდა როგორც საბჭოთა კავშირიდან, ისე - საზღვარგარეთიდან. საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდგომ ტურისტების რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. თუმცა, 2004 წლიდან მოყოლებული ვიზიტორთა მატება წლიდან წლამდე შეინიშნება. 2. ამჟამად თუშეთში 30-ზე მეტი საოჯახო სასტუმროა, რომლებიც თუშეთის 12 სოფელში მდებარეობს. ამ საოჯახო სასტუმროებში ერთდროულად 350-ზე მეტი ვიზიტორის განთავსებაა შესაძლებელი. ყველაზე მეტი საოჯახო სასტუმრო სოფ. ზემო და ქვემო ომალოშია - აქ არსებულ 11 საოჯახო სასტუმროს ერთდროულად 130-მდე ვიზიტორის მიღება შეუძლია. 3. ძირთადი ტურისტული სეზონი თუშეთში ივლისიდან სექტემბრამდე პერიოდს ემთხვევა. ტურისტების უმეტესობა ირჩევს საფეხმავლო და საცხენოსნო მარშრუტებს. ტურისტები ცხენებს ადგილზე ქირაობენ და მათი გამყოლებიც ადგილობრივი მოსახლეობის წარმომადგენლები. 4. საჰაერო მიმოსვლის გარკვეული საშუალებების მიუხედავად, ტერიტორიაზე მოხვედრა ძირითადად შესაძლებელია გრძელი და რთული საავტომობილო გზის საშუალებით, რომელიც მხოლოდ ზაფხულის სეზონზეა ღია. ეს არის ერთ-ერთი მთავარი დაბრკოლება, რაც ხელს უშლის წარმატებული, გრძელ-ვადიანი ტურიზმის განვითარებას, რადგანაც ეს მნიშვნელოვნად ზღუდავს ტურისტული სეზონის ხანგრძლივობას და ტურიზმის ფორმებს. 5. 2008 წელს მნიშვნელოვანი ინვესტიცია ჩაიდო ტურიზმის ინფრასტრუქტურის და ვიზიტორთა მენეჯმენტის სისტემის სწრაფ განვითარებაში. ომალოში აშენდა და 2009 წელს გაიხსნა პარკის ადმინისტრაციის შენობა, რომელშიც ინტეგრირებულია სასტუმრო ნომრები ვიზიტორებისთვის, კაფეტერია და ვიზიტორთა ცენტრი საგამოფენო დარბაზით, საკონფერენციო დარბაზით, საინტერპრეტაციო და საინფორმაციო დაფებით. ასევე ჩამოყალიბდა 12 ტურისტული მარშრუტი. თუმცა მხოლოდ სამი მათგანი იყო მარკირებული და აღჭურვილი ვიზიტორებისათვის საჭირო საინფორმაციო და საინტერპრეტაციო დაფებით. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 საზოგადოებრივი საპირფარეშოები აშენდა ომალოს მიმდებარე ტერიტორიებზე და მოეწყო 2 საკემპინგე ადგილი. 6. განხორციელდა სამუშაო თუშეთის დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაციისთვის და ტურიზმის ხელისშეწყობისთვის დამყარდა ურთიერთობები ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო არასამთავრობო თუ დონორ ორგანიზციებთან. 7. პრობლემების ანალიზი: ა) ტურიზმი და რეკრეაცია თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საქმიანობის მნიშვნელოვანი სფეროა. პირველ რიგში გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ ვიზიტორები, ჩვეულებრივ, ჩერდებიან დაცული ლანდშაფტის ტერიტორიაზე, მაგრამ ისვენებენ და მოგზაურობენ ეროვნულ პარკში. ამიტომ აუცილებელია ერთიანი და კომპლექსური მიდგომის ჩამოყალიბება და ტურიზმის ერთობლივი მართვა. ახლახან ჩატარებული შეფასების მიხედვით, მომავალ წლებში მოსალოდნელია ვიზიტორების რაოდენობის ზრდა. ეს გამოიწვევს ისედაც არასაკმარისი ინფრასტრუქტურის, გაუმართავი მართვის სისტემის და ზოგადად თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ადამიანური რესურსების გადატვირთვას. უფრო მეტიც, არაადეკვატური საშუალებები და სერვისები ვერ დააკმაყოფილებს ვიზიტორების, განსაკთრებით უცხოელი ვიზიტორების (რომელთა რაოდენობა წინა წლების სტატისტიკისა დ ტენდენციის მიხედვით სავარაუდოდ 50% იქნება) მოთხოვნებსა და მოლოდინებს. ეს უარყოფითად აისახება ტურიზმის შემდგომ განვითარებაზე. თუშეთის დაცული ტერიტორიებზე ტურიზმის მართვისა და განვითარების კუთხით მთავარი პრობლემებია: ბ) ტურიზმის და რეკრეაციის არსებული ინფრასტრუქტურა არაადეკვატურია. 12 ტურისტული მარშრუტიდან მხოლოდ სამია გარკვეული ინფრასტრუქტურით აღჭურვილი და ორი მათგანი უკვე გადატვირთულია ვიზიტორებით, რაც ძლიერ ზემოქმედებას ახდენს ბილიკის მდგომარეობაზე. ნიშნულების გარკვეული ნაწილი არასწორადაა განთავსებული. არც ერთი საკემპინგე ადგილი არ შეესაბამება საერთაშორისო სტანდარტებს - არ არის სასმელი წყალი, ტუალეტები და ურნები ნარჩენებისთვის. ბილიკების სისტემა საჭიროებს დაუყოვნებელ განახლებას, საჭირო ნიშნებს და საინფორმაციო დაფებს. საკემპინგე ადგილები უნდა შეკეთდეს ისე, რომ დააკმაყოფილოს უცხოელი ვიზიტორებისთვის შესაფერისი სტანდარტები. შემდგომში საჭიროა განახლებული მარშრუტების ქსელი და საკემპინგე ადგილების აქტიური რეკლამირება, რათა შეძლებისდაგვარად უზრუნველყოფილი იყოს ვიზიტორების გადანაწილება და მარშრუტების მეტ ნაკლებად თანაბრად დატვირთვა კონკრტულ ბილიკებზე ძლიერი უარყოფითი ზეგავლენის თავიდან ასაცილებლად. გ) კვალიფიციური სეზონური მეგზურების ნაკლებობა ადგილობრივი ტურისტული სექტორის ერთ-ერთი ყველაზე მწვავე პრობლემაა. ადგილობრივ მსურველთა შორის უცხო ენის არცოდნა სერიოზული დაბრკოლებაა. კვალიფიციურ გიდს გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს იმისათვის, რომ ვიზიტორი კმაყოფილი დარჩეს და ამავე დროს უზრუნველყოფილი იყოს ვიზიტორების სწორი მენეჯმენტი. კარგი მეგზურები დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციას ეხმარებიან ვიზიტორების კონტროლის, მონიტორინგის და უსაფრთხოების კუთხით. ამიტომ სათანადო პირობები უნდა შეიქმნას მეგზურების მოსაზიდად და მათ შესანარჩუნებლად. უცხო ენა (ძირითადად ინგლისური) მეგზურების მომზადების პროგრამის განუყოფელი ნაწილი უნდა იყოს; დ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას არ აქვს სასტუმრო ოთახების დაჯავშნის სისტემა. თავის მხრივ, საოჯახო სასტუმროს მეპატრონეებიც ყოველდღიურად ტელეფონით უკავშირდებიან პოტენციურ დამსვენებელებს, რათა უზრუნველყონ ოთახები და ჩაინიშნონ ვიზიტორთა მონაცემები. ასევე შეინიშნება საოჯახო სასტუმროების მომსახურების ხარისხის გაუარესება. მასპინძლობის უნარ-ჩვევებს და სტანდარტებს მუდმივად სჭირდება გაძლიერება მომსახურების მაღალი დონის შესანარჩუნებლად; ე) ვიზიტორთა ხარისხიანი მომსახურება ვიზიტორებისთვის ჯანმრთელობის და უსაფრთხოების უზრუნვეყოფასაც გულისხმობს. როგორც ზემოთ აღინიშნა, ამჟამად თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას არ აქვს ეფექტური სამთო-სამაშველო საქმიანობის შესრულების შესაძლებლობა და ეს საკითხი სასწრაფოდ უნდა მოგვარდეს. ბ) ვიზიტორების გაზრდილ რაოდენობას შეუძლია სერიოზული უარყოფითი ზეგავლენა იქონიოს თუშეთის ბუნებრივ და სოციო-კულტურულ გარემოზე. არ არსებობს ტერიტორიის „გამტარუნარიანობის მაჩვენებელი“ რამდენი ვიზიტორის გატარება შეუძლია ტერიტორიას უარყოფითი ზეგავლენის გარეშე. ასევე არ არსებობს ტურიზმის ზეგავლენის მონიტორინგის პროგრამა. ეს ორი ფაქტორი გადამწყვეტია იმისათვის, რომ უზრუნველყოფილი იყოს ტურიზმისა და რეკრეაციის მდგრადობა. მუხლი 28. ეკოგანათლება და ცნობიერების ამაღლება http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 1. თუშეთის ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება და ეკოგანათლება გადაუდებელ აუცილებლობას წარმოადგენს. ასევე აუცილებელია თუშეთის დაცული ტერიტორიების როლის წარმოჩენა ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საქმეში. სწორად დაგეგმილი ეკო-საგანმანათლებლო საქმიანობა დადებით ზეგავლენას ახდენს ნებისმიერ ადამიანზე, ასაკის მიუხედავად, ვინაიდან ყოველთვის არსებობს საზოგადოების უარყოფითი დამოკიდებულების შეცვლის შესაძლებლობა. უფრო მეტიც, მანამდე უარყოფითად ან სკეპტიკურად განწყობილი ადამიანები შესაძლოა ბუნების და კულტურის მხარდამჭერებად გადაიქცნენ. 2. თუშეთის დაცული ტერიტორიები პრაქტიკულად ე.წ. „საველე ლაბორატორიას“ წარმოადგენს. მდიდარი ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობით, ცოცხალი ბუნებრივ-კულტურული ლანდშაფტებით იგი სახალისო ეკო-საგანმანათლებლო საქმიანობისთვის საუკეთესო შესაძლებლობებს იძლევა. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას აქვს გამართული საინფორმაციო ცენტრი სოფელ ომალოში. ცენტრში მოქმედებს საინფორმაციო და საინტერპრეტაციო ექსპოზიცია, ფუნქციონირებს კაფეტერია და სასტუმრო. ეს ყველაფერი იდეალურ ბაზას ქმნის როგორც კამერალური, ისე - ღია ცის ქვეშ სწავლებისთვის. 3. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საგანმანათლებლო და ცნობიერების ამაღლების აქტივობების უმეტესი ნაწილი ხორციელდება თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის სხვა საქმიანობის სფეროების მხარდასაჭერად, როგორიცაა ბუნების კონსერვაცია ან ეკოტურიზმის განვითარება. ამის გამო, ეკო-საგანმამნათლებლო და ცნობიერების ამაღლების მიზნით განხორციელებულ აქტივობებში ჩართულია ადმინისტრაციის ყველა განყოფილება. ეს არ უნდა ჩაითვალოს კომპეტენციების გადაფარვად, რადგან იგი მხოლოდ ხაზს უსვამს განათლების და ცნობიერების მნიშვნელობას ზოგადად ადმინისტრაციის საქმიანობაში. 4. 2006-2011 წლებში განხორციელებული საქმიანობა: ა) გარემოსდაცვითი განათლების და ეკოლოგიური ცნობიერების ამაღლების კუთხით, ომალოში საინფორმაციო ცენტრის დაარსება დაცული ტერიტორიების მთავარ მიღწევად უნდა ჩაითვალოს. გარდ ამისა, 2006-2011 წლების განმავლობაში გამოიცა მრავალი ბროშურა თუ საინფორმაციო ფურცელი, რუკა ვიზიტორებისთვის; დაიბეჭდა სტატიები ეროვნულ და ადგილობრივ პრესაში, ასევე გადაიცა რეპორტაჟები ტელევიზიით. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ცნობადობა გაიზარდა ცნობილი ადამიანების სტუმრობის მეშვეობით, მათ შორის იყვნენ პოლიტიკოსები, მსახიობები და მწერლები. თუშეთის დაცული ტერიტორიები წარმოდგენილი იყო ბერლინისა და ლონდონის საერთაშორისო გამოფენებზე. შეიქმნა თუშეთის დაცული ტერიტორიების ვებ-გვერდი. ბ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ პარტნიორი ორგანიზაციების მხარდაჭერით განხორციელებული საგანმანათლებლო საქმიანობა ასობით ბავშვსა და მოზარდს შეეხო. მოეწყო ეკობანაკები ახალგაზრდებისთვის, გაკვეთილები - ადგილობრივ სკოლებში, ლექციები - თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. განხორციელდა ეკო-საგანმანათლებლო - "ნორჩი რეინჯერის" საპილოტე პროგრამა. შემუშავდა თუშეთის დაცული ტერიტორიების კომუნიკაციის და საზოგადოებასთან ურთიერთობის სტრატეგია, რომლიც განსაზღვრავს კომუნიკაციის სამომავლო მიმართულებას, ეკო-საგანმანათლებლო და ცნობიერების ამაღლების აქტივობებს. გ) შეიქმნა თუშეთის მეგობართა ასოციაცია, რომელიც აქტიურად თანამშრომლობს თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციასთან, ახორციელებს პროექტებს, რომელიც მიზნად ისახავს საზოგადოების ცნობიერების დონის ამაღლებას და მოსახლეობის ჩართვას გარემოსდაცვით აქტივობებში. 5. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ ჩატარებული ყოველწლიური გამოკითხვები მიუთითებებს, რომ ადგილობრივ მაცხოვრებლებში ჯერ კიდევ დაბალია ეკოლოგიური საკითხების ცნობიერების დონე. მეორე მხრივ, არ არსებობს სათანადო ინფრასტრუქტურა ახალგაზრდული ეკობანაკების მოსაწყობად. 6. ზამთარში თუშების უმრავლესობა ბარის თუშურ სოფლებშია. ამიტომ საჭიროა მასშტაბური საგანმანათლებლო პროგრამის ამუშავება ალვანსა და მიმდებარე სოფლებში ზამთრის თვეების განმავლობაში. თუმცა, ალვანში ადმინისტრაციას არ აქვს ხარისხიანი ეკო-საგანმანათლებლო საქმიანობის წარმართვისთვის შესაფერისი ინფრასტრუქტურა. მუხლი 29. საზოგადოებასთან ურთიერთობა 1. საზოგადეობასთან ურთიერთობას ახორციელებს დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მარკეტინგისა და http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახური და დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია. საზოგადოებასთან ურთიერთობის პოლიტიკას განსაზღვრავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო. ცენტრალურ მედიასაშუალებებთან თანამშრომლობს დაცული ტერიტორიების სააგენტო. მჭიდრო თანამშრომლობა არსებობს ცენტრალურ ტელეკომპანიებთან. 2. საზოგადოებასთან ურთიერთობა ხორციელდება შემდეგი რესურსებით: საინფორმაციო მასალებით, დაცული ტერიტორიების სააგენტოსა და თავად თუშეთის დაცული ტერიტორიების ვებ-გვერდებით www.apa.gov.ge; www.tushetinationalpark.com სოციალური ქსელის Facebook -ისა (Agency of Protected Areas) და youtube-ის მეშვეობით და ძირითად მიზნობრივ ჯგუფებს წარმოადგენს მასმედია, ტურ-ოპერატორები, ახალგაზრდები (სტუდენტები, მოსწავლეები), 25-60 წლამდე საშუალო სოციალური ფენის წარმომადგენლები. 3. ადმინისტრაციის მიერ ხორციელდება ადგილობრივ მოსახლეობასთან მჭიდრო თანამშრომლობა და მუდმივი კონტაქტი. მჭიდრო კავშირი არსებობს რეგიონალურ და ადგილობრივ მას მედიასთან. 4. დღესდღეობით თუშების უმეტესობისთვის მუდმივი სახცოვრებელი ადგილი ახმეტის და თელავის რაიონის თუშური სოფლებია (ზემო ალვანი, ქვემო ალვანი და ლალისყური), ხოლო თუშეთში მუდმივად მხოლოდ ორმოცამდე ადამიანი ცხოვრობს (ეს რიცხვი არაზუსტია და წლიდან წლამდე მერყეობს). თუშების უმეტესობა თუშეთში მხოლოდ ზაფხულში ადის, სასოფლო-სამეურნეო ან ტურიზმთან დაკავშირებული საქმიანობის გამო, უბრალოდ დასასვენებლად ან რელიგიურ დღესასწაულებზე (დღეობებზე) დასასწრებად. ამიტომ თუშეთის დაცული ტერიტორიისთვის ადგილობრივ თემს წარმოადგენს, როგორც თუშეთში მუდმივად მცხოვრები ადამიანები, ისე - სეზონური მოსახლეობა. 5. როგორც მუდმივი, ისე სეზონური მოსახლობა პირადი მოხმარებისათვის იყენებს სხვადასხვა ბუნებრივ რესურსებს: ფიჩხს/შეშას, სოკოს, კენკრას, სამკურნალო მცენარეებს, მატყლის შესაღებ მცენარეებს. თუშების სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობა საუკუნეების განმავლობაში იყო და არის ის ფაქტორი, რაც თუშეთის ალპური და სუბალპური ლანდშაფტების რაობას განსაზღვრავს. ლანდშაფტის ინტეგრული ნაწილია თუშური კულტურა: სოფლები, ციხე-კოშკები, ტრადიციები და წეს-ჩვეულებები. ეს ყველაფერი ერთიან ბუნებრივ და ბუნებრივ-კულტურულ ლანდშაფტად აღიქმება და რეგიონის უნიკალურობას განსაზღვრავს. 6. ადგილობრივ მოსახლეობას განსაკუთრებული როლი აქვს თუშეთის ბუნების დაცვაში და თავისი წვლილი შეაქვს ამ საქმეში არაფორმარული მონიტორინგის, ხანძარსაწინააღმდეგო ქმედებებით და ტურისტული სერვისების მიწოდების გზით. 7. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციაში დასაქმებული კადრების ძირითადი ნაწილი თუშები არიან. თუშები არიან ასევე ზაფხულის სეზონური მეგზურები და ტურისტული სერვისების მიმწოდებლები. 8. 2006-2011 წლებში განხორციელებული საქმიანობა: ა) გასულ წლებში თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის სტრატეგია ადგილობრივ თემთან მჭიდრო და პოზიტიური კავშირების განვითარებისკენ იყო მიმართული. მიღწეული პროგრესის მაჩვენებელია ალტერნატიური სამუშაო ადგილების და საარსებო საშუალებების შექმნა, დაცული ტერიტორიის და მისი მნიშვნელობის შესახებ ცნობიერების ამაღლება, ადგილობრივი კულტურის და ტრადიციების პოპულარიზაცია ფესტივალების, მედია საშუალებების, ბროშურების და სხვა პუბლიკაციების საშუალებით, კულტურული ძეგლების აღდგენის ხელშეწყობა და სხვ. ბ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების შექმნას ერთი მხრივ, მოჰყვა გარკვეული შეზღუდვები ბუნებრივი რესურსების მოხმარებაზე, მეორე მხრივ კი - ადგილობრივი მაცხოვრებლებისთვის გაიზარდა ფინანსური და ტექნიკური მხარდაჭერა ტურისტული სერვისების (მაგ. საოჯახო სასტუმროების, საცხენოსნო ტურების) განვითარებისათვის. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციისა და დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ განხორცილებულმა სარეკლამო საქმიანობამ ხელი შეუწყო ვიზიტორების რაოდენობის ზრდას და შექმნა დასაქმების და შემოსავლების გაზრდის პერსპექტივა. გ) აქტიურად მიმდინარეობდა ფონდების მოზიდვა და პროექტების განვითარება ადგილობრივი პრობლემების მოსაგვარებლად. მათ შორისაა: თუშურ სოფლებში სასმელი წყლის სისტემების რეაბილიტაცია/მოწყობა, ჰელიოსისტემების პილოტირება, თუშური მეცხვარეობის და ვეტერინარული მომსახურების მხარდაჭერა ზამთრის საძოვრებზე. დ) საწყის ეტაპებზე გარკვეული პრობლემების მიუხედავად, მთლიანობაში ადგილობრივებსა და თუშეთის http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 http://www.apa.gov.ge/ http://www.tushetinationalpark.com/ დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას შორის კარგი ურთიერთობები დამყარდა. მოსახლეობის ინფორმირებულობა თუშეთის დაცული ტერიტორიების და გარემოს შესახებ გაიზარდა და თემი უფრო აქტიურადაა ჩართული თუშეთის დაცულ ტერიტორიებთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში. 9. პრობლემების ანალიზი: ა) თუშეთში ჯერ კიდევ არის კანონით დადგენილი შეზღუდვების მიმართ უარყოფითი დამოკიდებულება და აღქმა იმისა, რომ რესურსების გამოყენების საკითხები უსამართლოა და არ ეფუძნება თანასწორობის პრინციპებს, გადაწყვეტილების დროს კი ადგილობრივების შეხედულებები და საჭიროებები არ არის სათანადოდ გათვალისწინებული. თუშეთის დაცული ტერიტორიების მიზნებისა და როლის, ასევე შესაბამისი კანონმდებლობის შესახებ ადგილობრივი თემის ინფორმირებულობის დონე უნდა შენარჩუნდეს და გაიზარდოს. ბ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საქმიანობების და აქამდე განხორციელებული სხვადასხვა პროექტების მიერ მოტანილი სარგებელი ყოველთვის სათანადოდ არ იყო მიწოდებული და ახსნილი ადგილობრივი მოსახლეობისთვის. თემი ხშირ შემთხვევაში გაურკვევლობაშია და არ ესმის ამა თუ იმ პროექტის და საქმიანობის მნიშვნელობა. ეს კი უნდობლობას იწვევს თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციისა და მისი პარტნიორი ორგანიზაციების საქმიანობის და მოტივების მიმართ; გ) მიუხედავად იმისა, რომ დასაქმების პრობლემა და ბიზნესის წარმოების შესაძლებლობები შედარებით გაუმჯობესდა, ახალგაზრდების დიდი ნაწილი საცხოვრებლად დიდ ქალაქებში მიდის ან საზღვარგარეთ მიემგზავრება უკეთესი სოციალური და ეკონომიური პირობების საძიებლად. მუდმივად საჭიროა დასაქმების ახალი შესაძლებლობების შექმნა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებისთვის. პარალელურად აუცილებელია ამ ადამაინებში კულტურული იდენტობის, ტრდიციებისა და წეს-ჩვეულებების შენარჩუნების ხელშეწყობა; დ) მოსახლეობა მიესალმება თუშეთის განვითარების მხარდაჭერას, განსაკუთრებით ტურიზმთან დაკავშირებით, მაგრამ არსებობს იმის ნიშნები, რომ ზოგიერთი ტურისტული მომსახურების ხარისხი ბოლო დროს გაუარესდა. ტურისტული მომსახურების სტანდარტები და მათგან მიღებული სარგებელი მკვეთრად შეიძლება გაუმჯობესდეს მიზანმიმართული და მორგებული ღინისძიებების მეშვეობით. მუხლი 30. საკანონმდებლო ბაზის აღწერა თუშეთის დაცული ტერიტორიები იმართება შემდეგი კანონებით და კანონქვემდებარე აქტებით: ა) საქართველოს კანონი „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხის და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ”; ბ) საქართველოს კანონი „საქართველოს „წითელი ნუსხისა“ და „წითელი წიგნის“ შესახებ“; გ) საქართველოს ტყის კოდექსი; დ) საქართველოს კანონი „ცხოველთა სამყაროს შესახებ“; ე) საქართველოს კანონი „გარემოს დაცვის შესახებ“; ვ) სხვა კანონებითა და კანონქვემდებარე აქტებით. მუხლი 31. ადმინისტრაციის მდგომარეობა 1. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია 2005 წელს დაარსდა როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი. 2008 წელს დაცული ტერიტორიების რეორგანიზაციის შემდეგ, თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია საქართველოს დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ტერიტორიული ერთეულია. კანონმდებლობის მიხედვით, ფინანსები და კადრები იმართება საქართველოს დაცული ტერიტორების სააგენტოს მიერ. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ყოველდღიური საქმიანობების მართვაზე პასუხისმგებლია ადმინისტრაციის დირექტორი. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია გაყოფილია ორ განყოფილებად: დაცვისა და ადმინისტრაციულ განყოფილებებად. 2. დაცვის განყოფილების თანამშრომლების ძირითადი მოვალეობებია: ტერიტორიის ფიზიკური დაცვა და კანონაღსრულება თუშეთის დაცული ტერიტორიების ფარგლებში; დაცული ლანდშაფტის ფარგლებში http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 არსებული ბუნებრივი რესურსების გამოყენების მონიტორინგი, ადგილობრივი მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლება, ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგსა და კონსერვაციულ ღონისძიებებში მონაწილეობა. 3. ადმინისტრაციული განყოფილების ვალდებულებებში შედის: თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მუშაობის მატერიალურ-ტექნიკური და ორგანიზაციული უზრუნველყოფა, ვიზიტორთა მომსახურება და მომარაგება. 4. ადმინისტრაციის პერსონალის თითოეულ წევრს გააჩნია შესაბამისი გამოცდილება და უნარები თავისი ძირითადი მოვალეობების სრულყოფილად შესრულებისათვის. მაგრამ კადრების შენარჩუნებისა და კვალიფიკაციის ასამაღლებლად აუცილებელია მუდმივი ტრენინგები და სამუშაო პირობების გაუმჯობესება. 5. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საზაფხულო სათავო ოფისი მდებარეობს თუშეთში, ხოლო ზამთრის ოფისი - ქვემო ალვანში. საზაფხულო ადმინისტრაციული შენობა სოფელ ომალოში სპეციალურად ამ მიზნისთვის აშენდა და გაიხსნა 2009 წელს. აქ შესაძლებელია შეხვედრების და ტრენინგების ჩატარება. ზამთრის ოფისს მხოლოდ სამი ოთახი უკავია სოფ. ალვანის კულტურის სახლის შენობაში. ეს საოფისე ფართი მხოლოდ თანამშრომელთა სამუშაო მაგიდების განთავსებას ჰყოფნის. 6. ადმინისტრაციის ძირითადი ბიუჯეტი ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ და შესაბამისად მდგრად ფინანსირებას წარმოადგენს. თუმცა, ეს ბიუჯეტი არ არის საკმარისი თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ყველა საქმიანობის განხორციელებისთვის. სახელმწიფო დაფინანსებას პერიოდულად ემატება გარკვეული ფინანსური მხარდაჭრა გარე წყაროებიდან. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია ფლობს მწირ, მხოლოდ ყველაზე აუცილებელ, ინფრასტრუქტურასა და რესურსებს. 7. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას აქვს აქტიური თანამონაწილოებითა და შესაბამის სპეცალისტების თანამშრომლობის შედეგად ჩამოყალიბებული სტრატეგიული და სამოქმედო დოკუმენტები: მენეჯმენტის გეგმა, ტურიზმის განვითარებისა და მარკეტინგის ქვეგეგმა, კანონაღსრულების სტრატეგია და სხვ. 8. 2006-2011 წლებში განხორციელებული საქმიანობა: ა) მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი რამ ჯერ კიდევ გასაკეთებელი და გასაუმჯობესებელია, მიღწეულია სერიოზული წარმატებები. ადმინისტრაცია აქტიურად მუშაობს დაცული ტერიტორიის მართვის ყველა მიმართულებით, როგორიცაა: კანონაღსრულება, ბიომრავალფეროვნებისა და კულტურული მემკვიდრეობის დაცვა და მონიტორინგი, ტურიზმი და რეკრეაცია, განათლება და ცნობიერების ამაღლება, და სოციალური კვლევები. ადმინისტრაცია აქტიურად თანამშრომლობს ადგილობრივ თემთან და დაინტერესებულ მხარეებთან; ბ) ადმინისტრაციამ თანამშრომლობა დაამყარა სხვადასხვა ეროვნულ და ადგილობრივ უწყებებთან, მათ შორის, საპატრულო და სასაზღვრო პოლიციასთან, ეროვნულ სამაშველო სამსახურთან, ტურიზმის ეროვნულ ადმინისტრაციასთან, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროსთან, ახმეტის მუნიციპალიტეტთან და სხვ; გ) ადმინისტრაცია ნაყოფიერად თანამშრომლობს მრავალ ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო არასამთავრობო და დონორ ორგანიზაციასთან. ბოლო ექვსი წლის განმავლობაში დაცული ტერიტორიების სააგენტომ უზრუნველყო ეროვნული და საერთაშორისო დონორების მხარდაჭერა პროექტების საშუალებით, რამაც უშუალო წვლილი შეიტანა თუშეთის დაცული ტერიტორიების განვითარებაში. მათ შორის იყო მსოფლიო ბანკის, გაეროს განვითარების პროგრამის, აშშ საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს, გერმანიის მთავრობისა და ევროგაერთიანების მიერ დაფინანსებული პროექტები. ისინი განხორციელდა და, ზოგ შემთხვევაში, თანადაფინანსებულიც იყო, სხვადასხვა ადგილობრივი თუ საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ (ბუნების დაცვის მსოფლიო ფონდის კავკასიის ოფისი -WWF, ბუნების კონსერვაციის მსოფლიო კავშირის კავკასიის ოფისი - IUCN, სახეობათა კონსერვაციის ცენტრი „ნაკრესი“, „ორგანიზაცია ფაუნა და ფლორა“ - FFI და სხვა). თუშეთის დაცული ტერიტორიების ჩამოყალიბებასა და განვითარებაში განასკუთრებული წვლილი შეიტანა „საქართველოს დაცული ტერიტორიების განვითარების პროექტმა“ (GEF/WB), 2003-2007 წწ. 9. პრობლემების ანალიზი: ა) ქვემოთ განხილულია თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრირებასთან დაკავშირებული ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემები; http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ბ) ეს პრობლემა ადმინისტრაციის საქმიანობის ყველა სფეროს ეხება, მაგრამ იგი განსაკუთრებით მწვავედ დგას დაცვის განყოფილებისთვის. დაბალი ხელფასისა და სამუშაოს სეზონური ხასიათის კომბინაცია (რეინჯერების თითქმის ნახევარი სეზონურია) ამცირებს კვალიფიცირებული კადრების მოზიდვისა და შენარჩუნების შესაძლებლობებს. ამას ისიც ერთვის, რომ ვერ ხერხდება რეინჯერების საკვებითა და საცხოვრებლით უზრუნველყოფა მორიგეობის დროს. ეს ყველაფერი უარყოფითად აისახება დაცვის სამსახურის მუშაობაზე. დაბალი ხელფასების გამო, ასევე პრობლემატურია კვალიფიციური (უცხო ენის მცოდნე) სეზონური მეგზურების და სხვა კადრების მოზიდვა; დ) ზოგადად მნიშვნელოვანია კადრების კვალიფიკაციის ამაღლება და გადამზადება, მაგრამ პრიორიტეტული კვლავ დაცვის სამსახურის გაძლიერებაა. ასევე დგას ადმინისტრაციული განყოფილების შესაძლებლობის გაძლიერების საჭიროება: შესაბამისი კადრების ტრენინგი ბუღალტრულ აღრიცხვებში და საბუღალტრო პროგრამული უზრუნველყოფა, ტრენინგები ბიუჯეტის შედგენაში, GIS -პროგრამებში, ფონდების მოძიებაში და საპროექტო წინადადებების მომზადებაში. ე) ადმინისტრაციის ზამთრის ოფისი პერსონალს სათანადო სამუშაო პირობებით ვერ უზრუნველყოფს. მეტად შეზღუდულია ვიზიტორების მიღების შესაძლებლობები და არ არის საკმარისი ფართი შეხვედრების მოსაწყობად, ტრენინგებისთვის და სხვა ღონისძიებებისათვის. ყველაზე მწვავედ დგას დაცვის ინფრასტრუქტურის, მაგ. რეინჯერთა სადგურების და თავშესაფრების ნაკლებობა. თერთმეტიდან რვა ტურისტული მარშრუტი არ არის აღჭურვილი საჭირო ინფრასტრუქტურით, გაუმართავია საკარვე ადგილები და ტუალეტები. ვ) 2008 წელს გაიხსნა პარკის ადმინისტრაციის შენობა და ვიზიტორთა ცენტრი ომალოში. იგი მოიცავს რამდენიმე ოთახიან სასტუმროს ტურისტებისთვის, საკონფერენციო დარბაზს და კაფეტერიას. ადმინისტრაციული შენობის გარდა, გაკეთდა გარკვეული საინტერპრეტაციო დაფები, მცირე რაოდენობის ბილიკების მაჩვენებლები და საპირფარეშოები. თუმცა, საცალფეხო და საცხენოსნო ბილიკების აღდგენა და მოწესრიგება არ მომხდარა. მოეწყო საკარვე ადგილები, მაგრამ ისინი გაუმართავია და ვერ აკმაყოფილებს საერთაშორისო სტანდარტებს (არ არის სასმელი წყალი, ტუალეტები და სანაგვე ყუთები). ზ) ტურისტული ინფრასტრუქტურის მხრივ, ამჟამად ზოგი საინტერპრეტაციო დაფა შეკეთებას საჭიროებს; ზოგან ბილიკების მაჩვენებლები არასწორ მანძილებს მიუთითებს ან გადაადგილებულია; საცალფეხო და საცხენოსნო ბილიკების უმეტესობა შესაკეთებელია; ზოგი საინტერპრეტაციო დაფა ფიზიკურად ისეა დაყენებული, რომ ძნელად იკითხება (ასეთი დაფები ბილიკების ახლოს უნდა იყოს დამონტაჟებული და ვიზიტორმა ახლოს მისვლა და ტექსტის წაკითხვა ადვილად უნდა შეძლოს); გზის მაჩვენებლები ძალიან შორიშორსაა განლაგებული, მათი ნაკლებობა განსაკუთრებით იგრძნობა დაცული ტერიტორიის მაღალ ზონებში; ახალი ტუალეტები წყლიდან მოშორებითაა აშენებული, რის გამოც სანიტარიული ნორმების დაცვა შეუძლებელია; ვიზიტორთა ცენტრის შენობა ხელის შევლებას საჭიროებს და ასევე მოსაწესრიგებლია ელექტრომომარაგების საკითხი (ელექტროენერგია შენობაში მხოლოდ პერიოდულად არის, რაც მის მუშაობას ძლიერ უშლის ხელს); არასაკმარისია საცალფეხო ხიდების რაოდენობა (ვიზიტორებს ფეხით ან ცხენით უხდებათ მდინარეზე გადასვლა, რაც ხშირად საკმაოდ საშიშია); არ არსებობს ბილიკების ინფრასტრუქტურა ერთდღიანი სალაშქრო მარშუტების განსახორციელებლად იმ ვიზიტორებისთვის, რომლებიც სასტუმროებში გაჩერებას ამჯობინებენ (ანუ არ აინტერესებთ ან არ შეუძლიათ მრავალდღიანი მარშრუტების გაკეთება). თ) შესაბამისად, თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე ძლიერ მწირია ინფრასტრუქტურა და შესაძლებლობები სასიამოვნო და უსაფრთხო ერთდღიანი ექსკურსიებისთვის, როგორც ფეხით მოსიარულე, ისე ცხენოსანი ტურისტებისთვის. ი) რაც შეეხება დაცვის ინფრასტრუქტურას, იგი მოიცავს რეინჯერთა სამ სადგურს. ესენია: პანკისის ხეობა (პარკის სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში), სამხევი (პარკის მთავარ შესასვლელში) და ქვახიდისწყალი (შენობა დაუმთავრებელია). რეინჯერთა სადგურები არასაკმარისია. ქვახიდის სამცველოს ესაჭიროება დასრულება. საჭიროა 2-3 ახალი სამცველო, რათა დაცვა გახდეს ეფექტური. კ) ტერიტორიის მარკირება მხოლოდ ნაწილობრივაა განხორციელებული.ამკრძალავი და საზღვრების ნიშნები არასაკმარისია. ლ) ნაკლებად სავარაუდოა, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტი საკმარისად და სწრაფად გაიზარდოს იმისთვის, რომ ყველა ზემოთ ჩამოთვლილი პრობლემა სრულად მოგვარდეს. მნიშვნელოვანია, რომ თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციამ მოიძიოს დაფინანსების დამატებითი წყაროები, როგორიცაა, მაგ.: შესასვლელი საფასურის დაწესება, კონცესიები, საძოვრების გამოყენების გადასახადი და სხვ. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 მუხლი 32. კვლევა-მონიტორინგი 1. თუშეთი საკმაოდ რთულ რეგიონს წარმოადგენს საველე კვლევების განხორციელების კუთხით. რეგიონში მუშაობის პერიოდი ფრიად მოკლეა, შეზღუდული მიღწევადობის გამო. ეს ერთ-ერთი მიზეზია, რის გამოც თუშეთის ბიომრავალფეროვნების შესახებ ინფორმაცია ზოგადად არასრულია. 2. მიუხედავად ამისა, თუშეთის ბიომრავალფეროვენების კვლევას დიდი ხნის ისტორია აქვს. მაგ., ბოტანიკური შესწავლა XIX საუკუნის შუა წლებიდან იწყება და 1986-1990 წწ-მდე მეტ-ნაკლებად სისტემატურად მიმდინარეობდა (1860 წ საქართველოს ამ მხარეში ფ. რუპრეხტმა იმოგზაურა, ხოლო 1876 წ. გ. რადემ, საბჭოთა წლებში კი ჩატარდა პირველი გეობოტანიკური გამოკვლევები და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტისა და სახელმწიფო მუზეუმის ბოტანიკის განყოფილების ერთობლივი ექსპედიციები). მეორე მხრივ, ზოოლოგიური კვლევები მხოლოდ სპორადული ხასიათის იყო. მაშინაც კი, როცა სახელმწიფო ნაკრძალი იქმნებოდა, ადგილობრივი ფაუნის და ცალკეული პოპულაციების რიცხოვნობის შესახებ ცნობები მეტად მწირი იყო, ან საერთოდ არ არსებობდა (მცირემასშტაბიანი ზოოლოგიური კვლევა ჩატარდა 1999-2001 წლებში „ნაკრესის“ მიერ WWF-ის ფინანსური მხარდაჭერით). 3. თუშეთი დიდი კავკასიონის ენდემიზმითა და მრავლფეროვნებით გამორჩეული მონაკვეთია და ამიტომ მიმზიდველი ადგილია სამეცნიერო კვლევის ჩასატარებლად. თუშეთი უნიკალურ შესაძლებლობებს იძლევა ისეთი გლობალური თემების შესწავლისთვის, როგორიცაა კლიმატის ცვლილება და მისი ზემოქმედება ბიომრავალფეროვნებასა და ზოგადად ეკოსისტემებზე. საუკეთესო შესაძლებლობებია საგანმანათლებლო საქმიანობისთვისაც, როგორიცაა სასკოლო და სტუდენტური საველე პრაქტიკა და ლექცია-სემინარები. 4. 2006-2011 წლებში განხორციელებული საქმიანობა: ა) რამდენიმეწლიანი შესვენების მერე თუშეთში პირველი მასშტაბური საბაზო კველევები განხორციელდა 2003-2004 წლებში "დაცული ტერიტორიების განვითარების პროექტის" (GEF/WB) ფარგლებში (ამ პროექტის ფარგლებში „ნაკრესმა“ ჩაატარა საბაზისო კვლევა, რომელიც ძუძუმწოვართა და ფრინველთა ინვენტარიზაციის და ზოგადად ბიომრავალფეროვნების შეფასების შედარებით მასშტაბური პირველი მცდელობა იყო). ამ საბაზო კვლევების შედეგად: ა.ა) გამოიყო ძირითადი ფიტოცენოზები და შეიქმნა მათი გავრცელების რუკები; ა.ბ) ჩატარდა ფლორისტული ინვენტარიზაცია და გამოვლინდა მონიტორინგისთვის მნიშვნელოვანი სახეობები; ა.გ) შეფასდა საკვანძო სახეობების (ნიამორი, ჯიხვი) რიცხოვნობა და სხვა პოპულაციური პარამეტრები, შემუშავდა შესაბამისი თემატური რუკები; ა.დ) გამოვლინდა და შეფასდა სახეობებსა და ჰაბიტატებზე მოქმედი ძირითადი საფრთხეები; ა.ე) შეგროვდა ინფორმაცია სხვა (არასაკვანძო) სახეობებზე; ა.ვ) ჩატარდა ორნითოფაუნის 1-ლი ინვენტარიზაცია და შეიქმნა ფრინველთა სახეობების პირველადი სია. ბ) მიუხედავად იმისა, რომ მოგროვდა სრულიად ახალი მასალა, შეივსო და გადამოწმდა ძველი მონაცემები, თუშეთის ბიომრავალფეროვნების შესწავლა ჯერ კიდევ მხოლოდ საწყის სტადიაზეა და კიდევ მრავალი წელი დასჭირდება სახეობათა სხვადასხვა ჯგუფების (განსაკუთრებით ფაუნის როგორც ხერხემლიანთა, ისე უხერხემლოთა) თუნდაც სახეობათა სიების სრულყოფას. მაგალითად, ფრინველთა ინვენტარიზაცია წლობით შეიძლება გაგრძელდეს და მრავალი წლის მერეც შესაძლებელია მოხდეს თუშეთისთვის ახალი სახეობის დაფიქსირება; გ) მსხვილი ძუძუმწოვრების შესწავლა საბაზო კვლევების შემდეგ ხუთწლიანი პაუზის შემდეგ განახლდა. დაცული ტერიტორიების სააგენტოს, WWF-ის კავკასიის ოფისისა და „ნაკრესის“ ერთობლივი ინიციატივის ფარგლებში და ასევე ევროგაერთიანების მხარდაჭერით მიმდინარე FFI/NACRES-ის „საქართველოს მტაცებლების პროექტის“ თანამონაწილეობით 2009 წლის ზაფხულში დაიწყო მსხვილი ძუძუმწოვრების შესწავლა. იგი ძირითადად ეძღვნებოდა ლეოპარდს და მსხვერპლ სახეობებს - ჯიხვსა და ნიამორს. შედეგად ლეოპარდის არსებობა არ დადასტურებულა, მაგრამ მნიშვნელოვნად შეივსო არსებული ინფორმაცია ძუძუმწოვრების შესახებ. თუმცა საინფორმაციო „თეთრი ლაქები“ თუშეთის ფაუნის და ზოგადად ბიომრავალფეროვნების შესახებ ჯერ კიდევ მრავლადაა. სამეცნიერო კვლევის პრიორიტეტების დეტალური სია წარმოდგენილია თუშეთის დაცული ტერიტორიების 2006 წლის მენეჯმენტის გეგმაში. ეს სია ჯერ კიდევ http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 აქტუალურია. პრიორიტეტებს შორის შეიძლება დავასახელოთ: ფრინველთა სიების შევსება, უხერხემლოთა ინვენტარიზაცია, სხვადასხვა საკვანძო ძუძუმწოვრების (ნიამორი, ჯიხვი, ასევე არჩვი და ირემი, მტაცებელი ძუძუმწოვრები) არეალების და რიცხოვნობის შემდგომი დაზუსტება, თუშეთში გავრცელებული თევზის ერთადერთი სახეობის - კალმახის შეფასება, და ა.შ. დ) პრიორიტეტულ საკითხებზე და საკვანძო სახეობებეზე ორიენტირებული კვლევები ჩატარდა 2010 წელს „ნაკრესის“ მიერ პროექტის „საქართველოს დაცული ტერიტორიების სისტემის ფინანსური მდგრადობის გაზრდა“ (UNDP/GEF) ფარგლებში. ამ კვლევების მთავარი მიზანი იყო არსებული ინფორმაციის განახლება ბიომრავალფეროვნების ისეთი კომპონენტების შესახებ, რომელთაც განსაკუთრებული კონსერვაციული მნიშვნელობა აქვთ და ამავე დროს გააჩნიათ პოტენციალი მდგრადი ეკოტურიზმის განვითარების კუთხით თუშეთის დაცული ტერიტორიების საპილოტო ტერიტორიაზე. შედეგად შეფასდა ნიამორისა და ჯიხვის პოპულაციები და მათი გავრცელება; შეგროვდა მონაცემები მსხვილ მტაცებლებსა და სხვა ძუძუმწოვრებზე; ჩატარდა ფრინველთა ინვენტარიზაცია და მნიშვნელოვნად შეივსო მანამდე არსებული სია; გამოვლინდა ფრინველთა კუთხით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ადგილები; მოგროვდა პირველადი მასალა დღის პეპლებზე; შეიქმნა ხატის ტყეების პირველადი რუკა; დაზუსტდა ტყისა და მდელოს ჰაბიტატის გავრცელება. ე) 2010 წელს მომზადდა ასევე ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის პროგრამა თუშეთის დაცული ტერიტორიებისთვის. ამ დოკუმენტში წარმოდგენილია თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე პრიორიტეტულ სახეობებზე და ჯგუფებზე მონაცემთა შეგროვებისა და ანალიზის პრინციპები, მონიტორინგის განხორციელების ვადები და კონკრეტული ადგილები, შერჩეულია ოპტიმალური მეთოდები. 5. პრობლემების ანალიზი: ა) თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესაძლებლობები მწირია სამეცნიერო კვლევების წარმოების კუთხით. თუმცა ადმინისტრაციამ მაქსიმალურად უნდა შეუწყოს ხელი თუშეთში სამეცნიერო კვლევის განხორციელბას სათანადო სპეციალისტებისა და პარტნიორი ორგანიზაციების მიერ (უნივერსიტეტები, კვლევითი ინსტიტუტები, ადგილობრივი და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციები და არასამთავრობო ორგანიზაციები); ბ) ადმინისტრაცია განსაკუთრებით დაინტერესებულია სამეცნიერო ინფორმაციაში არსებული ისეთი „თეთრი ლაქების“ შევსებაში, რაც მნიშვნელოვანია დაცული ტერიტორიის სწორი და ეფექტური მართვისთვის. ამ მხრივ, პირველ რიგში, დგას საძოვრების მდგომარეობისა და პროდუქტიულობის შეფასების საჭიროება, ბიომრავალფეროვნების მენეჯმენტისა და ტურიზმის მხრივ მნიშვნელოვანი ჯგუფების ინვენტარიზაცია, საკვანძო სახეობების პოპულაციებისა და ეკოლოგიის კვლევა; გ) 2011 წელს შემუშავებული თუშეთის დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის პროგრამის ფარგლებში ადმინისტრაციის ფინანსური და ადამიანური რესურსების სიმწირის გათვალისწინებით, გამოვლინდა უმთავრესი პრიორიტეტები. ამ ეტაპზე ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის მთავარი პრიორიტეტებია ნიამორისა და ჯიხვის პოპულაციების მონიტორინგი, ასევე მონაცემების შეგროვება სხვა იშვიათ ძუძუმწოვრებზე (მაგ., ლეოპარდი, ირემი, არჩვი და სხვ.); ფრინველთა სახეობების სიის შევსება; მონაცემების შეგროვების ხელშეწყობა სხვა კონსერვაციული და ეკოტურისტული თვალსაზრისით პრიორიტეტულ ჯგუფებზე; ასეთია მაგ.: უხერხემლოები (განსაკუთრებით დღის პეპელები), ქუდიანი სოკოები, წვრილი ძუძუმწოვრები. უნდა განხორციელდეს ასევე ტყის ჰაბიტატების მონიტორინგიც. ადგილობრივი შესაძლებლობებისა და რესურსების ზრდასთან ერთად მომავალში სასურველია მონიტორინგის პროგრამის გაფართოება (მაგალითად, პრიორიტეტული სახეობების სრულფასოვანი მონიტორინგისთვის მნიშვნელოვანია ინფორმაციის სხვადასხვა, იდეალურ შემთხვევაში ყველა, სეზონზე შეგროვება. მაგრამ ამ ეტაპზე ნოემბერი-მაისის განმავლობაში თუშეთი ფაქტიურად მიუვალია. წლის ამ პერიოდში მონიტორინგის განხორციელება სამომავლო პერსპექტივად უნდა ჩაითვალოს, რადგან ეს დიდ დანახარჯებსა და დამატებით ადამიანურ რესურსებთან იქნება დაკავშირებული). მუხლი 33. თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნება 1. თუშეთის გამორჩეულობას და განსაკუთრებულობას მისი ბუნებრივი და ანთროპოგენული ლანდშაფტების, დამახასიათებელი არქიტექტურისა და თვითმყოფადი კულტურის ერთობლიობა ქმნის. თუში ხალხი საუკუნეების მანძილზე ცხოვრობდა და მდგრადი გამოყენების პრინციპებით მოიხმარდა იქ არსებულ ბუნებრივ რესურსებს. მიუხედავად იმისა, რომ თუშური თემები დაცული ლანდშაფტის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, მათი საყოფაცხოვრებო კულტურა და ტრადიციები განუყოფელია ეროვნული პარკის და სახელმწიფო ნაკრძალის ფარგლებში არსებული ბუნებრივ ლანდშაფტებისგან. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 2. თუშური კულტურა დღემდე ინარჩუნებს თვითმყოფადობასა და უნიკალურობას, რაც მოიცავს დამახასიათებელ დიალექტს, ხალხურ რეწვას, ტრადიციულ სამზარეულოს, წეს-ჩვეულებებსა და ტრადიციებს, ცხოველთა ენდემურ ჯიშებს და სხვ. 3. ალპურ პეიზაჟთან შერწყმული დამახასიათებელი არქიტექტურა - ფიქლით ნაშენი სოფლები და ციხე კოშკები, ქმნის სურათს, რითაც თუშეთი პირველ რიგში იდენტიფიცირდება. ეს ყველაფერი ადგილობრივ ტრადიციებთან და კულტურასთან კომბინაციაში კი არის ის, რაც ვიზიტორებს იზიდავს, როგორც საქართველოს სხვა კუთხეებიდან, ისე - საზღვარგარეთიდან. 4. თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნება და აღდგენა ხელს შეუწყობს თუშეთის დაცული ტერიტორიების ეფექტურ მართვას და ადგილობრივი კულტურისა და ეკონომიკის განვითარებას. 5. პრობლემების ანალიზი: ა) ძოვების თუშური სისტემა საუკუნეების მანძილზე უზრუნველყოფდა ალპური ბალახეულობისა და მდელოების ეკოსისტემების ჯანსაღ მდგომარეობაში შენარჩუნებას. ეს სისტემა მკვეთრად ჩამოყალიბებულ ზონალობის პრინციპზე იყო დაფუძნებული და საუკეთესოდ იყო მორგებული სეზონურ და მასთან დაკავშირებულ ვეგეტატიურ ციკლებს. თუშეთის კულტურა, ტრადიციები და ადათ-წესები, თავის მხრივ, ამავე პრინციპებზე დაყრდნობით ვითარდებოდა. ამგვარად ადგილი ჰქონდა თუშეთის ბუნებრივი და კულტურული ასპექტების ჰარმონიზაციას. ამ კავშირების დაკარგვა უარყოფითად აისახა, როგორც კულტურაზე, ისე გარემოზე. ტრადიციული ძოვების სისტემის, ანუ მდგრადი გამოყენების აღდგენა შეაჩერებს ეროვნული პარკის და დაცული ლანდშაფტის ფარგლებში არსებული საძოვრების დეგრადაციას. ბ) ვიზიტორების რაოდენობის ზრდასთან ერთად იზრდება თუშეთის კულტურის ეროზიისა და ადგილობრივ კულტურასთან „კონფლიქტის“ საფრთხე. ვიზიტორები ინფორმირებულნი უნდა იყვენენ თუშური ტრადიციებისა და ადათ-წესების თაობაზე და სათანადო პატივი უნდა სცენ მათ. დღეისათვის მწვავედ დგას პრობლემა, რომელიც ეხება საკრალურ ადგილებში მდედრობითი სქესის ვიზიტორების შესვლას, რადგან ასეთ ადგილებში მხოლოდ მამაკაცებს აქვს შესვლის უფლება. თავი V დაცული ტერიტორიების კატეგორიები და ზონირება მუხლი 34. დაცული ტერიტორიის კატეგორიების და ზონების ჩამონათვალი 1. თუშეთის ნაკრძალი არ მოიცავს ზონებს და მისი საზღვრები განსაზღვრულია „თუშეთის, ბაწარა ბაბანეურის, ლაგოდეხის და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ“ საქართველოს კანონის მე-6 მუხლით. ა) ეროვნული კანონმდებლობის მიხედვით, სახელმწიფო ნაკრძალი წარმოადგენს უმნიშვნელოდ სახეცვლილ უნიკალურ ეკოსისტემას, რომელიც განსაკუთრებული ღირებულების მქონე ობიექტია მეცნიერული კვლევის თვალსაზრისით. დაცვითი რეჟიმი შეესაბამება IUCN -ის დაცული ტერიტორიის I კატეგორიას. სახელმწიფო ნაკრძალი იქმნება ფლორისა და ფაუნის დაცვის, ეკოსისტემის თვითრეგულირებადი და სრულყოფილი ფუნქციონირების და მისი დღევანდელი სახით შენარჩუნების მიზნით. ბ) თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალის დაარსების მთავარი მიზანი 1980 წელს იყო უნიკალური ფიჭვნარების Pinus sosnovsky და არყნარების (Betula litwinowii, B. raddeana). კონსერვაცია. გარდა ამისა, ამ ტყეებს სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს როგორც იშვიათი სახეობების ჰაბიტატებს და, აგრეთვე, ეროზიის პრევენციისა და წყლის რეჟიმის რეგულაციის საქმეში. სუბალპურ ტყეებსა და ბუჩქნარებს (დეკიანებს) ასევე გააჩნიათ ეროზიის, მეწყერისა და ზვავების შემაკავებელი ფუნქცია. ამავე დროს, ამ ცენოზების შემქმნელი მცენარეთა სახეობები წარმოადგენენ მესამეულ ენდემურ რელიქტებს. გ) თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალის ტყეების დიდი ნაწილი, პრაქტიკულად, ხელუხლებლადაა შემონახული და ფაუნის მრავალი იშვიათი სახეობისთვის არეალის მნიშვნელოვან ან კრიტიკულ ნაწილს წარმოადგენს. ამ სახეობებიდან, პირველ რიგში, აღსანიშნავია ნიამორი. სხვა სახეობებიდან საყურადღებოა: არჩვი, მგელი, დათვი, ფოცხვერი და სხვ; დ) 2011 წლის 22 მარტს „თუშეთის, ბაწარა-ბაბანეურის, ლაგოდეხისა და ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიის შექმნისა და მართვის შესახებ“ კანონში შევიდა ცვლილება, რის მიხედვითაც სახელმწიფო ნაკრძალს დაემატა სპეროზას მონაკვეთი. შედეგად ნაკრძალის შემადგენლობაში შევიდა ჯიხვის ჰაბიტატებიც. ეს საჯიხვეები და http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 მთლიანად სპერიოზას მონაკვეთი მნიშვნელოვანია არამარტო ჯიხვისთვის, არამედ სხვა მრავალი იშვიათი და საკვანძო სახეობისთვის, როგორიცაა, არჩვი, მგელი, დათვი და, სავარაუდოდ, ასევე ჯიქი; ფრინველებიდან, კავკასიური შურთხი, იშვიათი ლეშიჭამია და მტაცებელი ფრინველები: ბატკანძერი, სვავი, ორბი, მთის არწივი, შევარდენი და სხვ. 2. თუშეთის ეროვნული პარკი შედგება შემდეგი ზონებისგან (დანართი N7): ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა; ბ) ტრადიციული გამოყენების ზონა; გ) ადმინისტრაციის ზონა. 3. თუშეთის ეროვნული პარკის ზონების აღწერა: ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა ა.ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა შექმნილია ხელუხლებელი ბუნების და ეკოტურიზმისა და სამეცნიერო კვლევის განსაკუთრებული პოტენციალის მქონე ტერიტორიაზე. თუშეთის ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის მიზანია ხელუხლებელი ეკოსისტემების შენარჩუნება ეკოტურიზმისა და არამანიპულაციური სამეცნიერო კვლევის დაშვების პირობებში. ამჟამად ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის ძირითადი მიზანი საჯიხვეების დაცვის ხელშეწყობაა; ა.ბ) თუშეთის ეროვნული პარკის ბუნების მკაცრი დაცვის ზონა მოიცავს პრაქტიკულად ხელუხლებელ ტერიტორიებს, საჯიხვეებს ანუ ჯიხვის ჰაბიტატებს, ვერტიკალური სარტყლების მიხედვით კი - ალპურ, სუბინალურ და ნივალურ ზონებს. შესაბამისად, ამ ზონის მიზნებია ჯიხვისა და საჯიხვეებისთვის დამახასიათებელი სხვა სახეობების დაცვა და მათი ჰაბიტატების უცვლელად შენარჩუნება, სახეობრივი მრავალფეროვნებითა და ენდემიზმით გმორჩეული ალპური და სუბნივალური მცნარეულობისა და ფლორის კომპლექსების დაცვა; ა.გ) მკაცრი დაცვის ზონის „აწუნთას მონაკვეთი“ (აწუნთას ქედი და თებულოს მთის მისადგომები) ჯიხვის იდეალური ჰაბიტატია და ეს ტერიტორია, როგორც ჩანს, ჯიხვის არეალის ერთ-ერთ „ბირთვულ ზონას“ წარმოადგენს. ამ ტერიტორიას დიდი მნიშვნელობა აქვს თუშეთის, და შესაძლოა ასევე ხევსურეთის, ჯიხვის პოპულაციის შენარჩუნებაში. ზემოხსენებული ტერიტორიების მკაცრი დაცვა აუცილებელია აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვის კონსერვაციისათვის როგორც ლოკალურ, ისე ეროვნულ კონტექსტში; ბ) ტრადიციული გამოყენების ზონა: ბ.ა) ტრადიციული გამოყენების ზონის მთავარი მიზნებია ბუნების დაცვის უზრუნველყოფის პარალელურად მოსახლეობის სოციალურ-ეკონომიკური ინტერესების დაკმაყოფილება რესურსების მდგრადი გამოყენების პრინციპზე დაფუძნებული ტრადიციული სამეურნეო საქმიანობის დაშვების გზით და ტრადიციულ თუშურ მეცხვარეობასთან დაკავშირებულ შინაურ ცხოველთა შენარჩუნება-აღდგენის ხელშეწყობა. ამდენად საძოვრების მდგრადი გამოყენების მიზნით ტრადიციული გამოყენების ზონა მოიცავს როგორც ამჟამად აქტიურად გამოყენებად, ასევე პოტენციურ სათიბ-საძოვრებს; ბ.ბ) უახლოეს დრომდე დაცული ტერიტორიების ფარგლებში მოქცეული სათიბ-საძოვრების გამოყენების მართვას მთლიანად ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი ახორციელბდა. საქართველოს მთავრობის დადგენილებით (№125, 22/05/2013) დამტკიცდა „დაცული ტერიტორიების უძრავი ქონების (გარდა დაცული ლანდშაფტისა და მრავალმხრივი გამოყენების ტერიტორიის მიწისა) სარგებლობაში გადაცემისას საწყისი სააუქციონო ფასის განსაზღვრისა და საჯარო აუქციონის ჩატარების შესახებ დებულება“ ამ დებულებით შეიცვალა ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში არსებული სათიბ-საძოვრების საჯარო აუქციონის ფორმით სარგებლობაში გადაცემის წესი. დებულების თანახმად, ქონების სარგებლობაში გადაცემის თაობაზე გადაწყვეტილებას იღებს დაცული ტერიტორიების სააგენტო; გ) ადმინისტრაციის ზონა: ადმინისტრაციის ზონა მოიცავს ტერიტორიებს, სადაც განლაგებულია ტურისტული, დაცვის, კონტროლისა და უსაფრთხოებისთვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურა. ამ ზონის მიზანია სახელმწიფო ნაკრძალისა და ეროვნული პარკის ეფექტური დაცვისა და მართვისათვის საჭირო ინფრასტრუქტურის უზრუნველყოფა. მუხლი 35. დაცული ტერიტორიების კატეგორიებისა და ზონების ფართობი და საზღვრები http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 1. თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალის საერთო ფართობია 12 627,2 ჰა. 2. თუშეთის ეროვნული პარკის ფართობია 69 515 ჰა. ა) ბუნების მკაცრი დაცვის ზონის ფართობია 12 678 ჰა; ბ) ტრადიციული გამოყენების ზონის ფართობია 56 789 ჰა; გ) ადმინისტრაციული ზონის ფართობია 48 ჰა; 3. თუშეთის ეროვნული პარკის ზონების საზღვრების კოორდინატები მოცემულია დანართში (N10). მუხლი 36. დაცული ტერიტორიების თითოეულ კატეგორიაში და ზონაში დაშვებული საქმიანობები 1. თუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა: ა) უმნიშვნელო ზეგავლენის მქონე მეცნიერული კვლევა-ძიება; ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობა და გარემოს მონიტორინგისა; გ) ბიოტექნიკური ღონისძიებებისა; დ) აქტიური დაცვის ღონისძიებების გატარება (დაცვის ინფრასტრუქტურის და სახანძრო პირსების მოწყობა, მავნებლებთან ბიოლოგიური მეთოდებით ბრძოლა). 2. თუშეთის ეროვნულ პარკში დაშვებული ქმედებები ა) მკაცრი დაცვის ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა: ა.ა) უმნიშვნელო ზეგავლენის მქონე მეცნიერული კვლევა-ძიებისა; ა.ბ) საგანმანათლებლო საქმიანობისა და გარემოს მონიტორინგისა; ა.გ) ბიოტექნიკური ღონისძიებებისა (სამარილეების, საკვებურების მოწყობა და სხვა); ა.დ) აქტიური დაცვის ღონისძიებების გატარება (დაცვის ინფრასტრუქტურის და სახანძრო პირსების მოწყობა, მავნებლებთან ბიოლოგიური მეთოდებით ბრძოლა). ბ. ტრადიციული გამოყენების ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა: ბ.ა) ტერიტორიაზე ეკოლოგიური წონასწორობის შენარჩუნებისა; ბ.ბ) ტერიტორიაზე არსებული ეკოსისტემებისა და მის ფარგლებში გავრცელებულ გარეულ ცხოველთა და ველურ მცენარეთა სახეობების დაცვა, მოვლა და აღდგენისა; ბ.გ) ტერიტორიის ჰიდროლოგიური დაცვა და მონიტორინგი, დეგრადირებული ეკოსისტემების დაცვა და აღდგენა; ბ.დ) არამანიპულაციური და მანიპულაციური სამეცნიერო კვლევა, მათ შორის, არქეოლოგიური და ისტორიულ-კულტურული ძეგლების კვლევისა; ბ.ე) საგანმანათლებლო საქმიანობისა; ბ.ვ) ადგილობრივი მოსახლეობისათვის ამ მენეჯმენტის გეგმით განსაზღვრული რესურსებით სარგებლობის დროს, ტურისტების გადაადგილება, სამსახურებრივი მოვალეობის განხორციელების მიზნით, ავტო–მოტო და საჰაერო სატრანსპორტო საშუალებებით შეზღუდული გადაადგილება; ბ.ი) მონიტორინგის სამუშაოთა წარმოება; http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ბ.კ) საკადასტრო სამუშაოთა განხორციელება; ბ.ლ) ვიზიტორთა ყოფნა და გადაადგილება; ბ.მ) მიმდებარე დასახლებული პუნქტების მოსახლეობის, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით, პირადი მოხმარების მიზნით, ტყის არამერქნული რესურსებით სარგებლობის, ტყის მერქნიანი მცენარეების პროდუქტებით სარგებლობის, ხის მეორეხარისხოვანი მასალებით სარგებლობის, სოციალური ჭრების შედეგად მიღებული მერქნით სარგებლობის (არსებული რესურსის გათვალისწინებით გამოყოფილი ტყეკაფიდან ერთ კომლზე გაიცემა 12 მ3-მდე საშეშე მერქანი), ძოვების (ტყით დაუფარავ ფართობებზე), საქართველოს მთავრობის 2010 წლის 20 აგვისტოს №242 დადგენილებით დამტკიცებული „ტყითსარგებლობის წესის“ 271 მუხლის პირველი პუნქტის „ა“, „ბ“, „გ“, „დ“ და „ე“ ქვეპუნქტებით განსაზღვრულ შემთხვევებში, სპეციალური დანიშნულებით ტყითსარგებლობისა და ამავე ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული არსებული ობიექტების ფუნქციონირებისთვის, რეკონსტრუქციის (რეაბილიტაციის) ან დემონტაჟისთვის მიწის სამუშაოების და/ან სპეციალური ჭრების ჩატარებისა, 273 მუხლის შესაბამისად, აგრეთვე საქართველოს კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობისა; ბ.ნ) „სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების ლიცენზიის გაცემის წესისა და პირობების შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2005 წლის 11 აგვისტოს №136 დადგენილების 21 მუხლით განსაზღვრულ შემთხვევებში მიწისქვეშა წყლებით სარგებლობა. ბ.ო) საფუტკრეების მოწყობა; ბ.პ) საზაფხულო საძოვრებზე მწყემსებისთვის და ტურისტებისთვის ტრადიციული თავშესაფრების, აგრეთვე შინაურ ცხოველთა სადგომების მოწყობისა. ასევე აგროტურიზმის განვითარებისათვის ცხვრის საწველი ბაკის (სიგრძე − არანაკლებ 22 მ-ისა; სიგანე − არანაკლებ 7 მ-ისა; სიმაღლე − არანაკლებ 2.5 მ-ისა), ტრადიციული თუშური გუდის ყველის დამზადებისა და შენახვის საწყობის (სიგრძე − არანაკლებ 10 მ-ისა; სიგანე − არანაკლებ 8 მ-ისა; სიმაღლე − არანაკლებ 5 მ-ისა), საკარვე და საპიკნიკე ადგილისა (სიგრძე − არანაკლებ 10 მ ისა; სიგანე − არანაკლებ 5 მ-ისა; სიმაღლე − არანაკლებ 2.5 მ-ისა) და საპირფარეშო/საშხაპის (სიგრძე − არანაკლებ 3 მ-ისა; სიგანე − არანაკლებ 1.5 მ-ისა; სიმაღლე − არანაკლებ 2.5მ-ისა) მოწყობისა; ბ.ჟ) გადასარეკი ტრასების მოწყობა მცირე ინფრასტრუქტურით (დასარწყულებელი, დასასვენებელი) და სხვა; ბ.რ) ადგილობრივი მოსახლეობის სასმელი წყლით უზრუნველყოფა; ბ.ს) დაცვისა და ეკოტურიზმისათვის აუცილებელი ინფრასტრუქტურის შექმნისა და სარგებლობისა, მათ შორის, კაფეტერიის მოწყობისა (სიგრძე − არანაკლებ 20 მ-ისა; სიგანე −არანაკლებ 15 მ-ისა; სიმაღლე − არანაკლებ 5 მ-ისა); ბ.ტ) აქტიური დაცვის ღონისძიებების გატარება (დაცვის ინფრასტრუქტურის და სახანძრო პირსების მოწყობა, მავნებლებთან ბიოლოგიური მეთოდებით ბრძოლა). ბ.უ)კულტურული მემკვიდრეობის და ისტორიული ძეგლების მოვლა-პატრონობის, დაცვის, აღდგენის, რესტავრაციისა და რეკონსტრუქციის მიზნით ხეების მოჭრისა; ბ.უ1) სპორტული და სამოყვარულო თევზჭერისა თევზჭერისთვის განკუთვნილ ადგილებში, მათ შორის, „თევზჭერისა და თევზის მარაგის დაცვის ტექნიკური რეგლამენტის დამტკიცების თაობაზე“ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 31 დეკემბრის №423 დადგენილებით დამტკიცებული ტექნიკური რეგლამენტის მე-2 მუხლის 31 პუნქტით განსაზღვრული რეკრეაციული თევზჭერისა, მოქმედი კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ბ.ფ) კანონმდებლობით დაშვებული სხვა საქმიანობა. გ) ადმინისტრაციულ ზონაში აკრძალულია ყოველგვარი საქმიანობა, გარდა ადმინისტრაციის გამართულად ფუნქციონირებისათვის და ვიზიტორებისთვის ინფრასტრუქტურის მოწყობა და მოვლა-პატრონობა. საქართველოს მთავრობის 2015 წლის 14 სექტემბრის დადგენილება №474 - ვებგვერდი, 16.09.2015წ. საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 9 ივნისის დადგენილება №258 - ვებგვერდი, 13.06.2016წ. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 31 ოქტომბრის დადგენილება №487 - ვებგვერდი, 03.11.2016წ. დანართი 2 მუხლი 37. დაცული ტერიტორიის თითოეულ ზონაში ბუნებრივი რესურსების და დაცული ტერიტორიის ქონების სარგებლობაში გაცემასთან დაკავშირებული საკითხები დაცულ ტერიტორიებზე ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობა და ქონების სარგებლობაში გადაცემა განხორციელდება „დაცული ტერიტორიების უძრავი ქონების სარგებლობაში გადაცემისას საწყისი სააუქციონო ფასის განსაზღვრისა და საჯარო აუქციონის ჩატარების შესახებ დებულების დამტკიცების თაობაზე’’ საქართველოს მთავრობის 2013 წლის 22 მაისის №125 დადგენილების, ამ მენეჯმენტის გეგმის და საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობის შესაბამისად. თავი VI მენეჯმენტის გეგმის პროგრამები მუხლი 38. პასუხისმგებლობა მენეჯმენტის გეგმის განხორციელებაზე 1. დაცული ტერიტორიების სააგენტო (ცენტრალური აპარატი და თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია) პასუხიმგებელია მენეჯმენტის გეგმით განსახორციელებელი ქმედებების ორგანიზაციასა და განხორციელებაზე, ქმედებების განხორციელების მონიტორინგზე და მენეჯმენტის გეგმით გათვალისწინებული შედეგების მიღწევაზე. 2. სააგენტო უზრუნველყოფს, რომ სხვა ორგანიზაციებმა და ექსპერტებმა, განახორციელონ ან ითანამშრომლონ გარკვეული ქმედებების განხორციელებაში. მუხლი 39. ბუნებრივი რესურსების დაცვის, კონსერვაციისა და მდგრადი სარგებლობის პროგრამა 1. ბუნებრივი რესურსების დაცვის, კონსერვაციისა და მდგრადი სარგებლობის პროგრამის მიზნები, რომლის მიღწევასაც მიზნად ისახავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე და ინდიკატორები, რომლებიც გამოყენებულ იქნება იმის შესაფასებლად მიღწეულ იქნა თუ არა აღნიშნული მიზნები შემდეგია: № მიზნები (რისი მიღწევა გვსურს მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების ვადის ამოწურვამდე) ინდიკატორები 1. ჰაბიტატების და ეკოსისტემების ეფექტური დაცვისა და წითელი ნუსხის საკვანძო სახეობების პოპულაციების რიცხოვნობის ზრდის უზრუნველყოფა. – არ შეინიშნება ჰაბიტატების მდგომარეობის გაუარესება ადამიანის ზეგავლენის გამო; გაზრდილია წითელ ნუსხაში შესული სულ ცოტა ორი სახეობის რიცხოვნობა. 2. ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენების, განსაკუთრებით მდგრადი ძოვების, უზრუნველყოფა ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში და დეგრადირებული საძოვრების ფართობების შეძლებისდაგვარად შემცირება. – არ შეინიშნება საძოვრების მდგომარეობის გაუარესება ადამიანის ზეგავლენის გამო; შემცირებულია დეგრადირებული საძოვრების ფართობი. 3. თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესახებ სამეცნიერო ინფორმაციის შევსებისა და განახლების, და პრიორიტეტული მიმართულების სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა. – მნიშვნელოვნადაა გაუმჯობესებული სამეცნიერო ცოდნა საძოვრების მდგომარეობისა და პროდუქტიულობის შესახებ; შევსებული/განხლებულია სახეობათა სიები ბიომრავალფეროვნების მნიშვნელოვანი ჯგუფების შესახებ. გაუმჯობესებულია სამეცნიერო ცოდნა საკვანძო სახეობების პოპულაციებისა და ეკოლოგიის შესახებ. 4. ბიომრავალფეროვნების შესახებ მონაცემთა შეგროვების, შენახვისა და ანალიზის სრულფასოვანი და ეფექტური სისტემის დანერგვა, რომელიც სრულად პასუხობს დაცული ტერიტორიების კონსერვაციულ და ეკოტურისტულ პრიორიტეტებს და უზრუნველყოფს მის ადაპტაციურ მენეჯმენტს. – თუშეთის დაცულ ტერიტორიებს აქვს ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის მუდმივად განახლებადი მონაცემთა ბაზა; უზრუნველყოფილია „უკუგებითი“ კავშირი ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგსა და დაცული ტერიტორიების მენჯმენტს შორის მონაცემების ანალიზის შედეგად შემუშავებული რეკომენედაციების განხორციელების საშულებით. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 2. ბუნებრივი რესურსების დაცვის, კონსერვაციისა და მდგრადი სარგებლობის პროგრამის ღონისძიებები, რომლებსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო განახორციელებს იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს მიზნები, შემდეგია: 1. ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაძლიერება 2. ჰაბიტატების და სახეობების დაცვა 3. კანონაღსრულების სისტემის გაძლიერება 4. თუშეთის დაცული ტერიტორიებზე ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენება 5. სამეცნიერო კვლევის პრიორიტეტების მიხედვით თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე სამეცნიერო კვლევების ხელშეწყობა შესაბამის სპეციალისტებსა და ორგანიზაციებთან პარტნიორული ურთიერთობების გაღრმავების/დამყრების გზით. 6. ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის სრულფასოვანი და ეფექტური სისტემის დანერგვა და შესაბამისი საქმიანობების წარმოება. 7. ადმინისტრაციის შესაძლებლობების გაზრდა ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის მხრივ შესაბამისი ტრენინგებისა და სათანადო მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის უზრუნველყოფის გზით. 8. ბიომრავალფეროვნების საქმიანობებში ადგილობრივი თემის, განსაკუთრებით ახალგაზრდების და ბავშვების, და ვიზიტორების ჩართვა. 3. ბუნებრივი რესურსების დაცვის, კონსერვაციისა და მდგრადი სარგებლობის პროგრამის სამოქმედო ქმედებები, რომელთა განხორციელებასაც გეგმავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო თითოეული სტრატეგიული ქმედების ფარგლებში არის შემდეგი: ა) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 1 - სათვის: ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის გაძლიერება ქმედება შედეგი დტს/თდც-ის როლი ხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1. კონტაქტების დამყარება შესაბამის საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თდტ-ის საერთაშორისო ქსელებში გერთიანების მიზნით (იუნესკოსთან თუშეთის დაცული ტერიტორიების ბიოსფერულ რეზერვატად გამოცხადების პროცესის ინიიცირება იუნესკოს „ადამიანი და ბიოსფერო“-ს პროგრამის (MAB) ფარგლებში; Pan-parks-ის ქსელში გაწევრიანების მიზნით შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელება მიმდინარეობს თდტ -ს ბიოსფერულ რეზერვატად გამოცხადების შესაძლებლობის შეფასება; მიმდინარეობს თდტ -ს პანპარკების ქსელში გაწევრიანების პროცესი ან უკვე გაწევრიანებულია. ინიციირება და კოორდინირება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი/დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაცია და სხვა დაინტერესებული მხარეები იდეა შეთანხმებულია დაინტერესებულ მხარეებთან შეფასებისათვის მოპოვებულია დამატებითი დაფინანსების წყარო 1.2. ადგილობრივი მუნიციპალიტეტის მხარდაჭერა დაცული ლანდშაფტის ადმინსტრაციის გაძლიერებაში და დაცული ლანდშაფტის მენეჯმენტის გეგმის შემუშავებაში. მიმდინარეობს დაცული ლანდშაფტის ადმინსტრაციის გაძლიერება და შემუშავებულია ან შემუშავების პროცესშია დაცული ლანდშაფტის მენეჯმენტის გეგმა. ინიციირება და განხორციელება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი/დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაცია და სხვა დაინტერესებული მხარეები ჩამოყალიბებულია აქტიური თანამშრომლობა თდც ისა და თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაციებს შორის. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 1.3. ლანდშაფტის ადმინისტრაციასთან თანამშრომლობით ბუნებრივი რესურსების მართვის ერთიანი მიდგომების ჩამოყალიბება. ჩამოყალიბებულია რესურსების მართვის ერთიანი მიდგომები. ინიციირება და განხორციელება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი/დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაცია და სხვა დაინტერესებული მხარეები დაცულ ლანდშაფტის ადმინისტრაციას გააჩნია შესაბამისი მოტივირებული შტატი და რესურსები 1.4 თანამშრომლობის უზრუნველყოფა ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციასთან ისეთი საერთო პრობლემების მოსაგვარებლად, როგორიცაა ველური ბუნების დაცვა, საძოვრების მართვა და საზოგადოებასთან ურთიერთობა. მიმდინარობს მუდმივი დიალოგი ორ დაცულ ტერიტორიას შორის, ჩამოყალიბებულია და ინერგება ერთიანი მიდგომები. ინიციირება და განხორციელება ვაშლოვანის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია არ არის ბ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 2 – სათვის: ჰაბიტატების და სახეობების დაცვა ქმედება შედეგი დტს/თდც-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1 ადგილობრივ თემსა და რესურსების მომხმარებლებზე ორიენტირებული ცნობიერების ამაღლების პროგრამის შემუშავება, კანონმდებლობით დადგენილი დაცვის რეჟიმების, დაცული ტერიტორიების ზონების, მათი ფართობებისა და ადგილმდებარეობის შესახებ. ადგილობრივ თემსა და რესურსების მომხმარებლებზე ორიენტირებული ცნობიერების ამაღლების პროგრამის დოკუმენტი განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.2. უკანონო ძოვების შემცირების მიზნით, ამკრძალავი და საზღვრის აღმნიშვნელი ნიშნების და საინფორმაციო დაფების მოწყობა იმ ადგილებში, სადაც განსაკუთრებით ხშირია ამ ტიპის სამართალდარღვევა. შემცირებულია უკანონო ძოვების შემთხვევები განხორციელება არ არის დამატებითი დაფინანსება 2.3. სისტემატური პატრულირების გაგრძელება და შემდგომი გაფართოება ბრაკონიერობის და სხვა უკანონო საქმიანობების შემცირების მიზნით. შემცირებულია სამართალდარღვევების შემთხვევები განხორციელება არ არის არ არის 2.4. კონკრეტულ საკვანძო სახეობებზე (ჯიხვი,ნიამორი და სხვ.) ორიენტირებული დაცვითი ღონისძიებების (მაგ., სპეციფიკური პატრულირების მარშრუტები) დაგეგმვა შესაბამის სპეციალისტებთან თანამშრომლობით. შემცირებულია საკვანძო სახეობებზე უკანონო ნადირობის შემთხვევები განხორციელება შესაფერისი ექსპერტი ან კვლევითი ორგანიზაცია საჭიროა დამატებითი დაფინანსება 2.5. კოორდინაციის და თანამშრომლობის გაუმჯობესება სხვადასხვა შესაბამის უწყებებთან თუშეთის დაცული ტერიტორიების კანონაღსრულების სტრატეგიის განსახორციელებლად. შემცირებულია სამართალდარღვევების შემთხვევები კოორდინირება და განხორციელება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი/დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაცია, საზღვრის დაცვის დეპარტამნეტი, სხვა დაინტერესებული მხარეები ქმედითი თანამშრომლობა შესაბამის უწყებებს შორის. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 2.6. ყოველწლიური ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებების განხორციელება. დროულად ხდება ხანძრების ლიკვიდაცია. კოორდინირება და განხორციელება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტ, საგანგებო სიტუაციების სამსახური; ადგილობრივი მოსახლეობა საჭიროა დამატებითი დაფინანსება მასალისა და აღჭურვილობისათვის 2.7. ადგილობრივი რესურსების მომხმარებლების ხანძარ საწინააღმდეგო უნარჩვევებში მომზადება და მათი თანადგომის მოპოვება ხანძრების ლიკვიდაციაში. დროულად და ეფექტურად ხდება ხანძრების ლიკვიდაცია. კოორდინირება და განხორციელება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, საგანგებო სიტუაციების სამსახური; ადგილობრივი მოსახლეობა საჭიროა დამატებითი დაფინანსება ტრენინგების მოსაწყობად. გ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 3 – კანონაღსრულების სისტემის გაძლიერება ქმედება შედეგი დტს/თდც-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1 რეინჯერთა სამსახურის შესაძლებლობების და მოტივაციის გაზრდა პროფესიული ტრენინგების, ბიომრავალფეროვნების მართვის და სხვა საჭირო უნარჩვევების შემსწავლელი პროგრამების საშუალებით. რეინჯერთა პროფესიული ტრენინგების, ბიომრავალფეროვნების მართვის და სხვა საჭირო უნარჩვევების შემსწავლელი პროგრამები. განხორციელება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი საჭიროა დამატებითი დაფინანსება 3.2 რეინჯერთა სამსახურის შესაძლებლობების გაზრდა სამაშველო ფუნქციების შესრულების კუთხით. რეინჯერებს გავლილი აქვთ შესაბამისი ტრენინგები. განხორციელება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი საჭიროა დამატებითი დაფინანსება ტრენინგებისა და აღჭურვილობისთვის 3.3 თემის მოხალისეების მობილიზება და ჩართვა სამაშველო ოპერაციებში. არსებობს სათანადოდ გაწვრთნილი ადგილობრივი ჯგუფი. ინიციირება და განხორციელება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი საჭიროა დამატებითი დაფინანსება ტრენინგებისა დ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 4 – სათვის: თუშეთის დაცული ტერიტორიებზე ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენება ქმედება შედეგი დტს/თდც-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1 ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში არსებული საძოვრების ეტაპობრივი შეფასება და მართვის გეგმის შედგენა ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონაში არსებული საძოვრების ეტაპობრივი შეფასების ანგარში და მართვის გეგმა. კოორდინაცია და განხორციელება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი ან კვლევითი ორგანიზაცია საჭიროა დამატებითი დაფინანსება 4.2 თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე არსებული ტყის რესურსების მდგომარეობის და მათი გამოყენების შეფასება. შესაბამისი ანგარიში კოორდინაცია შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი ან კვლევითი ორგანიზაცია საჭიროა დამატებითი დაფინანსება 4.3. ტყის რესურსების შეფასებაზე დაყრდნობით ზონირების განახლება და შესაბამისი სასაზღვრო ნიშნების განთავსება. რეკომენდაციები ზონირების განახლების კუთხით კოორდინაცია შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი ან კვლევითი ორგანიზაცია საჭიროა დამატებითი დაფინანსება http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 4.4. მეცხვარეობასთან დაკავშირებული ტრადიციების და საძოვრების მდგრადი გამოყენების მეთოდების აღდგენის ხელშეწყობა. კონკრეტული რეკომენდაციები მეცხვარეობასთან დაკავშირებული ტრადიციების და საძოვრების მდგრადი გამოყენების მეთოდების აღსადგენად კოორდინაცია და განხორციელება ადგილობრივი ჯგუფები და მუნიციპალიტეტი,შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი საჭიროა დამატებითი დაფინანსება 4.5. კონკრეტულ ადგილებთან მიმართებაში ტურიზმის და რეკრეაციის აქტივობების ეკოლოგიური საფრთხეების ანალიზი და სათანადო შემარბილებელი ღონისძიებების განსაზღვრა. შესაბამისი ანგარიში და რეკომენდებული შემარბილებელი ღონისძიებების კოორდინაცია და განხორციელება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი საჭიროა დამატებითი დაფინანსება ე) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 5 – სათვის: სამეცნიერო კვლევის პრიორიტეტების მიხედვით თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე სამცნიერო კვლევების ხელშეწყობა შესაბამის სპეციალისტებსა და ორგანიზაციებთან პარტნიორული ურთიერთობების გაღრმავების/დამყრების გზით. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1 სამეცნიერო კვლევის პრიორიტეტების არსებული სიის განახლება სამეცნიერო კვლევის პრიორიტეტების განახლებული სიის არსებობა განხორციელება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი არ არის 5.2. საძოვრების მდგომარეობისა და პროდუქტიულობის შესახებ სამეცნიერო კვლევის ხელშეწყობა; სამეცნიერო ინფორმაცია საძოვრების მდგომარეობისა და პროდუქტიულობის შესახებ. ხელშეწყობა და ზედამხედველობა შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, კომპეტენტური კვლევითი ორგანიზაციები, სხვა პარტნიორი ორგანიზაციები. საჭიროა ერთობლივი პროექტების ინიციირება საჭირო დაფინანსების მოსაპოვებლად. 5.3. ორგანიზმთა მნიშვნელოვანი ჯგუფების ინვენტარიზაციის ხელშეწყობა (მაგ. ფრინველთა სიების შევსება, უხერხემლოთა ინვენტარიზაცია, ქუდიანი სოკოების და სხვ.). გაუმჯობესებული სამეცნიერო ინფორმაცია და სახეობათა განახლებული სიები. ხელშეწყობა და ზედამხედველობა შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, კომპეტენტური კვლევითი ორგანიზაციები, სხვა პარტნიორი ორგანიზაციები. საჭიროა ერთობლივი პროექტების ინიციირება საჭირო დაფინანსების მოსაპოვებლად. 5.4 საკვანძო სახეობების ეკოლოგიური კვლევების ხელშეწყობა (მაგ. სხვადასხვა საკვანძო ძუძუმწოვრების არეალების და რიცხოვნობის შემდგომი დაზუსტება, კალმახის პოპულაციის შეფასება). გაუმჯობესებული სამეცნიერო ინფორმაცია საკვანძო სახეობების. ხელშეწყობა და ზედამხედველობა შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, კომპეტენტური კვლევითი ორგანიზაციები, სხვა პარტნიორი ორგანიზაციები. საჭიროა ერთობლივი პროექტების ინიციირება საჭირო დაფინანსების მოსაპოვებლად. 5.5 მნიშვნელოვანი ეკოსისტემების ან ასოციაციების მუდმივი მონიტორინგის წარმოება გაუმჯობესებული სამეცნიერო ინფორმაცია მნიშვნელოვანი ეკოსისტემების ან ასოციაციების შესახებ. ხელშეწყობა და ზედამხედველობა შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, კომპეტენტური კვლევითი ორგანიზაციები, სხვა პარტნიორი ორგანიზაციები. საჭიროა ერთობლივი პროექტების ინიციირება საჭირო დაფინანსების მოსაპოვებლად. 5.6 კვლევის ხელშეწყობა თუშეთში ადგილობრივ მეცხვარეებსა და მტაცებელთა შორის კონფლიქტის ეკოლოგიური და სოციო ეკონომიკური ასპექტების შესწავლის გაუმჯობესებული სამეცნიერო ინფორმაცია ადგილობრივ მეცხვარეებსა და მტაცებელთა შორის კონფლიქტის ეკოლოგიური ხელშეწყობა, მონაცემების შგროვება და ზედამხედველობა შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, კომპეტენტური კვლევითი ორგანიზაციები, სხვა საჭიროა ერთობლივი პროექტების ინიციირება საჭირო დაფინანსების http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 მიზნით. და სოციო-ეკონომიკური საფუძვლების შესახებ. პარტნიორი ორგანიზაციები. მოსაპოვებლად. ვ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 6 – სათვის: ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის სრულფასოვანი და ეფექტური სისტემის დანერგვა და შესაბამისი საქმიანობების წარმოება. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 6.1 პრიორიტეტული საკვანძო სახეობების (ჯიხვისა და ნიამორის) პოპულაციის მონიტორინგის წარმოება „თუშეთის დაცული ტერიტორიების ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის პროგრამის“ შესაბამისად. ეფექტურად მიმდინარეობს პრიორიტეტული საკვანძო სახეობების (ჯიხვისა და ნიამორის) პოპულაციის მონიტორინგი. ინიციირება, მონაწილეობა, კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, პარტნიორი ორგანიზაციები, ადგილობრივი თემის წრამომადგენლები. საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება 6.2 იშვიათი ძუძუმწოვრების (მაგ. ლეოპარდი, ირემი და სხვ.) შესახებ მონაცემების შეგროვება. ეფექტურად მიმდინარეობს იშვიათი ძუძუმწოვრების შესახებ მონაცემების შეგროვება ინიციირება, მონაწილეობა, კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, პარტნიორი ორგანიზაციები, ადგილობრივი თემის წრამომადგენლები. საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება 6.3 ტყის ჰაბიტატებისa და იშვიათი ეკოსისტემების გავრცელების მონიტორინგის წარმოება. ტყის ჰაბიტატებისა და იშვიათი ეკოსისტემების გავრცელების განახლებული რუკები ინიციირება, მონაწილეობა, კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, პარტნიორი ორგანიზაციები, ადგილობრივი თემის წრამომადგენლები. საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება 6.4 მონიტორინგის მონაცემთა ანალიზი/ინტერპრეტაცია და დაცული ტერიტორიის მენეჯმენტისთვის რეკომენდაციების შემუშავება. მონაცემთა ანალიზის შედეგების შემცველი ანგარიში და რეკომენდაციები. ინიციირება, მონაწილეობა, კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)ი, პარტნიორი ორგანიზაციები. საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება ზ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 7 – სათვის: თდტ-ის ადმინისტრაციის შესაძლებლობების გაზრდა ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის მხრივ შესაბამისი ტრენინგებისა და სათანადო მატერიალურ ტექნიკური ბაზის უზრუნველყოფის გზით. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 7.1 რესურსების მართვის სპეციალისტის კვალიფიკაციის შემდგომი ამაღლება სპეციალური ტრენინგების საშუალებით ისეთ სფერობში, როგორიცაა: GIS ტექნოლოგიების გამოყენება, ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგისთვის მონაცემების შეგროვების დაგეგმვა და განხორციელება და მონაცემთა ბაზის წარმოება. რესურსების მართვის სპეციალისტის კვალიფიკაციის ამაღლება. ინიციირება და კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)იდა პარტნიორი ორგანიზაციები საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება რათა დაფინანსდეს ტრენინგები. 7.2 რეინჯერთა მუდმივი ტრენინგების ჩატარება ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგისთვის ველზე მონაცემების შეგროვებასა და ამისთვის საჭირო აღჭურვილობის გამოყენებაში. რეინჯერთა კვალიფიკაციის ამაღლება. ინიციირება და კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)იდა პარტნიორი ორგანიზაციები საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება რათა დაფინანსდეს ტრენინგები. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 7.3 ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის საქმიანობების განსახორციელებლად საჭირო აღჭურვილობისა და ცვეთადი საველე მასალებით უზრუნველყოფა. ადმინისტრაციის შესაძლებლობების გაზრდა ბიომრავალფეროვნების მონიტორინგის საქმიანობების განსახორციელებლად განხორციელება, ხელშეწყობა და კოორდინირება შესაფერისი ექსპერტ(ებ)იდა პარტნიორი ორგანიზაციები საბიუჯეტო დაფინანსების გარდა დამატებითი დაფინანსება თ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 8 – სათვის: ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის საქმიანობებში ადგილობრივი თემის, განსაკუთრებით ახალგაზრდების და ბავშვების, ასევე ვიზიტორების ჩართვა. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 8.1 თუში სტუდენტებისთვის ეკობანაკების ორგანიზება, რომლის დროსაც ისინი მონაწილეობას მიიღებენ ბიომრავლფეროვნების შესახებ მონაცემების შეგროვებაში, როგორიცაა მაგ., ხატის ტყეების აღრიცხვა და რუკაზე დატანა, ნიამორის აღრიცხვა, თვითმხილველთა გამოკითხვა და სხვ. დამატებითი ინფორმაცია და ბიომრავალფროვნების მონიტორინგის მონაცემთა ბაზის შევსება. კოორდინირება და განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 8.2 სასკოლო ასაკის ბავშვების ეკობანაკების მოწყობა, რომლის დროსაც ბავშვები მარტივი და სახალისო მეთოდებით (მაგ. დღის პეპლების კოლექციების შექმნა, ჰერბარიუმების გაკეთება და ა.შ.) მონაწილეობას მიიღებენ ბიომრავლფეროვნების შესწავლასა და მონიტორინგში. დამატებითი ინფორმაცია და ბიომრავალფროვნების მონიტორინგის მონაცემთა ბაზის შევსება. კოორდინირება და განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 8.3 ტურისტებისგან ბიომრავალფეროვნების შესახებ ინფორმაციის მიღების მარტივი და ხელმისაწვდომი მექანიზმების დანერგვა (მაგ., საინფორმაციო ფურცელი, მონიტორინგის პრიორიტეტებითა და ინფორმაციის მიწოდების თხოვნით; დაცული ტერიტორიების ვებგვერდზე ელექტრონული ფოსტის მისამართის მითითება, სადაც ვიზიტორები შეძლებენ თავიანთი ინფორმაციის გაგზავნას; ველურ ცხოველებზე დაკვირვების ტურებში მონაწილე ვიზიტორებისგან მონაცემების მოთხოვნა და სხვ.). დამატებითი ინფორმაცია და ბიომრავალფროვნების მონიტორინგის მონაცემთა ბაზის შევსება. განხორციელება არ არის არ არის მუხლი 40. ეკო-საგანმანათლებლო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის პროგრამა 1. საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და ეკო-საგანმანათლებლო პროგრამის მიზნები, რომლის მიღწევასაც მიზნად ისახავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე და ინდიკატორები, რომლებიც გამოყენებულ იქნება იმის შესაფასებლად მიღწეულ იქნა თუ არა აღნიშნული მიზნები არის შემდეგია http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 № მიზნები (რისი მიღწევა გვსურს მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების ვადის ამოწურვამდე) ინდიკატორები (რა უნდა შევაფასოთ იმისათვის, რომ გავიგოთ მივაღწიეთ თუ არა დასახულ მიზნებს) 1 თუშეთის დაცული ტერიტორიების და მისი მნიშვნელობის შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება ადგილობრივ მოსახლეობაზე, ვიზიტორებსა და სხვა დაინტერესებულ პირებზე ორიენტირებული საგანმანათლებლო და ახსნა განმარტებითი სამუშაოს განხორციელების გზით. – გამოკითხვები მიუთითებს, რომ ცნობიერება გაიზარდა. – საზოგადოების ჯგუფების დამოკიდებულება კონსერვაციის მიმართ უფრო კეთილგანწყობილია. 2. ადგილობრივ თემთან თანამშრომლობა და მისი განვითარების მხარდაჭერა ისე, რომ ამან ხელი შეუწყოს თუშეთის ბუნებრივი და კულტურული ფასეულობების შენარჩუნებას. გაზრდილია თემის შესაძლებლობები; გაზრდილია თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის და მისი საქმიანობის მხარდაჭერა. 2. საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და ეკო-საგანმანათლებლო პროგრამის ღონისძიებები, რომლებსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო განახორციელებს იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს მიზნები შემდეგია: 1 შესაძლებლობების გაზრდა ცნობიერების ამაღლების და განათლების ეფექტური და მასშტაბური პროგრამის დასანერგად. 2 ადგილობრივ მოსახლეობასთან მუშაობა მიზნობრივი ეკო-საგანმანათლებლო პროგრამის საშუალებით. 3 ფართო საზოგადოების ინფორმირება თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესახებ. 4. ადგილობრივ თემთან კომუნიკაციის და ურთიერთობების გაუმჯობესება და მათი მხარდაჭერის მოპოვება. 5. თუშეთის თემის სოციო-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესება იმ ფორმებით, რაც არ ეწინააღმდეგება თუშეთის დაცული ტერიტორიების მიზნებს და არ აზიანებს გარემოს. 3. საზოგადოებასთან ურთიერთობისა და ეკო-საგანმანათლებლო პროგრამის ქმედებები, რომელთა განხორციელებასაც გეგმავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო, თითოეული სტრატეგიული ქმედების ფარგლებში არის შემდეგი: ა) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 1-სათვის: შესაძლებლობების გაზრდა ცნობიერების ამაღლების და განათლების ეფექტური და მასშტაბური პროგრამის დასანერგად. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ძირითადი ეკო-საგანმანათლებლო და ცნობიერების ამაღლების გზავნილების ჩამოყალიბება კონკრეტული საკითხების და სამიზნე აუდიტორიის გათვალისწინებით. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის ძირითადი ეკო საგანმანათლებლო და ცნობიერების ამაღლების ნათლად ჩამოყალიბებული გზავნილები. განხორციელება არ არის არ არის 1.2 პოპულარული ბროშურის მომზადება საკვებად ვარგისი მცენარეების, სამკურნალო მცენარეებისა და ბუნებრივი საღებავების შესახებ პოპულარული ბროშურა საკვებად ვარგისი მცენარეების, სამკურნალო მცენარეებისა და ბუნებრივი საღებავების შესახებ ინიციირება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 1.3 პოტენციური ადგილების იდენტიფიცირებული და რუკაზე დატანიალია http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 განსაზღვრა ეკო-ბანაკების ინფრასტრუქტურის მოსაწყობად და ამისათვის პარტნიორების მოძიება. პოტენციური ადგილების ეკო-ბანაკების ინფრასტრუქტურის მოსაწყობად. განხორციელება შესაბამისი ექპერტები. დამატებითი დაფინანსება ბ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 2-სათვის: ადგილობრივ მოსახლეობასთან მუშაობა მიზნობრივი ეკოსაგანმანათლებლო პროგრამის საშუალებით. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1 რესურსების მომხმარებელთა მთავარ ჯგუფებზე (მეცხვარე/მესაქონლეები, ხე ტყის მომხმარებლები) მორგებული ცნობიერების ამაღლების სტრატეგიის შემუშავება. რესურსების მომხმარებელთა მთავარ ჯგუფებზე (მეცხვარე/მესაქონლეები, ხე-ტყის მომხმარებლები) მორგებული ცნობიერების ამაღლების სტრატეგიის დოკუმენტი განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.2 რესურსების მომხმარებლებისთვის საგანმანათლებლო პროგრამის (ინფორმაციის გაზიარება, პრაქტიკული სწავლება, ტრენინგები) შემუშავება რესურსების (მაგ.: საძოვრები, ხე-ტყე) გამოყენების და კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციის საკითხებზე. საგანმანათლებლო პროგრამა რესურსების მომხმარებლებისთვის განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.3 სპეციალური პროგრამის (ინფორმაციის გაზიარება, პრაქტიკული სწავლება, ტრენინგები) შემუშავება საოჯახო სასტუმროების მეპატრონეებისთვის და ტურისტული სერვისების მიმწოდებლებისათვის, რათა მათ წვლილი შეიტანონ თუშეთში საგანამანათლებლო და ცნობიერების ამაღლების საქმიანობებში. სპეციალური საგანამანათლებლო პროგრამა საოჯახო სასტუმროების მეპატრონეებისა და ტურისტული სერვისების მიმწოდებლებისთვის. განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.4 ადგილობრივ მოსახლეობასა და ვიზიტორებზე ორიენტირებული პრეზენტაციების საზაფხულო პროგრამის განხორციელება თუშეთის კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის და კონსერვაციის თემებზე. ჩატარებულია პრეზენტაციები თუშეთის კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის და კონსერვაციის თემებზე. განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.5 თუშეთის დაცული ტერიტორიების კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონსერვაციის თემებზე სასწავლო პროგრამების განხორციელება ვიზიტორი სტუდენტებისთვის თუშეთში და/ან სკოლებსა და უნივერსიტეტებში. განხორციელებულია სასწავლო პროგრამები თუშეთის დაცული ტერიტორიების კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონსერვაციის თემებზე. განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.6 ეკო-კლუბების დაარსება ბარის თუშური სოფლების სკოლებში და მათი ფუნქციონირების მხარდაჭერა. დაარსებულია ეკო-კლუბები ბარის თუშური სოფლების სკოლებში. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.7 სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამის შემუშავება საგანმანათლებლო დაწესებულებებსითვის, ასაკობრივი ზღვარისა და სამიზნე ჯგუფების განსაზღვრით არსებობს სპეციალური საგანმანათლებლო პროგრამა საგანმანათლებლო დაწესებულებებსითვის, ასაკობრივი ზღვარისა და სამიზნე ჯგუფების განსაზღვრით განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.8 ბუნებაზე ორიენტირებული საზაფხულო ღონისძიებების/ეკო ბანაკის ორგანიზება სტუდენტებისთვის და ბავშვებისთვის. განხორციელებულია ბუნებაზე ორიენტირებული საზაფხულო ღონისძიებები/ეკო-ბანაკი. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.9 ადგილობრივ მოხალისეთა ჯგუფის ორგანიზება, რომელიც უზრუნველყოფს ადგილობრივი თემის წარმომადგენელთა და ახალგაზრდების („ნორჩი რეინჯერების“) ჩართვას თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საქმიანობებში. დაარსებულია და ფუნქციონირებს ადგილობრივ მოხალისეთა ჯგუფი. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 გ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 3 - სათვის: ფართო საზოგადოების ინფორმირება თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესახებ. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1 თუშეთის დაცული ტერიტორიების, მისი ბუნებრივი და კულტურული ფასეულობების და მნიშვნელობის პოპულარიზაცია, სტატიებისა და ინფორმაციის ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო მედიაში განთავსების გზით. თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესახებ ინფორმაცია/სტატიები განთავსებულია ადგილობრივ, ეროვნულ და საერთაშორისო მედიაში. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 3.2 თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესახებ პუბლიკაციების, საინფორმაციო ფურცლების, ბროშურების, საგანმანათლებლო და ცნობიერების ასამაღლებელი მასალების და რუკების გამოცემა გამოცემულია პუბლიკაციები, საინფორმაციო ფურცლები, ბროშურები, საგანმანათლებლო და ცნობიერების ასამაღლებელი მასალები და რუკები თუშეთის დაცული ტერიტორიების შესახებ. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება დ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 4-სთვის: ადგილობრივ თემთან კომუნიკაციის და ურთიერთობების გაუმჯობესება და მათი მხარდაჭერის მოპოვება. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1 ადგილობრივი დაინტერესებული პირების ფორუმის შექმნა, რათა მათ მიიღონ ინფორმაცია თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საქმიანობის შესახებ და მიეცეთ გადაწყვეტილებებზე გავლენის მოხდენის საშუალება. ჩამოყალიბებულია და ფუნქციონირებს ადგილობრივი დაინტერესებული პირების ფორუმი. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 4.2 თემის ინფორმირება თუშეთში დაგეგმილი პროექტების შესახებ და მათი შეძლებისდაგვარი ჩართვა ამ პროექტების განხორციელების პროცესში. ჩატარებულია სათემო შეხვედრები თემის თუშეთში დაგეგმილი პროექტების შესახებ მოსახლეობის ინფორმირების მიზნით. განხორციელება და კოორდინირება არ არის არ არის 4.3 კონსერვაციულ თემატიკაზე ორიენტირებული საკვირაო სკოლების ორგანიზება ადგილობრივი ახალგაზრდებისთვის. ჩატარებულია საკვირაო სკოლები ადგილობრივი ახალგაზრდებისთვის. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 4.4 ყოველწლიური სოციო-ეკონომიკური მონიტორინგის გაგრძელება. ჩატარებულია ყოველწლიური სოციო-ეკონომიკური მონიტორინგის საქმიანობა. განხორციელება არ არის არ არის 4.5 ურთიერთობის დამყარება განსაკუთრებულად დაინტერესებულ ადგილობრივ ახალგაზრდებთან და მათთან რეგულარული შეხვედრების ორგანიზება. ჩატარებულია შეხვედრები განსაკუთრებულად დაინტერესებულ ადგილობრივ ახალგაზრდებთან. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის ე) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 5-სთვის: თუშეთის თემის სოციო-ეკონომიკური პირობების გაუმჯობესება იმ ფორმებით, რაც არ ეწინააღმდეგება თუშეთის დაცული ტერიტორიების მიზნებს და არ აზიანებს გარემოს. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1 ისეთი პროექტების ხელშეწყობა, რომლებიც მიმართულია ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის და დასაქმების საკითხების მოგვარებაზე. ჩატარებულია შესაბამისი მუშაობა დონორებსა და სათანადო ორგანიზაციებთან, რათა თუშეთში განხორცილედეს პროექტები, რომლებიც მიმართულია ადგილობრივი ინფრასტრუქტურის და დასაქმების საკითხების მოგვარებაზე. ხელშეწყობა პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 5.2 ბანკებისა და სხვა საფინანსო ინსტიტუტების ლობირება თუშეთში ბიზნესის მხარდასაჭერად სპეციალური საკრედიტო პაკეტების გასავითარებლად. ჩატარებულია შესაბამისი მუშაობა ბანკებსა და სხვა საფინანსო ინსტიტუტებთან განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 5.3 შესაბამის პროფესიულ ჯგუფებთან და სააგენტოებთან თანამშრომლობა ადგილობრივი ბიზნესის წარმომადგენლებისთვის ტრენინგების მოსაწყობად ბიზნესის განვითარების და მართვის საკითხებზე. ჩატარებულია შესაბამისი მუშაობა პროფესიულ ჯგუფებთან და სააგენტოებთან ადგილობრივი ბიზნესის წარმომადგენლებისთვის ტრენინგების მოსაწყობად განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 5.4 ისეთი პროექტების ხელშეწყობა, რომლებიც მიმართულია მდგრადი ენერგიის (ბუნებაზე ნულოვანი ზემოქმედების მქონე) ტექნოლოგიების განვითარებაზე. ჩატარებულია შესაბამისი მუშაობა დონორებსა და სათანადო ორგანიზაციებთან. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის მუხლი 41. ეკოტურიზმის (ვიზიტორთა) პროგრამა 1. ეკოტურიზმის პროგრამის მიზნები, რომლის მიღწევასაც მიზნად ისახავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე და ინდიკატორები, რომლებიც გამოყენებულ იქნება იმის შესაფასებლად, მიღწეულ იქნა თუ არა აღნიშნული მიზნები, არის შემდეგი: № მიზნები (რისი მიღწევა გვსურს მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების ვადის ამოწურვამდე) ინდიკატორები (რა უნდა შევაფასოთ იმისათვის, რომ გავიგოთ მივაღწიეთ თუ არა დასახულ მიზნებს) 1 დაინტერესებულ მხარეებთან, ადგილობრივ თემთან და ტურისტულ სააგენტოებთან თანამშრომლობით ვიზიტორთა დასვენებისთვის უსაფრთხო და სასიამოვნო გარემოს უზრუნველყოფა თუშეთის ბუნებრივი და კულტურული მემკვიდრეობის დაუზიანებლად. – გაზრდილია კმაყოფილი ვიზიტორების რაოდენობა. – ტურიზმთან დაკავშირებული ყველა საქმიანობა ეფუძნება მდგრადი ტურიზმის პრინციპებს. 2. ეკოტურიზმის პროგრამის ღონისძიებები, რომლებსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო განახორციელებს იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს მოცემული მიზნები, შემდეგია: 1. ტურისტული მომსახურებისა და ტურიზმის განვითარების ადგილობრივი შესაძლებლობების გაზრდა. 2. უსაფრთხო და ეკოლოგიურად მდგრადი ტურიზმისა და რეკრეაციის ინფრასტრუქტურის, სახელმძღვანელო მითითებებისა და მართვის სისტემების განვითარება. 3. თუშეთის დაცული ტერიტორიების მარკეტინგი, პოპულარიზაცია და ინფორმაციის მენეჯმენტი. 4. ტურიზმით მიღებული შემოსავლების გაზრდა და მისი გამოყენება თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საქმიანობების მხარდასაჭერად. 5. ტურისტული მომსახურების ხარისხის ამაღლება და ტურიზმის დივერსიფიკაცია. 3. ეკოტურიზმის პროგრამის ქმედებები, რომელთა განხორციელებასაც გეგმავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო თითოეული სტრატეგიული ქმედების ფარგლებში, არის შემდეგი: ა) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიებები 1-სთვის: ტურისტული მომსახურებისა და ტურიზმის http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 განვითარების ადგილობრივი შესაძლებლობების გაზრდა. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1 ტურიზმის მართვის კოორდინაცია. რეგულარული შეხვედრები და აზრთა გაცვლა-გამოცვლა მუნიციპალიტეტთან და სხვა მთავარ დაინტერესებულ მხარეებთან. განხორციელება მუნიციპალიტეტი, ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია, თუშეთის დაცული ტერიტორიების მეგობართა ასოციაცია, თუშეთის ტურიზმის ასოციაცია, ტურ ოპერატორები და სხვ. არ არის 1.2 ადმინისტრაციის შესაბამის თანამშრომელთა ტრეინინგი ტურიზმისა და რეკრეაციის, და ვიზიტორთა მართვის საკითხებში. შესაბამის თანამშრომლებს გავლილი აქვთ ტრეინინგი ტურიზმისა და რეკრეაციის, და ვიზიტორთა მართვის საკითხებში. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 1.3 ადგილობრივ მეგზურთა კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობა. ჩატარებულია ტრენინგები და სხვა სამუშაო ადგილობრივ მეგზურთა კვალიფიკაციის ამაღლებისთვის. განხორციელება და კოორდინირება ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 1.4 ადგილობრივ მეგზურთა მომზადება უცხო ენებში (უპირატესად ინგლისურში), რათა მათ მიაღწიონ ევროპულ სტანდარტს (Common European Framework Standard B1.) ჩატარებულია სამუშაო ადგილობრივი მეგზურებისთვის უცხო ენების სწავლებისთვის. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 1.5 თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის და ადგილობრივი ტურისტული სერვისების მიმწოდებლების მიერ ტურიზმის მართვის სფეროში სხვა დაცული ტერიტორიების გამოცდილებისა და მიღწევების გაცნობა და გაზიარება. ჩატარებულია სასწავლო ტურები სხვა დაცულ ტერიტორიებზე განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 1.6 უწყვეტი დიალოგის წარმოება ადგილობრივ თემთან ტურიზმის და რეკრეაციის საკითხებზე და ადგილობრივი „ტურიზმის მხარდამჭერი ჯგუფის“ ჩამოყალიბების ხელშეწყობა. რეგულარული შეხვედრების წარმოაება ადგილობრივ თემთან ტურიზმის და რეკრეაციის საკითხებზე; დაარსებულია ადგილობრივი „ტურიზმის მხარდამჭერი ჯგუფი“ განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 1.7 ადგილობრივი ტურისტული ბიზნესის მხარდასაჭერად მცირე გრანტების და ტურისტული ბიზნესის წარმოების ტრენინგების/სემინარების ხელშეწყობა. ჩატარებულია სამუშაო ადგილობრივი ტურისტული ბიზნესის მხარდასაჭერად მცირე გრანტების მოსაზიდად და ტურისტული ბიზნესის წარმოების ტრენინგების/სემინარების ჩასატარებლად. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 1.8 ადგილობრივ მოსახლეობასა და ტურისტულ სააგენტოებს შორის პირდაპირი ურთიერთობების ხელშეწყობა თუშეთში ტურისტული პროდუქტების და სერვისების განვითარებისათვის. ჩატარებულია შეხვედრების ადგილობრივ მოსახლეობასა და ტურისტულ სააგენტოებს შორის პირდაპირი ურთიერთობების ხელშესაწყობად. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები, ტურისტული სააგენტოები. არ არის ბ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიებები 2-სთვის: უსაფრთხო და ეკოლოგიურად მდგრადი ტურიზმისა და რეკრეაციის ინფრასტრუქტურის, სახელმძღვანელო მითითებებისა და მართვის სისტემების განვითარება. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1 ვიზიტორთა "გამტარუნარიანობის" შეფასება და სათანადო შეზღუდვების დაწესება. შეფასებულია ვიზიტორთა "გამტარუნარიანობა" ბილიკების/ადგილების მიხედვით და განსაზღვრულია სათანადო შეზღუდვები. განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექსპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.2 არსებული ინფრასტრუქტურისა და ბილიკების განახლება/შეკეთება იმგვარად, რომ უზრუნველყოფილი იყოს უსაფრთხოებისა და ეკოლოგიურ საერთაშორისო სტანდარტებთან შესაბამისობა. განახლებული და შეკეთებულია არსებული ინფრასტრუქტურა და ბილიკები. განხორციელება დონორი/პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.3 ახალი ინფრასტრუქტურის, ბილიკების და საკემპინგე ადგილების და სხვ. დაგეგმვა და მოწყობა, მხოლოდ მას მერე, რაც ჩატარდება ზემოქმედების შეფასება და განისაზღვრება შერბილების ღონისძიებები. დაგეგმილი და მოწყობილია ახალი ინფრასტრუქტურა, ბილიკები და საკემპინგე ადგილები. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.4 საკემპინგე და სხვა ტურისტულ ადგილებში ნარჩენების მართვის გრძელ- და მოკლევადიანი გეგმების შემუშავება და დანერგვა. ნარჩენების მართვის გრძელ- და მოკლევადიანი გეგმები; დაწყებულია ამ გეგემების განხორციელება. განხორციელება და კოორდინირება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, დონორი და პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება 2.5 არქიტექტურული სტანდარტების შემუშავების ხელშეწყობა თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე ინფრასტრუქტურის განვითარებისთვის ჩამოყალიბებულია არქიტექტურული სტანდარტები, რომელიც უზრუნველყოფს ტრადიციული და დამახასიათებელი სტილის შენარჩუნებას. განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი სამსახურები, ექსპერტები. დამატებითი დაფინანსება გ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 3-სათვის: თუშეთის დაცული ტერიტორიების მარკეტინგი, პოპულარიზაცია და ინფორმაციის მენეჯმენტი. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1 შიდა (ქართულ) ბაზარზე და პარალელურად საერთაშორისო ბაზარზე თუშეთის დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაცია შედარებით იაფი, თუშეთის დაცული ტერიტორიები წარდგენილი იქნა ეროვნულ (შეძლებისდაგვარად საერთაშორისო) განხორციელება და პარტნიორი დამატებითი http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 მარტივი და ეფექტური მარკეტინგული ღონისძიებების და პროგრამების საშუალებით. ტურისტულ ბაზრობებზე; მაქსიმალურად ათვისებულია ინტერნეტ მარკეტინგის შესაძლებლობები. კოორდინირება ორგანიზაციები დაფინანსება 3.2 ორენოვანი (ქართულ-ინგლისური) ვებგვერდის წარმოება. გამართულად ფუნქციონირებს და მუდმივად განახლებულია ორენოვანი (ქართულ-ინგლისური) ვებ-გვერდი. განხორციელება არ არის არ არის 3.3 თუშეთის სასტუმროების ინტერნეტდაჯავშნის სისტემის დაგეგმვა და განხორციელება. რეკომენდაციები თუშეთის სასტუმროების ინტერნეტდაჯავშნის სისტემის განვითარებისთვის. განხორციელება და კოორდინირება ექსპერტები/ პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 3.4 თუშეთის დაცული ტერიტორიების პოპულარიზაციის ღონისძიებების ჩატარება, როგორიცაა ყოველწლიური ფესტივალები და ფონდების მოძიების ღონისძიებები. ჩატარებულია ყოველწლიური ფესტივალები და ფონდების მოძიების ღონისძიებები. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 3.5 განახლებული, კარგი ხარისხის დეტალური რუკების, მეგზურებისა და საინფორმაციო მასალების გამოშვება. დაბეჭდილი მასალები. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება დ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიებ 4-სათვის: ტურიზმით მიღებული შემოსავლების გაზრდა და მისი გამოყენება თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის საქმიანობების მხარდასაჭერად. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1 შესასვლელი ბილეთების სისტემის დანერგვა სხვადასხვა დაინეტრესებულ მხარეებთან შეთანხმებული მოდელის მიხედვით. ფუნქციონირებს შესასვლელი ბილეთების სისტემა შეთანხმებული მოდელის მიხედვით. განხორციელება და კოორდინირება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 4.2 კერძო მართავაში გაცემული ვიზიტორთა ცენტრში არსებული სასტუმრო ოთახების, კაფეტერიის, საკონფერენციო დარბაზის მართვის მონიტორინგი კერძო მართვაში გაცემული ინფრასტრუქტურის მართვის მიმდინარეობს მუდმივი მონიტორინგი. განხორციელება არ არის არ არის ე) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 5-სათვის: ტურისტული მომსახურების ხარისხის ამაღლება და ტურიზმის დივერსიფიკაცია. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1 საერთაშორისო ეკოტურიზმის საზოგადოების (TIES – The International Ecotourism Society) ქცევის კოდექსის დანერგვა და მისი პოპულარიზაცია ვიზიტორებსა და თუშეთის დაცული ტერიტორიების პარტნიორ ორგანიზაციებს შორის. დაბეჭდილი შესაბამისი ინფორმაციის შემცველი მასალები და ვრცელდება ვიზიტორებსა და თუშეთის დაცული ტერიტორიების პარტნიორ ორგანიზაციებს შორის. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 5.2 ვიზიტორთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა - თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე ეფექტური საძიებო და სამაშველო, სასწრაფო ევაკუაციის, მკურნალობის და ჰოსპიტალიზაციის პროცედურების დანერგვა და განხორციელება. შემუშავებული და დანერგილია შესაბამისი პროცედურები განხორციელება ექსპერტები/პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 5.3 ტრენინგების ჩატარება ტურიზმის საფუძვლებში ადგილობრივი სერვისების მიმწოდებლებისთვის და კონცესიორნერებისთვის და თავად დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციის შესაბამისი პერსონალისთვის. ჩატარებულია შესაბამისი ტრენინგები; განხორციელება და კოორდინირება ექსპერტები/პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 5.6 სამეცნიერო (ბოტანიკური, ზოოლოგიური და სხვ.) ტურების მოწყობის ხელშეწყობა გმოვლენილი და ტურისტულ მარშრუტებში შეტანილია ბოტანიკური დ ზოოლოგიური ტურების კუთხით საინტერესო ტერიტორიები, შესაბამისი ინფორმაცია განთავსებულია ვებგვერდზე, მომზადებულია ბროშურა(ები) განხორციელება და კოორდინირება შესაბამისი ექსპერტები, პარტნიორი ორგანიზაციები საბიუჯეტო და დამატებითი დაფინანსება http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 5.7 ბუნებაზე დაფუძნებული ტურიზმის (ველურ ბუნებაზე დაკვირვება) და სხვა ისეთი აქტივობების განვითარების ხელშეწყობა, რაც არ იწვეევს უარყოფით ზემოქმედებას ველურ ბუნებაზე. ვიზიტორებს შეუძლიათ ისარგებლონ ბუნებაზე დაფუძნებული ტურიზმის სხვადასხვა ფორმებით. განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება მუხლი 42. ადმინისტრაციის პროგრამა 1. ადმინისტრაციის პროგრამის მიზნები, რომლის მიღწევასაც მიზნად ისახავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე და ინდიკატორები, რომლებიც გამოყენებული იქნება იმის შესაფასებლად, მიღწეულ იქნა თუ არა აღნიშნული მიზნები, არის შემდეგი: № მიზნები (რისი მიღწევა გვსურს მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების ვადის ამოწურვამდე) ინდიკატორები (რა უნდა შევაფასოთ იმისათვის, რომ გავიგოთ მივაღწიეთ თუ არა დასახულ მიზნებს) 1 მოცემული მენეჯმენტის გეგმის განხორციელებისთვის საკმარისი ადამიანური და მატერიალურ-ტექნიკური რესურსების უზრუნველყოფა არსებული დაფინანსების მაქსიმალურად ეფექტურად გამოყენების გზით. ძირითადად შენარჩუნებულია კვალიფიციური პერსონალი; წარმატებით განხორციელებულია დაგეგმილი საქმიანობების 80%. 2. ადმინისტრაციის პროგრამის ღონისძიებები, რომლებსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო განახორციელებს იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს მოცემული მიზნები შემდეგია: 1. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის პერსონალის სამუშაო პირობებისა და მოტივაციის გაუმჯობესება. 2. სათანადო და მდგრადი დაფინანსების უზრუნველყოფა მენეჯმენტის გეგმის განსახორციელებლად. 3. ადმინისტრაციის ორგანიზაციული განვითარება 4. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ძირითადი საოპერაციო ინფრასტრუქტურის და ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება. 5. ახალი პარტნიორული ურთიერთობების განვითარება და არსებული ურთიერთობების შენარჩუნება დაინტერესებულ მხარეებთან, დონორებთან და მხარდამჭერ ჯგუფებთან. 3. ადმინისტრაციის პროგრამის ქმედებები, რომელთა განხორციელებასაც გეგმავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო თითოეული სტრატეგიული ქმედების ფარგლებშ. არის შემდეგი: ა) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 1-სთვის: თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის პერსონალის სამუშაო პირობებისა და მოტივაციის გაუმჯობესება. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1 თანამშრომელთა შეფასების სისტემის შექმნა კვალიფიკაციის ამაღლების ხელშეწყობისა და მონიტორინგისთვის. თანამშრომელთა შეფასების სისტემის ამსახველი დოკუმენტი განხორციელება ექსპერტ(ებ)ი. დამატებითი დაფინანსება 1.2 არსებული შტატების სრულად დაკომპლექტება და თანამშრომელთა შორის პასუხისმგებლობის უფრო ეფექტურად გადანაწილება. სრულად დაკომპლექტებულია არსებული შტატები და თითოეული თანამშრომელი მათგანი იყოს თანაბრად და ადეკვატურადაა დასაქმებული. განხორციელება არ არის არ არის 1.3 რეინჯერების უზრუნველყოფა საკვებითა და გასაჩერებელი პირობებით პატრულირების დროს. პატრულირების დროს ყველა რეინჯერს ეძლევა საკვები და უზრუნველყოფილია ელემენტარული გასაჩერებელი პირობებით. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 1.4 პერსონალის სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის დაზღვევის უზრუნველყოფა. დაზღვეულია ყველა თანამშრომელი განხორციელება არ არის დამატებითი დაფინანსება ბ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 2-სათვის: სათანადო და მდგრადი დაფინანსების უზრუნველყოფა მენეჯმენტის გეგმის განსახორციელებლად. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 2.1 მენეჯმენტის გეგმის დაფინანსებაში ხარვეზების შეფასება და გარე დაფინანსებისთვის პრიორიტეტების განსაზღვრა. იდენტიფიცირებულია ხარვეზები მენეჯმენტის გეგმის დაფინანსებაში. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 2.2 ალტერნატიული დაფინანსების უზრუნველყოფა. თდტ დამატებით დაფინანსებას იღებს ალტერნატიული წყაროებიდან (მაგ.: პარკში შესასვლელი ბილეთების სისტემა, რესურსების მოხმარების გადასახადი და ადგილობრივი პროდუქციის გაყიდვა). განხორციელება ექსპერტები/პარტნიორი ორგანიზაციები საწყისი დამატებითი დაფინანსება 2.3 დონორებისა და ფონდების მოძიება თუშეთის დაცული ტერიტორიების სასარგებლოდ. ჩატარებულია სამუშაო დონორებთან, ჩამოყალიბებულია საპროექტო წინადადებები დონორებისთვის. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის გ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 3-სათვის: ადმინისტრაციის ორგანიზაციული განვითარება ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა ადმინისტრაციის თანამშრომელებისთვის http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 3.1 ადმინისტრაციის თანამშრომელების უნარ-ჩვევების განვითარება. განხორციელებულია ტრენინგებისა და გამოცდილების გაცვლის პროგრამები და სასწავლო ტურები. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 3.2 ადმინისტრაციის თანამშრომლებისა და მოხალისეებისთვის ინგლისური ენის გაკვეთილების ორგანიზება, რათა მათ მიაღწიონ ინგლისური ენის ცოდნის სასურველ დონეს („საერთო ევროპულ სტანდარტ B1“-ს). აღნიშნულ თანამშრომლებს გავლილი აქვთ ინგლისური ენის კურსები. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 3.3 თანამშრომელების უზრუნველყოფა განახლებული შესაბამისი ინფორმაციითა და ლიტერატურით. ადმინისტრაციის თანამშრომელებს ხელი მიუწვდებათ შესაბამისი ინფორმაციასა და ლიტერატურაზე. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება 3.4 სიტუაციაზე მორგებული შიდა ტრენინგების სისტემის შემუშავება. სიტუაციაზე მორგებული შიდა ტრენინგების სისტემის ამსახველი დოკუმენტი. კოორდინირება ექსპერტები დამატებითი დაფინანსება 3.5 სათანადოდ მომზადებული მოხალისეების „რეზერვის“ ჩამოაყალიბება, რომლის წევრებიც თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციას დაეხმარებიან. თუშეთში არსებობს სათანადოდ მომზადებული მოხალისეების ჯგუფი. განხორციელება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება დ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 4-სათვის: თუშეთის დაცული ტერიტორიების ძირითადი საოპერაციო ინფრასტრუქტურის და ტექნიკური ბაზის გაუმჯობესება. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 4.1 ადმინისტრაციის ხელთ არსებული ტექნიკური აღჭურვილობისა და ინფრასტრუქტურის განახლება და მოვლა. სათანადო მდგომარეობაშია ადმინისტრაციის ხელთ არსებული ტექნიკური აღჭურვილობა და ინფრასტრუქტურა. განხორციელება არ არის დამატებითი დაფინანსება 4.2 ადმინისტრაციის თანამშრომელების უნიფორმებით უზრუნველყოფა. ადმინისტრაციის ყველა თანამშრომელს აქვს უნიფორმა. განხორციელება არ არის დამატებითი დაფინანსება 4.3 თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის აუცილებელი (მათ შორის დაცვისათვის საჭირო) სატრანსპორტო საშუალებით უზრუნველყოფა. აუცილებელი (მათ შორის დაცვისათვის საჭირო) სატრანსპორტო საშუალების არსებობა. განხორციელება არ არის დამატებითი დაფინანსება 4.4 ალვანში ადმინისტრაციისა და ვიზიტორთა ახალი საინფორმაციო ცენტრის განვითარებისთვის/ აშენებისათვის დაფინანსების მოპოვება. ჩატარებულია სამუშაო ალვანში ადმინისტრაციისა და ვიზიტორთა ახალი საინფორმაციო ცენტრის განვითარებისთვის დაფინანსების მოსაპოვებლად განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები არ არის 4.5 ადმინისტრაციის უზრუნველყოფა სახანძრო ინვენტრითა და და სატრანპორტო ადმინისტრაცია სათანადოდაა აღჭურვილი, რათა ეფექტურად განახორციელოს ხანძრების განხორციელება და კოორდინირება პარტნიორი ორგანიზაციები დამატებითი დაფინანსება http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 საშუალებებით. აღკვეთა და პრევენცია. ე) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 5-სათვის: ახალი პარტნიორული ურთიერთობების განვითარება და არსებული ურთიერთობების შენარჩუნება დაინტერესებულ მხარეებთან, დონორებთან და მხარდამჭერ ჯგუფებთან. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 5.1 თუშეთის დაცული ტერიტორიების საკონსულტაციო საბჭოს გააქტიურების ხელშეწყობა დაცული ტერიტორიების ეფექტური მართვისა და ამ გეგმის განხორციელების მხარის დასაჭერად. ჩატარებულია სამუშაო თუშეთის დაცული ტერიტორიების საკონსულტაციო საბჭოს გააქტიურების ხელშეწყობის მიზნით. განხორციელება არ არის არ არის 5.2 ადგილობრივ მუნიციპალიტეტთან მჭიდრო თანამშრომლობა და მათი მხარდაჭერა დაცული ლანდშაფტის მენეჯმენტის გეგმის შემუშავებაში. ჩატარებულია რეგულარული შეხვედრები მუნიციპალიტეტთან. განხორციელება არ არის არ არის 5.3 თუშეთის დაცული ლანდშაფტის მენეჯმენტის მხარდაჭერა, დაგეგმილია/ჩატარებულია ერთობლივი ღონისძიებები. განხორციელება თუშეთის დაცული ლანდშაფტის ადმინისტრაცია, პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება (გარკვეული ერთობლივი ღონისძიებებისთვის) 5.4 კორპორატიულ ბიზნესთან ურთიერთობების და პარტნიორობის ჩამოყალიბება და მათი მხარდაჭერის მოძიება თუშეთის დაცული ტერიტორიებისა და მისი საქმიანობისთვის. ჩატარებულია შეხვედრები კორპორატიულ ბიზნესის წარმომადგენლებთან. განხორციელება რა არის არ არის 5.5 შესაბამის უწყებებთან მუშაობა ალვანი-ომალოს დამაკავშირებელი საავტომობილო გზის მდგომარეობის გაუმჯობესებასა და საგზაო მიმოსვლის სეზონის გახანგრძლივებისთვის. ჩატარებულია შეხვედრები შესაბამის უწყებებთან განხორციელება ადგილობრივ მუნიციპალიტეტი არ არის 5.6 თანამშრომლობა შესაბამის უწყებებთან, რათა ომალოში დაარსდეს პირველადი გადაუდებელი დახმარების და ტრიაჟის ცენტრი, რომელიც იმუშავებს მთელი ტურისტული სეზონის განმავლობაში. ჩატარებულია შეხვედრები შესაბამის უწყებებთან. განხორციელება ადგილობრივ მუნიციპალიტეტი არ არის მუხლი 43. კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობის პროგრამა. 1. კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობის პროგრამის მიზნები, რომლის მიღწევასაც მიზნად ისახავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე და ინდიკატორები, რომლებიც გამოყენებულ იქნება იმის შესაფასებლად, მიღწეულ იქნა თუ http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 არა აღნიშნული მიზნები, არის შემდეგი: № მიზნები (რისი მიღწევა გვსურს მენეჯმენტის გეგმის მოქმედების ვადის ამოწურვამდე) ინდიკატორები (რა უნდა შევაფასოთ იმისათვის, რომ გავიგოთ მივაღწიეთ თუ არა დასახულ მიზნებს) 1. თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის მდგომარეობის გაუმჯობესების ხელშეწყობა დაცული ლანდშაფტის მმართველობასთან თანამშრომლობით და თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის და მისი მნიშვნელობის რეკლამირების გზით. – ერთობლივი პროექტების/ღონისძიებების მაგალითები; – გაუმჯობესებულია კულტურული მემკვიდრეობის პრიორიტეტული ელემენტები. 2. კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობის პროგრამის ღონისძიებები, რომლებსაც დაცული ტერიტორიების სააგენტო განახორციელებს იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს მოცემული მიზნები, შემდეგია: 1. თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის მდგომარეობის და მასზე არსებული ინფორმაციის გაუმჯობესება 2. თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის და ტრადიციების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას ხელშეწყობა. 3. კულტურული მემკვიდრეობიდან მიღებული სარგებლის გაზრდა. 3. კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების ხელშეწყობის პროგრამის ქმედებები, რომელთა განხორციელებასაც გეგმავს დაცული ტერიტორიების სააგენტო თითოეული სტრატეგიული ქმედების ფარგლებში არის შემდეგი: ა) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 1-სათვის: თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის მდგომარეობის და მასზე არსებული ინფორმაციის გაუმჯობესება ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 1.1 თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების მონაცემთა „გის“ ბაზის შექმნა. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების „გის“ ბაზა და რუკები. ხელშეწყობა ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, შესაბამისი სახელმწიფო უწყებები, პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება ბ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 2-სათვის: თუშეთის კულტურული მემკვიდრეობის და ტრადიციების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების ხელშეწყობა. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 2.1 თუშური კულტურის მნიშვნელოვან ელემენტებზე (სამზარეულო, თამაშები, ტრადიციები, არქიტექტურა) პუბლიკაციების, მაგ., საინფორმაციო ფურცლების/ბროშურების მომზადება. შესაბამისი პუბლიკაციები (საინფორმაციო ფურცლები, ბროშურების და სხვ.) ხელშეწყობა და განხორციელება ექსპერტ(ებ)ი და პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება 2.2 თუშეთის კულტურისადმი ინტერესის სტიმულირება სკოლებსა და უნივერსიტეტებში, ასევე ვიზიტორებს შორის, ლექციების და პრეზენტაციების ჩატარების გზით. ჩატარებულია ლექციები და პრეზენტაციები თუშეთის კულტურის შესახებ. ხელშეწყობა და განხორციელება ექსპერტ(ებ)ი და პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება გ) სამოქმედო გეგმა სტრატეგიული ღონისძიება 3-სათვის: კულტურული მემკვიდრეობიდან მიღებული სარგებელის გაზრდა. ქმედება შედეგი დტს/თდტ-ის როლი სხვა პარტნიორების ჩართულობა წინაპირობა 3.1 თუშური ფოლკლორის და ტრადიციული ხელოვნების წარმომადგენელთა მხარდაჭერა და მათი ფესტივალებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და ტურისტულ გამოფენებში მონაწილეობის წახალისება. თუშური ფოლკლორის და ტრადიციული ხელოვნების მუშაკებმა მონაწილეობა მიიღეს ფესტივალებში, კულტურულ ღონისძიებებსა და ტურისტულ გამოფენებში. ხელშეწყობა და განხორციელება ადგილობრივი მუნიციპალიტეტი, პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება 3.2 საოჯახო სასტუმროების მეპატრონეების მხარდაჭერა, რათა მათ შეძლონ თუშეთის კულტურის სათანადო დონეზე წარმოჩენა თავიანთ სტუმრებთან. საოჯახო სასტუმროების მეპატრონეებს აქვთ სათანადო ცოდნა და უნარი, ასევე მასალები. ხელშეწყობა და განხორციელება ადგილობრივ მუნიციპალიტეტი, პრტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება 3.3 ტრადიციული პროდუქციის (ნაკეთობები, ყველი და სხვ.) მწარმოებლების მხარდაჭერა, რათა მათ შეძლონ თავისი ნაწარმის გამოფენა და გაყიდვა თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ ორგანიზებულ ღონისძიებებზე. ტრადიციული პროდუქციის (ნაკეთობები, ყველი და სხვ.) მწარმოებლებმა მონაწილეობა მიიღეს დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის მიერ ორგანიზებულ ღონისძიებებში. ხელშეწყობა და განხორციელება ადგილობრივ მუნიციპალიტეტი, პარტნიორი ორგანიზაციები. დამატებითი დაფინანსება თავი VII მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგი მუხლი 44. ინდიკატორები და მათი შერჩევის დასაბუთება მენეჯმენტის გეგმის შესრულების ინდიკატორები გრძელვადიანი მიზნების, სტრატეგიული ღონისძიებებისა და ქმედებებისთვის დეტალურად აღწერილია VI თავში თითოეული პროგრამისათვის. ინდიკატორების შერჩევა მოხდა მათი გაზომვადობის (რაოდენობრივი და ხარისხობრივი) და დროში მიღწევადობის პრინციპით. მუხლი 45. მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგის მიზანი მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების პროცესში მიღწეული პროგრესის შეფასება და ბუნებრივ და სოციო კულტურულ გარემოში მომხდარი ცვლილებების დროულად დაფიქსირება დაცული ტერიტორიის მენეჯმენტის ადაპტირების უზრუნველსაყოფად. მუხლი 46. მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგის ღონისძიებები ადაპტაციური მართვის მთავარი პირობა გეგმის პრაქტიკული რევიზირების პროცესია. საჭიროა ყველა საქმიანობის ყოველწლიური მონიტორინგი და შეფასება. ხოლო შედეგები გათვალისწინებული უნდა იყოს მენეჯმენტის კუთხით მიღებულ გადაწყვეტილებებში. მართვის მონიტორინგისა და შეფასებისთვის გამოიყენება მონიტორინგის სხვადასხვა ღონისძიებები (საშუალებების) ერთობლიობა, რაც მოიცავს შემდეგს: http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 1. სოციო-ეკონომიკური მონიტორინგის მართვის მნიშვნელოვანი ასპექტია სოციო-ეკონომიკური ტენდენციებისა და ადგილობრივი მოსახლეობის აზრის უწყვეტი მონიტორინგი. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია სოციო-ეკონომიკური მონიტორინგის და შეფასების პროცედურას ახორციელებს 2005 წლიდან. ეს პროცესი შემდგომშიც უნდა გაგრძელდეს. 2. მენეჯმენტის ეფექტურობის კონტროლის ინსტრუმენტის მენეჯმენტის ეფექტურობის გაზრდაში მიღწეული პროგრესის მონიტორინგისთვის მთელ მსოფლიოში გამოიყენება ე.წ. „მენეჯმენტის ეფექტურობის კონტროლის ინსტრუმენტი“. ეს მექანიზმი სათანადო ინფორმაციის მოგროვებისა და დროთა განმავლობაში მიღწეული პროგრესის შეფასების საშუალებას გვაძლევს. იგი წარმატებით დაინერგა საქართველოშიც და მთელი ქვეყნის მასშტაბით დაცული ტერიტორიების შეფასების ჰარმონიზებული ანგარიშგების სისტემას წარმოადგენს. თავად შეფასების პროცესი შედარებით სწრაფი და იოლია და წელიწადში ერთხელ ხდება. თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია ამ პროცედურას ყოველწლიურად ატარებს და ეს შემდგომ წლებშიც უნდა გაგრძელდეს. 3. დეტალური ყოველწლიური განხილვების თუშეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაციის და დაცული ტერიტორიების სააგენტოს მიერ მომზადებული ყოველწლიური სამუშაო გეგმები განსაზღვრავს თითოეული ქმედების ფარგლებში მისაღწევ შედეგებს. თითოეული ქმედების შედეგების მონიტორინგი ყოველწლიურად უნდა ჩატარდეს. შედეგები უნდა შეჯამდეს შეფასების ანგარიშში, რომელიც გამოყენებული იქნება მომდევნო წლების სამუშაო გეგმების შემუშავებისას. 4. გეგმის შესრულების მონიტორინგი და დოკუმენტირება სამუშაო გეგმის თანახმად, მენეჯმენტის გეგმის ამა თუ იმ კომპონენტის შესრულებაზე პასუხისმგებელი იქნებიან სხვადასხვა პირები ან ადმინისტრაციის განყოფილებები. ადმინისტრაციის ყველა თანამშრომელი უნდა იცნობდეს მონიტორინგის ინდიკატორებს. ისინი უნდა მონაწილობდნენ სათანადო მასალებისა და ინფორმაციის შეგროვებაში იმისთვის, რომ შეფასდეს, რამდენად კარგად სრულდება დასახული ინდიკატორები, თანამშრომლებთან ტარდება რეგულარული სამუშაო შეხვედრები, სადაც განიხილება მიღწეული პროგრესი. 5. განხორციელებული საქმიანობის განხილვებისა და უწყვეტი მონიტორინგის საფუძველზე შემუშავდება კონკრეტული რეკომენდაციები მენეჯმენტის გეგმის გარკვეული ქმედებების მოდიფიკაციის თაობაზე. ეს რეკომენდაციები უნდა ჩამოყალიბდეს ყოველწლიური სამუშაო გეგმის შედგენამდე, რათა მომდევნო წლისთვის დაგეგმილი ქმედებების ადაპტირება მოხდეს გასული წლის გამოცდილების, ახალი გარემოებების ან ახალი ინფორმაციის შესაბამისად. მუხლი 47. მენეჯმენტის გეგმის მონიტორინგის სამოქმედო გეგმა 1. მენეჯმენტის გეგმის სხვადასხვა პროგრამების ფარგლებში მოგროვილი მონაცემების განხილვისა და ანალიზის ჩატარება ყოველი წლის ბოლოს, რათა დადგინდეს მიღწეული შედეგები, საყურადღებო ტენდენციები და ის პირობები, რაც სათანადოდ უნდა აისახოს შემდგომ მენეჯმენტში. 2. პარკთან დაკავშირებული ბეჭდვითი მასალების კატალოგის (ბიბლიოთეკის) წარმოება, სადაც თავს მოიყრის ისეთი დოკუმენტები, როგორიცაა სამოქმედო გეგმები, კვლევების ანგარიშები, საინტერპრეტაციო და საგანმანათლებლო მასალები, სახელმძღვანელოები, პრესაში გამოქვეყნებული სტატიები და ა.შ. 3. შესაბამისი თანამშრომლების მიერ სათანადო საბუთების არქივის (პრეზენტაციები, მიწოდებული დოკუმენტები, ანგარიშები, ფოტო მასალები) წარმოება სხვა უწყებებთან, პარტნიორებთან, რესურსების მომხმარებლებთან და ზოგადად ადგილობრივ თემთან და მის ცალკეულ სამიზნე ჯგუფებთან საკონსულტაციო შეხვედრების, საგანმანათლებლო თუ სხვა სახის შეხვედრებისა და სემინარების კულტურული ღონისძიებების და ფესტივალების შესახებ. 4. დაცული ტერიტორიის მართვასთან დაკავშირებული ყველა სტრატეგიული თუ ლეგალური დოკუმენტის, ჩატარებული კვლევების, პროექტების, სემინარების, კონფერენციების და კონსულტაციების ანგარიშების არქივის წარმოება ადმინისტრაციაში. 5. ყოველწლიური სამუშაო გეგმების დეტალური განხილვის ჩატარება, იმის უზრუნველსაყოფად, რომ მასში გათვალისწინებული და შეტანილი იყოს მენეჯმენტის გეგმით გაწერილი ყველა მნიშვნელოვანი აქტივობა. 6. მენეჯმენტის გეგმის განხორციელების სრული შეფასების ჩატარება მისი განხორცილების დაწყებიდან მე-6 წელს და ამ შეფასების შედეგების გათვალისწინება მენეჯმენტის გეგმის განახლების პროცესში. http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 დანართები: ა) რუკები: ა.ა) თუშეთის დაცული ტერიტორიის რუკა, დანართი №1; ა.ბ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების ინფრასტრუქტურის რუკა, დანართი №2; ა.დ) თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე მნიშვნელოვანი სახეობების გავრცელების (ნიამორი, ჯიხვი) რუკები, დანართი №3; ა.ე) თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე პატრულირების მარშრუტები დანართი №4; ა.ვ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების ბუნებრივი რესურსების მართვის რუკა, დანართი №5; ა.ზ) თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე მაღალი რისკის მქონე ხანძარსაშიში ზონების რუკები დანართი №6; ა.თ) თუშეთის ეროვნული პარკის ზონირების რუკა, დანართი №7; ბ) თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე გავრცელებული ფლორისა და ფაუნის ჩამონათვალი, დანართი №8; გ) საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი იმ ცხოველებისა და მცენარეების სახეობები, რომლებიც თუშეთის დაცულ ტერიტორიაზე გვხვდება, დანართი №9; დ) თუშეთის დაცული ტერიტორიების ზონების კოორდინატები, დანართი №10; http://www.matsne.gov.ge 30016000010003017614 1 თუშეთის დაცული ტერიტორიების მენეჯმენტის გეგმის დანართები: დანართი №1: თუშეთის სხელმწიფო ნკრძალი და ეროვნული პარკი დანართი: №2 ინფრასტრუქტურის რუკა 2 დანართი N3: საკვანძო სახეობების გავრცელების არეალები ა) ნიამორის (Capra aegagrus) ზაფხულის არეალი ბ) ჯიხვის (Capra cylindricornis) არეალი 3 დანართი: N 4 პატრულირების მარშრუტების რუკა დანართი N5: ბუნებრივი რესურსების (საძოვრები, ხე-ტყე) მართვა 4 დანართი N6: მაღალი ხანძრის რისკის ტერიტორიები (ტყეები) დანართი N7: თუშეთის ეროვნული პარკის ზონები 5 დანართი №2: თუშეთში გავრცელებული სახეობები ძუძუმწოვრები (დადასტურებული სახეობები): N ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება N ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება 1 Capra aegagrus ნიამორი 17 Eptesicus serotinus ჩვეულებრივი მეგვიანე 2 Capra cylindricornis აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი 18 Myotis nattereri ნატერერის მღამიობი 3 Capreolus capreolus შველი 19 Plecotus macrobullaris ყურა 4 Cervus elaphus ირემი 20 Myotis mystacinus ულვაშა მღამიობი 5 Rupicapra rupicapra (spp. caucasica) არჩვი 21 Nyctalus leisleri მცირე მეღამურა 6 Sus scrofa გარეული ღორი 22 Nyctalus lasioplerus გიგანტური მეღამურა 7 Ursus arctos მურა დათვი 23 Cricetulus migratorius ნაცრისფერი ზაზუნელა 8 Canis aureus ტურა 24 Microtus (Terricola) majori ბუჩქნარის მემინდვრია 9 Canis lupus მგელი 25 Microtus (Terricola) daghestanicus დაღესტნური მემინდვრია 10 Felis sylvestris გარეული კატა 26 Chionomis gud გუდაურის მემინდვრია 11 Lynx lynx ფოცხვერი 27 Sorex raddei რადეს ბიგა 12 Martes foina ქვის კვერნა 28 Sorex volnuchini ვოლნუხინის ან მცირეკავკასიური ბიგა 13 Martes martes ტყის კვერნა 29 Talpa levantis მცირე თხუნელა 14 Meles meles მაჩვი 30 Myoxus glis ჩვეულებრივი ძილგუდა 15 Vulpes vulpes მელა 31 Microtus arvalis ჩვეულებრივი მემინდვრია 16 Lepus europaeus კურდღელი 32 Sylvaemus uralensis მცირე თაგვი ფრინველები: N ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება N ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება N ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება 1 Ardea cinerea რუხი ყანჩა 30 Apus apus ნამგალა 59 Muscicapa striata რუხი მემატლია 2 Gypaetus barbatus ბატკანძერი 31 Upupa epops ოფოფი 60 Parus major დიდი წივწივა 3 Gyps fulvus ორბი 32 Merops apiaster კვირიონი 61 Parus ater შავი წივწივა 4 Aegypius monachus სვავი 33 Coracias garrulus ყაპყაპი 62 Parus caeruleus წიწკანა 5 Aquila chrysaetos მთის არწივი 34 Dendrocopus major დიდი ჭრელი კოდალა 63 Aegythalos caudatus თოხიტარა 6 Aquila nipalensis ველის არწივი 35 Picus viridis მწვანე კოდალა 64 Certhia familiaris ჩვ. გლინავა 7 Hieraaetus pennatus ჩია არწივი 36 Ptyonogrogne rupestris კლდის მერცხალი 65 Tychodroma muraria კლდეცოცია 8 Milvus migrans ძერა 37 Hirundo rustica სოფლის მერცხლი 66 Lanius collurio ჩვ. ღაჟო 9 Buteo buteo ჩვეულებრივი კაკაჩა 38 Delichon urbica ქალაქის მერცხალი 67 Lanius minor შავშუბლა ღაჟო 10 Pernis apivorus კრაზანაჭამია 39 Anthus spinoletta მთის მწყერჩიტა 68 Garrulus glandarius ჩხიკვი 11 Accipiter nisus მიმინო 40 Anthus pratensis მდელოს მწყერჩიტა 69 Pyrrhocorax pyrrhocorax წითელნისკარტა მაღრანი 6 12 Accipiter gentilis ქორი 41 Motacilla alba თეთრი ბოლოქანქარა 70 Pyrrhocorax graculus ალპური (ყვითელნისკარტა) მაღრანი 13 Falco tinnunculus ჩვეულებრივი კირკიტა 42 Motacilla cinerea მთის ბოლოქანქარა 71 Corvus frugilegos ჭილყვავი 14 Falco subbuteo მარჯანი 43 Troglodytes troglodytes ჭინჭრაქა 72 Corvus corone ყვავი 15 Falco peregrinus შავარდენი 44 Cinclus cinclus წყლის შაშვი 73 Corvus corax ყორანი 16 Tetrao mlokosiewiczi კავკასიური როჭო 45 Prunella modularis ტყის ჭვინტაკა 74 Oriolus oriolus მოლაღური 17 Tetraogallus Caucasicus კავკასიური შურთხი 46 Erithacus rubecula გულწითელა 75 Fringilla coelebs ნიბლია ანუ სკვინჩა 18 Alectoris chukar კაკაბი 47 Phoenicurus ochruros შავი ბოლოცეცხლა 76 Carduelis cannabina მეკანაფია 19 Perdix perdix გნოლი 48 Oenanthe oenanthe ჩვეულებრივი მეღორღია 77 Carduelis flavirostris მთის ჭვინტა 20 Coturnix coturnix მწყერი 49 Saxicola rubetra მდელოს ოვსადი 78 Carduelis carduelis ჩიტბატონა 21 Vanellus vanellus პრანწია 50 Turdus viscivorus ჩხართვი 79 Carduelis chloris მწვანულა 22 Actitis hypoleucos მებორნე 51 Turdus torquatus თეთგულა შაშვი 80 Carduelis spinus ჭივჭავი 23 Tringa ochropus შავულა 52 Turdus merula შავი შაშვი 81 Serinus pusillus თავწითელა მთიულა 24 Columba palumbus ქედანი 53 Sylvia curruca მქირდავი ასპუჭაკა 82 Pyrrhula pyrrhula სტვენია 25 Streptopelia turtur ჩვეულებრივი გვრიტი 54 Sylvia communis რუხი ასპუჭაკა 83 Coccothraustes coccothraustes კულუმბური 26 Cuculus canorus გუგული 55 Phylloscopus trochilus ყარანა გაზაფხულა 84 Loxia curvirostra ნისკარტმარწუხა 27 Bubo bubo ზარნაშო 56 Phylloscopus lorenzii კავკასიური ყარანა 85 Carpodacus erythrinus ჩვ. კოჭობა 28 Strix aluco ტყის ბუ 57 Phylloscopus nitidus მწვანე ყარანა 86 Carpodacus rubicilla დიდი კოჭობა 29 Caprimulgus europaeus უფეხურა 58 Regulus regulus ყვითელთავა ღაბუაჩიტი 87 Emberiza hortulana ბაღის გრატა 88 Emberiza cia კლდის გრატა რეპტილიები: Coronella austriaca - სპილენძა Vipera ursini - ველის გველგესლა Lacerta sp., ამფიბიები: Bufo viridis - მწვანე გომბეშო. Rana ridibunda - ტბის ბაყაყი Rana macrocnemis - მცირეაზიური ბაყაყი Hyla arborea - ჩვ. ვასაკა თევზები: Salmo trutta - მდინარის კალმახი 7 ოჯახი გვარი სახეობა კლასი - ხმელეთის ნიჟარიანი მოლუსკები (Gastropoda) Pomatiasidae Pomatias studer, 1879 Pomatias rivulare Eichw, 1829 Ellobiidae Carychium Mill, 1774 Carychium tridentatum (Mull) 1774 Succineidae Succinae Drap, 1801 Succinae lejavai Hudec 1966.n.sp. Cionellidae Cionella seffr,1830 Cionella lubrica (Miill) 1774 Pupillidae Woll Vertigo Mill, 1774 Vertigo substriata seffer,1830 Vertigo pusilla Mill, 1774 Vertigo antivertigo (Drap) 1801 Vertigo pygmaea (Drap) 1801 Truncatellina Lewe, 1852 Truncatellina strobeli (Gredl) 1853 Truncatellina cylindrica (Fer) 1832 Columella West. 1873 Columella edentula (Drop) 1805 Pupilla Turton, 1831 Pupilla triplicata (stud) 1820 Pupilla inops (Reinh) 1877 Lauria Gray, 1840 Lauria cylindracea (Da Costa) 1776 Lauria caucasica (Pfr) Pfr.L. 1857 Orcula Held, 1837 Orcula doliolum (Brug) 1792 Valloniidae Vallonia Risso, 1826 Vallonia pulchella (Miill) 1774 Vallonia costata (Miill) 1774 Enidae Chondrula Beck, 1837 Chondrula tridens Miill, 1774 Imparietula Lindh, 1925 Jmparietula brevio Mouss, 1876 Clausiliidae Serrulina Mouss, 1873 Serrulina semilamellata (Muss) 1863 Idyla H.et Adams, 1855 Idyla foveicollis (Charp) 1852 Euxina (Bttg) 1877 Euxina tuschetica Likh. Et Lezhava, 1961 Euxina Somchetica (Pfr) 1846 Euxina tschetschenica (Pfr) 1846 Murconaria Bttg. 1887 Murconaria duboisi (Charp) 1852 Ferussaciidae Caecilioides Harrm, 1846 Caecilioides acicula Miill, 1774 Endodontiae Punctum Morse, 1846 Punctum pygmaeum (Drap) 1881 Discus Fitz, 1883 Discus ruderatus Stud, 1820 Zonitidae Vitrea Fitz, 1833 Vitrea contortula (Kryn) 1837 Vitrea pygmaea (Bttq) 1880 Nesovitrea Cooke, 1921 Nesovitrea petranella (Pfr) 1853 Oxychilus Fitz, 1833 Oxychilus subeffusus (Bttg) 1879 Oxychilus siversi (Bttg) 1879 Euconulus Reinh, 1833 Euconulus fulvus (Miill) 1774 Vitrinidae Vitrina (drap) 1801 Vitrina pellucidus (Miill) 1774 Phaenacolimax stab, 1859 Phaenacolimax annularis (Stud) 1820 Helicidae Xerosecta Mont. Xerosecta derbentina (Kryn) 1833 Circassina hesse 1821 Circassina circassina (Mouss) 1863 Fruticocampilaea Kob, 1871 Fruticocampilaea narranensis (Kryn) 1863 Trichia Hartm, 1840 Trichia eichwaldi (Pfr) 1846 Trichia caucasicola (Lindh) 1913 Euomphalia West, 1889 Euomphalia ravergieri (Fer) 1835 8 Euomphalia selecta (klika) 1833 Caucasotachea (Bttg) 1911 Caucasotachea calligera (Mouss) 1873 Helix L. 1873 Helix lucorum L. 1758 Agriolimacidae Wagner, 1935 Deroceras Refin, 1980 Deroceras ayreste (lin, 1758) Krinickilus Kalen, 1851 K. melanocephalus Kelen, 1851 Drilolestes Lindh. 1925 D. retowskii (Boettg) 1884 Parmacellidae Gray, 1860 Parmacella Cuver, 1804 P. ibera Eichwald, 1841 კლასი- მწერები (Insecta) Sarcophagidae Blaesoxipha Loew, 1861 Bl. (Bl) cochlearis (Pandelle) 1896 Bl. (Bl) laticornis (Meig) Servaisia Robineo-Desvoidy, 1863 Bl. (S) erythrura (Meigan), 1826 Bl. (S) rossica Villeneuve, 1912 Bl. (G) lineata (Fallen), 1816 Bellieria Robineau-Desvoidy, 1863 B. (s.str) melanura (Meigan), 1826 Bercaea Robineau-Desvoidy, 1863 B.haemorrhoudalis (Fallen), 1794 Ravinia Robineau-Desvoidy, 1863 R.striata (Fallen), 1794 Calliphoridae Calliphora R.-D. 1830 C. vomitoria, Linnaeus, 1758 Melinda R.-D. 1830 M.kisha Grunin, 1970 M. zaitsevi Grunin, 1970 Lucilia R.-D. 1830 L. richardsi Collin, 1926 Hymenoptera Diaeretiella stary, 1960 D. Rapae M.Jntosh, 1855 Lipolexis Foerster, 1862 L. gracilis Foerster, 1862 Encyrtidae Walker, 1837 Pseudaphycys Timberlake, 1916 P. hungaricus Erdos, 1956 P. malinus Gahan, 1946 P. phenacocci Jasnosh, 1957 Psyllaephagus Ashmead, 1900 P. badchysi Myartseva, 1980 P. procerus (Mercet) 1921 Eremophasma Sugonjaev et Trjapitzin, 1979 E. peliococci Myartseva, 1982 Tetracnemus Westwood, 1837 T. peliococci Myartseva, 1979 Elateridee L. 1758 Selatosimus Steph, 1830 S. aeneus L, 1758 Anostirus Thomas, 1859 A. eschsholtzi Fald, 1835 Tenebrionidae Blaps Fabricius 1775 B. halophila Fischer von Waldheim 1882 Tenebtio Linnaeus 1758 T. molitor Linnaeus 1758 Uloma Dejean 1834 Uloma culinaris Linnaeus 1783 Laena Latreille 1878 L. lederi Weise 1878 Nalassus Mulsant 1857 N. Faldermanni Faldermann 1837 Carabidae Cicindela Linnaeus, 1758 C. litterifera Chaudoir, 1842 Leistus Frolich, 1799 L. lenkoranus Reitter, 1885 Carabus Linnaeus, 1758 C. cribratus Quensel, 1806 C. septemcarinatus Motschuisky, 1840 C. armeniacus Mannerheim, 1830 Cuchrus Fabricius, 1774 C. aeneus Fischer von Waldheim, 1824 Trechus Clairville, 1806 T. quadristriatus (Schrank) 1781 T. quadrimaculatus Motschulsky, 1850 Tachyta kirby 1837 T. nana (gylllenhal) 1810 Bembidion Latreille, 1802 B. lampros (Herbst), 1784 9 B. zaitzevi Lutshnik, 1937 B. varicolos (Fabricius) 1803 B. kartalinicum Lutshnik, 1937 Deltomerus Metschulsky, 1850 D. intermedius Zamotailov, 1992 D. Fulvipes (Motschulsky) 1839 Plerostichus Borelli, 1810 P. niger (schaller) 1783 P. stomoides (Chaudoiri) 1868 Harlapus Latreille, 1802 H. griseus (Panzer) 1797 H. rufipes (De Geer) 1774 H. calceatus (Duftschmid) 1812 H. litigiosus Dejean, 1829 H. metallinus Menetries, 1838 H. distinguendus (Duftschmid) 1812 H. quadratus, Chaudois 1846 Tetrigidae Tetrix latr, 1901 T. bipunctata L. 1758 Coccinellidae Subcoccinela Huber, 1842 S. vigintiquatuorpumctata L. 1758 Semiadalia Crotch, 1874 S. schneideri Weise, 1878 Coccinula Dobzh, 1925 C. sinuatomarginate Fald, 1837 Geometridae Geometra Linnaeus, 1767 G. papilionaria Linnaeus, 1758 Chlorissa Stephens, 1831 Ch. Viridata Linaeus, 1758 Ch. Pulmentaria Guenee, 1857 Iodis Hubner, 1823 I. putata Linnaeus, 1758 Cleta Dupenchel, 1845 C. filacearia Herrich-Schaffer, 1847 Scopula Schranck, 1802 S. imitaria Hubner, 1799 S. immutata Linnaeus, 1758 Euchoeca Hubner, 1823 E. nebulata Scopuli, 1763 Sterrha Hubner, 1825 S. rufaria Hubner, 1799 S. sericeata Hubner, 1813 S. aureolaria Denis et Sch. 1775 S. textaria Lederer, 1861 S. inquinata Scopoli, 1763 S. seriata Schrank, 1802 S. dimidiata Hufnagel, 1767 S. camparia Hervich-Schaffer, 1761 Minoa Treitschke, 1827 M. murinata Scopoli, 1763 Enthephria Hubner, 1825 E. ignorata Staudinger, 1892 E. caesiata Denis et Sch. 1779 Xanthorhoe Hubner, 1825 X. munitata Hubner, 1809 X. fluctaata Linnaeus, 1758 X. acutangulata Christiph. 1887 X. ferrugata Clerck 1759 Costaconvexa Agenio, 1949 C. polygrammata Borkhausen, 1794 Scotopteryx Hubner, 1825 S. vicinaria Dupenchel, 1830 S. bipunctaria Denis et Sch. 1775 S. octodurensis Favre, 1899 Epirrhoe Hubner, 1825 E. tristata Linnaeus, 1758 10 E. hastuleta Hubner, 1790 E. pupillata Fhunberg, 1792 E. molluginata Hubner, 1810 E. galiata Denis et Sch, 1775 E. rivata Hubner, 1813 E. alternata Muller, 1764 Coenocaple Hubner, 1825 C. lapidate Hubner, 1809 Rheumaptera Hubner, 1822 R. hastata Linnaeus, 1758 Mesotype Hubner, 1825 M. virgata hugnagel, 1787 Euphyia Hubner, 1825 E. sintenici Staudinger, 1892 E. Frustata Treitschike, 1828 Perizoma Stephens, 1825 P. alchemillata Linnaeus, 1758 P. hidrata Treitschke, 1828 Stamnodes Guenee, 1857 S. depecilata Lederer, 1870 Trichodezia Warren, 1895 T. haberhavieri Lederer, 1964 Calostigia Hubner, 1825 C. alivata Denis et Sch. 1775 Eulithis Hubner, 1822 E. prunata Linnaeus, 1758 E. populata Linnaeus, 1758 E. pyraliata Denis et Sch. 1775 Diactinia Warren, 1898 D. silaceata Denis et Sch. 1775 Chloroclysta Hubner, 1828 C. miata Linnaeus 1758 C. siterata Hufnagel, 1767 C. truncata Hufnagel, 1767 C. citerata Linnaeus, 1761 Cidaria Treitschke, 1825 C. fulvata Forster, 1771 Triphosa stephens, 1829 T. dubidata Linnaeus, 1758 Hydriomena Hubner, 1825 H. furcata Thunberg, 1784 Coenotephria Prout. 1914 C. ocellata Linnaeu, 1758 Thera stephens, 1831 T. variata Denis et Sch.1775 T. obeliscata Hibner, 1787 T. Juniperata Linnaeus, 1758 T. cognata Thunberg, 1792 T. firmata Hubner, 1822 Eupithecia Curtis, 1825 E. subdeverrata Vojnits, 1975 E. extremata Fabricius, 1787 E. selinata Herrich-schaffer, 1861 E. tripunctaria Herrich-schaffer, 1851 Anaitis Dupenchel, 1844 A. mundulata Guenee, 1857 A. columbata Metzner, 1845 A. obsiteria Lederer, 1853 A. numidaria Herrich-schaffer, 1856 A. uniformata Urnahn, 1971 A. plagiata Linnaeus, 1758 Jrame Hubner, 1823 J. wauaria Linnaeus, 1758 Cabera Treitschke, 1825 C.exanthemata Scopoli, 1763 C. pusaria Linneaus, 1758 11 Phaselia Guenee, 1857 P.serrularia Eversmann, 1847 Synopsia Hubner, 1825 S. sociaria Hubner, 1799 Aspilates Treitschke, 1825 A. acuminaria Eversmann, 1851 Gnophos Treitschke, 1827 G. obscuraria Hubner, 1853 G. myrtillata Thunberg, 1792 G. obscuratus Denis et Sch. 1775 G. ciscaucasica Rjabov, 1964 G. glaucinarius Hubner, 1799 Tephrosia Hubner, 1825 T. sepiaria Hufnagel, 1767 Biston Leach, 1815 B. ahyra Wehrli, 1939 Ennomos Treitschke, 1825 E. erosaria Denis et Sch. 1775 E. quercinaria Hufnagel, 1767 Hylaea Hubner, 1822 H. fasciaria Linnaeus, 1758 Abraxas Leach, 1815 A. grossuleriata Linnaeus, 1758 Calospilos Hubner, 1825 C. sylvata Scopuli, 1767 Lomaspilis Linnaeus, 1758 L. marginata Linnaeus, 1758 Semiothisa Hubner, 1818 S. clathrata Linnaeus, 1758 S. glarearia Denis et sch. 1775 Tephrina Guenee, 1845 T. arenacearia Denis et Sch. 1775 T. murinata Denis et Sch. 1775 Perconia Hubner, 1823 P. strigillaria Hubner, 1789 Ematurga Lederer, 1853 E. atomaria Linnaeus, 1758 Peribatodes Wehrili, 1943 P. rhomboidaria Denis et Sch. 1775 P. umbraria Hubner, 1809 Boarmia Treitske, 1927 B. roboraria Denis et Sch. 1775 Serraca Moore, 1867 S. punctinalis, 1763 Ascotis Hubner, 1825 A. selenaria Denis et Sch. 1775 Alcis Curtis, 1825 A. repandata Linnaeus, 1761 Selenia Hubner, 1823 S. bilunaria Esper, 1795 S. lunaria Denis et Sch. 1775 S. tetralunaria Hufnagel, 1767 Petrophora Hubner, 1822 L. chloroseta Scopoli, 1763 therapis Hubner, 1823 T. flavicaria Denis et Sch. 1775 Pswudopanthera Hubner, 1823 P. macularia Linnaeus, 1758 Epione Dupenchel, 1844 E. repandaria Hufnagel, 1767 Tabanidae Tabanus Enderlein, 1922 T. quatuornotatus Meigen, 1820 T. caucasius Krober, 1924 T. cordiger Meigen, 1820 T. rupium Brauer, 1880 T. miki miki Brauer, 1880 T. miki colchidicus Olsufjev, 1970 T. indrae montivagus Olsufjev, 1970 T. subparadoxus Olsufjev, 1941 T. armeniacus Krober, 1928 T. portschinskii Olsufjev, 1937 Atylotus Osten Sacken, 1876 At. (s.str.) fulvus aureus Hauzeri, 1941 12 Haematopota Meigen, 1803 H. longeantennata Olsufjev, 1937 Syrphidae Melanostoma shiner, 1860 M. mellinum Linnaeus, 1758 Scaeva Fallen, 1812 Sc. Pyrastri Linnaeus, 1758 Syrphus Fabricius, 1775 S. ribessii Linnaeus, 1758 S. vitripennis Meigen, 1852 S. tricinctus Fallen, 1817 S. latifasciatus Macquart, 1827 S. braueri Egger S. compositarum Verall S. eggeri Schiner, 1860 Sphaerophoria Le Peletler et Servillev 1828 S. mentastri Linnaeus, 1758 S sarmatica Bankovska, 1964 Chrysotoxum Meigen, 1803 Chr. Octomacullatum Curtis Pipiza Fallen, 1810 P. nocticula Linnaeus, 1758 Cheilosia Meigen, 1822 Ch. Scutellata Fallen, 1817 Ch. Armeniaca Stackelberg, 1956 Volucella Geoffroy, 1762 V. Bombylans Zetterstendt, 1843 Merodon Meigen, 1822 M. spinipes Fanvricius, 1794 Conosyrphus Frey Con. Volucelluns Portshinsky, 1881 დღის პეპლები: № ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება 1. Papilio machaon მაქაონი 2. Vanessa atalanta ადმირალი 3. Vanessa cardui ნარშავას ფრთაკუთხა 4. Aglais urticae მეჭინჭრია 5. Parnassius apollo აპოლონი 6. Parnassius nordmanni კავკსიური აპოლონი 13 ფლორა: Pteridophyta Aspleniaceae Asplenium adianthum-nigrum L. ruta-muraria L. septentrionale (L.) Hoffm. trichomanes L. viride Huds. woronowii H. Christ. Ceterach officinarum Willd. Phyllitis scolopendrium (L.) Nowman. Dryopteridaceae Athyrium distentifolium Tausch ex Opiz. filix-femina (L.) Roth. Cystopteris fragilis (L.) Bernh. Cystopteris montana (Lam) Bernh. Dryopteris dilatata (Hoffm.) A. Gray Dryopteris filix-mas (L.) Schott. Dryopteris oreades Fomin Dryopteris pseudomas (Woll.) Holub. et Pouzar Gimnocarpium dryopteris (L.) Newman. Gimnocarpium robertianum (Hoffm.) Newman. Matteuccia strutiopteris (L.) Tod. Polystichum aculeatum (L.) Roth. Polystichum braunii (Spenn.) Fee. Polystichum lonchitis (L.) Roth. Woodsia alpina (Bolton) Gray Woodsia fragilis (Trew) Moore Lycopodiaceae Diphasiastrum alpinum (L.) Holub. Huperzia selago (L.) Bernh. ex Mart et Schrank Lycopodium annotinum L. Ophioglossaceae Botrychium lunaria (L.) Sw. Polypodiaceae Polypodium vulgare L. Pteridaceae Cryptogramma crispa (L.) Ribr. Sellaginelaceae Sellaginella helvetica (L.) Link. Telypteridaceae Phegopteris connectilis (Michx.) Watt. Thelypteris oreopteris (Ehrh) Sloss Spermatophyta Gymnospermae Cupressaceae Juniperus hemisphaerica C. Presl Juniperus oblonga M. Bieb. Juniperus sabina L. Pinaceae Pinus kochiana Klotzsch ex C. Koch Angiospermae Dicotiledones Aceraceae Acer campestre L. Acer platanoides L. Acer trautvetteri Medw. Adoxaceae Adoxa moschatellina L. Apiaceae Agasyllis latifolia (M. Bieb.) Boiss. Angelica tatianae Bordz Anthriscus ruprechtii Boiss. Anthriscus sylvestris (L.) Hoffm. Anthriscus schmalhausenii (Albov) K. Pol. Astrantia maxima Pall. Bupleurum nordmannianum Ledeb. Bupleurum exaltatum M. Bieb. Bupleurum polyphyllum Ledeb. Carum carvi L. Carum caucasicum (M. Bieb.) Boiss. Carum meifolium (M. Bieb.) Boiss. Chaerophyllum aureum L. Chaerophyllum bulbosum L. Chaerophyllum humile Steven Chaerophyllum roseum M. Bieb. Chamaesciadium acaule (M. Bieb.) Boiss. Eleutherospermum cicutarium (M. Bieb.) Boiss. Heracleum asperum (Hoffm.) M. Bieb. Heracleum lescovii Grossh. Heracleum roseum Steven Heracleum sosnowskyi Manden. Ligusticum alatum (M. Bieb) Spreng. Orlaya daucoides (L.) Greuter. Pastinaca armena Fisch. et C.A.Mey. Peucedanum caucasicum (M. Bieb.) C. Koch Peucedanum ruthenicum M. Bieb. Pimpinella rhodantha Boiss. Seseli transcaucasicum (Schischk.) Pimenov et Sdobnina Symphyoloma graveolens C.A.Mey. Trinia leiogona (C.A.Mey.) B. Fedtsch. Zosimia orientalis Hoffm. Asteraceae Achillea biserata M Bieb. Achillea millefolium L. Achillea ptarmicifolia (Willd.) Rupr. ex Heimerl Achillea setacea Waldst. et Kit. Aetheopappus caucasicus Sosn. Adenostyles platyphylloides (Sommier et Levier) Czerep. Antennaria caucasica Boriss. Anthemis dumetorum Sosn. Anthemis iberica M. Bieb. Anthemis rigescens Willd. Anthemis sosnovskyana Fed. Arcticum lappa L. Artemisia absinthium L. Artemisia chamaemelifolia Vill. Artemisia campestris L. Artemisia scoparia Waldst. et Kit. Artemisia vulgaris L. Artemisia splendens Willd. Aster alpinus L. Aster ibericus M. Bieb. Carduus adressus C.A.Mey. Carduus multijugus C. Koch Centaurea bella Trautv. Centaurea cheiranthifolia Willd. Centaurea dagestanica (Lipsky) Wagenitz Centaurea fischerii Willd. Centaurea salicifolia M. Bieb. Centaurea salviifolia (Boiss.) Sosn. Chondrilla juncea L. Cicerbita macrophylla (Willd.) Wallr. Cicerbita petiolata (C. Koch) Gagnidze Cicerbita prenanthoides (M. Bieb.) Beauverd. Cicerbita racemosa (Willd) Beauverd. Cichorium intybus L. Cirsium echinus (M. Bieb.) Hand. Mazz. Cirsium hygrophiloides Kharadze Cirsium ketzkhovelii Kharadze Cirsium macrocephalum C.A.Mey. Cirsium obvallatum (M. Bieb.) Fisch. Cirsium osseticum (Adam) Petr. Cirsium pugnax Sommier et Levier Cirsium rhizocephalum C.A.Mey. Cirsium simplex C.A.Mey. Cirsium tomentosum C.A.Mey. Crepis sonchifolia (M. Bieb.) C.A.Mey. Crepis rhoedifolia M. Bieb. Dolichorriza caucasica (M. Bieb.) Galushko Doronicum macrophyllum Fisch. ex Hornem Doronicum oblongifolium DC. Erigeron alpinus L. Erigeron caucasicus Steven Erigeron orientalis Boiss Erigeron uniflorus L. Erigeron venustus Botsch. Filago arvensis L. Hieracium auriculoides Lang. Hieracium bifurcum M. Bieb. Hieracium chlorochromum Sosn. et Zahn. Hieracium erythrocarpoides (Litv. et Zahn.) Kem.-Nath. Hieracium hypoglaucum (Litv. et Zahn.) Hieracium laewigatum Willd. Hieracium murorum L. Hieracium pilosella L. Hieracium piloselloides Vill. Hieracium panoniciforme Litv. et Zahn. Hieracium sabaudum L. Hieracium sabiniforme (Zahn.) Kem. Nath. Hieracium tephrocephalum Vuk. Hieracium tridentatum (Fr.) Fr. Hieracium umbellatum L. Hieracium vulgatum Fr. Inula grandiflora Willd. Inula heleneum L. Inula orientalis Lam Inula salicina L. Jurinea blanda (M. Bieb.) C.A.Mey. Jurinea exuberans (Trautv.) Sosn. Jurinea filicifolia Boiss. Jurinella depressa (Steven) Iljin Jurinella subacaulis (Fisch. et C.A.Mey.) Iljin Kemulariella rosea (Steven ex M. Bieb.) Tamamsch. Lactula georgica Grossh. Lactula serriola L. Lactula wilhelmsiana Fisch. et C.A.Mey ex DC. Lapsana communis L. Lapsana grandiflora M. Bieb. Lapsana intermedia M. Bieb. Leontodon asperus (Waldst. et Kit.) Boiss. Leontodon hispidus L. Leontodon danubialis Jacq. Leucanthemum vulgare Lam. Ligularia sibirica (L.) Cass. Mycelis muralis (L.) Dumort. Omalotheca caucasica (Sommier et Levier) Czerep. Omalotheca supina (L.) DC. Petasites albus (L.) Gaerth. Petasites georgicus Manden. Picris hieracioides L. Podospermum grigorashvili Sosn. 14 Podospermum meyeri C. Koch Psephelus dealbatus (Willd.) Boiss. Pyrethrum coccineum (Willd.) Vorosch. Pyrethrum demetrii Manden. Pyrethrum leptophyllum Steven ex M. Bieb. Pyrethrum fruticulosum Biehler Pyrethrum parthenifolium Willd. Scorzonera filifolia Boiss. Scorzonera leptophylla (DC.) Grossh. Scorzonera alpigena (C. Koch) Grossh. Senecio kolenatianus C.A.Mey. Senecio lapsanoides DC. Senecio pojarkovae Schischk. Senecio sosnovskyi Sofieva Senecio taraxacifolius (M. Bieb.) DC. Sonchus asper (L.) Hill. Sonchus oleraceus L. Stemmacantha pulchra (Fisch. et C.A.Mey.) Dittrich. Solidago caucasica Kem.-Nath. Solidago virgaurea L. Taraxacum confusum Schischk. Taraxacum officinale (L.) Weber Taraxacum porphyranthum Boiss. Taraxacum stevenii DC. Telekia speciosa (Schreb.) Baumg. Tephloseris caucasigena (Schischk.) Czerep. Tephloseris cladobotris (Ledeb.) Grisseb. et Schenk. Tephloseris karjaginii (Sofiekova) Holub. Tephloseris subfloccosa (Schischk.) Czerep. Tragopogon graminifolius DC. Tragopogon charadzeae Kuthath. Tragopogon filifolius Rehm. ex Boiss. Tragopogon reticulatus Boiss. et Huet. Tripleurospermum caucasicum (Willd.) Hayek. Tripleurospermum elongatum Bornm. Tusilago farfara L. Xanthium strumarium L. Balsaminaceae Impatiens noli-tangere L. Berberidaceae Berberis orientalis C. K. Scheid. Berberis vulgaris L. Betulaceae Alnus barbata C. A. Mey. Alnus incana (L.) Moench Betula litwinowii Doluch. Betula pendula Roth Betula raddeana Trautv. Boraginaceae Aegonychon purpurocaeruleum (L.) Holub. Aipyanthus pulchra (Willd. ex Roem. et Schult.) E. Avetissjan Asperugo procumbens L. Cynoglossum officinale L. Cerinthe minor L. Cerinthe glabra Mill. Echium biebersteinii (Lacaita) Dobrocz. Echium vulgare L. Huynchia pulchra (Roem. et Schult.) Greuter et Burdet Lappula consanguinea (Fisch. et C.A.Mey.) Gürke Lappula patula (Lehm.) Menich. Lappula squarrosa (Retz) Dumort Lithospermum arvense L. Lithospermum officinale L. Lycopsis orientalis L. Myosotis alpestris F. W. Schmidt. Myosotis amoena (Rupr.) Boiss. Myosotis arvensis (L.) Hill. Myosotis cespitosa Schultz. Myosotis ramosissima Rochel. ex Schult. Myosotis sparsiflora Pohl. Myosotis suaveolens Waldst. et Kit. Myosotis sylvatica Ehrh. ex Hoffm. Nonea versicolor (Steven) Sweet. Onosma caucasica Levin ex Popov Onosma microcarpa Steven ex DC. Symphytum asperum Lepech Symphytum caucasicum M. Bieb. Trigonocarium involucratum (Steven) Kusn. Brassicaceae Alliaria brachycarpa M. Bieb. Alliaria petiolata (M. Bieb.) Cavara et Grande Alyssum calicinum L. Alyssum hirsutum M. Bieb. Alyssum murale Waldst. et Kit. Alyssum trychostachyum Rupr. Alyssum parviflorum Fisch. ex M. Bieb. Arabidopsis fhaliana (L.) Heinh. Arabis caucasica Willd. Arabis mollis Steven Barbarea ketzkhovelii Mardal. Barbarea vulgaris R. Br. Brassica campestris L. Bunias orientalis L. Camelina pilosa (DC.) N. W. Zinger. Camelina sativa (L.) Crantz Capsella bursa-pastoris (L.) Medik Cardamine impatiens L. Cardamine pectinata Pall. ex DC. Cardamine seidlitziana Albov Cardamine uliginosum M. Bieb. Chorispora tenella (Pall.) DC. Dentaria bipinnata C.A.Mey. Dentaria bulbifera L. Dentaria microphylla Willd. Dentaria quinquefolia M. Bieb. Descuraina sophia (L.) Webb. et Prantl Draba bryoides DC. Draba hispida Willd. Draba incompta Steven. Draba nemorosa L. Draba sibirica (Pall.) Thell. Draba siliquosa M. Bieb. Draba supranivalis Rupr. Erophila verna (L.) Bess. Erisimum aureum M. Bieb. Erisimum ibericum (Adam) DC. Erisimum meierianum (Rupr.) N. Busch Erisimum substrigosum (Rupr.) N. Busch Eunomia rotundifolia C.A.Mey. Hesperis matronalis L. Hesperis voronovii N. Busch Isatis iberica Steven Isatis reticulata C.A.Mey. Lepidium campestre (L.) R. Br. Lepidium ruderale L. Murbekiella huetii (Boiss.) Rothm. Microthlaspi perfoliatum (L.) F. K. Mey. Nasturcium officinale R. Br. ex W. T. Aiton. Pachyphragma macrophyllum (Hoffm.) N. Busch Pseudovesicaria digitata (C.A.Mey.) Rupr. Rorippa palustris (L.) Besser. Sisimbrium loeselii L. Sisimbrium irio L. Sisimbrium officinale (L.) Scop. Sisimbrium erucastrifolium (Rupr.) Trautv. Sobolewskia caucasica (Rupr.) N. Busch Thlaspi arvense L. Turritis glabra L. Campanulaceae Asyneuma campanuloides (M. Bieb. ex Sims.) Bornm. Campanula alliariifolia Willd Campanula andina Rupr. Campanula argunensis Rupr. Campanula aucheri DC. Campanula bellidifolia Adam Campanula biebersteiniana Schult. Campanula bononiensis L. Campanula charadzeae Grossh. Campanula ciliata Steven Campanula collina M. Bieb. Campanula doluchanovii Kharadze Campanula hohenackeri Fisch. et C.A.Mey. Campanula kolenatiana C.A.Mey. ex Rupr. Campanula latifolia L. Campanula petrophila Rupr. Campanula rapunculoides L. Campanula sarmatica Ker.-Gawl. Campanula saxifraga M. Bieb. Campanula stevenii M. Bieb. Campanula trautvetteri Grossh. ex Fed. Gadellia lactiflora (M. Bieb.) Schulkina Cannabiaceae Canabis ruderalis Janisch Capparaceae Cleome daghestanica (Rupr.) Tzvelev Caprifoliaceae Linnaea borealis L. Lonicera orientalis Lam. Lonicera steveniana Fisch. ex Pojark. Lonicera xylosteum L. Caryophyllaceae Agrostemma githago L. Arenaria rotundifolia M. Bieb. Arenaria serpyllifolia L. Cerastium arvense L. Cerastium glomeratum Thuill. Cerastium hemschinicum Schischk. Cerastium holosteoides Fr. Cerastium kasbek Parrot. Cerastium multiflorum C.A.Mey. Cerastium polymorphum Rupr. Cerastium purpurascens Adam. Cerastium ruderale M. Bieb. Cerastium salavaticum Rupr. Coronaria coriacea (Moench) Schischk. et Gorschk. Cucubalus baccifera L. Dianthus armeria L. Dianthus caucaseus Sm. Dianthus cretaceus Adam. Dianthus dagestanicus Kharadze Dianthus ruprechtii Schischk. Dichodon cerastioides (L.) Rchb. 15 Eremogone lychnidea (M. Bieb.) Rupr. Gypsophila elegans M. Bieb. Gypsophila tenuifolia M. Bieb. Herniaria caucasica Rupr. Melandrium album (Mill) Garcke Melandrium latifolium (Poir.) Maire. Minuartia aizoides (Boiss.) Bornm. Minuartia biebersteinii (Rupr.) Schischk. Minuartia buschiana Schischk. Minuartia circassica (Albov) Woronow Minuartia imbricata (M. Bieb.) Woronow Minuartia oreina (Mattf.) Schischk. Minuartia inamoena (C.A.Mey.) Woronow Minuartia verna (L.) Hiern. Moehringia trinervia (L.) Clairv. Myosoton aquaticum (L.) Moench Oberna lacera (Steven) Ikonn. Oberna multifida (Adam) Ikonn. Petrorhagia saxifraga (L.) Link. Sagina procumbens L. Sagina saginoides (L.) H. Karst. Saponaria officinalis L. Scleranthus anuus L. Scleranthus polycarpos L. Scleranthus uncinatus Schur. Silene caucasica (Bunge.) Boiss. Silene compacta Fisch. ex Hornem. Silene chlorifolia Sm. Silene daghestanica Rupr. Silene humilis C.A.Mey. Silene italica (L.) Pers. Silene linearifolia Otth. Silene lychnidea C.A.Mey. Silene marcowiczii Schischk. Silene pigmaea Adam. Silene ruprechtii Schischk. Silene sperculifolia (Willd.) M. Bieb. Silene viscosa (L.) Pers. Silene wallichiana Klotzsch Spergula arvensis L. Vaccaria hispanica (Mill) Rauschert. Celastraceae Euonimus europaea L. Euonimus verrucosa Scop. Chenopodiaceae Chenopodium album L. Chenopodium botrys L. Cistaceae Helianthemum buschii (Palib.) Juz. et Podz. Helianthemum grandiflorum (Scop.) DC. Helianthemum hummularium (L. Mill.) Convolvulaceae Convolvulus arvensis L. Convolvulus cantabrica L. Calystegia sylvatica (Kit.) Griseb. Corylaceae Carpinus betulus L. Corylus avellana L. Corylus colurna L. Crassulaceae Chiastophyllum oppositifolium (Ledeb.) Gerger Hylotelephium caucasicum (Grossh.) H. Ohba Prometheum sempervivoides (Fisch. ex M. Bieb.) h. Ohba Sedum acre L. Sedum album L. Sedum annuum L. Sedum gracile C.A.Mey. Sedum hispanicum L. Sedum involucratum M. Bieb. Sedum oppositifolium Sims. Sedum pallidum M. Bieb. Sedum stevenianum Rouy. et Camus. Sedum spurium M. Bieb. Sedum stoloniferum S. G. Gmel. Sedum tenellum M. Bieb. Sempervivum annae Gurgen. Sempervivum caucasicum Rupr. ex Boiss. Sempervivum pumilum M. Bieb. Cuscutacea Cuscuta epithymum Murray Cuscuta europaea L. Dipsacaceae Cephalaria gigantea (Ledeb.) Bobrov Dipsacus laciniatus L. Dipsacus pilosus L. Knautia montana (M. Bieb.) DC. Scabiosa bipinnata C. Koch Scabiosa caucasica M. Bieb. Scabiosa owerinii Boiss. Empetraceae Empetrum caucasicum Juz. Ephedraceae Ephedra procera Fisch. et C.A.Mey. Equisetaceae Equisetum arvense L. Equisetum palustre L. Equisetum ramosissimum Desf. Ericaceae Moneses uniflora (L.) Gray Orthilia secunda (L.) House. Pyrola minor L. Pyrola rotundifolia L. Rhododendron caucasicum Pall Rhododendron luteum Sweet. Vaccinium myrtillus L. Vaccinium vitis-idaea L. Euphorbiaceae Euphorbia glaberrima C. Koch Euphorbia macroceras Fisch. et C.A.Mey. Euphorbia oblongifolia (C. Koch) C. Koch Euphorbia squamosa Willd. Fabaceae Amorea ambigua M. Bieb. Amorea ruprechtii (Tamamsch. et Fed.) Roskov Anthyllis lachnophora Juz. Anthyllis macrocephala Wender. Anthyllis variegata Boiss. ex Grossh. Astracantha denudata (Steven) Podlech. Astragalus alpinus L. Astragalus captiosus Boriss Astragalus chordorrhizus Fisch. ex Bunge Astragalus falcatus Lam Astragalus galegiformis L. Astragalus kazbeki Kharadze Astragalus ketzkhovelii Kharadze Astragalus levieri Frein ex Sommier et Levier Astragalus oreades C.A.Mey. Astragalus resupinatus M. Bieb. Astragalus supinus Bunge Astragalus viciifolius DC. Chrysaspis aurea (Pollich) Greene Chrysaspis campestris (Schreb.) Greene Chrysaspis spadicea (L.) Greene Galega orientalis Lam Hedysarum caucasicum M. Bieb. Lathyrus aureus (Steven) Brandza Lathyrus aphaca L. Lathyrus cyaneus (Steven) C. Koch Lathyrus miniatus M. Bieb. ex Stev. Lathyrus pratensis L. Lathyrus sylvestris L. Lathyrus tuberosus L. Lotus caucasicus Kuprian. ex Juz. Lotus corniculatus L. Medicago glutinosa M. Bieb. Medicago lupulina L. Medicago minima (L.) Bartal. Medicago orbicularis (L.) Bartal. Medicago polychroa Grossh. Melilotus officinalis (L.) Pall. Onobrychis biebersteinii Sirj. Orobus cyaneus Steven Oxytropis cyanea M. Bieb. Oxytropis dasypoda Rupr. ex Boiss. Securigera varia L. Trifolium alpestre L. Trifolium arvense L. Trifolium aureum L. Trifolium canescens Willd. Trifolium fontanum Bobrov Trifolium medium L. Trifolium pratense L. Trifolium trichocephalum M. Bieb. Vavilovia formosa (Steven) Fed. Vicia abbreviata Fisch. ex Spreng. Vicia angustifolia Reichard. Vicia alpestris Steven Vicia balansae Boiss. Vicia caucasica Ekutim. Vicia grossheimii Ekutim. Vicia sativa L. Vicia sepium L. Vicia sosnowskyi Ekutim. Vicia variabilis Freyn. et Sint. Fagaceae Quercus petraea L. ex Liebl. Fumariaceae Corydalis alpestris C.A.Mey. Corydalis bayerniana Rupr. Corydalis caucasica DC. Corydalis conorhiza Ledeb. Corydalis emanuelii C.A.Mey. Fumaria schleicheri Soy.-Will. Gentianaceae Centaurium pulchellum (Sw.) Druce Comastoma dechianum (Sommier et Levier) Holub Gentiana angulosa M. Bieb. Gentiana aquatica L. Gentiana cruciata L. Gentiana gelida M. Bieb. Gentiana dschimilensis C. Koch Gentiana nivalis L. Gentiana schistocalyx (C. Koch) C. Koch Gentiana septemfida Pall. Gentianella biebersteinii (Bunge) Holub. Gentianella caucasea Lodd. ex Sims. Gentianella umbellata (M. Bieb.) Holub. Gentianopsis blepharophora (Bordz.) Galushko 16 Lomatogonium carinthiacum (Wulfen) Rchb. Swertia iberica Fesch. et C.A.Mey. Geraniaceae Geranium depilatum (Sommier et Levier) Grossh. Geranium divaricatum Ehrh. Geranium gymnocaulon DC. Geranium ibericum Cav. Geranium kemulariae Kharadze Geranium platypetalum Fisch. et C.A.Mey. Geranium pirenaicum Burm. F. Geranium robertianum L. Geranium ruprechtii (Woronow) Grossh. Geranium sanguineum L. Geranium sylvaticum L. Grossulariaceae Grossularia reclinata (L.) Mill. Ribes alpinus L. Ribes biebersteinii Berl. ex DC. Ribes nigrum L. Ribes orientale Desf. Hypericaceae Hypericum androsaemum L. Hypericum hirsutum L. Hypericum linarioides Bosse Hypericum perforatum L. Hypericum orientale L. Lamiaceae Ajuga genevensis L. Ajuga orientalis L. Antonina debilis (Bunge) Vved. Clinopodium vulgare L. Dracocephalum austriacum L. galeopsis bifida Boenn Galeopsis lodanum L. Glechoma hederacea L. Lamium album L. Lamium amplexicaule L. Lamium tomentosum Willd. Leonurus quinquelobatum Gilib. Marrubium catariifolium Desr. Mentha arvensis L. Mentha aquatica L. Mentha longifolia (L.) Huds. Nepeta biebersteiniana (Trautv.) Pojark. Nepeta grandiflora M. Bieb. Nepeta supine Steven Origanum vulgare L. Prunella laciniata (L.) L. Prunella vulgaris L. Salvia canescens C.A.Mey. Salvia glutinosa L. Salvia nemorosa L. Salvia verticillata L. Scutellaria altissima L. Scutellaria leptostegia Juz. Scutellaria orientalis L. Scutellaria raddeana L. Stachis annua (L.) L. Stachis atherocalix C. Koch Stachis germanica L. Stachis macrantha (C. Koch) Steven. Stachis ossetica (Bornm.) Czerep. Stachis balansae Boiss. et Kotschy Stachis pubescens Ten. Stachis spectabilis Choisy ex DC. Stachis sylvatica L. Teucrium chamaedris L. Teucrium nuchense C. Koch Teucrium orientale L. Teucrium polium L. Thymus caucasicus Willd. ex Ronniger Thymus collinus M. Bieb. Thymus marschallianus Willd. Thymus nummularius M. Bieb. Thymus transcaucasicus Ronniger Ziziphora puschkinii Adam Ziziphora serpyllacea M. Bieb. Linaceae Linum hypericifolium salisb. Linum nervosum Waldst. et Kit. Loranthaceae Viscum album L. Lythraceae Lythrum salicaria L. Malvaceae Alcea rugosa Alef. Lavatera thuringiaca L. Malva neglecta Mallr. Malva sylvestris L. Menyanthaceae Meniantha trifoliata L. Oleaceae Fraxinus excelsior L. Ligustrum vulgare L. Onagraceae Chamerion angustifolium (L.) Scop. Chamerion colchicum (Albov) Steinb. Chamerion dodonaei (Vill.) Holub. Circe alpina L. Epilobium algidum M. Bieb. Epilobium alpinum L. Epilobium gemmascens C.A.Mey. Epilobium montanum L. Epilobium palustre L. Epilobium prionophyllum Oxalidaceae Oxalis acetosella L. Papaveraceae Chelidonium majus L. Papaver arenarium M. Bieb. Papaver fugax Poir. Papaver oreophilum Rupr. Parnassiaceae Parnassia palustris L. Plantaginaceae Plantago atrata Hoppe subsp. circassica Tzvelev Plantago caucasica T. I. popov Plantago lanceolata L. Plantago major L. Plantago saxatilis M. Bieb. Polemoniaceae Polemonium caucasicum N. Busch Polygalaceae Polygala alpicola Rupr. Polygala amoenissima Tamamsch. Polygala transcaucasica Tamamsch. Polygonaceae Aconogon panjutinii (Kharkev.) Sojak Bistorta carnea (C. Koch) Kom. Bistorta vivipara (L.) Gray. Fallopia convolvulus (L.) A. Löve Fallopia dumetorum (L.) Holub. Oxiria digyna (L.) Hill Persicaria hydropiper (L.) Spach. Persicaria maculate (Raf.) A. Löve et Spach. Polygonum aviculare L. Polygonum alpestre C.A.Mey. Polygonum alpinum All. Polygonum dzhawachischwilii Charkev. Rumex acetosa L. Rumex acetosella L. Rumex alpestris L. Rumex alpinus L. Rumex crispus L. Rumex tuberosus L. Primulaceae Anagallis arvensis L. Anagallis foemina Mill. Androsace albana Steven Androsace barbulata Ovcz. Androsace lehmanniana Spreng. Lysimachia verticillaria Spreng. Primula algida Adam. Primula amoena M. Bieb. Primula auriculata Lam. Primula bayernii Rupr. Primula cordifolia Rupr. Primula farinifolia Rupr. Primula luteola Rupr. Primula macrocalyx Bunge Primula meyeri Rupr. Ranunculaceae Aconitum confertiflorum (DC.) Gager Aconitum nasutum Fisch. ex Rchb. Aconitum orientale Mill. Aconitum tuscheticum N. Busch Actaea spicata L. Anemonastrum fasciculatum (L.) Holub. Anemonastrum speciosum (Adam ex Pritz.) Galushko Anemonoides caucasica (Rupr.) Holub. Anemonoides ranunculoides (L.) Holub. Aquilegia caucasica M. Bieb. Aquilegia olimpica Boiss. Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch Batrachium rionii (Lagger) Nyman Batrachium triphyllum (Wallr.) Dumort. Caltha palustris L. Caltha polypetala Hochst Delphinium caucasicum C.A.Mey. Delphinium speciosum M. Bieb. Pulsatilla albana (Steven) Berch. et J. Presl Pulsatilla violacea Rupr. Ranunculus arvensis L. Ranunculus bulbosus L. Ranunculus baidarae Rupr. Ranunculus caucasicus M. Bieb. Ranunculus crassifolius (Rupr.) Grossh. Ranunculus grandiflorus L. Ranunculus muricatus L. Ranunculus oreophilus M. Bieb. Ranunculus osseticus Ovcz. Ranunculus repens L. Ranunculus tebulossius Prima Thalictrum alpinum L. Thalictrum buschianum Kem.-Nath. Thalictrum foetidum L. Trollius ranunculinus (Sm.) Stearn. Rhamnaceae Rhamnus depressa Grubov Rhamnus pallasii Fisch. et C.A.Mey. Rosaceae Agrimonia eupatoria L. Alchemilla caucasica Buser Alchemilla chlorosericea (Buser) Juz. 17 Alchemilla debilis Juz. Alchemilla divaricans Buser Alchemilla erythropoda Juz. Alchemilla retinervis Buser Alchemilla sericata Rchb. ex Buser Alchemilla sericea Willd. Aruncus vulgaris Raf. Cerasus avium (L.) Moench Comarum palustre L. Cotoneaster integerrimus Medik. Crataegus pentagina Dryas caucasica Juz. Geum urbanum L. Filipendula ulmaria (L.) Maxim. Filipendula vulgaris Moench Fragaria vesca L. Malus orientalis Uglitzk. Mespilus germanica (L.) Desv. Padus avium Mill. Potentilla adscharica Sommier et Levier Potentilla argentea L. Potentilla canescens Besser. Potentilla caucasica Juz. Potentilla crantzii (Crantz.) Beck Potentilla gelida C.A.Mey. Potentilla recta L. Potentilla reptans L. Potentilla geoides M. Bieb. Potentilla ruprechtii Boiss. Poterium polyganum Waldst. et Kit. Pyrus caucasica Fed. Prunus divaricata Ledeb Prunus spinosa L. Rosa boissier Crep. Rosa buschiana Chrshan. Rosa canina L. Rosa corymbifera Borkh Rosa mollis Sm. Rosa iberica Steven ex M. Bieb. Rosa oplisthens Boiss. Rosa pimpinellifolia L. Rosa pulverulenta M. Bieb. Rosa tuschetica Boiss. Rubus saxatilis L. Rubus idaeus L. Sibbaldia parviflora Willd. Sibbaldia semiglabra C.A.Mey. Sorbus aucuparia L. (= Sorbus caucasigena) Sorbus caucasica Zinserl. Rubiaceae Asperula albovii Manden. Asperula arvensis L. Asperula kemulariae Manden. Asperula cristata (Sommier et Levier) V. I. Krecz. Asperula moluginoides (M. Bieb.) Rchb. Asperula setosa Jaub. et Spach. Cruciata articulata (L.) Ehrend. Cruciata coronata (Sibth. et Sm.) Ehrend. Cruciata laevipes Opiz. Galium album Mill. Galium mollugo L. Galium odoratum (L.) Cop. Galium valantioides M. Bieb. Galium verum L. Salicaceae Populus tremula L. Salix apoda Trautv. Salix caprea L. Salix kazbekensis A.K.Skvortsov Salix kuznetzowii Laksch. ex Goerz. Salix pentandroides A.K.Skvortsov Salix caucasica Andersson Salix triandra L. Sambucaceae Sambucus ebulus L. Sambucus nigra L. Santalaceae Thesium alpinum L. Thesium arvense Horv. Saxifragaceae Chrysosplenium alternifolium L. Saxifraga cartilaginea Willd. Saxifraga cymbalaria L. Saxifraga exarata Vill. Saxifraga flagellaris Willd. ex Sternb. Saxifraga juniperifolia Adam. Saxifraga kolenatiana Regel. Saxifraga moschata Wulfen. Saxifraga pseudaevis Oett. Saxifraga sibirica L. Saxifraga subverticillata Boiss. Saxifraga ruprechtiana Manden. Scrophulariaceae Digitalis ferruginea L. Diphelypae coccinea (M. Bieb.) Nicolson Euphrasia amblyodonta Juz. Euphrasia caucasica Juz. Euphrasia hirtella Jord. ex Reut. Euphrasia pectinata Ten. Euphrasia petiolaris Wettst. Euphrasia woronowii Juz. Linaria genistifolia (L.) Mill. Linaria vulgaris (L.) Mill. Melampyrum arvense L. Melampyrum caucasicum Bunge Odontites vulgaris Moench Orobanche raddeana Beck. Pedicularis atropurpurea Nordm. Pedicularis armena Boiss. et Huet. Pedicularis caucasica M. Bieb. Pedicularis comosa L. Pedicularis condensate M. Bieb. Pedicularis crassirostris Bunge Rhinanthus minor L. Rhinanthus schischkinii Vassilcz. Rhinanthus vernalis (N. W. Zinger) Schischk. et Serg. Rhynchocorys elephas (L.) Griseb. Rhynchocorys orientalis (L.) Benth. Rhynchocorys stricta (C. Koch) Albov Scrophularia lateriflora Trautv. Scrophularia minima M. Bieb. Scrophularia olympica Boiss. Scrophularia ruprechtii Boiss. Scrophularia rupestris M. Bieb. ex Willd. Scrophularia scopolii Hoppe ex Pers. Verbascum blattaria L. Verbascum georgicum Benth Verbascum gnaphaloides M. Bieb. Verbascum gossypinum M. Bieb. Verbascum laxum Fil. et Jav. Verbascum phlomoides L. Verbascum phoeniceum L. Verbascum pyramidatum M. Bieb. Verbascum speciosum Schrad. Verbascum wilhelmsianum C. Koch Veronica anagallis-aquatica L. Veronica arvensis L. Veronica anagalloides Guss. Veronica beccabunga L. Veronica caucasica M. Bieb. Veronica chamaedris L. Veronica dillenii Crantz Veronica filiformis Sm. Veronica gentianoides Vahl. Veronica magda M. Fisch. Veronica minuta C.A.Mey. Veronica multifida L. Veronica officinalis L. Veronica peduncularis M. Bieb. Veronica persica Poir. Veronica petraea (M. Bieb.) Steven Veronica polita Fr. Veronica propinqua Boriss. Veronica schistosa E. A. Busch Veronica serpyllifolia L. Veronica verna L. Solanaceae Hyoscyamus niger L. solanum persicum Willd. ex Roem. et schult. Sparganiaceae Sparganium simplex Huds. Tamaricaceae Myricaria bracteata Roile Thymelaceae Daphne glomerata Lam. Daphne mezereum L. Tiliaceae Tilia begoniifolia Steven Tilia cordata Mill. Ulmaceae Ulmus glabra Huds. Ulmus minor Mill. Ulmus scabra Mill. Urticaceae Parietaria judaica L. Parietaria micrantha Ledeb. Parietaria serbica Pancic. Urtica dioica L. Valerianaceae Pseudobetckea caucasica (Boiss.) Lincz. № Valeriana alpestris Steven Valeriana alliariifolia Adam Valeriana cardamines M. Bieb. Valeriana officinalis L. Valeriana saxicola C.A.Mey. Valeriana tiliifolia Troitsky Viburnaceae Viburnum lantana L. Viburnum opulus L. Viburnum orientale Pall Violaceae Viola alba Besser Viola caucasica Kolen Viola kitaibeliana Schult. Viola minuta M. Bieb. Viola odorata L. Viola oreades M. Bieb. Viola rupestris Schmidt Viola somchetica C. Koch MONOCOTILEDONES Alliaceae Allium albidum Fisch. ex M. Bieb. Allium kunthianum Vved. Allium szovitsii Regel Allium ursinum L. Allium victorialis L. Amaryllidaceae Galanthus alpinus Sosn. 18 Galanthus platyphyllus Traub. et Moldenke Asparagaceae Asparagus verticillatus L. Colchicaceae Merendera ghalghana Otsch. Merendera raddeana Regel Convallariaceae Polygonatum glaberrimum C. Koch Polygonatum orientale Desf. Polygonatum verticillatum (L.) All. Cyperaceae Blysmus compressus (L.) Panz. ex Link. Bolboschoenus maritimus (L.) Pall. Carex acuta L. Carex acutiformis Ehrh. Carex brunnescens (Pers.) Poir. Carex canescens L. Carex caespitosa L. Carex caucasica Steven Carex capillaris L. Carex cinerea Pollich Carex cuspidata Host. Carex dacica Heuff. Carex digitata L. Carex hartmanii Cajander Carex hirta L. Carex huetiana Boiss. Carex humilis Leyss. Carex kotschyana Boiss. et Hohen Carex leporina L. Carex medwedewii Leskov Carex meinshauseniana V. I. Krecz. Carex microglochin Wahlenb. Carex micropodioides V. I. Krecz. Carex muricata L. Carex pallescens L. Carex supina Willd. ex Wahlenb. Carex sylvatica Huds. Carex szovitsii V. I. krecz. Carex tristis M. Bieb. Carex vesicaria L. Eleoch acicularis (L.) Roem. et Schult. Eleoch palustris (L.) Roem. et Schult. Eriophorum vaginatum L. Kobresia macrolepsis Meinsh Kobresia schoenoides (C.A.Mey.) Steud. Hyacintaceae Muscari szovitsianum Baker Pseudomuscari pallens (M. Bieb.) Garbari Puschkinia scilloides Adam Scilla sibirica Haw. Scilla winogradowii Sosn. Ornithogalum schalhausenii Albov Iridaceae Crocus speciosus M. Bieb. Iris aphylla L. Iris sibirica L. Juncaceae Juncus alpigenus C. Koch Juncus articulatus L. Juncus bufonius L. Juncus compressus Jacq. Juncus effusus L. Juncus filiformis L. Juncus tenuis Willd. Luzula multiflora (Ehrh.) Lej. Luzula pilosa (L.) Willd. Luzula pseudosudetica (V. I. Krecz.) V. I. Krecz. Luzula spicata (L.) DC. Lemnaceae Lemna minor L. Lemna trisulca L. Liliaceae Fritillaria latifolia Willd. Fritillaria lutea Mill. Gagea anisanthos C. Koch Gagea caroli-kochii Grossh. Gagea dubia N. Terracc. Gagea galacialis C. Koch Gagea pussila (F. W. Schmidt.) Schult. et Scult. F. Lilium monadelphum M. Bieb. Lilium szovitsianum Fisch. et Ave-Lall. Lloydia serotica (L.) Rchb Paris quadrifolia L. Melanthaceae Veratrum lobelianum Bernh Orchidaceae Coeloglossum viride (L.) C. Hartm. Corallorhiza trifida Chatel. Dactylorhiza amblyoloba (Nevski) Aver. Dactylorhiza euxina (Nevski) Czerep. Dactylorhiza urvilleana (Steud.) H. Baumann et Kunkele Goodyera repens (L.) R. Br. Gymnadenia conopsea (L.) R. Br. Listera cordata (L.) R. Br. Neottia nidus-avis (L.) R. Br. Orchis coriophora L. Orchis maculata (L.) L. Orchis sanasunitensis Fleischm. Platanthera chlorantha (Custer.) Rchb. Traunsteinera sphaerica (M. Bieb.) Schltr. Poaceae Agrostis planifolia C. Koch Agrostis tenuis Sibth. Agrostis vinealis Schreb. Alopecurus aequalis Sobol. Alopecurus dasyanthus Trautv. Alopecurus glacialis C. Koch Alopecurus myosuroides Huds. Alopecurus tuscheticus Trautv. Anisantha sterilis (L.) Nevski Anisantha tectorum (L.) Nevski Anthoxanthum odoratum L. Arrhenatherum elatius (L.) J. Presl et C. Presl Avenella flexuosa (L.) Drejer. Brachypodium sylvaticum (Huds.) P. Beauv. Briza elatior Sibth. et Sm. Briza marcowitczii Woronow Briza media L. Bromopsis variegate (M. Bieb.) Holub. Bromus commutatus Schrad. Bromus japonicus Thunb. Bromus scoparius L. Brachypodium sylvaticum (Huds.) P. Beauv. Calamagrostis arundinacea (L.) Roth. Calamagrostis caucasica Trin. Calamagrostis epigeios (L.) Roth. Calamagrostis pseudophragmites (Haller F.) Koeler Catabrosa aquatica (L.) P. Beauv. Catabrosella (Boiss) Tzvelev Cleistogenes bulgarica (Bornm.) Keng. Colpodium versicolor (Steven) Schmalh. Dactylis glomerata L. Deschampsia caespitosa (L.) P. Beauv. Elymus buschianus (Roshev.) Tzvelev Elytrigia caespitosa (C. Koch) Nevski Elytrigia repens (L.) Nevski Festuca aizoides Lam. Festuca arundinacea Schreb. Festuca arymeja Mert. et Koch Festuca ovina L. Festuca pratensis Huds. Festuca rubra L. Festuca rupicola Heuff. Festuca valesiaca Gaudin. Festuca varia Haenke Glyceria arundinacea (M. Bieb.) Kunth Glyceria plicata Fr. Helictotrichon adzaricus (Albov) Grossh. Helictotrichon pubescens (Huds.) Pilg. Hordeum violaceum Boiss. et Huet Koeleria albovii Domin Koeleria cristata (L.) Pers. Koeleria luersenii (Domin) Domin Lerchenfeldia flexuosa (L.) Schur. Lolium perenne L. Lolium rigidum Gaudin. Melica nutans L. Melica picta C. Koch Melica transsilvanica Schur. Milium effusum L. Milium schmidtianum C. Koch Nardus stricta L. Phleum alpinum L. Phleum phleoides (L.) H. Karst. Phleum pratense L. Poa alpina L. Poa annua L. Poa bulbosa L. Poa caucasica Poa iberica Fisch. et C.A.Mey. Poa longifolia Trin. Poa nemoralis L. Poa palustris L. Poa pratensis L. Stipa pulcherrima C. Koch Stipa dagestanica Grossh. Trisetum flavescens (L.) P. Beauv. Trisetum rigidum (M. Bieb.) Roem. et Schult. Trisetum spicatum (L.) Richt. 19 დანართი N9: საქართველოს წითელ ნუსხაში შეტანილი სახეობები ფლორა: № ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება სტატუსი 1. Betula raddeana რადეს არყი VU 2. Ulmus glabra შიშველი თელადუმა VU 3. Ulmus minor პატარა თელადუმა VU ფაუნა № ლათინური სახელწოდება ქართული სახელწოდება სტატუსი ძუძუმწოვრები 1. Capra aegagrus ნიამორი CR 2. Capra cylindricornis აღმოსავლეთკავკასიური ჯიხვი VU 3. Cervus elaphus ირემი CR 4. Rupicapra rupicapra (spp. caucasica) არჩვი EN 5. Ursus arctos მურა დათვი EN 6. Lynx lynx ფოცხვერი CR 7. Cricetulus migratorius ნაცრისფერი ზაზუნელა VU ფრინველები 1. Gypaetus barbatus ბატკანძერი VU 2. Gyps fulvus ორბი VU 3. Aegypius monachus სვავი EN 4. Aquila chrysaetos მთის არწივი VU 5. Tetrao mlokosiewiczi კავკასიური როჭო VU 6. Carpodacus rubicilla დიდი კოჭობა VU თევზები 1. Salmo trutta მდინარის/ტბის კალმახი VU პეპლები 1. Parnassius apollo აპოლონი VU 2. Parnassius nordmanni კავკასიური აპოლონი EN 20 თუშეთის დაცული ტერიტორიების ზონების კოორდინატები დანართი №10 (ა) ეროვნული პარკის მკაცრი დაცვის ზონა: შენიშვნა: ეროვნული პარკის მკაცრი დაცვის ზონის საზღვარი წერტილიდან, რომლის გეოგრაფიული კოორდინატებია 563033 (X) 4696442 (Y) წერიტალმდე, რომლის გეოგრაფიული კოორდინატებია – 525394 (X) 4713011 (Y) მიუყვება საქართველოს სახელმწიფო საზღვარს რუსეთის ფედერაციასთან. N X Y N X Y N X Y N X Y N X Y N X Y N X Y 1 563033 4696442 179 559533 4701139 357 547428 4707372 535 534942 4709750 713 521833 4706392 891 523566 4705402 1069 528305 4697349 2 563042 4696496 180 559458 4701108 358 547374 4707396 536 534637 4709915 714 521889 4706530 892 523628 4705285 1070 528178 4697420 3 563034 4696540 181 559364 4701038 359 547302 4707447 537 534541 4709980 715 521898 4706727 893 523665 4705235 1071 528146 4697452 4 563010 4696571 182 559304 4700969 360 547189 4707462 538 534487 4710003 716 521859 4706872 894 523691 4705248 1072 528131 4697505 5 562964 4696596 183 559267 4700961 361 547109 4707484 539 534195 4710076 717 521867 4707064 895 523755 4705314 1073 528102 4697520 6 562915 4696610 184 559189 4700984 362 546997 4707524 540 534064 4710095 718 521855 4707140 896 523774 4705346 1074 528031 4697523 7 562817 4696607 185 559029 4701009 363 546946 4707558 541 533938 4710101 719 521723 4707473 897 523849 4705372 1075 527934 4697495 8 562692 4696622 186 558996 4701031 364 546905 4707626 542 533850 4710073 720 521717 4707506 898 523900 4705343 1076 527827 4697494 9 562549 4696661 187 558945 4701096 365 546912 4707689 543 533725 4710066 721 521723 4707529 899 523930 4705291 1077 527727 4697464 10 562434 4696668 188 558888 4701146 366 546942 4707739 544 533645 4710033 722 521838 4707696 900 523981 4705269 1078 527657 4697475 11 562299 4696742 189 558828 4701174 367 547018 4707777 545 533603 4710031 723 522039 4707920 901 524069 4705321 1079 527596 4697507 12 562136 4696730 190 558755 4701190 368 547085 4707834 546 533540 4710044 724 522406 4708259 902 524283 4705615 1080 527561 4697543 13 562009 4696737 191 558723 4701175 369 547097 4707882 547 533486 4710029 725 522450 4708333 903 524364 4705747 1081 527536 4697594 14 561869 4696663 192 558665 4701111 370 547083 4707949 548 533475 4710013 726 522495 4708468 904 524680 4705990 1082 527531 4697655 15 561797 4696643 193 558599 4701011 371 547061 4707979 549 533472 4709963 727 522535 4708535 905 524798 4706064 1083 527541 4697757 16 561688 4696654 194 558519 4700913 372 547003 4707995 550 533446 4709895 728 522575 4708646 906 524849 4706056 1084 527506 4697848 17 561560 4696654 195 558404 4700846 373 546958 4708026 551 533385 4709785 729 522770 4708824 907 524915 4705946 1085 527526 4697915 18 561385 4696708 196 558374 4700815 374 546729 4708269 552 533289 4709712 730 522931 4709014 908 525077 4705762 1086 527552 4697927 19 561232 4696732 197 558340 4700749 375 546679 4708365 553 533141 4709650 731 522963 4709080 909 525136 4705659 1087 527621 4697931 20 561195 4696711 198 558286 4700721 376 546693 4708459 554 533079 4709613 732 522985 4709197 910 525187 4705600 1088 527619 4697959 21 561197 4696694 199 558239 4700719 377 546661 4708566 555 533040 4709573 733 523028 4709310 911 525210 4705556 1089 527524 4698019 22 561277 4696613 200 558147 4700738 378 546596 4708627 556 533034 4709531 734 523059 4709467 912 525210 4705468 1090 527447 4698050 23 561390 4696546 201 557870 4700835 379 546479 4708680 557 533014 4709500 735 523092 4709555 913 525276 4705380 1091 527352 4698124 24 561442 4696475 202 557723 4700903 380 546431 4708663 558 532984 4709475 736 523092 4709649 914 525320 4705255 1092 527270 4698172 21 25 561430 4696461 203 557716 4700925 381 546326 4708536 559 532909 4709441 737 523112 4709734 915 525327 4705181 1093 527243 4698176 26 561381 4696456 204 557772 4701053 382 546281 4708513 560 532843 4709340 738 523216 4709956 916 525320 4705093 1094 527066 4698157 27 561281 4696482 205 557794 4701161 383 546256 4708515 561 532748 4709252 739 523275 4710050 917 525290 4704960 1095 526964 4698112 28 561236 4696484 206 557780 4701505 384 546226 4708534 562 532542 4709112 740 523399 4710131 918 525342 4704710 1096 526884 4698091 29 561194 4696477 207 557757 4701579 385 546195 4708598 563 532337 4708953 741 523510 4710238 919 525342 4704637 1097 526740 4698089 30 561178 4696464 208 557713 4701625 386 546097 4708679 564 532166 4708848 742 523614 4710280 920 525357 4704563 1098 526653 4698046 31 561195 4696430 209 557579 4701724 387 546024 4708699 565 532038 4708800 743 523672 4710313 921 525393 4704504 1099 526559 4698022 32 561223 4696408 210 557393 4701840 388 545962 4708701 566 531971 4708787 744 523745 4710391 922 525518 4704504 1100 526340 4698042 33 561310 4696399 211 557338 4701864 389 545934 4708692 567 531844 4708779 745 524153 4710494 923 525636 4704526 1101 526322 4698058 34 561383 4696402 212 557245 4701870 390 545896 4708635 568 531735 4708737 746 524346 4710589 924 525835 4704541 1102 526308 4698094 35 561424 4696388 213 557216 4701884 391 545834 4708585 569 531570 4708556 747 524576 4710777 925 526092 4704622 1103 526295 4698202 36 561439 4696372 214 557195 4701921 392 545803 4708547 570 531269 4708338 748 524634 4710839 926 526180 4704659 1104 526265 4698244 37 561431 4696316 215 557184 4701969 393 545782 4708504 571 531157 4708158 749 524645 4710870 927 526298 4704674 1105 526157 4698329 38 561354 4696208 216 557194 4702098 394 545788 4708474 572 530986 4708064 750 524641 4710981 928 526357 4704666 1106 526132 4698339 39 561312 4696114 217 557188 4702145 395 545907 4708370 573 530915 4708015 751 524586 4711091 929 526394 4704607 1107 526082 4698341 40 561333 4696098 218 557166 4702196 396 545756 4708330 574 530848 4708004 752 524594 4711165 930 526416 4704526 1108 525995 4698306 41 561439 4696090 219 557123 4702235 397 545701 4708174 575 530606 4708013 753 524631 4711230 931 526423 4704394 1109 525963 4698312 42 561480 4696038 220 557065 4702252 398 545643 4708137 576 530529 4707989 754 524712 4711318 932 526467 4704240 1110 525940 4698327 43 561534 4695862 221 556933 4702241 399 545625 4708067 577 530426 4707992 755 524748 4711372 933 526386 4704122 1111 525916 4698377 44 561534 4695758 222 556876 4702274 400 545529 4707993 578 530290 4707979 756 524771 4711540 934 526386 4704056 1112 525894 4698458 45 561514 4695649 223 556838 4702239 401 545503 4707960 579 530181 4707983 757 524809 4711603 935 526408 4703989 1113 525884 4698546 46 561504 4695635 224 556782 4702215 402 545503 4707903 580 530088 4707974 758 524874 4711669 936 526408 4703931 1114 525905 4698823 47 561486 4695630 225 556730 4702215 403 545529 4707820 581 530058 4707955 759 524890 4711769 937 526386 4703864 1115 525898 4698928 48 561404 4695653 226 556692 4702234 404 545555 4707790 582 530016 4707905 760 524910 4711809 938 526303 4703800 1116 525915 4699061 49 561296 4695654 227 556639 4702393 405 545671 4707718 583 529906 4707729 761 524942 4711845 939 526252 4703745 1117 525976 4699256 50 561112 4695724 228 556698 4702653 406 545684 4707689 584 529864 4707691 762 525014 4711886 940 526217 4703690 1118 526004 4699392 51 561000 4695729 229 556708 4702738 407 545686 4707651 585 529787 4707656 763 525084 4711961 941 526166 4703655 1119 526003 4699422 22 52 560887 4695771 230 556702 4702813 408 545668 4707610 586 529618 4707639 764 525260 4712223 942 526107 4703635 1120 525963 4699511 53 560828 4695765 231 556652 4702974 409 545612 4707588 587 529506 4707602 765 525289 4712329 943 526052 4703604 1121 525851 4699645 54 560837 4695808 232 556624 4702997 410 545575 4707550 588 529396 4707530 766 525298 4712437 944 525923 4703510 1122 525688 4699818 55 560881 4695895 233 556483 4703032 411 545570 4707529 589 529257 4707462 767 525372 4712539 945 525899 4703440 1123 525633 4699855 56 560944 4696205 234 556402 4703074 412 545586 4707482 590 529186 4707377 768 525388 4712574 946 525880 4703299 1124 525590 4699872 57 560944 4696296 235 556349 4703121 413 545583 4707462 591 529161 4707360 769 525372 4712748 947 525837 4703177 1125 525254 4699888 58 560978 4696359 236 556279 4703234 414 545486 4707331 592 529124 4707360 770 525398 4712933 948 525797 4703103 1126 525184 4699880 59 561034 4696593 237 556241 4703266 415 545447 4707179 593 529078 4707375 771 525394 4713011 949 525758 4702973 1127 525104 4699889 60 561386 4697279 238 556176 4703276 416 545451 4707117 594 528936 4707492 772 549078 4677305 950 525750 4702887 1128 524982 4699846 61 561405 4697255 239 556103 4703256 417 545469 4707050 595 528863 4707511 773 549185 4677281 951 525774 4702828 1129 524959 4699813 62 561433 4697239 240 555988 4703250 418 545394 4707057 596 528793 4707504 774 549245 4677284 952 525817 4702774 1130 524958 4699773 63 561534 4697224 241 555942 4703265 419 545146 4707108 597 528511 4707424 775 549282 4677275 953 525923 4702746 1131 524968 4699717 64 561718 4697273 242 555875 4703415 420 544975 4707183 598 528351 4707445 776 549329 4677247 954 526033 4702687 1132 525003 4699627 65 561919 4697272 243 555856 4703502 421 544884 4707157 599 528181 4707419 777 549361 4677210 955 526095 4702668 1133 525017 4699536 66 562168 4697295 244 555802 4703552 422 544859 4707249 600 528073 4707428 778 549455 4676764 956 526311 4702684 1134 524988 4699423 67 562244 4697279 245 555763 4703620 423 544854 4707316 601 527998 4707398 779 549364 4676742 957 526397 4702656 1135 524934 4699326 68 562339 4697217 246 555699 4703825 424 544915 4707390 602 527955 4707411 780 549146 4676644 958 526448 4702652 1136 524813 4699207 69 562384 4697206 247 555693 4703917 425 544924 4707413 603 527881 4707495 781 549080 4676591 959 526706 4702668 1137 524629 4699121 70 562533 4697233 248 555676 4703972 426 544860 4707465 604 527846 4707514 782 548923 4676434 960 526761 4702727 1138 524580 4699088 71 562750 4697235 249 555643 4704027 427 544842 4707518 605 527788 4707505 783 548653 4676290 961 526847 4702864 1139 524489 4698989 72 562863 4697249 250 555608 4704058 428 544831 4707595 606 527731 4707468 784 548595 4676198 962 526926 4703040 1140 524459 4698924 73 562918 4697267 251 555545 4704064 429 544768 4707641 607 527703 4707464 785 548479 4676114 963 526937 4703130 1141 524418 4698877 74 562953 4697305 252 555430 4704008 430 544701 4707731 608 527640 4707479 786 548456 4676065 964 526969 4703165 1142 524308 4698807 75 563060 4697546 253 555378 4703998 431 544630 4707796 609 527532 4707535 787 548399 4675818 965 527102 4703189 1143 524182 4698748 76 563084 4697781 254 555273 4703996 432 544536 4707862 610 527407 4707499 788 548356 4675678 966 527172 4703220 1144 524025 4698556 77 563090 4697965 255 555169 4704030 433 544377 4707947 611 527253 4707513 789 548271 4675507 967 527231 4703275 1145 523926 4698509 78 563103 4698030 256 555120 4704033 434 544304 4708004 612 527169 4707500 790 548184 4675368 968 527321 4703443 1146 523855 4698424 23 79 563149 4698155 257 555098 4704025 435 544275 4708105 613 527112 4707521 791 548126 4675231 969 527380 4703502 1147 523806 4698305 80 563163 4698305 258 555052 4703980 436 544220 4708222 614 527066 4707565 792 548090 4674854 970 527470 4703541 1148 523746 4698240 81 563154 4698394 259 554971 4703979 437 544180 4708362 615 526951 4707538 793 548069 4674793 971 527552 4703596 1149 523709 4698218 82 563133 4698485 260 554853 4704036 438 544166 4708383 616 526882 4707543 794 548030 4674757 972 527619 4703655 1150 523591 4698179 83 563109 4698549 261 554804 4704081 439 544122 4708288 617 526810 4707613 795 547939 4674723 973 527619 4703616 1151 523517 4698176 84 563027 4698700 262 554732 4704083 440 544037 4708225 618 526788 4707663 796 547889 4674729 974 527697 4703530 1152 523430 4698245 85 563020 4698751 263 554671 4704146 441 543897 4708167 619 526793 4707784 797 547863 4674746 975 527717 4703463 1153 523385 4698262 86 563045 4698856 264 554637 4704167 442 543713 4708117 620 526821 4707943 798 547830 4674797 976 527795 4703389 1154 523312 4698326 87 563084 4698951 265 554415 4704214 443 543651 4708082 621 526824 4708051 799 547761 4674848 977 527834 4703334 1155 523294 4698363 88 563133 4699033 266 554345 4704265 444 543622 4708041 622 526814 4708105 800 547683 4674964 978 527975 4703028 1156 523291 4698394 89 563199 4699111 267 554237 4704375 445 543587 4707929 623 526783 4708154 801 547631 4675000 979 528058 4702985 1157 523327 4698511 90 563217 4699151 268 554202 4704395 446 543512 4707825 624 526681 4708197 802 547249 4675160 980 528301 4703001 1158 523336 4698633 91 563237 4699283 269 554126 4704414 447 543456 4707726 625 526567 4708218 803 547116 4675206 981 528371 4702950 1159 523362 4698711 92 563285 4699416 270 554073 4704472 448 543418 4707687 626 526468 4708206 804 546970 4675213 982 528461 4702930 1160 523306 4698794 93 563282 4699515 271 553995 4704530 449 543296 4707627 627 526192 4708050 805 546725 4675256 983 528547 4702930 1161 523223 4698782 94 563217 4699626 272 553908 4704565 450 543243 4707615 628 526108 4708007 806 546674 4675285 984 528602 4702907 1162 523158 4698797 95 563186 4699702 273 553822 4704570 451 543190 4707618 629 526083 4708008 807 546557 4675382 985 528637 4702852 1163 523121 4698825 96 563156 4699730 274 553746 4704555 452 543136 4707635 630 526063 4708041 808 546362 4675520 986 528634 4702742 1164 523073 4698897 97 563076 4699760 275 553659 4704518 453 543108 4707669 631 526052 4708092 809 546316 4675539 987 528665 4702695 1165 523019 4698921 98 562950 4699743 276 553492 4704521 454 543082 4707836 632 526071 4708209 810 546261 4675546 988 528708 4702664 1166 522927 4698886 99 562851 4699762 277 553451 4704509 455 543040 4707907 633 526072 4708724 811 546179 4675546 989 528731 4702629 1167 522759 4698779 100 562748 4699813 278 553434 4704474 456 543080 4707991 634 526110 4708861 812 546124 4675535 990 528763 4702468 1168 522672 4698759 101 562723 4699840 279 553433 4704380 457 543075 4708081 635 526109 4708889 813 545965 4675456 991 528759 4702374 1169 522635 4698775 102 562701 4699882 280 553420 4704352 458 543044 4708160 636 526081 4708904 814 545906 4675413 992 528731 4702260 1170 522623 4698854 103 562699 4699908 281 553182 4704136 459 542996 4708246 637 525948 4708892 815 545892 4675388 993 528720 4702108 1171 522648 4698906 104 562712 4699931 282 553155 4704101 460 542980 4708337 638 525899 4708906 816 545888 4675316 994 528700 4702037 1172 522682 4699039 105 562888 4700095 283 553131 4704032 461 542938 4708381 639 525874 4708944 817 545828 4675153 995 528571 4701806 1173 522721 4699124 24 106 562981 4700232 284 553065 4703982 462 542912 4708384 640 525833 4709078 818 545788 4675079 996 528540 4701732 1174 522735 4699201 107 563021 4700343 285 553023 4703975 463 542799 4708348 641 525810 4709114 819 545747 4675049 997 528485 4701501 1175 522721 4699330 108 563022 4700375 286 552853 4703991 464 542763 4708321 642 525703 4709214 820 545638 4675030 998 528469 4701320 1176 522695 4699437 109 563007 4700400 287 552774 4703973 465 542733 4708274 643 525621 4709334 821 545444 4675034 999 528512 4701234 1177 522704 4699729 110 562895 4700457 288 552732 4703948 466 542680 4708257 644 525524 4709414 822 545358 4675042 1000 528543 4701179 1178 522676 4699786 111 562672 4700598 289 552648 4703855 467 542547 4708268 645 525467 4709433 823 545220 4675073 1001 528602 4701121 1179 522628 4699820 112 562610 4700590 290 552519 4703792 468 542387 4708298 646 525451 4709421 824 545112 4675072 1002 528782 4701085 1180 522599 4699858 113 562448 4700512 291 552481 4703737 469 542313 4708332 647 525425 4709364 825 545036 4675054 1003 528845 4701046 1181 522595 4699892 114 562309 4700502 292 552389 4703772 470 542235 4708396 648 525313 4709294 826 544961 4675023 1004 528951 4701070 1182 522606 4699941 115 562242 4700530 293 552283 4703748 471 542203 4708410 649 525260 4709228 827 544892 4674974 1005 529037 4701077 1183 522945 4700511 116 562142 4700622 294 552173 4703757 472 542130 4708398 650 525245 4709176 828 544833 4674918 1006 529104 4701077 1184 523008 4700593 117 562138 4700711 295 551932 4703745 473 542073 4708350 651 525271 4709107 829 544768 4674880 1007 529186 4701058 1185 523083 4700663 118 562082 4700736 296 551888 4703763 474 542033 4708338 652 525254 4709048 830 544733 4674874 1008 529252 4701054 1186 523191 4700736 119 562082 4700758 297 551836 4703852 475 542005 4708357 653 525280 4708979 831 544708 4674898 1009 529460 4701164 1187 523239 4700755 120 562134 4700839 298 551748 4703901 476 541976 4708404 654 525254 4708864 832 544695 4674935 1010 529495 4701105 1188 523360 4700767 121 562285 4700983 299 551660 4703936 477 541964 4708540 655 525231 4708832 833 544718 4674981 1011 529495 4701011 1189 523418 4700805 122 562307 4701026 300 551498 4703960 478 541837 4708614 656 525132 4708756 834 544738 4675084 1012 529519 4700929 1190 523430 4700827 123 562299 4701051 301 551453 4703978 479 541754 4708684 657 524984 4708451 835 544805 4675212 1013 529578 4700803 1191 523330 4700904 124 562271 4701086 302 551293 4704166 480 541685 4708646 658 524823 4708284 836 544881 4675401 1014 529668 4700686 1192 523090 4700988 125 562243 4701107 303 551277 4704196 481 541561 4708599 659 524808 4708149 837 544912 4675448 1015 529679 4700631 1193 522953 4700998 126 562186 4701127 304 551263 4704261 482 541418 4708530 660 524796 4708124 838 545018 4675551 1016 529656 4700533 1194 522752 4700985 127 562165 4701163 305 550987 4704444 483 541326 4708501 661 524767 4708116 839 545057 4675659 1017 529656 4700435 1195 522680 4700998 128 562158 4701239 306 550756 4704610 484 541273 4708495 662 524684 4708119 840 545107 4675685 1018 529672 4700161 1196 522603 4701029 129 562189 4701342 307 550582 4704704 485 541192 4708525 663 524604 4708075 841 545304 4675700 1019 529707 4699941 1197 522599 4701091 130 562205 4701446 308 550445 4704731 486 541127 4708617 664 524536 4708058 842 545370 4675724 1020 529864 4699898 1198 522613 4701163 131 562189 4701510 309 550268 4704837 487 541080 4708653 665 524402 4708065 843 545410 4675755 1021 529938 4699840 1199 522594 4701240 132 562155 4701562 310 550238 4704837 488 541028 4708676 666 524348 4708043 844 545462 4675826 1022 530005 4699699 1200 522598 4701291 25 133 562091 4701597 311 550174 4704805 489 540847 4708678 667 524274 4707993 845 545594 4675916 1023 530056 4699667 1201 522612 4701335 134 562071 4701598 312 550105 4704827 490 540636 4708699 668 524211 4707971 846 545717 4676023 1024 530126 4699640 1202 522681 4701466 135 562053 4701587 313 550051 4704881 491 540555 4708725 669 523955 4708012 847 545763 4676038 1025 530267 4699530 1203 522692 4701535 136 562026 4701533 314 550031 4704932 492 540429 4708796 670 523911 4707995 848 545863 4676047 1026 530463 4699283 1204 522471 4701883 137 561985 4701400 315 550026 4705007 493 540313 4708828 671 523766 4707910 849 545987 4676090 1027 530573 4699166 1205 522380 4702146 138 561922 4701313 316 549934 4705145 494 540214 4708834 672 523680 4707847 850 546043 4676099 1028 530646 4699138 1206 522387 4702188 139 561877 4701223 317 549931 4705186 495 540109 4708813 673 523600 4707870 851 546160 4676095 1029 530644 4699060 1207 522412 4702238 140 561858 4701163 318 549944 4705288 496 540031 4708823 674 523569 4707846 852 546300 4676068 1030 530561 4698971 1208 522540 4702357 141 561853 4701100 319 549925 4705348 497 539997 4708839 675 523553 4707814 853 546501 4676080 1031 530534 4698916 1209 522556 4702406 142 561906 4700911 320 549900 4705363 498 539966 4708869 676 523541 4707660 854 546697 4676046 1032 530522 4698861 1210 522462 4702445 143 561904 4700798 321 549864 4705368 499 539918 4708941 677 523497 4707586 855 546820 4675981 1033 530617 4698694 1211 522356 4702469 144 561861 4700716 322 549634 4705356 500 539883 4709014 678 523474 4707567 856 546907 4675949 1034 530653 4698607 1212 522307 4702496 145 561765 4700606 323 549562 4705379 501 539829 4709074 679 523455 4707573 857 546960 4675943 1035 530738 4698307 1213 522280 4702535 146 561696 4700435 324 549470 4705432 502 539780 4709102 680 523381 4707637 858 547052 4675957 1036 530745 4698153 1214 522204 4702697 147 561678 4700314 325 549446 4705464 503 539656 4709136 681 523089 4707699 859 547125 4675949 1037 530736 4697990 1215 522053 4702855 148 561571 4700151 326 549441 4705528 504 539606 4709159 682 522987 4707758 860 547254 4675905 1038 530715 4697843 1216 521945 4703034 149 561503 4700085 327 549357 4705610 505 539490 4709257 683 522961 4707759 861 547391 4675834 1039 530662 4697681 1217 521905 4703121 150 561337 4700033 328 549278 4705797 506 539398 4709394 684 522956 4707714 862 547442 4675826 1040 530627 4697382 1218 521807 4703420 151 561259 4699996 329 549229 4705876 507 539304 4709445 685 522971 4707623 863 547493 4675833 1041 530600 4697312 1219 521793 4703505 152 561225 4699966 330 549185 4705914 508 539096 4709469 686 522992 4707568 864 547623 4675904 1042 530558 4697260 1220 521767 4703586 153 561166 4699888 331 549135 4705941 509 538913 4709523 687 523045 4707500 865 547701 4675979 1043 530523 4697235 1221 521785 4703616 154 560931 4699721 332 549039 4705931 510 538727 4709532 688 523072 4707441 866 547790 4676145 1044 530356 4697187 1222 521915 4703724 155 560903 4699685 333 548993 4705952 511 538481 4709480 689 523106 4707323 867 547807 4676281 1045 530288 4697174 1223 521954 4703772 156 560863 4699543 334 548978 4705982 512 538003 4709354 690 523116 4707214 868 547823 4676312 1046 530265 4697179 1224 521993 4703903 157 560830 4699506 335 548981 4706055 513 537913 4709349 691 523193 4707081 869 547890 4676352 1047 530224 4697273 1225 522010 4704063 158 560654 4699419 336 548971 4706078 514 537842 4709379 692 523234 4707029 870 548021 4676383 1048 530156 4697377 1226 522030 4704138 159 560606 4699409 337 548938 4706103 515 537781 4709428 693 523241 4706999 871 548055 4676413 1049 530090 4697574 1227 522062 4704209 26 160 560577 4699414 338 548859 4706127 516 537725 4709516 694 523223 4706944 872 548065 4676439 1050 530054 4697641 1228 522166 4704367 161 560528 4699464 339 548827 4706150 517 537634 4709719 695 523200 4706910 873 548050 4676531 1051 529990 4697714 1229 522212 4704508 162 560507 4699532 340 548776 4706213 518 537524 4709818 696 523010 4706740 874 548084 4676698 1052 529916 4697779 1230 522211 4704550 163 560514 4699617 341 548699 4706339 519 537419 4709891 697 522940 4706651 875 548142 4676765 1053 529844 4697823 1231 522164 4704657 164 560551 4699728 342 548545 4706489 520 537314 4709943 698 522845 4706448 876 548190 4676862 1054 529779 4697845 1232 522141 4704760 165 560548 4699821 343 548521 4706547 521 537235 4709966 699 522838 4706396 877 548280 4676907 1055 529594 4697847 1233 522108 4704842 166 560491 4699949 344 548492 4706734 522 536937 4709997 700 522847 4706350 878 548309 4676986 1056 529208 4697881 1234 522126 4705061 167 560378 4700133 345 548471 4706948 523 536786 4710023 701 522878 4706312 879 548313 4677086 1057 529103 4697860 1235 522181 4705296 168 560349 4700215 346 548473 4707076 524 536653 4710009 702 522937 4706279 880 548342 4677128 1058 529057 4697835 1236 522173 4705377 169 560338 4700338 347 548463 4707124 525 536192 4709870 703 523003 4706257 881 548400 4677163 1059 529007 4697779 1237 522131 4705548 170 560346 4700514 348 548380 4707263 526 536112 4709834 704 523108 4706239 882 548426 4677198 1060 528960 4697748 1238 522130 4705696 171 560327 4700626 349 548286 4707352 527 535848 4709667 705 523276 4706241 883 548454 4677216 1061 528911 4697673 1239 523574 4706273 172 560296 4700698 350 548144 4707517 528 535714 4709598 706 523574 4706273 884 548587 4677258 1062 528850 4697614 1240 523601 4706265 173 560240 4700792 351 548093 4707541 529 535625 4709572 707 522130 4705696 885 548710 4677270 1063 528614 4697469 1241 523609 4706220 174 560108 4700981 352 548040 4707538 530 535520 4709574 708 522085 4705763 886 548899 4677370 1064 528603 4697451 1242 523540 4706007 175 560061 4701027 353 547740 4707318 531 535375 4709611 709 521951 4705903 887 548991 4677360 1065 528596 4697395 1243 523527 4705928 176 559965 4701054 354 547641 4707279 532 535164 4709717 710 521845 4706091 888 523519 4705776 1066 528562 4697351 177 559755 4701149 355 547606 4707294 533 535093 4709732 711 521819 4706225 889 523532 4705617 1067 528497 4697327 178 559630 4701158 356 547530 4707362 534 534994 4709735 712 521817 4706307 890 523561 4705521 1068 528415 4697323 ბ) ტრადიციული გამოყენების ზონა: შენიშვნა: ეროვნული პარკის ტრადიციული გამოყენების ზონის საზღვარი წერტილიდან, რომლის გეოგრაფიული კოორდინატების 562065 (X) 4685699 (Y) წერტილამდე, რომლის გეოგრაფიული კოორდინატებია 550379 (X) 4676061 (Y) მიუყვება საქართველოს სახელმწიფო საზღვარს რუსეთის ფედერაციასთან. 27 N X Y N X Y N X Y N X Y N X Y N X Y N X Y 1 534230 4710069 878 543473 4698920 1755 549038 4685534 2632 541189 4685389 3509 518398 4694589 4386 550406 4687993 5263 555802 4703552 2 534512 4709994 879 543449 4698951 1756 548914 4685784 2633 541216 4685452 3510 518383 4694620 4387 550338 4688027 5264 555856 4703502 3 534637 4709915 880 543426 4698998 1757 548871 4685834 2634 541266 4685523 3511 518311 4694967 4388 550257 4688045 5265 555875 4703415 4 534910 4709764 881 543401 4699143 1758 548808 4685858 2635 541310 4685574 3512 518306 4695035 4389 550143 4688043 5266 555942 4703265 5 534973 4709739 882 543401 4699296 1759 548734 4685871 2636 541408 4685637 3513 518329 4695189 4390 549997 4688005 5267 555959 4703254 6 535028 4709733 883 543383 4699450 1760 548671 4685871 2637 541446 4685687 3514 518341 4695402 4391 549880 4688022 5268 555988 4703250 7 535093 4709732 884 543413 4699624 1761 548634 4685894 2638 541462 4685737 3515 518335 4695631 4392 549773 4688027 5269 556103 4703256 8 535175 4709714 885 543401 4699715 1762 548627 4685945 2639 541447 4685825 3516 518327 4695698 4393 549688 4688055 5270 556176 4703276 9 535354 4709621 886 543361 4699776 1763 548914 4686068 2640 541430 4685861 3517 518265 4695843 4394 549613 4688028 5271 556241 4703266 10 535441 4709590 887 543277 4699823 1764 548958 4686075 2641 541396 4685889 3518 518128 4696122 4395 549535 4687980 5272 556279 4703234 11 535551 4709571 888 543216 4699896 1765 549051 4685975 2642 541203 4685970 3519 518027 4696263 4396 549460 4687973 5273 556349 4703121 12 535633 4709573 889 543141 4699944 1766 549148 4685921 2643 541141 4686004 3520 517989 4696476 4397 549421 4687986 5274 556402 4703074 13 535697 4709591 890 543046 4700066 1767 549192 4685824 2644 541056 4686082 3521 517950 4696582 4398 549391 4688017 5275 556483 4703032 14 535806 4709643 891 543015 4700071 1768 549195 4685768 2645 540934 4686171 3522 517945 4696634 4399 549370 4688062 5276 556624 4702997 15 536112 4709834 892 542930 4700053 1769 549218 4685714 2646 540882 4686225 3523 517955 4696676 4400 549362 4688121 5277 556652 4702974 16 536181 4709866 893 542854 4700057 1770 549268 4685681 2647 540796 4686279 3524 518033 4696742 4401 549371 4688165 5278 556702 4702813 17 536653 4710009 894 542804 4700068 1771 549322 4685657 2648 540733 4686342 3525 518157 4696964 4402 549428 4688184 5279 556708 4702738 18 536800 4710022 895 542622 4700175 1772 549382 4685687 2649 540675 4686420 3526 518238 4697051 4403 549474 4688259 5280 556698 4702653 19 536937 4709997 896 542109 4700439 1773 549429 4685751 2650 540649 4686461 3527 518268 4697096 4404 549502 4688346 5281 556664 4702529 20 537111 4709985 897 542066 4700448 1774 549476 4685764 2651 540642 4686491 3528 518283 4697139 4405 549528 4688485 5282 556639 4702393 21 537235 4709966 898 541887 4700446 1775 549516 4685724 2652 540656 4686523 3529 518286 4697255 4406 549563 4688548 5283 556676 4702268 22 537314 4709943 899 541738 4700472 1776 549619 4685500 2653 540801 4686679 3530 518313 4697354 4407 549609 4688607 5284 556692 4702234 23 537419 4709891 900 541651 4700475 1777 549582 4685470 2654 541034 4686912 3531 518349 4697394 4408 549638 4688665 5285 556730 4702215 24 537524 4709818 901 541631 4700488 1778 549529 4685450 2655 541080 4686973 3532 518402 4697415 4409 549651 4688757 5286 556782 4702215 25 537634 4709719 902 541599 4700534 1779 549412 4685380 2656 541143 4687077 3533 518602 4697457 4410 549702 4688915 5287 556838 4702239 26 537666 4709664 903 541575 4700549 1780 549285 4685320 2657 541192 4687135 3534 518723 4697459 4411 549709 4689008 5288 556876 4702274 27 537725 4709516 904 541422 4700603 1781 549238 4685287 2658 541222 4687164 3535 518831 4697496 4412 549726 4689067 5289 556933 4702241 28 537781 4709428 905 541310 4700617 1782 549242 4685250 2659 541245 4687135 3536 519055 4697620 4413 549813 4689240 5290 557065 4702252 29 537842 4709379 906 541203 4700643 1783 549285 4685203 2660 541336 4687072 3537 519140 4697698 4414 549905 4689321 5291 557123 4702235 28 30 537913 4709349 907 540984 4700756 1784 549352 4685196 2661 541425 4686978 3538 519235 4697763 4415 549924 4689458 5292 557166 4702196 31 537951 4709346 908 540773 4700833 1785 549429 4685213 2662 541474 4686946 3539 519358 4697823 4416 549978 4689593 5293 557188 4702145 32 538003 4709354 909 540730 4700831 1786 549522 4685310 2663 541546 4686928 3540 519386 4697897 4417 550029 4689640 5294 557194 4702098 33 538481 4709480 910 540609 4700784 1787 549609 4685283 2664 541674 4686917 3541 519447 4697980 4418 550119 4689659 5295 557183 4702023 34 538727 4709532 911 540570 4700790 1788 549753 4685146 2665 541713 4686900 3542 519536 4698143 4419 550161 4689680 5296 557184 4701969 35 538913 4709523 912 540517 4700810 1789 549770 4685093 2666 541759 4686860 3543 519540 4698173 4420 550186 4689703 5297 557195 4701921 36 539096 4709469 913 540443 4700859 1790 549763 4685059 2667 541792 4686851 3544 519525 4698254 4421 550207 4689745 5298 557216 4701884 37 539304 4709445 914 540383 4700917 1791 549696 4685059 2668 541830 4686855 3545 519539 4698347 4422 550222 4689817 5299 557245 4701870 38 539345 4709429 915 540196 4701171 1792 549609 4685073 2669 541879 4686882 3546 519648 4698490 4423 550207 4689926 5300 557338 4701864 39 539398 4709394 916 539968 4701361 1793 549579 4685043 2670 541918 4686891 3547 519697 4698568 4424 550215 4689957 5301 557393 4701840 40 539490 4709257 917 539851 4701531 1794 549502 4685026 2671 541954 4686924 3548 519720 4698619 4425 550395 4690184 5302 557579 4701724 41 539606 4709159 918 539805 4701576 1795 549466 4684979 2672 542007 4686949 3549 519748 4698725 4426 550423 4690239 5303 557713 4701625 42 539656 4709136 919 539741 4701592 1796 549462 4684862 2673 542090 4686933 3550 519775 4698780 4427 550436 4690294 5304 557757 4701579 43 539780 4709102 920 539488 4701610 1797 549499 4684612 2674 542155 4686956 3551 519844 4698885 4428 550458 4690307 5305 557772 4701548 44 539829 4709074 921 539330 4701591 1798 549472 4684535 2675 542198 4686958 3552 519925 4698971 4429 550586 4690348 5306 557780 4701505 45 539883 4709014 922 539175 4701554 1799 549378 4684461 2676 542284 4686931 3553 520024 4699114 4430 550662 4690455 5307 557794 4701297 46 539918 4708941 923 539131 4701552 1800 549412 4684415 2677 542343 4686924 3554 520059 4699181 4431 550708 4690502 5308 557794 4701161 47 539966 4708869 924 539090 4701560 1801 549469 4684381 2678 542374 4686929 3555 520078 4699194 4432 550798 4690549 5309 557772 4701053 48 539997 4708839 925 539004 4701600 1802 549552 4684391 2679 542406 4686945 3556 520139 4699208 4433 550871 4690614 5310 557716 4700925 49 540031 4708823 926 538914 4701655 1803 549626 4684411 2680 542430 4686972 3557 520163 4699228 4434 550952 4690659 5311 557723 4700903 50 540109 4708813 927 538868 4701717 1804 549719 4684405 2681 542411 4687025 3558 520196 4699274 4435 551088 4690703 5312 557870 4700835 51 540214 4708834 928 538843 4701807 1805 549753 4684385 2682 542422 4687050 3559 520222 4699343 4436 551123 4690698 5313 558147 4700738 52 540313 4708828 929 538828 4701835 1806 549823 4684405 2683 542447 4687062 3560 520292 4699410 4437 551162 4690678 5314 558239 4700719 53 540429 4708796 930 538576 4702014 1807 549896 4684395 2684 542485 4687062 3561 520409 4699498 4438 551117 4690635 5315 558286 4700721 54 540555 4708725 931 538528 4702040 1808 549950 4684371 2685 542547 4687015 3562 520488 4699531 4439 551089 4690583 5316 558340 4700749 55 540636 4708699 932 538481 4702054 1809 549977 4684311 2686 542592 4687022 3563 520617 4699605 4440 551085 4690535 5317 558374 4700815 56 540847 4708678 933 538380 4702076 1810 549980 4684228 2687 542611 4687044 3564 520717 4699645 4441 551100 4690469 5318 558404 4700846 57 540993 4708681 934 538281 4702083 1811 550017 4684134 2688 542602 4687104 3565 520772 4699651 4442 551159 4690324 5319 558519 4700913 58 541028 4708676 935 538199 4702127 1812 550053 4684151 2689 542623 4687136 3566 520838 4699644 4443 551201 4690253 5320 558599 4701011 59 541080 4708653 936 538180 4702150 1813 550110 4684151 2690 542623 4687155 3567 520991 4699580 4444 551280 4690162 5321 558665 4701111 29 60 541127 4708617 937 538160 4702217 1814 550187 4684114 2691 542610 4687177 3568 521066 4699563 4445 551367 4690093 5322 558723 4701175 61 541192 4708525 938 538061 4702314 1815 550284 4684041 2692 542516 4687254 3569 521156 4699605 4446 551432 4689969 5323 558755 4701190 62 541229 4708505 939 538025 4702376 1816 550351 4684027 2693 542504 4687280 3570 521264 4699669 4447 551483 4689925 5324 558828 4701174 63 541273 4708495 940 538023 4702451 1817 550451 4684047 2694 542506 4687311 3571 521326 4699714 4448 551480 4689906 5325 558888 4701146 64 541326 4708501 941 537992 4702544 1818 550484 4684084 2695 542516 4687330 3572 521372 4699759 4449 551436 4689833 5326 558945 4701096 65 541418 4708530 942 537979 4702675 1819 550371 4684301 2696 542529 4687335 3573 521626 4700112 4450 551435 4689793 5327 558996 4701031 66 541561 4708599 943 537981 4702733 1820 550344 4684375 2697 542593 4687306 3574 521659 4700131 4451 551463 4689748 5328 559029 4701009 67 541685 4708646 944 538003 4702793 1821 550371 4684441 2698 542652 4687301 3575 521729 4700153 4452 554695 4690956 5329 559074 4700997 68 541754 4708684 945 537994 4702814 1822 550391 4684465 2699 542665 4687320 3576 521877 4700176 4453 554753 4690943 5330 559189 4700984 69 541837 4708614 946 537633 4702889 1823 550458 4684472 2700 542649 4687349 3577 522007 4700236 4454 554783 4690950 5331 559267 4700961 70 541964 4708540 947 537561 4702917 1824 550504 4684495 2701 542654 4687363 3578 522102 4700305 4455 554809 4690982 5332 559304 4700969 71 541971 4708520 948 537489 4702965 1825 550548 4684462 2702 542666 4687374 3579 522351 4700541 4456 554843 4690999 5333 559364 4701038 72 541967 4708457 949 537451 4702979 1826 550688 4684295 2703 542704 4687374 3580 522439 4700660 4457 554880 4691006 5334 559458 4701108 73 541976 4708404 950 537182 4702996 1827 550802 4684244 2704 542712 4687396 3581 522490 4700800 4458 554928 4691001 5335 559533 4701139 74 542005 4708357 951 537070 4703016 1828 550805 4684291 2705 542702 4687416 3582 522560 4700922 4459 554959 4690984 5336 559630 4701158 75 542033 4708338 952 536792 4703138 1829 550791 4684327 2706 542602 4687459 3583 522603 4701029 4460 555129 4690826 5337 559694 4701159 76 542073 4708350 953 536585 4703136 1830 550700 4684443 2707 542593 4687482 3584 525456 4691924 4461 555189 4690759 5338 559755 4701149 77 542130 4708398 954 536530 4703142 1831 550684 4684486 2708 542602 4687503 3585 525387 4691982 4462 555216 4690713 5339 559965 4701054 78 542203 4708410 955 536413 4703205 1832 550688 4684509 2709 542629 4687505 3586 525358 4691995 4463 555300 4690423 5340 560061 4701027 79 542235 4708396 956 536334 4703234 1833 550754 4684565 2710 542689 4687473 3587 525327 4691981 4464 555201 4690415 5341 560108 4700981 80 542313 4708332 957 536245 4703303 1834 550756 4684590 2711 542737 4687464 3588 525297 4691944 4465 555074 4690433 5342 560240 4700792 81 542387 4708298 958 536103 4703360 1835 550747 4684621 2712 542772 4687502 3589 525229 4691819 4466 554755 4690527 5343 560296 4700698 82 542547 4708268 959 536049 4703360 1836 550720 4684655 2713 542894 4687542 3590 525174 4691736 4467 554680 4690523 5344 560327 4700626 83 542680 4708257 960 535672 4703276 1837 550637 4684656 2714 542897 4687550 3591 525155 4691678 4468 554569 4690491 5345 560346 4700514 84 542733 4708274 961 535543 4703313 1838 550608 4684665 2715 542864 4687569 3592 525156 4691620 4469 554459 4690509 5346 560338 4700338 85 542763 4708321 962 535321 4703409 1839 550599 4684675 2716 542846 4687596 3593 525234 4691500 4470 554328 4690509 5347 560349 4700215 86 542799 4708348 963 535186 4703387 1840 550609 4684698 2717 542811 4687596 3594 525248 4691422 4471 554296 4690565 5348 560378 4700133 87 542912 4708384 964 534921 4703390 1841 550630 4684713 2718 542796 4687608 3595 525278 4691394 4472 554229 4690570 5349 560491 4699949 88 542938 4708381 965 534798 4703421 1842 550750 4684725 2719 542798 4687636 3596 525352 4691357 4473 554207 4690591 5350 560548 4699821 89 542980 4708337 966 534680 4703436 1843 550757 4684735 2720 542822 4687646 3597 525363 4691333 4474 554203 4690610 5351 560551 4699728 30 90 542996 4708246 967 534638 4703434 1844 550751 4684757 2721 542867 4687646 3598 525358 4691301 4475 554219 4690632 5352 560514 4699617 91 543044 4708160 968 534565 4703408 1845 550716 4684793 2722 542921 4687632 3599 525343 4691273 4476 554270 4690667 5353 560507 4699532 92 543075 4708081 969 534402 4703426 1846 550626 4684787 2723 543050 4687567 3600 525289 4691252 4477 554338 4690683 5354 560528 4699464 93 543080 4707991 970 534298 4703396 1847 550596 4684794 2724 543075 4687569 3601 525274 4691233 4478 554403 4690681 5355 560577 4699414 94 543040 4707907 971 534073 4703271 1848 550590 4684804 2725 543089 4687581 3602 525213 4691062 4479 554426 4690747 5356 560606 4699409 95 543082 4707836 972 533933 4703224 1849 550613 4684833 2726 543090 4687605 3603 525174 4690981 4480 554440 4690764 5357 560654 4699419 96 543108 4707669 973 533818 4703215 1850 550658 4684842 2727 543064 4687712 3604 525169 4690922 4481 554502 4690759 5358 560830 4699506 97 543136 4707635 974 533480 4703238 1851 550741 4684836 2728 542968 4687910 3605 525183 4690883 4482 554567 4690730 5359 560863 4699543 98 543190 4707618 975 533393 4703228 1852 550789 4684822 2729 542977 4687989 3606 525207 4690855 4483 554626 4690742 5360 560903 4699685 99 543243 4707615 976 533351 4703213 1853 550877 4684865 2730 543023 4687992 3607 525280 4690834 4484 554652 4690759 5361 560931 4699721 100 543296 4707627 977 533307 4703130 1854 550960 4684923 2731 543073 4687965 3608 525372 4690747 4485 554665 4690797 5362 561166 4699888 101 543372 4707658 978 533162 4702986 1855 550994 4684908 2732 543122 4687964 3609 525497 4690671 4486 554655 4690827 5363 561225 4699966 102 543418 4707687 979 532834 4702615 1856 551005 4684883 2733 543211 4687934 3610 525532 4690642 4487 554503 4690949 5364 561259 4699996 103 543456 4707726 980 532649 4702486 1857 551030 4684868 2734 543247 4687939 3611 525651 4690448 4488 554483 4690983 5365 561337 4700033 104 543512 4707825 981 532540 4702435 1858 551045 4684842 2735 543334 4687979 3612 525710 4690390 4489 554493 4691000 5366 561503 4700085 105 543587 4707929 982 532488 4702403 1859 550999 4684815 2736 543422 4687981 3613 525796 4690330 4490 554560 4691027 5367 561537 4700111 106 543622 4708041 983 532454 4702370 1860 550948 4684819 2737 543367 4688091 3614 525823 4690299 4491 554596 4691031 5368 561571 4700151 107 543651 4708082 984 532424 4702318 1861 550914 4684814 2738 543318 4688145 3615 525929 4690127 4492 554630 4691015 5369 561678 4700314 108 543713 4708117 985 532390 4702223 1862 550911 4684796 2739 543288 4688191 3616 525973 4690023 4493 551541 4692486 5370 561689 4700352 109 543897 4708167 986 532390 4702049 1863 550928 4684756 2740 543193 4688292 3617 526026 4689964 4494 551729 4692457 5371 561696 4700435 110 544037 4708225 987 532376 4701964 1864 550955 4684726 2741 543182 4688315 3618 526041 4689933 4495 551806 4692464 5372 561734 4700514 111 544122 4708288 988 532281 4701792 1865 551021 4684691 2742 543186 4688338 3619 526047 4689875 4496 551883 4692486 5373 561765 4700606 112 544159 4708377 989 532213 4701631 1866 551098 4684681 2743 543168 4688383 3620 526038 4689670 4497 551847 4692362 5374 561861 4700716 113 544171 4708380 990 532160 4701554 1867 551161 4684692 2744 543169 4688408 3621 526052 4689488 4498 551796 4692270 5375 561904 4700798 114 544218 4708228 991 532142 4701498 1868 551240 4684743 2745 543176 4688422 3622 526052 4689302 4499 551667 4692115 5376 561911 4700854 115 544275 4708105 992 532135 4701382 1869 551292 4684759 2746 543206 4688436 3623 526048 4689230 4500 551488 4691951 5377 561906 4700911 116 544290 4708032 993 532160 4701270 1870 551286 4684795 2747 543227 4688464 3624 526027 4689116 4501 551453 4691896 5378 561873 4701010 117 544304 4708004 994 532164 4701209 1871 551337 4684878 2748 543245 4688472 3625 526033 4688875 4502 551446 4691855 5379 561853 4701100 118 544389 4707939 995 532152 4701125 1872 551394 4684929 2749 543286 4688443 3626 526020 4688835 4503 551464 4691790 5380 561858 4701163 119 544561 4707846 996 532111 4701035 1873 551429 4684937 2750 543346 4688451 3627 525976 4688769 4504 551484 4691767 5381 561877 4701223 31 120 544685 4707748 997 532133 4700922 1874 551459 4684929 2751 543384 4688408 3628 525958 4688728 4505 551512 4691773 5382 561922 4701313 121 544768 4707641 998 532130 4700898 1875 551477 4684858 2752 543497 4688366 3629 525939 4688647 4506 551547 4691819 5383 561985 4701400 122 544828 4707600 999 532117 4700872 1876 551517 4684797 2753 543518 4688367 3630 525924 4688504 4507 551607 4691850 5384 562008 4701483 123 544836 4707579 1000 532052 4700782 1877 551521 4684773 2754 543521 4688397 3631 525845 4688297 4508 551638 4691855 5385 562050 4701583 124 544843 4707513 1001 532026 4700758 1878 551497 4684622 2755 543468 4688466 3632 525795 4688205 4509 551670 4691840 5386 562078 4701599 125 544860 4707465 1002 531903 4700718 1879 551462 4684524 2756 543467 4688490 3633 525786 4688139 4510 551677 4691823 5387 562135 4701577 126 544923 4707416 1003 531819 4700679 1880 551486 4684490 2757 543507 4688515 3634 525808 4688002 4511 551674 4691801 5388 562179 4701530 127 544915 4707390 1004 531761 4700634 1881 551497 4684458 2758 543593 4688541 3635 525890 4687893 4512 551619 4691757 5389 562205 4701451 128 544861 4707332 1005 531645 4700521 1882 551493 4684379 2759 543545 4688595 3636 525974 4687813 4513 551616 4691720 5390 562189 4701342 129 544853 4707309 1006 531530 4700453 1883 551504 4684336 2760 543533 4688637 3637 526118 4687739 4514 551651 4691663 5391 562158 4701239 130 544859 4707249 1007 531389 4700389 1884 551516 4684316 2761 543506 4688687 3638 526162 4687703 4515 551749 4691548 5392 562167 4701158 131 544888 4707135 1008 531357 4700364 1885 551540 4684305 2762 543504 4688709 3639 526182 4687521 4516 551787 4691514 5393 562186 4701127 132 544884 4707100 1009 531335 4700327 1886 551576 4684344 2763 543522 4688780 3640 526174 4687445 4517 551791 4691493 5394 562243 4701107 133 544853 4707057 1010 531324 4700284 1887 551610 4684446 2764 543531 4688787 3641 526144 4687393 4518 551781 4691464 5395 562271 4701086 134 544771 4707028 1011 531337 4700186 1888 551655 4684522 2765 543569 4688785 3642 526049 4687266 4519 551755 4691449 5396 562299 4701051 135 544757 4707016 1012 531338 4700091 1889 551799 4684630 2766 543598 4688792 3643 525985 4687199 4520 551705 4691457 5397 562307 4701026 136 544741 4706975 1013 531310 4699866 1890 551832 4684668 2767 543710 4688852 3644 525909 4687137 4521 551589 4691497 5398 562285 4700983 137 544743 4706923 1014 531296 4699826 1891 551825 4684687 2768 543749 4688894 3645 525424 4686839 4522 551550 4691522 5399 562134 4700839 138 544755 4706869 1015 531226 4699761 1892 551850 4684709 2769 543784 4688871 3646 525205 4686746 4523 551508 4691564 5400 562082 4700758 139 544785 4706813 1016 531098 4699690 1893 551859 4684737 2770 543802 4688871 3647 525174 4686726 4524 551479 4691562 5401 562082 4700736 140 544886 4706731 1017 531005 4699620 1894 551893 4684755 2771 543828 4688890 3648 525139 4686685 4525 551459 4691551 5402 562126 4700722 141 544953 4706647 1018 530954 4699520 1895 552020 4684623 2772 543843 4688918 3649 525061 4686553 4526 551452 4691528 5403 562138 4700711 142 544977 4706587 1019 530770 4699367 1896 552066 4684638 2773 543838 4688962 3650 524887 4686357 4527 551461 4691478 5404 562142 4700622 143 545029 4706533 1020 530729 4699320 1897 552114 4684684 2774 543689 4689002 3651 524798 4686276 4528 551533 4691371 5405 562165 4700594 144 545060 4706459 1021 530646 4699138 1898 552195 4684718 2775 543682 4689016 3652 524665 4686197 4529 551552 4691322 5406 562242 4700530 145 545084 4706370 1022 530573 4699166 1899 552210 4684741 2776 543691 4689030 3653 524498 4686129 4530 551550 4691294 5407 562277 4700509 146 545110 4706169 1023 530463 4699283 1900 552213 4684777 2777 543766 4689041 3654 524283 4686090 4531 551517 4691263 5408 562309 4700502 147 545080 4706133 1024 530318 4699475 1901 552269 4684743 2778 543812 4689068 3655 524179 4686038 4532 551485 4691264 5409 562448 4700512 148 545046 4706124 1025 530267 4699530 1902 552364 4684706 2779 543859 4689107 3656 524132 4686023 4533 551428 4691305 5410 562610 4700590 149 544989 4706155 1026 530193 4699581 1903 552608 4684683 2780 543864 4689151 3657 524007 4686013 4534 551361 4691396 5411 562672 4700598 32 150 544920 4706225 1027 530126 4699640 1904 552679 4684706 2781 543886 4689173 3658 523748 4686028 4535 551337 4691404 5412 562895 4700457 151 544858 4706232 1028 530056 4699667 1905 552705 4684677 2782 543902 4689179 3659 523535 4686011 4536 551319 4691400 5413 563007 4700400 152 544774 4706227 1029 530005 4699699 1906 552761 4684651 2783 543926 4689165 3660 523504 4686004 4537 551311 4691378 5414 563022 4700375 153 544643 4706263 1030 529938 4699840 1907 552789 4684651 2784 543925 4689127 3661 523453 4685975 4538 551314 4691343 5415 563021 4700343 154 544599 4706266 1031 529864 4699898 1908 552811 4684680 2785 543933 4689113 3662 523388 4685968 4539 551357 4691274 5416 562981 4700232 155 544548 4706257 1032 529707 4699941 1909 552853 4684690 2786 543955 4689098 3663 523327 4685936 4540 551407 4691232 5417 562888 4700095 156 544481 4706234 1033 529672 4700161 1910 552855 4684732 2787 544015 4689090 3664 523174 4685949 4541 551407 4691183 5418 562712 4699931 157 544361 4706151 1034 529656 4700435 1911 552871 4684769 2788 544058 4689023 3665 523022 4685912 4542 551360 4691150 5419 562699 4699908 158 544138 4706057 1035 529656 4700533 1912 552910 4684788 2789 544074 4689010 3666 522980 4685911 4543 551284 4691155 5420 562701 4699882 159 544100 4706053 1036 529679 4700631 1913 552963 4684772 2790 544089 4689010 3667 522954 4685885 4544 551228 4691138 5421 562723 4699840 160 544018 4706061 1037 529668 4700686 1914 552973 4684753 2791 544141 4689032 3668 522944 4685844 4545 551221 4691111 5422 562748 4699813 161 543917 4706044 1038 529578 4700803 1915 552897 4684675 2792 544186 4689031 3669 522971 4685809 4546 551234 4691072 5423 562851 4699762 162 543821 4706078 1039 529519 4700929 1916 552916 4684633 2793 544214 4689051 3670 523010 4685788 4547 551177 4691024 5424 562950 4699743 163 543757 4706084 1040 529495 4701011 1917 552952 4684601 2794 544234 4689049 3671 523110 4685787 4548 551072 4690914 5425 563076 4699760 164 543723 4706052 1041 529495 4701105 1918 553052 4684585 2795 544275 4688976 3672 523273 4685738 4549 551042 4690866 5426 563156 4699730 165 543639 4705913 1042 529460 4701164 1919 553102 4684606 2796 544322 4688934 3673 523386 4685747 4550 551029 4690830 5427 563189 4699695 166 543623 4705830 1043 529390 4701132 1920 553115 4684727 2797 544331 4688914 3674 523455 4685738 4551 551058 4690779 5428 563217 4699626 167 543585 4705771 1044 529252 4701054 1921 553110 4684806 2798 544331 4688882 3675 523474 4685720 4552 551060 4690765 5429 563270 4699546 168 543552 4705745 1045 529186 4701058 1922 553044 4684874 2799 544298 4688836 3676 523484 4685691 4553 551053 4690755 5430 563284 4699505 169 543521 4705733 1046 529104 4701077 1923 553020 4684929 2800 544286 4688779 3677 523436 4685598 4554 551009 4690751 5431 563285 4699416 170 543463 4705727 1047 529037 4701077 1924 553050 4685029 2801 544340 4688681 3678 523445 4685585 4555 550829 4690781 5432 563237 4699283 171 543401 4705732 1048 528951 4701070 1925 553073 4685069 2802 544379 4688671 3679 523498 4685591 4556 550692 4690787 5433 563217 4699151 172 543380 4705724 1049 528845 4701046 1926 553105 4685098 2803 544406 4688682 3680 523579 4685644 4557 550618 4690815 5434 563199 4699111 173 543317 4705656 1050 528782 4701085 1927 553089 4685150 2804 544414 4688708 3681 523660 4685666 4558 550492 4690915 5435 563133 4699033 174 543262 4705572 1051 528602 4701121 1928 553010 4685174 2805 544407 4688777 3682 523692 4685659 4559 550380 4691037 5436 563084 4698951 175 543223 4705534 1052 528543 4701179 1929 552926 4685224 2806 544428 4688796 3683 523813 4685600 4560 550325 4691085 5437 563050 4698872 176 543196 4705522 1053 528512 4701234 1930 552918 4685242 2807 544502 4688745 3684 523990 4685605 4561 550290 4691185 5438 563022 4698762 177 543160 4705541 1054 528469 4701320 1931 552981 4685255 2808 544547 4688702 3685 524139 4685570 4562 550238 4691269 5439 563027 4698700 178 543124 4705580 1055 528485 4701501 1932 553131 4685237 2809 544641 4688641 3686 524271 4685558 4563 550251 4691304 5440 563109 4698549 179 543070 4705739 1056 528540 4701732 1933 553191 4685213 2810 544654 4688617 3687 524300 4685541 4564 550268 4691320 5441 563138 4698468 33 180 542952 4705892 1057 528571 4701806 1934 553241 4685182 2811 544655 4688591 3688 524303 4685514 4565 550299 4691322 5442 563159 4698358 181 542942 4705937 1058 528700 4702037 1935 553344 4685063 2812 544668 4688576 3689 524294 4685481 4566 550346 4691311 5443 563162 4698252 182 542969 4706021 1059 528720 4702108 1936 553451 4684961 2813 544770 4688502 3690 524250 4685417 4567 550430 4691264 5444 563146 4698142 183 542951 4706097 1060 528731 4702260 1937 553530 4684948 2814 544803 4688503 3691 524245 4685396 4568 550581 4691273 5445 563103 4698030 184 542925 4706136 1061 528759 4702374 1938 553575 4684969 2815 544834 4688538 3692 524253 4685382 4569 550647 4691251 5446 563090 4697965 185 542841 4706212 1062 528763 4702468 1939 553654 4684987 2816 544841 4688591 3693 524298 4685365 4570 550742 4691248 5447 563084 4697781 186 542822 4706248 1063 528731 4702629 1940 553683 4685024 2817 544863 4688643 3694 524361 4685385 4571 550873 4691232 5448 563060 4697546 187 542831 4706330 1064 528708 4702664 1941 553643 4685134 2818 544920 4688669 3695 524402 4685383 4572 550946 4691232 5449 562953 4697305 188 542883 4706461 1065 528665 4702695 1942 553551 4685247 2819 544975 4688711 3696 524483 4685359 4573 551017 4691250 5450 562918 4697267 189 542911 4706603 1066 528634 4702742 1943 553486 4685242 2820 545052 4688744 3697 524530 4685324 4574 551033 4691301 5451 562863 4697249 190 542924 4706811 1067 528637 4702852 1944 553438 4685274 2821 545071 4688766 3698 524538 4685303 4575 551032 4691371 5452 562750 4697235 191 542920 4706856 1068 528602 4702907 1945 553399 4685313 2822 545067 4688822 3699 524532 4685250 4576 551059 4691445 5453 562533 4697233 192 542904 4706899 1069 528547 4702930 1946 553365 4685371 2823 545042 4688843 3700 524540 4685204 4577 551075 4691521 5454 562384 4697206 193 542871 4706958 1070 528461 4702930 1947 553291 4685442 2824 545013 4688832 3701 524558 4685188 4578 551081 4691688 5455 562339 4697217 194 542834 4707001 1071 528371 4702950 1948 553275 4685431 2825 544916 4688757 3702 524629 4685162 4579 551126 4691831 5456 562244 4697279 195 542802 4707023 1072 528301 4703001 1949 553260 4685387 2826 544882 4688760 3703 524680 4685117 4580 551151 4691985 5457 562182 4697294 196 542774 4707020 1073 528238 4703001 1950 553262 4685342 2827 544861 4688780 3704 524716 4685057 4581 551156 4692070 5458 562113 4697294 197 542733 4706983 1074 528140 4702985 1951 553286 4685297 2828 544853 4688804 3705 524743 4684977 4582 551196 4692160 5459 561919 4697272 198 542700 4706932 1075 528058 4702985 1952 553273 4685276 2829 544856 4688822 3706 524739 4684956 4583 551279 4692290 5460 561718 4697273 199 542678 4706827 1076 527975 4703028 1953 553218 4685300 2830 544925 4688901 3707 524711 4684907 4584 551302 4692463 5461 561534 4697224 200 542675 4706727 1077 527834 4703334 1954 553071 4685452 2831 544947 4688954 3708 524722 4684841 4585 551315 4692475 5462 561427 4697241 201 542640 4706673 1078 527795 4703389 1955 552996 4685478 2832 544941 4688982 3709 524714 4684795 4586 551340 4692482 5463 561400 4697259 202 542562 4706612 1079 527717 4703463 1956 552966 4685497 2833 544900 4689035 3710 524698 4684789 4587 551466 4692490 5464 561382 4697288 203 542499 4706584 1080 527697 4703530 1957 552957 4685518 2834 544898 4689054 3711 524605 4684796 4588 557397 4694012 5465 561367 4697341 204 542412 4706577 1081 527619 4703616 1958 552967 4685553 2835 544909 4689067 3712 524591 4684791 4589 557544 4693834 5466 561370 4697400 205 542365 4706604 1082 527619 4703655 1959 552988 4685573 2836 544932 4689068 3713 524584 4684778 4590 557587 4693719 5467 561393 4697449 206 542322 4706677 1083 527552 4703596 1960 553037 4685576 2837 545040 4689032 3714 524579 4684743 4591 557614 4693490 5468 561430 4697489 207 542320 4706734 1084 527470 4703541 1961 553077 4685594 2838 545087 4689043 3715 524587 4684711 4592 557657 4693365 5469 561460 4697499 208 542395 4706898 1085 527380 4703502 1962 553125 4685592 2839 545112 4689084 3716 524600 4684688 4593 557693 4693305 5470 561539 4697479 209 542481 4707043 1086 527321 4703443 1963 553154 4685639 2840 545097 4689120 3717 524637 4684653 4594 557793 4693181 5471 561647 4697510 34 210 542501 4707246 1087 527231 4703275 1964 553171 4685654 2841 545097 4689152 3718 524645 4684624 4595 557852 4693084 5472 561805 4697601 211 542434 4707430 1088 527172 4703220 1965 553197 4685649 2842 545127 4689198 3719 524639 4684590 4596 557888 4693054 5473 562019 4697665 212 542413 4707466 1089 527102 4703189 1966 553216 4685629 2843 545141 4689243 3720 524596 4684571 4597 557944 4693028 5474 562093 4697723 213 542194 4707647 1090 526969 4703165 1967 553227 4685632 2844 545134 4689274 3721 524594 4684560 4598 557880 4692959 5475 562152 4697741 214 542155 4707663 1091 526937 4703130 1968 553247 4685648 2845 545097 4689321 3722 524613 4684532 4599 557831 4692885 5476 562197 4697767 215 542115 4707665 1092 526926 4703040 1969 553297 4685726 2846 545100 4689350 3723 524640 4684515 4600 557718 4692618 5477 562220 4697794 216 542076 4707658 1093 526847 4702864 1970 553338 4685767 2847 545117 4689388 3724 524738 4684503 4601 557656 4692507 5478 562241 4697839 217 542057 4707643 1094 526761 4702727 1971 553361 4685775 2848 545094 4689482 3725 524782 4684484 4602 557648 4692431 5479 562238 4697970 218 542051 4707609 1095 526706 4702668 1972 553398 4685753 2849 545028 4689575 3726 524795 4684466 4603 557660 4692329 5480 562191 4698139 219 542057 4707379 1096 526448 4702652 1973 553423 4685686 2850 544986 4689691 3727 524810 4684413 4604 557658 4692164 5481 562190 4698200 220 542048 4707354 1097 526397 4702656 1974 553458 4685639 2851 544950 4689740 3728 524880 4684345 4605 557640 4692100 5482 562252 4698362 221 542025 4707339 1098 526311 4702684 1975 553497 4685621 2852 544871 4689800 3729 524893 4684323 4606 557618 4692061 5483 562270 4698535 222 542000 4707338 1099 526177 4702680 1976 553555 4685610 2853 544830 4689847 3730 524889 4684291 4607 557573 4692011 5484 562313 4698654 223 541979 4707363 1100 526095 4702668 1977 553575 4685595 2854 544793 4689861 3731 524849 4684175 4608 557457 4691915 5485 562319 4698788 224 541957 4707403 1101 526033 4702687 1978 553596 4685562 2855 544816 4689883 3732 524850 4684111 4609 557411 4691843 5486 562360 4698852 225 541942 4707470 1102 525923 4702746 1979 553611 4685515 2856 544829 4689908 3733 524815 4684061 4610 557415 4691764 5487 562441 4698931 226 541926 4707496 1103 525872 4702754 1980 553674 4685446 2857 544829 4689946 3734 524790 4683992 4611 557444 4691623 5488 562456 4698958 227 541886 4707527 1104 525817 4702774 1981 553695 4685405 2858 544811 4689977 3735 524779 4683938 4612 557450 4691494 5489 562456 4698980 228 541843 4707540 1105 525774 4702828 1982 553730 4685393 2859 544833 4690017 3736 524783 4683895 4613 557429 4691428 5490 562429 4699025 229 541804 4707532 1106 525750 4702887 1983 553754 4685400 2860 544868 4690046 3737 524826 4683818 4614 557408 4691412 5491 562384 4699052 230 541691 4707477 1107 525758 4702973 1984 553774 4685434 2861 544926 4690010 3738 524866 4683767 4615 557384 4691406 5492 562191 4699073 231 541656 4707448 1108 525797 4703103 1985 553819 4685480 2862 545000 4689922 3739 524898 4683741 4616 557341 4691418 5493 562137 4699066 232 541619 4707384 1109 525837 4703177 1986 553851 4685535 2863 545032 4689909 3740 524973 4683727 4617 557290 4691456 5494 562075 4699044 233 541580 4707363 1110 525880 4703299 1987 553938 4685815 2864 545068 4689912 3741 525027 4683737 4618 557249 4691474 5495 562049 4699052 234 541546 4707360 1111 525899 4703440 1988 554028 4685964 2865 545177 4689944 3742 525066 4683761 4619 557110 4691406 5496 562021 4699073 235 541527 4707373 1112 525923 4703510 1989 554057 4686028 2866 545323 4690011 3743 525083 4683749 4620 557073 4691404 5497 562006 4699095 236 541392 4707574 1113 526052 4703604 1990 554119 4686354 2867 545397 4690028 3744 525126 4683655 4621 557030 4691424 5498 561992 4699165 237 541232 4707721 1114 526107 4703635 1991 554171 4686476 2868 545407 4690051 3745 525132 4683599 4622 556930 4691510 5499 561949 4699255 238 541050 4708008 1115 526166 4703655 1992 554247 4686589 2869 545398 4690125 3746 525119 4683539 4623 556845 4691569 5500 561925 4699326 239 540992 4708067 1116 526217 4703690 1993 554245 4686805 2870 545404 4690140 3747 525057 4683417 4624 556818 4691575 5501 561887 4699388 35 240 540935 4708086 1117 526252 4703745 1994 554304 4686849 2871 545420 4690148 3748 525054 4683370 4625 556723 4691569 5502 561916 4699523 241 540797 4708096 1118 526303 4703800 1995 554326 4686919 2872 545434 4690138 3749 525065 4683338 4626 556660 4691544 5503 561909 4699541 242 540737 4708109 1119 526386 4703864 1996 554349 4686958 2873 545463 4690092 3750 525121 4683288 4627 556619 4691487 5504 561886 4699551 243 540657 4708146 1120 526408 4703931 1997 554437 4687022 2874 545493 4690073 3751 525145 4683283 4628 556609 4691419 5505 561847 4699547 244 540570 4708210 1121 526408 4703989 1998 554485 4687076 2875 545534 4690065 3752 525206 4683310 4629 556636 4691360 5506 561791 4699496 245 540437 4708244 1122 526386 4704056 1999 554529 4687185 2876 545579 4690077 3753 525252 4683307 4630 556623 4691323 5507 561666 4699423 246 540372 4708248 1123 526386 4704122 2000 554536 4687251 2877 545671 4690069 3754 525279 4683351 4631 556573 4691313 5508 561637 4699366 247 540283 4708231 1124 526467 4704240 2001 554579 4687375 2878 545708 4690047 3755 525277 4683393 4632 556445 4691333 5509 561553 4699289 248 540185 4708231 1125 526423 4704394 2002 554604 4687405 2879 545725 4689991 3756 525266 4683430 4633 556391 4691330 5510 561510 4699216 249 539988 4708216 1126 526416 4704526 2003 554622 4687449 2880 545748 4689982 3757 525271 4683442 4634 556360 4691319 5511 561442 4699142 250 539873 4708226 1127 526394 4704607 2004 554633 4687453 2881 545761 4689993 3758 525306 4683456 4635 556302 4691275 5512 561409 4699054 251 539746 4708260 1128 526357 4704666 2005 554661 4687521 2882 545766 4690036 3759 525341 4683439 4636 556205 4691248 5513 561394 4698897 252 539712 4708275 1129 526298 4704674 2006 554710 4687577 2883 545760 4690058 3760 525383 4683480 4637 556198 4691315 5514 561342 4698770 253 539688 4708297 1130 526180 4704659 2007 554733 4687644 2884 545716 4690124 3761 525447 4683494 4638 556169 4691380 5515 561308 4698644 254 539640 4708433 1131 526092 4704622 2008 554816 4687742 2885 545729 4690152 3762 525459 4683505 4639 556140 4691405 5516 561228 4698526 255 539606 4708487 1132 525835 4704541 2009 554900 4687824 2886 545792 4690126 3763 525467 4683539 4640 556056 4691451 5517 561219 4698496 256 539511 4708555 1133 525636 4704526 2010 554952 4687929 2887 545815 4690157 3764 525408 4683581 4641 555992 4691537 5518 561214 4698410 257 539420 4708594 1134 525518 4704504 2011 554978 4687963 2888 545828 4690158 3765 525392 4683633 4642 555954 4691557 5519 561197 4698368 258 539370 4708593 1135 525393 4704504 2012 555079 4688032 2889 545890 4690104 3766 525398 4683658 4643 555796 4691603 5520 561174 4698336 259 539275 4708555 1136 525357 4704563 2013 555174 4688156 2890 545930 4690080 3767 525416 4683684 4644 555601 4691672 5521 561107 4698293 260 539139 4708520 1137 525342 4704637 2014 555276 4688242 2891 545962 4690154 3768 525466 4683695 4645 555538 4691702 5522 561056 4698234 261 539092 4708519 1138 525342 4704710 2015 555552 4688386 2892 546040 4690139 3769 525460 4683760 4646 555328 4691866 5523 560974 4698186 262 539031 4708538 1139 525327 4704754 2016 555659 4688512 2893 546068 4690165 3770 525465 4683774 4647 555274 4691882 5524 560861 4698101 263 538965 4708581 1140 525320 4704828 2017 555731 4688613 2894 546088 4690170 3771 525491 4683788 4648 555275 4691961 5525 560603 4697975 264 538923 4708644 1141 525290 4704960 2018 555780 4688657 2895 546118 4690156 3772 525517 4683791 4649 555268 4691971 5526 560486 4697938 265 538908 4708713 1142 525320 4705093 2019 555939 4688755 2896 546164 4690096 3773 525633 4683745 4650 555235 4691981 5527 560385 4697935 266 538912 4708771 1143 525327 4705181 2020 556098 4688872 2897 546229 4690095 3774 525656 4683744 4651 555227 4692023 5528 560334 4697896 267 538933 4708850 1144 525320 4705255 2021 556190 4688863 2898 546248 4690088 3775 525679 4683781 4652 555235 4692068 5529 560307 4697888 268 538925 4708913 1145 525276 4705380 2022 556207 4688891 2899 546273 4690051 3776 525694 4683863 4653 555271 4692122 5530 560240 4697888 269 538886 4708984 1146 525210 4705468 2023 556200 4688924 2900 546279 4689979 3777 525719 4683855 4654 555283 4692159 5531 560160 4697913 36 270 538849 4709017 1147 525210 4705556 2024 556206 4688971 2901 546325 4689971 3778 525757 4683825 4655 555278 4692267 5532 560135 4697968 271 538814 4709036 1148 525187 4705600 2025 556390 4689072 2902 546380 4689940 3779 525774 4683796 4656 555251 4692333 5533 560125 4698054 272 538693 4709062 1149 525136 4705659 2026 556554 4689176 2903 546410 4689937 3780 525779 4683753 4657 555243 4692376 5534 560095 4698097 273 538519 4709054 1150 525077 4705762 2027 556610 4689175 2904 546439 4689944 3781 525806 4683728 4658 555291 4692523 5535 560034 4698154 274 538305 4709069 1151 524915 4705946 2028 556659 4689185 2905 546465 4689993 3782 525819 4683734 4659 555334 4692582 5536 560023 4698203 275 538038 4709065 1152 524849 4706056 2029 556704 4689208 2906 546492 4690007 3783 525842 4683776 4660 555481 4692678 5537 559992 4698265 276 537967 4709078 1153 524798 4706064 2030 556708 4689255 2907 546516 4689989 3784 525849 4683804 4661 555553 4692744 5538 559979 4698314 277 537894 4709114 1154 524680 4705990 2031 556673 4689281 2908 546543 4689936 3785 525846 4683841 4662 555593 4692795 5539 559945 4698372 278 537677 4709092 1155 524364 4705747 2032 556629 4689293 2909 546577 4689922 3786 525852 4683847 4663 555631 4692887 5540 559909 4698491 279 537627 4709039 1156 524283 4705615 2033 556624 4689327 2910 546626 4689987 3787 525914 4683809 4664 555608 4692996 5541 559870 4698535 280 537586 4709025 1157 524069 4705321 2034 556757 4689371 2911 546649 4689985 3788 526010 4683781 4665 555619 4693081 5542 559809 4698538 281 537485 4709025 1158 523981 4705269 2035 556906 4689249 2912 546689 4689888 3789 526126 4683778 4666 555647 4693117 5543 559784 4698641 282 537369 4709044 1159 523930 4705291 2036 556975 4689150 2913 546725 4689839 3790 526234 4683795 4667 555756 4693207 5544 559780 4698748 283 537302 4709046 1160 523900 4705343 2037 557092 4689008 2914 546673 4689812 3791 526319 4683778 4668 555810 4693331 5545 559789 4698851 284 537166 4709028 1161 523849 4705372 2038 557157 4688850 2915 546622 4689806 3792 526357 4683761 4669 555910 4693476 5546 559812 4698911 285 537128 4709008 1162 523774 4705346 2039 557193 4688784 2916 546604 4689788 3793 526412 4683705 4670 555969 4693517 5547 559856 4698958 286 537117 4708978 1163 523755 4705314 2040 557276 4688690 2917 546597 4689765 3794 526534 4683681 4671 556044 4693547 5548 559867 4698981 287 537121 4708935 1164 523691 4705248 2041 557290 4688685 2918 546631 4689726 3795 526581 4683647 4672 556313 4693595 5549 559882 4699139 288 537153 4708884 1165 523665 4705235 2042 557321 4688781 2919 546674 4689721 3796 526599 4683619 4673 556491 4693649 5550 559906 4699220 289 537165 4708844 1166 523628 4705285 2043 557386 4688903 2920 546699 4689708 3797 526584 4683596 4674 556576 4693651 5551 559936 4699275 290 537158 4708827 1167 523566 4705402 2044 557432 4689040 2921 546711 4689694 3798 526429 4683522 4675 556644 4693697 5552 559940 4699308 291 537119 4708794 1168 523561 4705521 2045 557441 4689143 2922 546713 4689674 3799 526438 4683483 4676 556738 4693721 5553 559934 4699358 292 537110 4708761 1169 523532 4705617 2046 557433 4689230 2923 546703 4689654 3800 526471 4683452 4677 556958 4693822 5554 559893 4699455 293 537113 4708721 1170 523519 4705776 2047 557447 4689265 2924 546676 4689639 3801 526468 4683419 4678 557003 4693865 5555 559873 4699577 294 537143 4708663 1171 523527 4705928 2048 557478 4689299 2925 546585 4689661 3802 526454 4683395 4679 557035 4693958 5556 559813 4699716 295 537156 4708605 1172 523540 4706007 2049 557739 4689514 2926 546565 4689654 3803 526282 4683331 4680 557057 4693987 5557 559817 4699761 296 537127 4708467 1173 523609 4706220 2050 557843 4689587 2927 546563 4689603 3804 526187 4683317 4681 557084 4693987 5558 559852 4699856 297 537080 4708400 1174 523601 4706265 2051 557888 4689610 2928 546585 4689551 3805 526172 4683302 4682 557219 4693955 5559 559850 4699939 298 537034 4708272 1175 523574 4706273 2052 557911 4689686 2929 546541 4689517 3806 526168 4683280 4683 557263 4693958 5560 559863 4700005 299 536869 4707991 1176 523249 4706239 2053 557934 4689721 2930 546525 4689465 3807 526218 4683261 4684 557280 4693981 5561 559810 4700206 37 300 536792 4707909 1177 523087 4706241 2054 557958 4689732 2931 546526 4689430 3808 526377 4683283 4685 557300 4694051 5562 559770 4700244 301 536669 4707825 1178 522988 4706261 2055 558036 4689737 2932 546573 4689370 3809 526530 4683266 4686 557317 4694060 5563 559672 4700284 302 536595 4707736 1179 522917 4706288 2056 558053 4689744 2933 546647 4689345 3810 526566 4683235 4687 557351 4694047 5564 559578 4700380 303 536523 4707682 1180 522866 4706323 2057 558104 4689803 2934 546650 4689329 3811 526613 4683161 4688 544105 4693557 5565 559553 4700394 304 536491 4707642 1181 522843 4706364 2058 558135 4689894 2935 546618 4689274 3812 526644 4683069 4689 544150 4693546 5566 559496 4700396 305 536434 4707543 1182 522838 4706414 2059 558153 4689909 2936 546523 4689154 3813 526683 4683092 4690 544178 4693551 5567 559398 4700428 306 536440 4707529 1183 522845 4706448 2060 558184 4689909 2937 546510 4689116 3814 526747 4683185 4691 544237 4693583 5568 559307 4700426 307 536491 4707484 1184 522896 4706569 2061 558224 4689904 2938 546498 4689020 3815 526768 4683193 4692 544286 4693593 5569 559248 4700434 308 536487 4707463 1185 522948 4706663 2062 558248 4689861 2939 546479 4688971 3816 526795 4683164 4693 544318 4693588 5570 559217 4700424 309 536468 4707438 1186 523010 4706740 2063 522680 4700998 2940 546403 4688874 3817 526806 4683123 4694 544353 4693534 5571 559155 4700385 310 536442 4707425 1187 523200 4706910 2064 522763 4700985 2941 546372 4688795 3818 526803 4683092 4695 544410 4693380 5572 559103 4700366 311 536388 4707460 1188 523223 4706944 2065 522926 4700998 2942 546266 4688626 3819 526773 4683037 4696 544435 4693361 5573 559056 4700394 312 536363 4707450 1189 523241 4706999 2066 523090 4700988 2943 546174 4688437 3820 526812 4683028 4697 544557 4693323 5574 558982 4700418 313 536330 4707402 1190 523234 4707029 2067 523330 4700904 2944 546113 4688347 3821 526876 4683028 4698 544592 4693301 5575 558928 4700460 314 536331 4707322 1191 523193 4707081 2068 523415 4700845 2945 546000 4688209 3822 526934 4682994 4699 544615 4693271 5576 558878 4700457 315 536320 4707297 1192 523116 4707214 2069 523430 4700823 2946 545991 4688180 3823 526955 4682949 4700 544628 4693192 5577 558842 4700434 316 536243 4707242 1193 523106 4707323 2070 523411 4700799 2947 545982 4688085 3824 526967 4682837 4701 544651 4693153 5578 558816 4700355 317 536165 4707220 1194 523072 4707441 2071 523360 4700767 2948 545901 4687904 3825 526975 4682819 4702 544700 4693149 5579 558779 4700300 318 536111 4707188 1195 523045 4707500 2072 523239 4700755 2949 545811 4687330 3826 527008 4682811 4703 544758 4693175 5580 558743 4700291 319 536060 4707137 1196 522992 4707568 2073 523198 4700740 2950 545783 4687274 3827 527091 4682817 4704 544804 4693177 5581 558633 4700294 320 535917 4706960 1197 522971 4707623 2074 523083 4700663 2951 545740 4687246 3828 527151 4682805 4705 544853 4693069 5582 558585 4700284 321 535866 4706922 1198 522956 4707714 2075 523008 4700593 2952 545733 4687233 3829 527189 4682789 4706 544900 4693037 5583 558545 4700262 322 535765 4706883 1199 522962 4707761 2076 522945 4700511 2953 545743 4687185 3830 527203 4682759 4707 545008 4692934 5584 558512 4700210 323 535697 4706842 1200 522987 4707758 2077 522606 4699941 2954 545826 4687078 3831 527203 4682730 4708 545066 4692859 5585 558505 4700152 324 535661 4706806 1201 523089 4707699 2078 522595 4699892 2955 545849 4687014 3832 527194 4682705 4709 545094 4692775 5586 558512 4700085 325 535634 4706737 1202 523381 4707637 2079 522599 4699858 2956 545847 4686957 3833 527137 4682653 4710 545085 4692645 5587 558509 4700030 326 535608 4706716 1203 523455 4707573 2080 522628 4699820 2957 545814 4686826 3834 527049 4682614 4711 545102 4692620 5588 558536 4699991 327 535525 4706695 1204 523474 4707567 2081 522676 4699786 2958 545800 4686616 3835 526959 4682589 4712 545140 4692599 5589 558609 4699931 328 535390 4706712 1205 523497 4707586 2082 522704 4699729 2959 545817 4686574 3836 526883 4682500 4713 545184 4692599 5590 558622 4699908 329 535278 4706706 1206 523541 4707660 2083 522695 4699437 2960 545850 4686531 3837 526800 4682438 4714 545242 4692620 5591 558625 4699881 38 330 535189 4706712 1207 523549 4707692 2084 522721 4699330 2961 545973 4686444 3838 526701 4682390 4715 545285 4692652 5592 558609 4699807 331 535022 4706688 1208 523544 4707757 2085 522735 4699201 2962 546010 4686410 3839 526525 4682333 4716 545325 4692702 5593 558563 4699705 332 534774 4706619 1209 523553 4707814 2086 522721 4699124 2963 546097 4686246 3840 526478 4682303 4717 545356 4692719 5594 558542 4699587 333 534702 4706572 1210 523569 4707846 2087 522682 4699039 2964 546207 4686132 3841 526463 4682282 4718 545464 4692714 5595 558513 4699526 334 534694 4706551 1211 523600 4707870 2088 522648 4698906 2965 546242 4686111 3842 526470 4682238 4719 545525 4692730 5596 558493 4699501 335 534700 4706526 1212 523615 4707872 2089 522624 4698861 2966 546299 4686101 3843 526520 4682126 4720 545558 4692749 5597 558466 4699490 336 534789 4706352 1213 523659 4707849 2090 522621 4698831 2967 546356 4686075 3844 526570 4682064 4721 545606 4692797 5598 558426 4699486 337 534794 4706281 1214 523680 4707847 2091 522629 4698787 2968 546398 4686040 3845 526643 4682016 4722 545657 4692822 5599 558278 4699490 338 534773 4706180 1215 523766 4707910 2092 522642 4698769 2969 546510 4685917 3846 526658 4681950 4723 545803 4692831 5600 558171 4699430 339 534697 4706030 1216 523911 4707995 2093 522668 4698759 2970 546588 4685874 3847 526691 4681905 4724 545940 4692849 5601 558129 4699386 340 534680 4705980 1217 523955 4708012 2094 522751 4698776 2971 546703 4685835 3848 526731 4681878 4725 545955 4692860 5602 558062 4699370 341 534635 4705776 1218 524173 4707972 2095 522813 4698807 2972 546808 4685761 3849 526804 4681851 4726 545995 4692924 5603 558001 4699365 342 534624 4705625 1219 524211 4707971 2096 522927 4698886 2973 546901 4685728 3850 526846 4681802 4727 546033 4692948 5604 557885 4699372 343 534643 4705602 1220 524274 4707993 2097 523019 4698921 2974 547075 4685692 3851 526921 4681847 4728 546305 4692932 5605 557675 4699334 344 534740 4705546 1221 524348 4708043 2098 523073 4698897 2975 547128 4685672 3852 526938 4681843 4729 546393 4692892 5606 557597 4699342 345 534862 4705498 1222 524402 4708065 2099 523121 4698825 2976 547168 4685634 3853 526958 4681824 4730 546462 4692831 5607 557529 4699369 346 534980 4705412 1223 524433 4708069 2100 523158 4698797 2977 547240 4685534 3854 526968 4681786 4731 546430 4692758 5608 557490 4699376 347 535056 4705367 1224 524493 4708056 2101 523223 4698782 2978 547209 4685534 3855 526966 4681719 4732 546379 4692690 5609 557449 4699375 348 535266 4705267 1225 524536 4708058 2102 523309 4698793 2979 547191 4685525 3856 526958 4681700 4733 546150 4692536 5610 557431 4699360 349 535319 4705252 1226 524604 4708075 2103 523325 4698758 2980 547144 4685461 3857 526932 4681674 4734 546057 4692465 5611 557422 4699316 350 535438 4705244 1227 524684 4708119 2104 523356 4698728 2981 547074 4685408 3858 526919 4681645 4735 545954 4692363 5612 557424 4699118 351 535552 4705201 1228 524767 4708116 2105 523362 4698711 2982 547050 4685381 3859 526960 4681649 4736 545875 4692250 5613 557407 4698962 352 535757 4705184 1229 524796 4708124 2106 523336 4698633 2983 546973 4685220 3860 527018 4681670 4737 545832 4692239 5614 557440 4698826 353 535927 4705111 1230 524808 4708149 2107 523329 4698523 2984 546930 4685108 3861 527056 4681660 4738 545809 4692203 5615 557417 4698727 354 535989 4705095 1231 524814 4708258 2108 523293 4698401 2985 546884 4685038 3862 527076 4681641 4739 545586 4692202 5616 557407 4698641 355 536210 4705124 1232 524823 4708284 2109 523294 4698363 2986 546844 4684943 3863 527071 4681604 4740 545567 4692194 5617 557414 4698604 356 536394 4705184 1233 524951 4708409 2110 523325 4698313 2987 546785 4684847 3864 527041 4681545 4741 545543 4692162 5618 557454 4698518 357 536535 4705140 1234 524984 4708451 2111 523388 4698260 2988 546730 4684789 3865 527032 4681470 4742 545526 4692155 5619 557458 4698432 358 536621 4705153 1235 525035 4708547 2112 523433 4698243 2989 546609 4684718 3866 526891 4681251 4743 545499 4692161 5620 557445 4698397 359 536688 4705090 1236 525098 4708699 2113 523501 4698184 2990 546583 4684695 3867 526871 4681205 4744 545435 4692194 5621 557391 4698319 39 360 536724 4705083 1237 525132 4708756 2114 523538 4698173 2991 546562 4684600 3868 526872 4681183 4745 545369 4692192 5622 557369 4698206 361 536782 4705086 1238 525231 4708832 2115 523591 4698179 2992 546556 4684419 3869 526942 4681125 4746 545349 4692181 5623 557308 4698049 362 537018 4705139 1239 525254 4708864 2116 523737 4698232 2993 546503 4684365 3870 527024 4681093 4747 545328 4692157 5624 557192 4697804 363 537144 4705199 1240 525280 4708979 2117 523813 4698314 2994 546344 4684260 3871 527337 4681109 4748 545282 4692038 5625 557132 4697730 364 537235 4705223 1241 525254 4709048 2118 523863 4698437 2995 546258 4684172 3872 527360 4681076 4749 545264 4692021 5626 557112 4697725 365 537284 4705222 1242 525271 4709107 2119 523936 4698519 2996 546190 4684039 3873 527379 4680975 4750 545180 4692007 5627 557087 4697731 366 537391 4705194 1243 525245 4709176 2120 524025 4698556 2997 546163 4683867 3874 527405 4680958 4751 545073 4692008 5628 556998 4697789 367 537434 4705194 1244 525260 4709228 2121 524182 4698748 2998 546086 4683847 3875 527468 4680938 4752 544995 4691997 5629 556955 4697806 368 537681 4705246 1245 525313 4709294 2122 524209 4698767 2999 546040 4683823 3876 527568 4680923 4753 544919 4691975 5630 556816 4697822 369 538020 4705251 1246 525425 4709364 2123 524308 4698807 3000 545961 4683693 3877 527745 4680943 4754 544781 4691920 5631 556676 4697855 370 538184 4705281 1247 525451 4709421 2124 524418 4698877 3001 545919 4683646 3878 527873 4680910 4755 544764 4691901 5632 556521 4697870 371 538323 4705286 1248 525463 4709432 2125 524459 4698924 3002 545870 4683608 3879 527883 4680928 4756 544761 4691866 5633 556424 4697894 372 538540 4705348 1249 525519 4709417 2126 524489 4698989 3003 545732 4683542 3880 527888 4681009 4757 544806 4691759 5634 556366 4697916 373 538614 4705352 1250 525615 4709340 2127 524580 4699088 3004 545552 4683484 3881 527877 4681046 4758 544808 4691739 5635 556146 4698029 374 538665 4705341 1251 525703 4709214 2128 524629 4699121 3005 545377 4683441 3882 527835 4681076 4759 544801 4691726 5636 555949 4698091 375 538767 4705245 1252 525810 4709114 2129 524806 4699202 3006 545277 4683408 3883 527773 4681085 4760 544756 4691698 5637 555879 4698102 376 539051 4705063 1253 525833 4709078 2130 524919 4699309 3007 545081 4683422 3884 527725 4681114 4761 544632 4691647 5638 555757 4698095 377 539304 4704820 1254 525874 4708944 2131 524981 4699406 3008 545000 4683418 3885 527670 4681135 4762 544581 4691560 5639 555643 4698107 378 539430 4704738 1255 525899 4708906 2132 525016 4699530 3009 544674 4683312 3886 527638 4681174 4763 544562 4691544 5640 555431 4698186 379 539513 4704703 1256 525948 4708892 2133 525010 4699596 3010 544424 4683309 3887 527618 4681231 4764 544491 4691520 5641 555373 4698199 380 539658 4704661 1257 526081 4708904 2134 524968 4699717 3011 544070 4683219 3888 527612 4681310 4765 544424 4691512 5642 555272 4698195 381 539683 4704667 1258 526109 4708889 2135 524958 4699773 3012 543996 4683175 3889 527622 4681327 4766 544338 4691514 5643 555220 4698167 382 539727 4704720 1259 526110 4708861 2136 524959 4699813 3013 543903 4683096 3890 527680 4681323 4767 544283 4691544 5644 555172 4698088 383 539784 4704740 1260 526077 4708762 2137 524982 4699846 3014 543834 4682992 3891 527803 4681252 4768 544272 4691566 5645 555131 4697984 384 539846 4704739 1261 526072 4708710 2138 525104 4699889 3015 543756 4682910 3892 527830 4681264 4769 544281 4691653 5646 555081 4697822 385 539909 4704703 1262 526075 4708577 2139 525184 4699880 3016 543728 4682891 3893 527850 4681294 4770 544274 4691682 5647 555064 4697679 386 539948 4704659 1263 526066 4708397 2140 525254 4699888 3017 543662 4682897 3894 527835 4681319 4771 544252 4691708 5648 555019 4697510 387 540011 4704552 1264 526071 4708209 2141 525559 4699875 3018 543487 4682980 3895 527702 4681395 4772 544166 4691750 5649 554985 4697404 388 540123 4704391 1265 526052 4708092 2142 525609 4699866 3019 543363 4682992 3896 527678 4681419 4773 544140 4691797 5650 554957 4697379 389 540182 4704281 1266 526076 4708017 2143 525688 4699818 3020 543249 4683012 3897 527688 4681435 4774 544138 4691858 5651 554940 4697346 40 390 540198 4704177 1267 526089 4708005 2144 525851 4699645 3021 543120 4683011 3898 527713 4681451 4775 544200 4691955 5652 554927 4697203 391 540221 4704145 1268 526108 4708007 2145 525963 4699511 3022 543034 4682981 3899 527744 4681464 4776 544242 4692077 5653 554905 4697091 392 540266 4704107 1269 526250 4708081 2146 526003 4699422 3023 542956 4682936 3900 527785 4681465 4777 544248 4692192 5654 554885 4697058 393 540302 4704089 1270 526427 4708188 2147 526004 4699392 3024 542891 4682886 3901 527794 4681478 4778 544234 4692217 5655 554818 4696994 394 540409 4704064 1271 526494 4708213 2148 525983 4699321 3025 542792 4682795 3902 527792 4681505 4779 544191 4692233 5656 554796 4696957 395 540581 4703982 1272 526567 4708218 2149 525976 4699256 3026 542721 4682715 3903 527750 4681556 4780 544157 4692214 5657 554781 4696916 396 540676 4703914 1273 526632 4708210 2150 525944 4699170 3027 542480 4682348 3904 527740 4681583 4781 544149 4692195 5658 554767 4696826 397 540768 4703821 1274 526697 4708192 2151 525915 4699061 3028 542444 4682283 3905 527804 4681629 4782 544156 4692114 5659 554716 4696674 398 540844 4703757 1275 526778 4708158 2152 525898 4698928 3029 542382 4682139 3906 527812 4681683 4783 544142 4692053 5660 554632 4696503 399 540986 4703668 1276 526807 4708124 2153 525905 4698823 3030 542266 4681961 3907 527802 4681690 4784 544096 4692014 5661 554603 4696328 400 541071 4703634 1277 526824 4708051 2154 525884 4698546 3031 542021 4681634 3908 527742 4681689 4785 544004 4691968 5662 554601 4696256 401 541221 4703599 1278 526818 4707906 2155 525894 4698458 3032 541900 4681492 3909 527703 4681712 4786 543953 4691955 5663 554558 4696175 402 541352 4703545 1279 526791 4707763 2156 525916 4698377 3033 541821 4681435 3910 527738 4681750 4787 543911 4691962 5664 554559 4696086 403 541463 4703514 1280 526789 4707655 2157 525940 4698327 3034 541773 4681412 3911 527782 4681772 4788 543821 4692003 5665 554484 4695910 404 541567 4703457 1281 526810 4707613 2158 525963 4698312 3035 541735 4681404 3912 527782 4681799 4789 543783 4692037 5666 554471 4695836 405 541597 4703419 1282 526882 4707543 2159 525995 4698306 3036 541578 4681433 3913 527765 4681847 4790 543753 4692141 5667 554420 4695666 406 541612 4703353 1283 526907 4707535 2160 526082 4698341 3037 541495 4681491 3914 527748 4681866 4791 543719 4692196 5668 554350 4695542 407 541634 4703304 1284 526951 4707538 2161 526132 4698339 3038 541446 4681493 3915 527577 4681874 4792 543720 4692225 5669 554329 4695459 408 541778 4703082 1285 527066 4707565 2162 526157 4698329 3039 541417 4681477 3916 527550 4681893 4793 543748 4692262 5670 554278 4695344 409 541949 4702721 1286 527112 4707521 2163 526265 4698244 3040 541298 4681361 3917 527543 4681915 4794 543809 4692254 5671 554266 4695183 410 542204 4702305 1287 527169 4707500 2164 526295 4698202 3041 541247 4681338 3918 527575 4681932 4795 543852 4692262 5672 554232 4695038 411 542228 4702282 1288 527253 4707513 2165 526308 4698094 3042 541173 4681321 3919 527659 4681957 4796 543871 4692279 5673 554207 4694985 412 542293 4702249 1289 527407 4707499 2166 526322 4698058 3043 541065 4681312 3920 527884 4681987 4797 543881 4692302 5674 554158 4694923 413 542327 4702222 1290 527532 4707535 2167 526340 4698042 3044 541024 4681370 3921 527977 4681955 4798 543864 4692350 5675 554118 4694855 414 542494 4702011 1291 527640 4707479 2168 526516 4698020 3045 540977 4681420 3922 528098 4681864 4799 543825 4692396 5676 554036 4694770 415 542602 4701918 1292 527703 4707464 2169 526559 4698022 3046 540675 4681653 3923 528150 4681854 4800 543821 4692455 5677 553965 4694677 416 542753 4701829 1293 527731 4707468 2170 526653 4698046 3047 540580 4681763 3924 528195 4681867 4801 543834 4692513 5678 553917 4694634 417 542963 4701757 1294 527788 4707505 2171 526740 4698089 3048 540532 4681851 3925 528216 4681889 4802 543803 4692553 5679 553776 4694548 418 543036 4701742 1295 527846 4707514 2172 526884 4698091 3049 540501 4681954 3926 528221 4681929 4803 543769 4692540 5680 553719 4694500 419 543129 4701743 1296 527881 4707495 2173 526964 4698112 3050 540506 4682017 3927 528144 4681950 4804 543701 4692465 5681 553697 4694441 41 420 543184 4701759 1297 527955 4707411 2174 527066 4698157 3051 540546 4682155 3928 528115 4681984 4805 543631 4692435 5682 553707 4694312 421 543235 4701797 1298 528003 4707397 2175 527243 4698176 3052 540545 4682219 3929 528101 4682015 4806 543584 4692381 5683 553694 4694271 422 543282 4701857 1299 528073 4707428 2176 527270 4698172 3053 540485 4682348 3930 528166 4681992 4807 543554 4692325 5684 553650 4694362 423 543301 4701913 1300 528181 4707419 2177 527352 4698124 3054 540443 4682403 3931 528201 4681989 4808 543517 4692310 5685 553580 4694478 424 543292 4702082 1301 528351 4707445 2178 527447 4698050 3055 540429 4682409 3932 528233 4682010 4809 543496 4692316 5686 553550 4694570 425 543263 4702191 1302 528511 4707424 2179 527524 4698019 3056 540412 4682403 3933 528235 4682042 4810 543474 4692338 5687 553549 4695179 426 543266 4702245 1303 528631 4707462 2180 527619 4697959 3057 540349 4682340 3934 528222 4682067 4811 543466 4692357 5688 553573 4695420 427 543280 4702277 1304 528725 4707479 2181 527621 4697931 3058 540185 4682244 3935 528135 4682120 4812 543467 4692387 5689 553572 4695605 428 543301 4702293 1305 528793 4707504 2182 527552 4697927 3059 540042 4682094 3936 528061 4682184 4813 543457 4692396 5690 553580 4695777 429 543405 4702333 1306 528877 4707510 2183 527526 4697915 3060 539990 4682059 3937 528063 4682210 4814 543399 4692399 5691 553595 4695834 430 543504 4702464 1307 528913 4707503 2184 527512 4697889 3061 539935 4682048 3938 528103 4682247 4815 543341 4692378 5692 553646 4695916 431 543588 4702525 1308 528946 4707485 2185 527506 4697848 3062 539663 4682049 3939 528201 4682320 4816 543302 4692377 5693 553662 4695962 432 543690 4702618 1309 529078 4707375 2186 527541 4697757 3063 539638 4682067 3940 528233 4682325 4817 543259 4692391 5694 553703 4696317 433 543845 4702799 1310 529149 4707358 2187 527531 4697655 3064 539588 4682126 3941 528325 4682288 4818 543225 4692423 5695 553748 4696433 434 543948 4702957 1311 529183 4707373 2188 527536 4697594 3065 539489 4682272 3942 528439 4682203 4819 543214 4692464 5696 553769 4696526 435 544206 4703038 1312 529257 4707462 2189 527561 4697543 3066 539360 4682427 3943 528502 4682186 4820 543224 4692523 5697 553759 4696700 436 544249 4703035 1313 529315 4707496 2190 527596 4697507 3067 539318 4682511 3944 528524 4682201 4821 543240 4692558 5698 553780 4696874 437 544260 4703015 1314 529396 4707530 2191 527657 4697475 3068 539201 4682805 3945 528553 4682295 4822 543291 4692618 5699 553744 4697041 438 544291 4702878 1315 529506 4707602 2192 527727 4697464 3069 538951 4683018 3946 528596 4682283 4823 543293 4692665 5700 553780 4697132 439 544314 4702816 1316 529618 4707639 2193 527827 4697494 3070 538878 4683113 3947 528642 4682247 4824 543278 4692681 5701 553799 4697213 440 544373 4702691 1317 529787 4707656 2194 527934 4697495 3071 538810 4683116 3948 528660 4682254 4825 543154 4692661 5702 553809 4697477 441 544496 4702467 1318 529864 4707691 2195 528031 4697523 3072 538731 4683096 3949 528680 4682276 4826 543128 4692646 5703 553822 4697549 442 544526 4702297 1319 529906 4707729 2196 528102 4697520 3073 538631 4683089 3950 528666 4682297 4827 543081 4692593 5704 553855 4697658 443 544541 4702249 1320 530016 4707905 2197 528131 4697505 3074 538567 4683071 3951 528539 4682354 4828 542936 4692537 5705 553886 4697919 444 544650 4702077 1321 530058 4707955 2198 528146 4697452 3075 538523 4683043 3952 528467 4682405 4829 542913 4692514 5706 553871 4698048 445 544723 4702010 1322 530083 4707972 2199 528178 4697420 3076 538448 4682970 3953 528453 4682441 4830 542884 4692449 5707 553824 4698276 446 544853 4701942 1323 530181 4707983 2200 528305 4697349 3077 538412 4682887 3954 528480 4682479 4831 542836 4692415 5708 553779 4698428 447 544934 4701909 1324 530290 4707979 2201 528415 4697323 3078 538359 4682870 3955 528503 4682474 4832 542739 4692382 5709 553636 4698671 448 545041 4701895 1325 530426 4707992 2202 528497 4697327 3079 538330 4682882 3956 528564 4682440 4833 542629 4692371 5710 553628 4698727 449 545088 4701873 1326 530529 4707989 2203 528562 4697351 3080 538182 4683002 3957 528666 4682374 4834 542551 4692379 5711 553635 4698866 42 450 545153 4701814 1327 530606 4708013 2204 528596 4697395 3081 538101 4683035 3958 528730 4682319 4835 542488 4692416 5712 553622 4698928 451 545301 4701615 1328 530722 4708005 2205 528604 4697453 3082 537989 4683057 3959 528767 4682305 4836 542490 4692452 5713 553599 4698990 452 545309 4701585 1329 530881 4708006 2206 528619 4697474 3083 537830 4683012 3960 528839 4682305 4837 542506 4692472 5714 553534 4699076 453 545309 4701549 1330 530920 4708018 2207 528838 4697604 3084 537761 4683003 3961 528907 4682345 4838 542561 4692476 5715 553485 4699184 454 545281 4701390 1331 530986 4708064 2208 528911 4697673 3085 537710 4683006 3962 528966 4682338 4839 542617 4692465 5716 553469 4699239 455 545280 4701318 1332 531121 4708132 2209 528960 4697748 3086 537635 4683030 3963 529021 4682356 4840 542630 4692473 5717 553461 4699372 456 545258 4701231 1333 531178 4708181 2210 529007 4697779 3087 537414 4683135 3964 529036 4682387 4841 542627 4692505 5718 553401 4699484 457 545304 4701064 1334 531238 4708297 2211 529061 4697837 3088 537336 4683160 3965 529024 4682432 4842 542613 4692529 5719 553254 4699590 458 545329 4700806 1335 531269 4708338 2212 529115 4697865 3089 537133 4683171 3966 528970 4682454 4843 542575 4692559 5720 553087 4699650 459 545387 4700712 1336 531342 4708398 2213 529169 4697879 3090 537007 4683127 3967 528876 4682511 4844 542524 4692581 5721 552945 4699719 460 545446 4700592 1337 531570 4708556 2214 529219 4697880 3091 536867 4683099 3968 528693 4682579 4845 542477 4692591 5722 552844 4699738 461 545483 4700449 1338 531735 4708737 2215 529594 4697847 3092 536803 4683077 3969 528666 4682601 4846 542445 4692588 5723 552734 4699689 462 545594 4700230 1339 531844 4708779 2216 529761 4697847 3093 536776 4683060 3970 528647 4682639 4847 542305 4692510 5724 552595 4699695 463 545668 4699977 1340 531971 4708787 2217 529844 4697823 3094 536743 4682966 3971 528648 4682662 4848 542251 4692494 5725 552526 4699716 464 545684 4699894 1341 532038 4708800 2218 529904 4697788 3095 536701 4682890 3972 528674 4682682 4849 542200 4692489 5726 552490 4699747 465 545766 4699801 1342 532166 4708848 2219 529965 4697738 3096 536650 4682826 3973 528697 4682685 4850 541984 4692535 5727 552471 4699775 466 545833 4699656 1343 532337 4708953 2220 530066 4697623 3097 536597 4682779 3974 528771 4682674 4851 541907 4692567 5728 552461 4699854 467 545900 4699609 1344 532542 4709112 2221 530090 4697574 3098 536544 4682748 3975 528790 4682689 4852 541873 4692601 5729 552505 4699979 468 545965 4699526 1345 532761 4709262 2222 530152 4697385 3099 536490 4682728 3976 528803 4682717 4853 541869 4692634 5730 552516 4700121 469 546003 4699452 1346 532851 4709350 2223 530224 4697273 3100 536419 4682717 3977 528796 4682734 4854 541880 4692653 5731 552533 4700189 470 546024 4699363 1347 532909 4709441 2224 530263 4697181 3101 536346 4682717 3978 528739 4682769 4855 541989 4692674 5732 552579 4700292 471 546127 4699309 1348 532984 4709475 2225 530284 4697174 3102 536270 4682696 3979 528711 4682799 4856 542194 4692808 5733 552711 4700503 472 546171 4699256 1349 533014 4709500 2226 530316 4697178 3103 536244 4682677 3980 528693 4682845 4857 542260 4692879 5734 552758 4700618 473 546225 4699264 1350 533034 4709531 2227 530523 4697235 3104 536200 4682614 3981 528695 4682866 4858 542316 4692979 5735 552756 4700651 474 546254 4699258 1351 533040 4709573 2228 530576 4697190 3105 536038 4682524 3982 528704 4682876 4859 542367 4693029 5736 552699 4700773 475 546417 4699191 1352 533079 4709613 2229 530666 4696999 3106 535981 4682473 3983 528800 4682885 4860 542505 4693046 5737 552699 4700796 476 546528 4699126 1353 533141 4709650 2230 530858 4696716 3107 535960 4682435 3984 528815 4682906 4861 542692 4693126 5738 552720 4700839 477 546652 4699126 1354 533289 4709712 2231 530877 4696675 3108 535949 4682389 3985 528826 4682947 4862 542746 4693117 5739 552722 4700861 478 546684 4699119 1355 533385 4709785 2232 530908 4696571 3109 535992 4682249 3986 528818 4683011 4863 542816 4693093 5740 552703 4700900 479 546831 4699013 1356 533418 4709834 2233 530997 4696474 3110 535969 4682073 3987 528790 4683070 4864 542903 4693099 5741 552647 4700955 43 480 546931 4698955 1357 533466 4709945 2234 531033 4696383 3111 535945 4682008 3988 528772 4683090 4865 542986 4693139 5742 552621 4701001 481 546975 4698945 1358 533477 4710020 2235 531061 4696332 3112 535875 4681913 3989 528690 4683141 4866 543074 4693206 5743 552586 4701024 482 547079 4698951 1359 533496 4710035 2236 531129 4696265 3113 535860 4681868 3990 528676 4683158 4867 543130 4693220 5744 552541 4701036 483 547152 4698923 1360 533540 4710044 2237 531225 4696200 3114 535885 4681772 3991 528680 4683179 4868 543156 4693235 5745 552500 4701036 484 547183 4698884 1361 533603 4710031 2238 531307 4696134 3115 535900 4681622 3992 528698 4683205 4869 543175 4693262 5746 552454 4701028 485 547210 4698777 1362 533645 4710033 2239 531348 4696087 3116 535896 4681589 3993 528750 4683237 4870 543168 4693305 5747 552379 4700999 486 547228 4698754 1363 533732 4710068 2240 531379 4696022 3117 535873 4681555 3994 528704 4683315 4871 543174 4693332 5748 552343 4700997 487 547271 4698730 1364 533850 4710073 2241 531410 4695915 3118 535644 4681357 3995 528711 4683360 4872 543225 4693422 5749 552236 4701037 488 547325 4698717 1365 533946 4710102 2242 531537 4695652 3119 535331 4681191 3996 528732 4683410 4873 543248 4693438 5750 552197 4701059 489 547363 4698698 1366 534064 4710095 2243 531549 4695639 3120 535245 4681116 3997 528773 4683466 4874 543358 4693479 5751 552177 4701082 490 547413 4698661 1367 558285 4689828 2244 531621 4695645 3121 535153 4681052 3998 528805 4683480 4875 543379 4693500 5752 552182 4701128 491 547486 4698584 1368 558464 4689762 2245 531750 4695683 3122 535081 4680975 3999 528969 4683376 4876 543424 4693573 5753 552240 4701219 492 547684 4698465 1369 558540 4689771 2246 531951 4695721 3123 534976 4680882 4000 528988 4683373 4877 543446 4693594 5754 552291 4701274 493 547729 4698422 1370 558557 4689788 2247 532138 4695794 3124 534913 4680789 4001 529010 4683382 4878 543507 4693641 5755 552372 4701342 494 547829 4698284 1371 558590 4689847 2248 532182 4695831 3125 534820 4680700 4002 529026 4683403 4879 543585 4693666 5756 552394 4701371 495 547952 4698191 1372 558617 4689867 2249 532285 4695961 3126 534747 4680651 4003 529038 4683463 4880 543608 4693683 5757 552412 4701412 496 548074 4698119 1373 558650 4689879 2250 532370 4696051 3127 534671 4680624 4004 529092 4683559 4881 543609 4693707 5758 552413 4701443 497 548058 4698095 1374 558688 4689853 2251 532453 4696187 3128 534630 4680600 4005 529103 4683623 4882 543587 4693804 5759 552377 4701525 498 548055 4698070 1375 558708 4689849 2252 532484 4696203 3129 534595 4680573 4006 529133 4683657 4883 543560 4693874 5760 552273 4701683 499 548134 4697960 1376 558730 4689852 2253 532609 4696215 3130 534553 4680524 4007 529318 4683528 4884 543569 4693968 5761 552232 4701800 500 548218 4697769 1377 558760 4689869 2254 532732 4696171 3131 534507 4680523 4008 529365 4683503 4885 543550 4694012 5762 552195 4701861 501 548221 4697734 1378 558790 4689872 2255 532906 4696155 3132 534456 4680539 4009 529391 4683503 4886 543572 4694039 5763 552189 4701899 502 548151 4697679 1379 558919 4689822 2256 533008 4696092 3133 534401 4680580 4010 529421 4683524 4887 543618 4694070 5764 552198 4702008 503 548061 4697642 1380 559061 4689753 2257 533114 4696045 3134 534267 4680773 4011 529440 4683559 4888 543636 4694094 5765 552191 4702041 504 548041 4697613 1381 559061 4689689 2258 533147 4696038 3135 534242 4680800 4012 529447 4683619 4889 543649 4694123 5766 552123 4702149 505 548022 4697548 1382 559083 4689635 2259 533253 4696053 3136 533982 4680904 4013 529440 4683687 4890 543652 4694191 5767 552072 4702315 506 548001 4697530 1383 559307 4689436 2260 533420 4696105 3137 533930 4680944 4014 529467 4683716 4891 543660 4694206 5768 552002 4702463 507 547973 4697521 1384 559315 4689409 2261 533497 4696147 3138 533852 4681021 4015 529489 4683711 4892 543718 4694192 5769 551989 4702508 508 547967 4697542 1385 559263 4689156 2262 533565 4696158 3139 533831 4681065 4016 529533 4683683 4893 543750 4694170 5770 551975 4702614 509 547973 4697592 1386 559267 4688992 2263 533598 4696146 3140 533825 4681103 4017 529560 4683655 4894 543766 4694150 5771 551921 4702700 44 510 547959 4697634 1387 559319 4688908 2264 533788 4696027 3141 533844 4681174 4018 529591 4683600 4895 543764 4694137 5772 551811 4702947 511 547871 4697735 1388 559413 4688838 2265 533961 4695880 3142 533884 4681263 4019 529624 4683573 4896 543735 4694107 5773 551798 4703018 512 547804 4697876 1389 559443 4688804 2266 534041 4695764 3143 533886 4681311 4020 529647 4683566 4897 543721 4694079 5774 551818 4703084 513 547728 4697955 1390 559510 4688697 2267 534049 4695693 3144 533875 4681360 4021 529659 4683588 4898 543704 4693982 5775 551822 4703153 514 547683 4698036 1391 559533 4688646 2268 533989 4695526 3145 533817 4681437 4022 529661 4683624 4899 543713 4693900 5776 551772 4703294 515 547626 4698088 1392 559540 4688613 2269 534000 4695469 3146 533654 4681576 4023 529624 4683711 4900 543756 4693819 5777 551729 4703340 516 547534 4698132 1393 559497 4688275 2270 534041 4695435 3147 533587 4681659 4024 529635 4683763 4901 543874 4693712 5778 551681 4703354 517 547491 4698239 1394 559504 4688041 2271 534161 4695383 3148 533389 4681994 4025 529686 4683754 4902 544056 4693581 5779 551634 4703344 518 547416 4698308 1395 559523 4687916 2272 534196 4695359 3149 533317 4682163 4026 529739 4683710 4903 552805 4692643 5780 551542 4703299 519 547356 4698342 1396 559522 4687846 2273 534226 4695327 3150 533303 4682217 4027 529757 4683703 4904 552756 4692550 5781 551464 4703307 520 547306 4698414 1397 559473 4687721 2274 534278 4695242 3151 533299 4682297 4028 529818 4683726 4905 552676 4692491 5782 551378 4703271 521 547192 4698482 1398 559395 4687606 2275 534352 4695160 3152 533321 4682555 4029 529851 4683756 4906 552616 4692398 5783 551205 4703290 522 547097 4698600 1399 559368 4687539 2276 534365 4695097 3153 533307 4682698 4030 529839 4683808 4907 552586 4692386 5784 551183 4703305 523 546949 4698685 1400 559372 4687460 2277 534342 4694998 3154 533311 4682923 4031 529808 4683846 4908 552552 4692392 5785 551166 4703342 524 546760 4698728 1401 559404 4687366 2278 534378 4694849 3155 533357 4683207 4032 529661 4683909 4909 552571 4692429 5786 551166 4703428 525 546697 4698765 1402 559413 4687281 2279 534380 4694677 3156 533363 4683377 4033 529603 4683955 4910 552576 4692464 5787 551107 4703490 526 546586 4698800 1403 559426 4687252 2280 534442 4694610 3157 533356 4683430 4034 529586 4683982 4911 552567 4692545 5788 551089 4703581 527 546522 4698849 1404 559457 4687218 2281 534508 4694574 3158 533322 4683540 4035 529591 4684032 4912 552550 4692569 5789 551037 4703712 528 546331 4698962 1405 559523 4687159 2282 534572 4694521 3159 533332 4683632 4036 529584 4684125 4913 552492 4692575 5790 551012 4703751 529 546295 4698963 1406 559596 4687113 2283 534560 4694441 3160 533327 4683667 4037 529593 4684146 4914 552394 4692537 5791 550991 4703762 530 546271 4698941 1407 559651 4687037 2284 534592 4694300 3161 533275 4683817 4038 529645 4684157 4915 552263 4692509 5792 550966 4703755 531 546242 4698930 1408 559809 4686976 2285 534591 4694190 3162 533207 4683969 4039 529793 4684145 4916 552197 4692526 5793 550827 4703671 532 546231 4698947 1409 559906 4686858 2286 534751 4693958 3163 533157 4684014 4040 529878 4684179 4917 552185 4692550 5794 550781 4703609 533 546238 4698979 1410 559937 4686807 2287 534783 4693933 3164 533077 4684031 4041 529863 4684263 4918 552186 4692579 5795 550771 4703524 534 546227 4699022 1411 559944 4686773 2288 534815 4693942 3165 533038 4684144 4042 529899 4684322 4919 552214 4692618 5796 550736 4703468 535 546187 4699040 1412 559952 4686770 2289 534927 4694022 3166 533013 4684174 4043 529903 4684372 4920 552318 4692663 5797 550695 4703353 536 546096 4699040 1413 559992 4686624 2290 535026 4694071 3167 532886 4684247 4044 529853 4684586 4921 552490 4692694 5798 550675 4703317 537 546049 4699070 1414 560103 4686488 2291 535119 4694136 3168 532788 4684291 4045 529813 4684664 4922 552589 4692740 5799 550635 4703271 538 546034 4699065 1415 560111 4686454 2292 535175 4694159 3169 532708 4684352 4046 529753 4684708 4923 552601 4692798 5800 550630 4703210 539 546032 4699037 1416 560096 4686407 2293 535308 4694185 3170 532473 4684497 4047 529737 4684777 4924 552662 4692846 5801 550637 4703120 45 540 546012 4699022 1417 560118 4686367 2294 535332 4694202 3171 532426 4684514 4048 529690 4684871 4925 552678 4692905 5802 550572 4703033 541 545958 4699033 1418 560165 4686314 2295 535373 4694250 3172 532320 4684534 4049 529681 4684928 4926 552728 4692977 5803 550559 4703003 542 545923 4699027 1419 560192 4686165 2296 535417 4694277 3173 532276 4684555 4050 529689 4684987 4927 552727 4692994 5804 550569 4702942 543 545865 4698977 1420 560230 4686096 2297 535497 4694267 3174 532216 4684604 4051 529659 4685084 4928 552700 4693031 5805 550619 4702836 544 545817 4698877 1421 560353 4686004 2298 535543 4694276 3175 532077 4684769 4052 529616 4685129 4929 552700 4693091 5806 550628 4702788 545 545796 4698850 1422 560525 4685942 2299 535602 4694323 3176 531974 4684856 4053 529591 4685183 4930 552757 4693125 5807 550626 4702759 546 545659 4698746 1423 560561 4685914 2300 535672 4694364 3177 531789 4684941 4054 529556 4685188 4931 552758 4693174 5808 550495 4702613 547 545584 4698704 1424 560660 4685912 2301 535730 4694421 3178 531596 4685099 4055 529498 4685176 4932 552776 4693208 5809 550492 4702590 548 545411 4698653 1425 560719 4685944 2302 535811 4694474 3179 531416 4685165 4056 529461 4685194 4933 552812 4693224 5810 550503 4702537 549 545298 4698569 1426 560754 4685951 2303 535871 4694554 3180 531339 4685208 4057 529444 4685218 4934 552849 4693220 5811 550495 4702482 550 545156 4698508 1427 560925 4685942 2304 536246 4694839 3181 531185 4685376 4058 529428 4685355 4935 552879 4693205 5812 550427 4702417 551 545139 4698477 1428 561028 4685920 2305 536292 4694963 3182 531123 4685526 4059 529401 4685451 4936 552875 4693126 5813 550388 4702361 552 545171 4698481 1429 561221 4685844 2306 536314 4695000 3183 531105 4685608 4060 529374 4685492 4937 552862 4693062 5814 550398 4702274 553 545211 4698470 1430 561377 4685813 2307 536387 4695059 3184 531090 4685620 4061 529369 4685514 4938 552881 4692931 5815 550393 4702237 554 545229 4698427 1431 561477 4685770 2308 536521 4695134 3185 531045 4685586 4062 529377 4685562 4939 552872 4692889 5816 550371 4702219 555 545308 4698393 1432 561570 4685704 2309 536564 4695227 3186 530978 4685429 4063 529418 4685662 4940 552821 4692791 5817 550269 4702192 556 545392 4698323 1433 561717 4685633 2310 536635 4695339 3187 530862 4685272 4064 529431 4685667 4941 552820 4692712 5818 550237 4702174 557 545449 4698302 1434 561787 4685587 2311 536665 4695368 3188 530849 4685210 4065 529463 4685660 4942 562280 4696744 5819 550192 4702114 558 545485 4698269 1435 561882 4685561 2312 536777 4695436 3189 530828 4685168 4066 529528 4685616 4943 562333 4696730 5820 550163 4702041 559 545533 4698273 1436 561960 4685551 2313 536847 4695557 3190 530828 4685026 4067 529640 4685577 4944 562420 4696673 5821 550104 4702002 560 545615 4698234 1437 562065 4685699 2314 537078 4695665 3191 530845 4684942 4068 529700 4685526 4945 562473 4696665 5822 550054 4701954 561 545681 4698239 1438 562075 4685677 2315 537152 4695719 3192 530843 4684871 4069 529717 4685520 4946 562549 4696661 5823 549997 4701850 562 545734 4698232 1439 562099 4685572 2316 537199 4695784 3193 530818 4684708 4070 529747 4685532 4947 562692 4696622 5824 549951 4701820 563 545787 4698181 1440 550379 4676061 2317 537276 4695947 3194 530766 4684544 4071 529782 4685559 4948 562817 4696607 5825 549872 4701792 564 545845 4698148 1441 550261 4676127 2318 537346 4696005 3195 530746 4684508 4072 529844 4685663 4949 562929 4696607 5826 549824 4701783 565 545872 4698152 1442 550220 4676163 2319 537363 4696030 3196 530724 4684485 4073 529865 4685678 4950 563005 4696575 5827 549790 4701786 566 545895 4698167 1443 550133 4676277 2320 537384 4696115 3197 530506 4684355 4074 529903 4685682 4951 563026 4696555 5828 549662 4701851 567 545904 4698213 1444 549970 4676378 2321 537384 4696190 3198 530462 4684321 4075 529970 4685665 4952 563038 4696528 5829 549632 4701894 568 545916 4698224 1445 549935 4676411 2322 537408 4696253 3199 530441 4684293 4076 530101 4685653 4953 563039 4696466 5830 549625 4702019 569 546136 4698220 1446 549880 4676488 2323 537429 4696270 3200 530423 4684233 4077 530202 4685654 4954 562196 4695541 5831 549601 4702052 46 570 546153 4698211 1447 549789 4676541 2324 537552 4696325 3201 530425 4684058 4078 530284 4685678 4955 562007 4695489 5832 549569 4702072 571 546162 4698189 1448 549569 4676716 2325 537712 4696372 3202 530327 4683899 4079 530362 4685743 4956 561867 4695465 5833 549533 4702074 572 546091 4698167 1449 549510 4676747 2326 537804 4696432 3203 530299 4683767 4080 530487 4685734 4957 561720 4695451 5834 549448 4702063 573 546092 4698144 1450 549455 4676764 2327 537860 4696481 3204 530292 4683669 4081 530541 4685745 4958 561683 4695436 5835 549358 4702067 574 546108 4698114 1451 549370 4677187 2328 537888 4696524 3205 530262 4683594 4082 530612 4685793 4959 561638 4695401 5836 549193 4702042 575 546125 4698108 1452 549358 4677216 2329 537933 4696645 3206 530209 4683523 4083 530623 4685845 4960 561568 4695314 5837 549131 4702057 576 546175 4698126 1453 549329 4677247 2330 537984 4696682 3207 530119 4683457 4084 530661 4685881 4961 561522 4695285 5838 549016 4702122 577 546204 4698124 1454 549261 4677282 2331 538044 4696746 3208 530036 4683364 4085 530675 4685929 4962 561442 4695260 5839 548946 4702134 578 546222 4698075 1455 549177 4677282 2332 538111 4696799 3209 529879 4683285 4086 530690 4685944 4963 561390 4695219 5840 548896 4702123 579 546243 4698063 1456 549102 4677296 2333 538190 4696922 3210 529836 4683252 4087 530726 4685953 4964 561355 4695176 5841 548716 4702043 580 546279 4698058 1457 549062 4677312 2334 538368 4697106 3211 529751 4683162 4088 530814 4685952 4965 561261 4695018 5842 548670 4702038 581 546384 4698081 1458 549022 4677346 2335 538402 4697169 3212 529629 4683106 4089 530906 4685961 4966 561224 4694972 5843 548535 4702084 582 546417 4698102 1459 548981 4677363 2336 538481 4697369 3213 529599 4683081 4090 530921 4685975 4967 561187 4694945 5844 548435 4702081 583 546447 4698138 1460 548899 4677370 2337 538581 4697550 3214 529584 4683058 4091 530945 4686053 4968 561084 4694927 5845 548364 4702133 584 546472 4698149 1461 548710 4677270 2338 538646 4697646 3215 529571 4682989 4092 530971 4686083 4969 561001 4694867 5846 548296 4702095 585 546496 4698147 1462 548587 4677258 2339 538675 4697667 3216 529602 4682866 4093 531039 4686108 4970 560964 4694855 5847 548274 4702094 586 546543 4698112 1463 548448 4677213 2340 538739 4697680 3217 529601 4682734 4094 531157 4686119 4971 560891 4694869 5848 548246 4702113 587 546620 4698146 1464 548426 4677198 2341 538778 4697730 3218 529622 4682626 4095 531206 4686141 4972 560739 4694929 5849 548168 4702205 588 546679 4698143 1465 548403 4677165 2342 538827 4697758 3219 529623 4682584 4096 531276 4686208 4973 560695 4694934 5850 548084 4702245 589 546803 4698084 1466 548327 4677114 2343 538882 4697762 3220 529548 4682442 4097 531296 4686274 4974 560689 4694917 5851 548067 4702280 590 546909 4697910 1467 548310 4677075 2344 538926 4697746 3221 529522 4682308 4098 531356 4686300 4975 560698 4694883 5852 548070 4702317 591 546938 4697890 1468 548307 4676979 2345 538951 4697745 3222 529484 4682222 4099 531410 4686382 4976 560736 4694828 5853 548165 4702416 592 547005 4697891 1469 548283 4676912 2346 538987 4697755 3223 529448 4682064 4100 531460 4686422 4977 560753 4694747 5854 548210 4702519 593 547043 4697905 1470 548267 4676895 2347 539012 4697778 3224 529424 4682002 4101 531536 4686469 4978 560791 4694681 5855 548315 4702624 594 547055 4697966 1471 548228 4676885 2348 539025 4697810 3225 529374 4681940 4102 531595 4686535 4979 560777 4694634 5856 548348 4702669 595 547097 4697996 1472 548190 4676862 2349 539009 4697900 3226 529308 4681892 4103 531604 4686585 4980 560744 4694596 5857 548425 4702843 596 547125 4698034 1473 548142 4676765 2350 539009 4698127 3227 529220 4681772 4104 531590 4686643 4981 560721 4694595 5858 548440 4702937 597 547157 4698050 1474 548084 4676698 2351 539016 4698153 3228 529093 4681687 4105 531589 4686680 4982 560635 4694626 5859 548430 4702977 598 547185 4698049 1475 548068 4676590 2352 539039 4698180 3229 529023 4681616 4106 531606 4686769 4983 560614 4694619 5860 548411 4703009 599 547185 4698002 1476 548050 4676531 2353 539069 4698183 3230 528958 4681475 4107 531615 4686896 4984 560564 4694583 5861 548339 4703059 47 600 547206 4697980 1477 548065 4676439 2354 539121 4698170 3231 528960 4681326 4108 531652 4687015 4985 560489 4694597 5862 548242 4703146 601 547346 4698028 1478 548059 4676418 2355 539364 4698057 3232 528874 4681364 4109 531650 4687079 4986 560421 4694631 5863 548160 4703182 602 547351 4698004 1479 548027 4676385 2356 539393 4698036 3233 528648 4681396 4110 531633 4687135 4987 560356 4694718 5864 548046 4703190 603 547334 4697980 1480 547879 4676348 2357 539452 4697961 3234 528634 4681388 4111 531550 4687303 4988 560312 4694730 5865 547980 4703225 604 547228 4697917 1481 547818 4676307 2358 539496 4697936 3235 528623 4681343 4112 531500 4687437 4989 560298 4694722 5866 547939 4703316 605 547158 4697838 1482 547806 4676276 2359 539554 4697922 3236 528604 4681323 4113 531466 4687566 4990 560286 4694676 5867 547923 4703376 606 547049 4697751 1483 547800 4676183 2360 539668 4697918 3237 528447 4681291 4114 531457 4687660 4991 560262 4694645 5868 547928 4703587 607 546885 4697681 1484 547783 4676127 2361 539841 4697876 3238 528426 4681280 4115 531417 4687764 4992 560229 4694615 5869 547945 4703634 608 546841 4697612 1485 547751 4676082 2362 539905 4697823 3239 528417 4681240 4116 531356 4688041 4993 560183 4694591 5870 547980 4703682 609 546841 4697577 1486 547693 4675968 2363 540020 4697697 3240 528498 4681149 4117 531361 4688113 4994 560164 4694571 5871 548264 4703889 610 546885 4697566 1487 547657 4675930 2364 540097 4697643 3241 528518 4681110 4118 531393 4688246 4995 560147 4694523 5872 548365 4704052 611 546911 4697598 1488 547602 4675891 2365 540169 4697623 3242 528516 4681084 4119 531397 4688408 4996 560153 4694428 5873 548426 4704219 612 547033 4697637 1489 547493 4675833 2366 540303 4697628 3243 528490 4681045 4120 531411 4688482 4997 560161 4694409 5874 548478 4704307 613 547086 4697688 1490 547407 4675829 2367 540298 4697609 3244 528426 4681005 4121 531442 4688551 4998 560226 4694399 5875 548478 4704398 614 547140 4697727 1491 547254 4675905 2368 540261 4697562 3245 528417 4680961 4122 531500 4688609 4999 560284 4694372 5876 548487 4704429 615 547173 4697732 1492 547147 4675944 2369 540201 4697520 3246 528369 4680913 4123 531579 4688732 5000 560327 4694363 5877 548526 4704485 616 547184 4697722 1493 547052 4675957 2370 540151 4697472 3247 528363 4680873 4124 531570 4688747 5001 560498 4694370 5878 548598 4704557 617 547185 4697704 1494 546960 4675943 2371 540114 4697451 3248 528383 4680820 4125 531529 4688774 5002 560626 4694313 5879 548612 4704581 618 547154 4697637 1495 546914 4675948 2372 540060 4697438 3249 528343 4680758 4126 531503 4688821 5003 560705 4694296 5880 548602 4704648 619 547103 4697589 1496 546820 4675981 2373 539995 4697403 3250 528338 4680693 4127 531487 4688881 5004 560742 4694258 5881 548622 4704791 620 547062 4697514 1497 546697 4676046 2374 539861 4697385 3251 528281 4680593 4128 531483 4688943 5005 560756 4694213 5882 548614 4704856 621 547005 4697475 1498 546489 4676081 2375 539774 4697424 3252 528184 4680541 4129 531451 4689018 5006 560753 4694175 5883 548593 4704905 622 546988 4697453 1499 546300 4676068 2376 539727 4697434 3253 528162 4680520 4130 531418 4689148 5007 560712 4694140 5884 548565 4704939 623 547014 4697443 1500 546160 4676095 2377 539684 4697416 3254 528148 4680485 4131 531426 4689227 5008 560676 4694124 5885 548521 4704970 624 547079 4697439 1501 546043 4676099 2378 539637 4697367 3255 528162 4680433 4132 531399 4689337 5009 560586 4694120 5886 548472 4704988 625 547104 4697459 1502 545987 4676090 2379 539563 4697355 3256 528140 4680388 4133 531410 4689456 5010 560548 4694110 5887 548401 4705055 626 547126 4697494 1503 545863 4676047 2380 539498 4697359 3257 528106 4680368 4134 531368 4689551 5011 560485 4694056 5888 548370 4705064 627 547179 4697530 1504 545742 4676033 2381 539316 4697392 3258 528003 4680342 4135 531393 4689658 5012 560427 4693982 5889 548308 4705053 628 547245 4697539 1505 545696 4676009 2382 539207 4697392 3259 527954 4680348 4136 531368 4689702 5013 560393 4693955 5890 548006 4704950 629 547249 4697513 1506 545600 4675921 2383 539137 4697372 3260 527878 4680383 4137 531358 4689743 5014 560381 4693956 5891 547939 4704919 48 630 547144 4697407 1507 545462 4675826 2384 538900 4697245 3261 527835 4680387 4138 531361 4689773 5015 560351 4693980 5892 547783 4704824 631 547132 4697380 1508 545410 4675755 2385 538843 4697225 3262 527800 4680380 4139 531380 4689817 5016 560236 4693971 5893 547607 4704683 632 547137 4697364 1509 545370 4675724 2386 538801 4697179 3263 527772 4680368 4140 531378 4689868 5017 560217 4693989 5894 547474 4704603 633 547163 4697343 1510 545304 4675700 2387 538743 4697135 3264 527756 4680350 4141 531372 4689882 5018 560197 4694031 5895 547356 4704486 634 547203 4697328 1511 545107 4675685 2388 538718 4697024 3265 527745 4680324 4142 531358 4689879 5019 560199 4694109 5896 547197 4704359 635 547227 4697330 1512 545061 4675664 2389 538678 4696935 3266 527741 4680274 4143 531219 4689773 5020 560192 4694139 5897 547169 4704355 636 547280 4697358 1513 545049 4675646 2390 538646 4696899 3267 527720 4680243 4144 531153 4689736 5021 560155 4694202 5898 547129 4704392 637 547361 4697323 1514 545035 4675585 2391 538564 4696835 3268 527612 4680245 4145 530972 4689705 5022 560129 4694227 5899 547103 4704460 638 547400 4697315 1515 545018 4675551 2392 538525 4696785 3269 527552 4680210 4146 530935 4689692 5023 560038 4694260 5900 547106 4704587 639 547478 4697328 1516 544917 4675453 2393 538470 4696638 3270 527499 4680192 4147 530915 4689670 5024 559941 4694314 5901 547064 4704679 640 547521 4697381 1517 544886 4675411 2394 538457 4696557 3271 527442 4680231 4148 530890 4689607 5025 559782 4694360 5902 547054 4704719 641 547583 4697423 1518 544805 4675212 2395 538384 4696509 3272 527392 4680289 4149 530812 4689553 5026 559621 4694463 5903 547050 4704849 642 547621 4697475 1519 544740 4675091 2396 538371 4696491 3273 527330 4680317 4150 530704 4689443 5027 559426 4694491 5904 547070 4704978 643 547692 4697501 1520 544718 4674981 2397 538358 4696439 3274 527268 4680326 4151 530600 4689394 5028 559338 4694551 5905 547156 4705158 644 547739 4697530 1521 544695 4674935 2398 538365 4696387 3275 527066 4680319 4152 530524 4689333 5029 559302 4694564 5906 547152 4705318 645 547778 4697526 1522 544655 4674941 2399 538381 4696370 3276 527018 4680332 4153 530477 4689315 5030 559275 4694564 5907 547206 4705527 646 547778 4697504 1523 544622 4674959 2400 538451 4696330 3277 526991 4680360 4154 530445 4689315 5031 559193 4694534 5908 547156 4705705 647 547742 4697462 1524 544602 4675004 2401 538490 4696335 3278 526982 4680381 4155 530401 4689355 5032 559160 4694544 5909 547106 4705836 648 547739 4697447 1525 544589 4675193 2402 538558 4696379 3279 526998 4680454 4156 530360 4689438 5033 559119 4694576 5910 547047 4705892 649 547755 4697408 1526 544579 4675231 2403 538631 4696409 3280 526982 4680570 4157 530359 4689471 5034 559058 4694573 5911 546930 4705950 650 547797 4697370 1527 544452 4675373 2404 538705 4696426 3281 526943 4680612 4158 530387 4689605 5035 559050 4694585 5912 546877 4705987 651 547792 4697349 1528 544403 4675453 2405 538761 4696429 3282 526867 4680639 4159 530377 4689665 5036 559035 4694618 5913 546784 4706013 652 547779 4697344 1529 544344 4675522 2406 538808 4696415 3283 526839 4680641 4160 530329 4689740 5037 559033 4694648 5914 546749 4706060 653 547692 4697366 1530 544314 4675573 2407 538873 4696352 3284 526813 4680633 4161 530208 4689862 5038 559044 4694674 5915 546663 4706101 654 547640 4697339 1531 544318 4675715 2408 538937 4696322 3285 526648 4680530 4162 530127 4689970 5039 559070 4694699 5916 546534 4706108 655 547565 4697273 1532 544348 4675851 2409 539007 4696425 3286 526579 4680456 4163 530098 4690077 5040 559131 4694730 5917 546451 4706142 656 547540 4697213 1533 544348 4675913 2410 539042 4696446 3287 526508 4680446 4164 530100 4690169 5041 559257 4694739 5918 546363 4706139 657 547539 4697184 1534 544333 4675975 2411 539091 4696458 3288 526448 4680423 4165 530093 4690209 5042 559441 4694727 5919 546220 4706163 658 547567 4697173 1535 544205 4676277 2412 539214 4696438 3289 526428 4680427 4166 529967 4690475 5043 559545 4694681 5920 546139 4706199 659 547618 4697253 1536 544189 4676707 2413 539255 4696420 3290 526396 4680458 4167 529928 4690498 5044 559597 4694648 5921 546120 4706216 49 660 547654 4697281 1537 544154 4676830 2414 539286 4696392 3291 526370 4680469 4168 529776 4690518 5045 559842 4694552 5922 546114 4706236 661 547668 4697275 1538 544128 4676985 2415 539292 4696343 3292 526254 4680492 4169 529694 4690567 5046 559902 4694553 5923 546121 4706265 662 547671 4697240 1539 544110 4677009 2416 539276 4696263 3293 526173 4680488 4170 529515 4690563 5047 559969 4694582 5924 546141 4706296 663 547622 4697180 1540 544072 4677036 2417 539245 4696201 3294 526141 4680498 4171 529360 4690612 5048 560011 4694621 5925 546313 4706396 664 547583 4697095 1541 543947 4677084 2418 539133 4696081 3295 526116 4680528 4172 529314 4690683 5049 560052 4694683 5926 546358 4706442 665 547584 4697076 1542 543725 4677202 2419 539036 4695989 3296 526075 4680610 4173 529257 4690734 5050 560105 4694840 5927 546373 4706475 666 547641 4697059 1543 543641 4677262 2420 539009 4695975 3297 526064 4680683 4174 529159 4690883 5051 560150 4694913 5928 546379 4706544 667 547659 4697073 1544 543584 4677323 2421 538948 4695968 3298 526106 4680819 4175 529082 4691089 5052 560238 4695012 5929 546438 4706649 668 547670 4697111 1545 543535 4677406 2422 538915 4695978 3299 526203 4680927 4176 529075 4691201 5053 560373 4695109 5930 546444 4706724 669 547693 4697135 1546 543512 4677505 2423 538812 4696165 3300 526212 4680954 4177 529057 4691233 5054 560452 4695193 5931 546480 4706776 670 547894 4697263 1547 543506 4677614 2424 538774 4696200 3301 526210 4680986 4178 528961 4691239 5055 560553 4695334 5932 546509 4706776 671 547959 4697263 1548 543532 4677693 2425 538736 4696217 3302 526191 4681021 4179 528783 4691227 5056 560665 4695520 5933 546650 4706702 672 548042 4697239 1549 543532 4677716 2426 538696 4696219 3303 526169 4681040 4180 528601 4691194 5057 560758 4695649 5934 546694 4706699 673 548069 4697217 1550 543466 4677801 2427 538671 4696203 3304 525980 4681101 4181 528573 4691174 5058 560803 4695740 5935 546750 4706730 674 548070 4697204 1551 543404 4677929 2428 538659 4696186 3305 525954 4681135 4182 528527 4691103 5059 560829 4695765 5936 546810 4706787 675 548041 4697186 1552 543356 4678005 2429 538650 4696142 3306 525943 4681179 4183 528461 4691051 5060 560887 4695771 5937 546894 4706779 676 547844 4697103 1553 543359 4678037 2430 538629 4696113 3307 525964 4681252 4184 528347 4690986 5061 561000 4695729 5938 546943 4706788 677 547722 4696979 1554 543384 4678096 2431 538537 4696121 3308 526009 4681317 4185 528256 4690945 5062 561112 4695724 5939 547006 4706876 678 547764 4696960 1555 543485 4678238 2432 538518 4696115 3309 526105 4681405 4186 528226 4690943 5063 561286 4695655 5940 547038 4706903 679 547829 4696981 1556 543551 4678371 2433 538510 4696099 3310 526176 4681431 4187 528192 4690961 5064 561404 4695653 5941 547134 4706898 680 547826 4696953 1557 543543 4678397 2434 538503 4696039 3311 526200 4681451 4188 528168 4690990 5065 561482 4695630 5942 547202 4706940 681 547785 4696923 1558 543520 4678423 2435 538516 4695995 3312 526215 4681487 4189 528061 4691252 5066 561506 4695636 5943 547286 4706964 682 547773 4696899 1559 543436 4678493 2436 538538 4695967 3313 526222 4681528 4190 527997 4691376 5067 561519 4695665 5944 547322 4706990 683 547781 4696886 1560 543373 4678531 2437 538591 4695944 3314 526215 4681557 4191 527983 4691391 5068 561531 4695733 5945 547327 4707006 684 547812 4696881 1561 543347 4678563 2438 538571 4695883 3315 526197 4681583 4192 527839 4691376 5069 561535 4695851 5946 547269 4707034 685 547863 4696898 1562 543324 4678629 2439 538566 4695827 3316 526139 4681609 4193 527752 4691356 5070 561527 4695904 5947 547207 4707094 686 548057 4697026 1563 543324 4678743 2440 538598 4695682 3317 526120 4681659 4194 527693 4691331 5071 561480 4696038 5948 547175 4707115 687 548068 4697021 1564 543375 4678866 2441 538567 4695581 3318 526098 4681678 4195 527619 4691278 5072 561439 4696090 5949 546992 4707151 688 548107 4696927 1565 543499 4679016 2442 538549 4695350 3319 525934 4681724 4196 527568 4691260 5073 561333 4696098 5950 546800 4707233 689 548106 4696910 1566 543563 4679126 2443 538529 4695216 3320 525927 4681738 4197 527508 4691252 5074 561312 4696114 5951 546709 4707286 50 690 548033 4696886 1567 543661 4679379 2444 538529 4695113 3321 525933 4681790 4198 527443 4691256 5075 561319 4696144 5952 546641 4707298 691 547930 4696826 1568 543697 4679532 2445 538499 4694965 3322 525910 4681832 4199 527408 4691270 5076 561354 4696208 5953 546598 4707293 692 547877 4696784 1569 543742 4679660 2446 538485 4694820 3323 525861 4681869 4200 527406 4691309 5077 561431 4696316 5954 546551 4707262 693 547962 4696693 1570 543765 4679814 2447 538465 4694706 3324 525780 4681904 4201 527374 4691325 5078 561439 4696372 5955 546489 4707245 694 548009 4696666 1571 543750 4679829 2448 538465 4694649 3325 525658 4681935 4202 527366 4691345 5079 561424 4696388 5956 546459 4707224 695 548041 4696616 1572 543721 4679839 2449 538493 4694549 3326 525591 4681930 4203 527375 4691390 5080 561383 4696402 5957 546402 4707138 696 548224 4696616 1573 543398 4679884 2450 538496 4694512 3327 525475 4681883 4204 527424 4691418 5081 561310 4696399 5958 546329 4707077 697 548221 4696593 1574 543315 4679906 2451 538438 4694366 3328 525367 4681810 4205 527437 4691449 5082 561223 4696408 5959 546282 4707003 698 548155 4696476 1575 543274 4679930 2452 538387 4694265 3329 525333 4681797 4206 527434 4691514 5083 561195 4696430 5960 546242 4706968 699 548150 4696436 1576 543172 4680042 2453 538361 4694175 3330 525320 4681808 4207 527419 4691529 5084 561178 4696464 5961 546176 4706935 700 548160 4696406 1577 543134 4680065 2454 538285 4693997 3331 525313 4681925 4208 527396 4691537 5085 561194 4696477 5962 546078 4706912 701 548178 4696401 1578 543049 4680071 2455 538278 4693965 3332 525294 4681972 4209 527372 4691524 5086 561236 4696484 5963 545989 4706935 702 548205 4696428 1579 542918 4680067 2456 538301 4693866 3333 525275 4681989 4210 527328 4691472 5087 561281 4696482 5964 545839 4706909 703 548236 4696443 1580 542758 4680109 2457 538380 4693665 3334 525239 4681992 4211 527303 4691459 5088 561381 4696456 5965 545777 4706910 704 548277 4696445 1581 542709 4680130 2458 538388 4693552 3335 525182 4681981 4212 527200 4691438 5089 561430 4696461 5966 545718 4706922 705 548375 4696474 1582 542661 4680168 2459 538371 4693465 3336 525085 4681943 4213 527081 4691425 5090 561442 4696475 5967 545624 4706958 706 548462 4696524 1583 542626 4680221 2460 538274 4693160 3337 525032 4681938 4214 527018 4691433 5091 561387 4696549 5968 545539 4706971 707 548486 4696549 1584 542616 4680252 2461 538273 4693086 3338 524995 4681945 4215 526940 4691459 5092 561287 4696606 5969 545513 4706984 708 548496 4696578 1585 542612 4680324 2462 538295 4693014 3339 524974 4681965 4216 526821 4691445 5093 561255 4696633 5970 545489 4707013 709 548469 4696648 1586 542595 4680415 2463 538304 4692953 3340 524935 4682032 4217 526681 4691458 5094 561194 4696698 5971 545453 4707104 710 548476 4696684 1587 542536 4680556 2464 538293 4692852 3341 524857 4682222 4218 526655 4691466 5095 561193 4696709 5972 545449 4707198 711 548509 4696717 1588 542508 4680596 2465 538258 4692770 3342 524832 4682256 4219 526606 4691505 5096 561206 4696720 5973 545486 4707331 712 548586 4696751 1589 542474 4680614 2466 538227 4692668 3343 524780 4682284 4220 526585 4691511 5097 561236 4696733 5974 545585 4707468 713 548623 4696808 1590 542376 4680637 2467 538179 4692592 3344 524652 4682316 4221 526559 4691490 5098 561267 4696733 5975 545570 4707529 714 548658 4696798 1591 542264 4680696 2468 538133 4692492 3345 524605 4682367 4222 526513 4691394 5099 561419 4696699 5976 545572 4707545 715 548722 4696760 1592 542217 4680734 2469 538068 4692412 3346 524585 4682378 4223 526468 4691335 5100 561560 4696654 5977 545612 4707588 716 548755 4696710 1593 542189 4680787 2470 538049 4692369 3347 524457 4682400 4224 526437 4691332 5101 561688 4696654 5978 545672 4707613 717 548813 4696678 1594 542174 4680801 2471 538022 4692146 3348 524354 4682389 4225 526256 4691360 5102 561797 4696643 5979 545686 4707658 718 548897 4696615 1595 542052 4680778 2472 537991 4691975 3349 524270 4682415 4226 526149 4691399 5103 561869 4696663 5980 545683 4707696 719 548923 4696604 1596 542000 4680777 2473 537994 4691921 3350 524248 4682436 4227 526032 4691470 5104 562004 4696736 5981 545671 4707718 51 720 548970 4696605 1597 541822 4680823 2474 538017 4691848 3351 524224 4682506 4228 525983 4691540 5105 562143 4696730 5982 545561 4707786 721 549003 4696592 1598 541798 4680884 2475 537997 4691746 3352 524187 4682556 4229 525938 4691656 5106 546226 4708534 5983 545534 4707811 722 549006 4696582 1599 541738 4680955 2476 538003 4691569 3353 524158 4682576 4230 525827 4691747 5107 546272 4708512 5984 545509 4707875 723 548932 4696534 1600 541741 4680974 2477 537972 4691504 3354 524047 4682621 4231 525806 4691794 5108 546321 4708531 5985 545500 4707951 724 548897 4696496 1601 541788 4681052 2478 537893 4691436 3355 524014 4682714 4232 525839 4691825 5109 546398 4708631 5986 545523 4707987 725 548785 4696431 1602 541797 4681108 2479 537864 4691383 3356 523929 4682812 4233 525861 4691858 5110 546435 4708666 5987 545625 4708067 726 548788 4696389 1603 541779 4681162 2480 537864 4691339 3357 523899 4682885 4234 525868 4691887 5111 546467 4708681 5988 545643 4708137 727 548749 4696326 1604 541700 4681237 2481 537930 4691158 3358 523847 4683064 4235 525858 4691921 5112 546494 4708675 5989 545685 4708157 728 548753 4696305 1605 541693 4681280 2482 537933 4691114 3359 523720 4683218 4236 525776 4691888 5113 546586 4708633 5990 545701 4708174 729 548773 4696293 1606 541704 4681323 2483 537924 4691061 3360 523698 4683278 4237 525666 4691895 5114 546656 4708574 5991 545728 4708232 730 548846 4696341 1607 541782 4681351 2484 537888 4690991 3361 523702 4683343 4238 525559 4691891 5115 546678 4708527 5992 545743 4708307 731 548876 4696352 1608 541865 4681402 2485 537834 4690940 3362 523758 4683430 4239 549718 4686548 5116 546693 4708459 5993 545756 4708330 732 548907 4696354 1609 541942 4681464 2486 537701 4690873 3363 523817 4683577 4240 549614 4686526 5117 546679 4708365 5994 545783 4708343 733 548939 4696335 1610 542025 4681549 2487 537503 4690723 3364 523830 4683637 4241 549554 4686541 5118 546715 4708288 5995 545853 4708350 734 548930 4696282 1611 542163 4681746 2488 537217 4690539 3365 523833 4683698 4242 549523 4686539 5119 546951 4708032 5996 545907 4708370 735 548879 4696198 1612 542305 4681918 2489 537138 4690510 3366 523761 4684073 4243 549341 4686441 5120 546996 4707999 5997 545791 4708470 736 548853 4696141 1613 542356 4682003 2490 537056 4690365 3367 523751 4684186 4244 549269 4686373 5121 547064 4707976 5998 545781 4708497 737 548854 4696129 1614 542393 4682091 2491 537010 4690171 3368 523730 4684253 4245 549187 4686320 5122 547090 4707930 5999 545793 4708531 738 548878 4696118 1615 542461 4682190 2492 537003 4690035 3369 523762 4684354 4246 549093 4686283 5123 547096 4707874 6000 545830 4708581 739 548906 4696122 1616 542497 4682234 2493 537025 4689850 3370 523747 4684463 4247 549078 4686288 5124 547083 4707831 6001 545896 4708635 740 548965 4696202 1617 542575 4682307 2494 537021 4689782 3371 523756 4684569 4248 549062 4686310 5125 547015 4707775 6002 545931 4708690 741 548995 4696223 1618 542642 4682412 2495 537012 4689754 3372 523733 4684618 4249 549056 4686349 5126 546942 4707739 6003 545954 4708700 742 549008 4696242 1619 542706 4682495 2496 536805 4689599 3373 523684 4684684 4250 549064 4686469 5127 546907 4707674 6004 545991 4708701 743 549025 4696244 1620 542760 4682544 2497 536788 4689579 3374 523646 4684811 4251 549063 4686599 5128 546903 4707639 6005 546056 4708695 744 549032 4696239 1621 542858 4682595 2498 536762 4689521 3375 523626 4684844 4252 549039 4686777 5129 546914 4707603 6006 546097 4708679 745 549026 4696219 1622 543006 4682694 2499 536727 4689487 3376 523549 4684899 4253 549047 4686852 5130 546946 4707558 6007 546195 4708598 746 548988 4696165 1623 543244 4682807 2500 536463 4689327 3377 523442 4684959 4254 549092 4686989 5131 546984 4707531 6008 543389 4694985 747 548988 4696115 1624 543391 4682826 2501 536254 4689161 3378 523366 4684967 4255 549139 4687024 5132 547155 4707470 6009 543460 4694954 748 549005 4696085 1625 543447 4682822 2502 536211 4689118 3379 523252 4684953 4256 549195 4687093 5133 547302 4707447 6010 543590 4694964 749 549091 4696019 1626 543503 4682796 2503 536190 4689071 3380 523157 4684979 4257 549275 4687246 5134 547374 4707396 6011 543600 4694918 52 750 549117 4696015 1627 543566 4682730 2504 536184 4689026 3381 523091 4685041 4258 549295 4687325 5135 547436 4707370 6012 543627 4694861 751 549137 4696028 1628 543622 4682689 2505 536189 4688979 3382 522980 4685201 4259 549302 4687454 5136 547530 4707362 6013 543706 4694739 752 549147 4696044 1629 543712 4682664 2506 536245 4688819 3383 522946 4685228 4260 549294 4687672 5137 547606 4707294 6014 543756 4694718 753 549143 4696087 1630 543753 4682669 2507 536275 4688690 3384 522908 4685244 4261 549286 4687722 5138 547641 4707279 6015 543872 4694699 754 549170 4696101 1631 543775 4682743 2508 536320 4688578 3385 522854 4685251 4262 549260 4687765 5139 547676 4707287 6016 543913 4694681 755 549229 4696067 1632 543795 4682782 2509 536330 4688434 3386 522674 4685238 4263 549303 4687769 5140 547740 4707318 6017 543942 4694657 756 549281 4696072 1633 543883 4682888 2510 536321 4688319 3387 522597 4685226 4264 549458 4687699 5141 547968 4707478 6018 543961 4694628 757 549293 4696044 1634 544008 4683005 2511 536261 4688120 3388 522492 4685193 4265 549520 4687632 5142 548040 4707538 6019 543965 4694603 758 549354 4696011 1635 544058 4683090 2512 536249 4687994 3389 522410 4685191 4266 549552 4687542 5143 548093 4707541 6020 543944 4694498 759 549396 4696001 1636 544088 4683172 2513 536236 4687945 3390 522377 4685203 4267 549655 4687385 5144 548144 4707517 6021 543945 4694436 760 549447 4696010 1637 544138 4683202 2514 536125 4687727 3391 522317 4685245 4268 549729 4687336 5145 548286 4707352 6022 543929 4694408 761 549498 4695990 1638 544233 4683215 2515 536008 4687592 3392 522243 4685274 4269 549798 4687260 5146 548380 4707263 6023 543917 4694403 762 549529 4695989 1639 544375 4683251 2516 535928 4687392 3393 522225 4685295 4270 549857 4687224 5147 548463 4707124 6024 543846 4694421 763 549559 4696001 1640 544457 4683261 2517 535918 4687353 3394 522196 4685361 4271 549954 4687191 5148 548473 4707076 6025 543814 4694381 764 549592 4696029 1641 544546 4683260 2518 535943 4687267 3395 522157 4685402 4272 549978 4687163 5149 548471 4706948 6026 543784 4694369 765 549668 4696047 1642 544709 4683241 2519 535925 4687153 3396 522136 4685403 4273 550000 4687102 5150 548488 4706766 6027 543700 4694423 766 549721 4696028 1643 544827 4683244 2520 535944 4687044 3397 522067 4685383 4274 550009 4687010 5151 548521 4706547 6028 543639 4694357 767 549921 4695917 1644 544889 4683262 2521 535936 4686974 3398 521934 4685389 4275 549962 4686800 5152 548540 4706497 6029 543581 4694338 768 549947 4695914 1645 544941 4683288 2522 535916 4686899 3399 521901 4685422 4276 549885 4686729 5153 548699 4706339 6030 543544 4694338 769 549977 4695938 1646 544964 4683306 2523 535917 4686864 3400 521838 4685455 4277 549859 4686672 5154 548776 4706213 6031 543533 4694351 770 550007 4695932 1647 544995 4683350 2524 535949 4686694 3401 521688 4685563 4278 549782 4686582 5155 548827 4706150 6032 543522 4694396 771 550031 4695863 1648 545027 4683369 2525 536021 4686459 3402 521671 4685592 4279 551504 4689720 5156 548859 4706127 6033 543527 4694469 772 550079 4695790 1649 545165 4683368 2526 536122 4686221 3403 521645 4685707 4280 551538 4689709 5157 548938 4706103 6034 543521 4694493 773 550090 4695786 1650 545278 4683352 2527 536128 4686183 3404 521614 4685785 4281 551576 4689717 5158 548971 4706078 6035 543493 4694522 774 550111 4695808 1651 545319 4683355 2528 536089 4686095 3405 521587 4685820 4282 551612 4689747 5159 548981 4706055 6036 543427 4694527 775 550137 4695805 1652 545445 4683400 2529 536034 4686012 3406 521506 4685883 4283 551634 4689775 5160 548978 4705982 6037 543410 4694611 776 550247 4695690 1653 545530 4683404 2530 535973 4685887 3407 521477 4685897 4284 551664 4689840 5161 548993 4705952 6038 543361 4694682 777 550260 4695658 1654 545583 4683433 2531 535870 4685719 3408 521416 4685897 4285 551734 4689834 5162 549039 4705931 6039 543292 4694724 778 550257 4695635 1655 545641 4683453 2532 535844 4685626 3409 521373 4685908 4286 551778 4689871 5163 549135 4705941 6040 543160 4694720 779 550242 4695632 1656 545746 4683466 2533 535832 4685513 3410 521177 4686008 4287 551800 4689867 5164 549185 4705914 6041 543124 4694743 53 780 550199 4695653 1657 545874 4683540 2534 535783 4685396 3411 521131 4686049 4288 551833 4689845 5165 549229 4705876 6042 543121 4694767 781 550135 4695706 1658 546003 4683661 2535 535769 4685310 3412 521024 4686178 4289 551869 4689793 5166 549278 4705797 6043 543143 4694822 782 550096 4695716 1659 546084 4683798 2536 535783 4685158 3413 520823 4686320 4290 551871 4689731 5167 549357 4705610 6044 543214 4694869 783 550077 4695707 1660 546129 4683813 2537 535786 4684949 3414 520701 4686389 4291 551854 4689651 5168 549443 4705524 6045 543238 4694905 784 550057 4695660 1661 546156 4683807 2538 535834 4684774 3415 520603 4686418 4292 551785 4689571 5169 549446 4705464 6046 543250 4694945 785 550055 4695594 1662 546178 4683789 2539 535878 4684645 3416 520525 4686494 4293 551805 4689508 5170 549461 4705440 6047 543248 4695024 786 550085 4695559 1663 546186 4683796 2540 535909 4684588 3417 520492 4686515 4294 551796 4689456 5171 549554 4705383 6048 543258 4695049 787 550139 4695531 1664 546200 4683822 2541 536002 4684467 3418 520303 4686576 4295 551772 4689428 5172 549634 4705356 6049 543333 4695110 788 550157 4695498 1665 546218 4683925 2542 536116 4684383 3419 520152 4686647 4296 551668 4689354 5173 549675 4705353 6050 543340 4695108 789 550148 4695487 1666 546248 4684021 2543 536138 4684351 3420 520077 4686693 4297 551608 4689322 5174 549853 4705368 6051 543333 4695057 790 550115 4695475 1667 546290 4684096 2544 536151 4684278 3421 520038 4686735 4298 551546 4689308 5175 549917 4705355 6052 543341 4695033 791 550045 4695463 1668 546357 4684183 2545 536148 4684173 3422 520024 4686775 4299 551392 4689383 5176 549935 4705333 6053 543077 4694671 792 550040 4695443 1669 546436 4684252 2546 536195 4683913 3423 520042 4686843 4300 551221 4689388 5177 549944 4705288 6054 543109 4694662 793 550050 4695416 1670 546548 4684303 2547 536235 4683800 3424 520046 4686914 4301 551164 4689369 5178 549931 4705186 6055 543221 4694677 794 550089 4695383 1671 546605 4684352 2548 536284 4683701 3425 520087 4686957 4302 551096 4689361 5179 549934 4705145 6056 543272 4694667 795 550116 4695335 1672 546624 4684423 2549 536302 4683628 3426 520197 4687030 4303 551084 4689350 5180 550023 4705014 6057 543328 4694621 796 550170 4695296 1673 546606 4684540 2550 536316 4683616 3427 520239 4687090 4304 551070 4689308 5181 550038 4704909 6058 543379 4694554 797 550215 4695246 1674 546618 4684590 2551 536337 4683633 3428 520380 4687543 4305 551027 4689290 5182 550056 4704873 6059 543384 4694533 798 550296 4695206 1675 546665 4684670 2552 536452 4683809 3429 520424 4687599 4306 551025 4689271 5183 550084 4704842 6060 543378 4694505 799 550371 4695137 1676 546765 4684742 2553 536495 4683857 3430 520442 4687640 4307 551046 4689163 5184 550127 4704815 6061 543301 4694349 800 550409 4695120 1677 546855 4684856 2554 536521 4683869 3431 520453 4687733 4308 551072 4689078 5185 550168 4704805 6062 543315 4694303 801 550516 4695042 1678 546912 4684968 2555 536588 4683872 3432 520446 4687837 4309 551072 4688944 5186 550242 4704839 6063 543374 4694216 802 550567 4694994 1679 546933 4685076 2556 536609 4683886 3433 520431 4687919 4310 551141 4688864 5187 550275 4704834 6064 543371 4694193 803 550604 4694941 1680 546950 4685083 2557 536795 4684180 3434 520383 4688067 4311 551087 4688804 5188 550445 4704731 6065 543353 4694171 804 550630 4694915 1681 547007 4685061 2558 536860 4684249 3435 520325 4688297 4312 551075 4688782 5189 550479 4704718 6066 543311 4694161 805 550675 4694890 1682 547024 4685066 2559 536926 4684282 3436 520274 4688420 4313 551068 4688730 5190 550582 4704704 6067 543274 4694167 806 550724 4694882 1683 547061 4685195 2560 536985 4684291 3437 520234 4688460 4314 551088 4688704 5191 550756 4704610 6068 543223 4694198 807 550815 4694847 1684 547143 4685334 2561 537054 4684290 3438 520083 4688549 4315 551105 4688703 5192 550987 4704444 6069 543152 4694278 808 550866 4694815 1685 547300 4685516 2562 537195 4684247 3439 519971 4688638 4316 551154 4688724 5193 551263 4704261 6070 543110 4694309 809 550886 4694794 1686 547354 4685569 2563 537237 4684253 3440 519870 4688761 4317 551209 4688672 5194 551273 4704245 6071 542936 4694350 54 810 550850 4694740 1687 547457 4685643 2564 537325 4684281 3441 519793 4688835 4318 551292 4688644 5195 551277 4704196 6072 542806 4694345 811 550801 4694707 1688 547603 4685728 2565 537408 4684289 3442 519728 4688881 4319 551358 4688610 5196 551293 4704166 6073 542683 4694316 812 550769 4694699 1689 547635 4685778 2566 537580 4684291 3443 519709 4688916 4320 551451 4688592 5197 551453 4703978 6074 542652 4694301 813 550745 4694703 1690 547648 4685847 2567 537723 4684272 3444 519706 4688944 4321 551488 4688554 5198 551489 4703962 6075 542521 4694201 814 550711 4694757 1691 547679 4685762 2568 537834 4684269 3445 519712 4688962 4322 551582 4688551 5199 551671 4703933 6076 542483 4694185 815 550681 4694786 1692 547721 4685733 2569 537882 4684278 3446 519785 4688988 4323 551612 4688523 5200 551794 4703879 6077 542444 4694186 816 550245 4695140 1693 547760 4685678 2570 538103 4684361 3447 519819 4689023 4324 551705 4688477 5201 551840 4703847 6078 542409 4694220 817 550142 4695199 1694 547858 4685572 2571 538125 4684349 3448 519872 4689118 4325 551744 4688429 5202 551880 4703774 6079 542403 4694229 818 549899 4695304 1695 547966 4685286 2572 538183 4684260 3449 519933 4689259 4326 551806 4688424 5203 551906 4703751 6080 542461 4694290 819 549847 4695336 1696 548065 4685155 2573 538259 4684209 3450 519940 4689294 4327 551851 4688403 5204 551964 4703743 6081 542517 4694398 820 549803 4695383 1697 548109 4685048 2574 538311 4684191 3451 519935 4689425 4328 551883 4688365 5205 552152 4703757 6082 542629 4694554 821 549643 4695654 1698 548198 4684932 2575 538373 4684183 3452 519944 4689666 4329 551929 4688271 5206 552283 4703748 6083 542651 4694575 822 549613 4695681 1699 548247 4684855 2576 538424 4684186 3453 519933 4689715 4330 551972 4688235 5207 552389 4703772 6084 542945 4694702 823 549532 4695692 1700 548348 4684773 2577 538454 4684196 3454 519884 4689800 4331 552014 4688276 5208 552481 4703737 6085 543014 4694754 824 549195 4695694 1701 548452 4684673 2578 538490 4684238 3455 519844 4689888 4332 552039 4688369 5209 552519 4703792 6086 543056 4694769 825 548992 4695710 1702 548508 4684649 2579 538507 4684299 3456 519842 4689928 4333 552105 4688477 5210 552648 4703855 6087 543062 4694770 826 548860 4695710 1703 548615 4684634 2580 538512 4684431 3457 519857 4690055 4334 552139 4688619 5211 552732 4703948 6088 543051 4694732 827 548699 4695760 1704 548661 4684620 2581 538481 4684513 3458 519852 4690094 4335 552179 4688677 5212 552774 4703973 6089 543055 4694693 828 548612 4695837 1705 548730 4684581 2582 538488 4684541 3459 519789 4690209 4336 552180 4688778 5213 552853 4703991 6090 541908 4694351 829 548540 4695868 1706 548783 4684533 2583 538554 4684600 3460 519732 4690370 4337 552213 4688902 5214 553023 4703975 6091 541931 4694342 830 548514 4695864 1707 548796 4684493 2584 538607 4684678 3461 519721 4690473 4338 552238 4688920 5215 553065 4703982 6092 541962 4694352 831 548429 4695818 1708 548793 4684440 2585 538638 4684701 3462 519738 4690589 4339 552332 4688897 5216 553102 4704003 6093 541897 4694300 832 548314 4695801 1709 548778 4684404 2586 538690 4684725 3463 519734 4690631 4340 552374 4688914 5217 553131 4704032 6094 541817 4694253 833 548178 4695812 1710 548719 4684328 2587 538721 4684785 3464 519721 4690652 4341 552382 4688931 5218 553155 4704101 6095 541747 4694170 834 547968 4695853 1711 548717 4684318 2588 538737 4684801 3465 519690 4690672 4342 552361 4688971 5219 553182 4704136 6096 541688 4694063 835 547665 4695873 1712 548726 4684313 2589 538791 4684825 3466 519573 4690710 4343 552369 4688998 5220 553318 4704265 6097 541662 4694049 836 547596 4695897 1713 548763 4684312 2590 538827 4684854 3467 519554 4690742 4344 552385 4689013 5221 553389 4704317 6098 541620 4694042 837 547274 4696073 1714 548798 4684321 2591 538868 4684831 3468 519553 4690871 4345 552428 4689005 5222 553420 4704352 6099 541553 4694039 838 547216 4696123 1715 548847 4684357 2592 538888 4684828 3469 519543 4690983 4346 552454 4689023 5223 553433 4704380 6100 541393 4694053 839 547169 4696191 1716 548874 4684390 2593 539029 4684873 3470 519578 4691103 4347 552464 4689043 5224 553434 4704474 6101 541321 4694032 55 840 547074 4696446 1717 548892 4684440 2594 539061 4684935 3471 519583 4691148 4348 552463 4689103 5225 553451 4704509 6102 541231 4694034 841 547041 4696503 1718 548915 4684564 2595 539123 4685011 3472 519569 4691332 4349 552497 4689151 5226 553492 4704521 6103 541160 4694017 842 546960 4696567 1719 548960 4684660 2596 539142 4685059 3473 519554 4691409 4350 552578 4689179 5227 553659 4704518 6104 541105 4694016 843 546826 4696649 1720 548972 4684768 2597 539154 4685124 3474 519525 4691482 4351 552648 4689170 5228 553746 4704555 6105 540988 4694047 844 546773 4696735 1721 548968 4684806 2598 539173 4685162 3475 519480 4691556 4352 552774 4689058 5229 553822 4704570 6106 540893 4694092 845 546753 4696755 1722 548950 4684832 2599 539188 4685177 3476 519422 4691629 4353 552828 4688984 5230 553908 4704565 6107 540829 4694110 846 546615 4696830 1723 548876 4684897 2600 539255 4685132 3477 519366 4691675 4354 552871 4688816 5231 553995 4704530 6108 540763 4694167 847 546425 4696967 1724 548771 4684960 2601 539427 4685144 3478 519292 4691706 4355 552864 4688789 5232 554073 4704472 6109 540707 4694194 848 546311 4697088 1725 548699 4684974 2602 539457 4685130 3479 519190 4691701 4356 552826 4688737 5233 554126 4704414 6110 540632 4694196 849 546186 4697254 1726 548609 4684960 2603 539484 4685072 3480 519110 4691720 4357 552757 4688536 5234 554202 4704395 6111 540506 4694172 850 546059 4697295 1727 548524 4684983 2604 539491 4684984 3481 518967 4691785 4358 552665 4688345 5235 554237 4704375 6112 540440 4694169 851 545906 4697370 1728 548460 4685016 2605 539484 4684905 3482 518891 4691843 4359 552602 4688250 5236 554345 4704265 6113 540422 4694178 852 545781 4697441 1729 548403 4685033 2606 539529 4684796 3483 518813 4691947 4360 552535 4688166 5237 554415 4704214 6114 540410 4694212 853 545653 4697486 1730 548373 4685053 2607 539552 4684770 3484 518759 4692064 4361 552398 4688046 5238 554451 4704201 6115 540424 4694264 854 545574 4697526 1731 548430 4685113 2608 539586 4684762 3485 518727 4692187 4362 552280 4687751 5239 554536 4704192 6116 540473 4694347 855 545496 4697585 1732 548430 4685160 2609 539736 4684762 3486 518717 4692319 4363 552159 4687567 5240 554637 4704167 6117 540567 4694417 856 545376 4697728 1733 548357 4685236 2610 539924 4684729 3487 518700 4692357 4364 552044 4687363 5241 554671 4704146 6118 540616 4694492 857 545307 4697788 1734 548330 4685283 2611 540040 4684748 3488 518648 4692413 4365 551974 4687198 5242 554732 4704083 6119 540798 4694644 858 545070 4697892 1735 548293 4685380 2612 540183 4684742 3489 518571 4692463 4366 551913 4687088 5243 554804 4704081 6120 540806 4694660 859 544960 4697950 1736 548293 4685427 2613 540253 4684758 3490 518441 4692591 4367 551871 4686933 5244 554853 4704036 6121 540801 4694697 860 544869 4698006 1737 548327 4685430 2614 540357 4684745 3491 518290 4692701 4368 551685 4686527 5245 554971 4703979 6122 540809 4694712 861 544697 4698133 1738 548460 4685363 2615 540467 4684885 3492 518260 4692743 4369 551630 4686382 5246 555015 4703974 6123 540854 4694737 862 544559 4698219 1739 548530 4685313 2616 540550 4684957 3493 518238 4692828 4370 551531 4686473 5247 555052 4703980 6124 540912 4694753 863 544485 4698250 1740 548600 4685290 2617 540594 4684979 3494 518235 4692878 4371 551361 4686581 5248 555069 4703989 6125 540978 4694811 864 544471 4698267 1741 548654 4685303 2618 540638 4684981 3495 518245 4692919 4372 551046 4686837 5249 555098 4704025 6126 540989 4694829 865 544454 4698321 1742 548701 4685337 2619 540770 4684965 3496 518284 4692984 4373 551001 4686889 5250 555120 4704033 6127 540993 4694874 866 544379 4698360 1743 548731 4685330 2620 540878 4684987 3497 518349 4693124 4374 550969 4686953 5251 555169 4704030 6128 541022 4694914 867 544183 4698530 1744 548767 4685303 2621 541023 4684992 3498 518460 4693258 4375 550921 4687093 5252 555273 4703996 6129 541094 4694860 868 544132 4698638 1745 548801 4685263 2622 541087 4685006 3499 518511 4693390 4376 550897 4687195 5253 555378 4703998 6130 541180 4694764 869 544085 4698711 1746 548864 4685233 2623 541095 4685024 3500 518546 4693675 4377 550854 4687285 5254 555430 4704008 6131 541231 4694722 56 870 543958 4698863 1747 548941 4685213 2624 541068 4685078 3501 518565 4693770 4378 550774 4687371 5255 555545 4704064 6132 541366 4694664 871 543898 4698913 1748 549041 4685260 2625 541062 4685109 3502 518558 4693812 4379 550749 4687436 5256 555580 4704066 6133 541523 4694613 872 543850 4698931 1749 549071 4685303 2626 541066 4685162 3503 518511 4693878 4380 550624 4687635 5257 555613 4704056 6134 541623 4694568 873 543757 4698943 1750 549055 4685347 2627 541083 4685182 3504 518503 4693911 4381 550592 4687773 5258 555654 4704011 6135 541746 4694499 874 543720 4698938 1751 549028 4685370 2628 541140 4685217 3505 518536 4694121 4382 550595 4687891 5259 555681 4703959 6136 541802 4694448 875 543657 4698912 1752 549045 4685403 2629 541199 4685278 3506 518546 4694246 4383 550575 4687935 5260 555694 4703909 6137 541850 4694415 876 543580 4698898 1753 549075 4685424 2630 541206 4685304 3507 518532 4694311 4384 550544 4687970 5261 555699 4703825 877 543512 4698901 1754 549088 4685487 2631 541187 4685357 3508 518450 4694528 4385 550482 4687998 5262 555763 4703620 გ) ადმინისტრაციული ზონა: N X Y N X Y N X Y N X Y 1 551234 4691072 12 551674 4690468 23 551483 4689925 34 551210 4690748 2 551390 4691043 13 551698 4690316 24 551432 4689969 35 551215 4690836 3 551446 4691044 14 551731 4690238 25 551367 4690093 36 551195 4690853 4 551457 4691034 15 551666 4690040 26 551269 4690173 37 551168 4690860 5 551471 4690980 16 551657 4689970 27 551193 4690264 38 551135 4690854 6 551469 4690937 17 551604 4689874 28 551154 4690335 39 551077 4690819 7 551489 4690881 18 551551 4689821 29 551091 4690498 40 551029 4690830 8 551486 4690720 19 551450 4689759 30 551084 4690554 41 551067 4690908 9 551563 4690654 20 551435 4689793 31 551091 4690589 10 551591 4690649 21 551434 4689826 32 551117 4690635 11 551630 4690592 22 551480 4689906 33 551162 4690678